༣. ཝ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤༩. པི་ཡ་ཝ་ཙ་ནནྟི པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ. ཝི་ཉྙུ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཧི པ་རཾ པི་ཡེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱ ‘‘བྷ་ཝ’’ནྟི ཝཱ, ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ པི་ཡོ’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི ཝཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་མྨུ་ཁཱ ས་མྦོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི, ཏི་རོ་ཀྑཾ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མྤི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་ཀ་སྶ་པཱ་ད་ཡོ ཨ་ཉྙེ་པི ཀ་སྶ་པ་ནཱ་མ་ཀཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཀ་ཏ་ར་སྶ ཀ་སྶ་པ་སྶཱ’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟི. ར་ཉྙཱཏི ཀོ་ས་ལ་ར་ཉྙཱ. ‘‘ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སཱུ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨ་སྶཱཏི ཀུ་མཱ་ར་ཀ་སྶ་པ་སྶ, ‘‘ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ས་ཉྫཱ་ན་ན་སྶ ཝཱ. པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོཏི ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝེ་སུ ཙ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནི བྷཱ་ཝེ་ནྟོ. ཨོ་ས་ཀྐ་ནྟེཏི པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནེ. པ་ཋ་མནྟི ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ་ཀཱ་ལེ. ས་ཏྠཱ ཨུ་པཱ་ལི་ཏྠེ་རཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་སི ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཨ་རོ་ག་བྷཱ་ཝཾ.
པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཝ་ན’’ནྟྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨོ་ལཱི་ཡ་ཏཱིཏི ས་ངྐུ་ཙ་ཏི ས་ཎི་ཀཾ ཝ་ཏྟ་ཏི. བྷཱ་ཎ་ཀོཏི ས་ར་བྷཱ་ཎ་ཀོ. ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨི་དཱ་ནི པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཡ་ཐཱ་ག་ཏཾ པ་ན ཡཾ ཨ་ཏྠི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. བ་ལ་ཝ་གུ་ཎེཏི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་གུ་ཎེ. ཀ་སྶ་པ་བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ས་མ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཙ་ན་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན ཙ ཨི་མ་སྨི་མྤི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དེ ཏཾ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཝ་ན’’ནྟྭེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡི་ཏྠ, ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཝ་ཌྜྷ་མཱ་ནཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨུ་པ་རི རུ་ཀྑ་ག་ཙྪཱ་དཱི་སུ ས་ཉྫཱ་ཡ་ནྟེ་སུ་པཱི་ཏི. སེ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་དནྟི སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ.
ཨ་ཉྙ་ཏ་ར-ས་དྡོ ཨ་པཱ་ཀ་ཊེ ཝི་ཡ པཱ་ཀ་ཊེ་པི ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཀ-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་ད་སྶི་ཏ་མྤི ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རཾ ཨི་དྷ ད་སྶེ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་ར་ཏོ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ན་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་ཉྩ་ན་ས་ནྣི་བྷ་ཏྟ་ཙ་ཏཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཚ་ཝི་ཡ’’ནྟི. ཚ་ཝི་ག་ཏཱ པ་ན ཝ་ཎྞ་དྷཱ་ཏུ ཨེ་ཝ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི ཀི་ཏྟཱི་ཡ་ཏི ཨུ་གྒྷོ་ས་ན་ནྟི ཝ་ཎྞོ, ཐུ་ཏི. ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཎྞོ, ཀུ་ལ་ཝ་གྒོ. ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཎྞོ, ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝ་ཎྞ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་སྶཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཎྛ་ཧ་ན་ནྟི ཝ་ཎྞོ, ས་ཎྛཱ་ནཾ. ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཎུ་མ་ཧ་ནྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཎྞོ, པ་མཱ་ཎཾ. ཝ་ཎྞེ་ཏི ཝི་ཀཱ་ར་མཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཎྞོ, རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཝ་ཎྞ-ས་དྡ་སྶ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྟཾ ས་ཀ་ལ་ཏཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཏཱ. ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀེ་ཙི ཨཱི་སཾ ཨ་ས་མ་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལ-ས་དྡོ སི་ཡཱ. ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་རེ་ན པ་ན ཀ་པྤ-ས་དྡེ་ན པ་ད་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཱ ཨེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱ. ཏ་ཐཱ ཝཱ ཀ་པྤ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱ. ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ བ་ཧུ་ལ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་བྱཱ་མི་སྶ་ཏཱ ཝི་ཛཱ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ས་ངྐ་རོ སུ་དྡྷ་ཏཱ. ཨ་ན་ཏི་རེ་ཀ་ཏཱ ཏཾ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝོ. ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ ད་ལ༹ྷཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཝ་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་སཾ་ཡོ་གཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠོ’’ཏི. ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀེ་ཝ་ལཱི, ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་ནི་རོ་དྷོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ.
ཀ་པྤ-ས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱི་ཡ་པ་དེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨོ་ཀ་པྤ་ས་དྡ་མ་ཏྟཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་པྤ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རེ ཨོ་ཀ་པྤ་ནཱི་ཡ་པ་དཾ ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་མེ་ཝ སི་ཡཱ. ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧཱིཏི ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷེ་ཧི ས་མ་ཎ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ཧི. ནི་ཙྩ་ཀ་པྤནྟི ནི་ཙྩ་ཀཱ་ལཾ. པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ནཱ་མཾ. ནཱ་མ་ཉྷེ་ཏཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ, ཡ་དི་དཾ ཀ་པྤོ་ཏི. ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶཱུཏི ཀ་ཏྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཚེ་དི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶུ. དྭ་ངྒུ་ལ་ཀ་པྤོཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ཝེ་ལཱ་ཡ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ དྭ་ངྒུ་ལ་ཏཱ་ཝི་ཀ་པྤོ. ལེ་སོཏི ཨ་པ་དེ་སོ. ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཕ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶ་པི ཨོ་བྷཱ་ས་སྶ ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཕ་ར་ཎ་མྤི སི་ཡཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ས་བྦ་སོ་ཝ ཕ་རཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ས་མ་ནྟ་ཏྠོ ཀ་པྤ-ས་དྡོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ས་མ་ནྟ་ཏོ’’ཏི.
ས་མ་ཎ་ས་ཉྙཱ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ས་མ་ཎོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ས་ཉྙཱ་ས་མུ་ཊྛི་ཏེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རེ་ན, ཏ་ནྣི་མི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཏ་བྦོ་ཧཱ་རེ་ན. པུ་བྦ་ཡོ་གེཏི པུ་བྦ་ཡོ་ག་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. པ་པ་ཉྩོ ཨེ་སཱཏི ཨེ་སོ ཏུ་མྷེ་སུ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ ཀ་ཐཱ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ཙ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་པ་ཉྩོ. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་རོ་མཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་རི་ཡ་བྷཱུ་མིཾ པ་ཏྟོཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་ཏོ. པ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱཏི ཝི་བྷཱ་གཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏུ་རི་ཏཱ་ལ་པ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏུ་རི་ཏཾ ཨཱ་ལ་པ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ན དུ་ལླ་བྷོ ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ, ཏ་སྨཱ སཱི་གྷ་མ་སྶ པ་ཉྷོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ, ཨི་མི་ནཱ ཙ སཱི་གྷཾ ག་ནྟྭཱ ས་ཏྠཱ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཏུ་རི་ཏཾ ཨཱ་ལ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཝ་ཙ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝ་སེ་ན དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨཱ་ལ་པ་ཏི. ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཨེ་ཝཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨ་ཝོ་ཙ.
ཝ་མྨི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟཱི དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝ་མྨི་ཀོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཱ་ཡ པ་ན བྷཱ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ས་དྡ་ཏྠ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏཾ…པེ… ཨ་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མ་ཎྜཱུ་ཀནྟི ཐ་ལ་མ་ཎྜཱུ་ཀཾ. སོ ཧི ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཨུ་ད་ཀ་མ་ཎྜཱུ་ཀོ. ཏ་སྶ ནི་ཝཱ་ས་ཏོ ཝཱ་ཏོ མཱ ཁོ བཱ་དྷ་ཡི་ཏྠཱ་ཏི ‘‘ཨུ་པ་རི་ཝཱ་ཏ་ཏོ ཨ་པ་ག་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཡཾ དེ་ཝ་ཏཱ ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ཨི་མེ པ་ཉྷེ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱི་ཏི? ཀེ་ཙི ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཧུ – ཡ་ཐཱ་སུ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠཾ མ་ན་སཱ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ཏི. སཱ ཙ དེ་ས་ནཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཝ་མྨི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་མཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ནྣ་ར་ས པ་ཉྷེ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑི. ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཨེ་ཀོ སེ་ཊྛི ཨ་ཌྜྷོ མ་ཧ་དྡྷ་ནོ མ་ཧ་ནྟཾ ནི་དྷཱ་ནཾ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ པ་ལི་གྷཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི་པི ལ་ངྒཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཋ་པེ་སི. སོ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ མ་ཡཱ ནི་དྷཱ་ནཾ ནི་ད་ཧི་ཏཾ, ཏཾ མ་མ པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟ་སྶ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་པུ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ད་སྶེ་སི. སོ ནི་ཁ་ནི་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཙྪཱ ནཱ་གཾ པ་སྶི, ནཱ་གོ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘སུ་ཁེ་ནེ་ཝ དྷ་ནཾ ག་ཎྷ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་པ་ག་ཙྪི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཏ་དཱ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ ཛཱ་ཏོ. ཨ་ཡཾ པ་ན དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་དཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀུ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙུ་ཏཾ པ་ཏྟོ ས་ཏྠ་རི པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཨུ་རཾ ད་ཏྭཱ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ པ་ཉྩ་ཧི ས་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་མ་ཀཱ་སི. ཡེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྩ བྷི་ཀྑཱུ ནི་སྶེ་ཎིཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་སུ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ཨི་མེ པ་ཉྷེ ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཐེ་ར་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. དེ་ཝ་པུ་ཏྟེ ནི་སྶ་ཀྐཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་པ་ཉྷ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ.
༢༥༡. ཙ་ཏཱུ་ཧི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟོ་ཏི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏ་མ་ཡ་སྶཱ’’ཏི. ཝ་མ་ཏི ཨུ་གྒི་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ནྟ་ཀོཏི ཨུ་ཙྪ་ཌྜ་ཀོ. ཝ་ནྟུ་སྶ་ཡོཏི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཝ་ནྟ་སྶ མ་ཏྟི་ཀཱ་པི་ཎྜ་སྶ ཨུ་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ. ཝ་ནྟ་སི་ནེ་ཧ་ས་མྦ་དྡྷོཏི ཝ་ནྟེ་ན ཁེ་ལ༹་སི་ནེ་ཧེ་ན ས་མྤི་ཎྜི་ཏོ. ཨ་སུ་ཙི་ཀ་ལི་མ་ལཾ ཝ་མ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ མུ་ཁཱ་དཱི་ཧི པཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ནི་གྒ་མ་ན་ཏོ པཱ་ཎ་ཀེ ཝ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཝ་ནྟ་ཀོཏི ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ས་བྦ་སྶ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦོ་པི ཀཱ་ཡོ ཨ་རི་ཡེ་ཧི ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཝ་ནྟོ ཨེ་ཝ. ཏཾ ས་བྦནྟི ཡེ་ཧི ཏཱི་ཧི ཨ་ཊྛི་ས་ཏེ་ཧི ཨུ་སྶི་ཏོ, ཡེ་ཧི ནྷཱ་རཱུ་ཧི ས་མྦ་དྡྷོ, ཡེ་ཧི མཾ་སེ་ཧི ཨ་ཝ་ལི་ཏྟོ, ཡེ་ན ཨ་ལླ་ཙ་མྨེ་ན པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ, ཡཱ་ཡ ཚ་ཝི་ཡཱ ར་ཉྫི་ཏོ, ཏཾ ཨ་ཊྛི་ཨཱ་དི་ས་བྦཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་ར་ཏྟ་ཏཱ་ཡ་ཝ་ནྟ་མེ་ཝ. ‘‘ཡ་ཐཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ་པ་མ་ཏོ་པི ཝ་མྨི་ཀོ ཝི་ཡ ཝ་མྨི་ཀོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི.
ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ས་མྦྷ་ཝོ, མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀོ ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝོ. ཏ་སྶ. ཨུ་པ་ཙི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་ཙ་ཡོ’ ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཾ ཨུ་པ་ཙ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡོ. ཏ་སྶ. ཨ་དྷུ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་དྷ་མྨ་སྶ, སེ་ད་གཱུ་ཐ-པི་ཏྟ-སེ་མྷཱ་དི-དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ-ག་རུ་བྷཱ་ཝ་དུ་གྒ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝི་ནོ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་སྶ, པ་རི་ཏོ ས་མྦཱ་ཧ་ནེ་ན པ་རི་མ་དྡི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་སྶ, ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ བྷི་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ བྷེ་ད་ན་དྷ་མྨ་སྶ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཀི་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨ་སྶཱཏི དྷ་མྨ-ས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ནུ་ཝི་ལེ་པ་ནེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡཱ་ཝ་ལེ་པ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་ཝི་ལེ་པ་ནེ་ན. ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་བཱ་དྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཏཱ་དི་ས་ས་མུ་ཊྛཱ་ན-ས་རཱི་ར་ཝི་ཀཱ་ར་ཝི་ག་མཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ སུ་ཀྐ་སོ་ཎི་ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ, ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནཾ པ་རི་མ་དྡ་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨུ་པྤཱ་ད་སྶ, ཝུ་ཌྜྷི་ཡཱ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ…པེ… ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི. ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙ་བྷཱ་ཝོཏི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ – ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡ-ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ཧི ཨུ་ཙྩ་བྷཱ་ཝོ, ཝ་ཌྜྷཱི. མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་མུ་ད་ཡོ. ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཨ་ཝ་ཙ་བྷཱ་ཝོ, པ་རི་ཧཱ་ནི, ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ས་ཎྛ་པ་ན་མྤི ཧི ཝ་ཊྚ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་ནྟི.
ཀོ་དྷོ དྷཱུ་མོ་ཏི ཨེ་ཏྠ དྷཱུ་མ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀོ་དྷ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དྷཱུ་མ-ས་དྡོ ཀོ་དྷེ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷཱུ་མོ ཝི་ཡ དྷཱུ་མོ’’ཏི. བྷ་སྨ་ནཱིཏི བྷ་སྨཾ. མོ་ས་ཝ་ཛྫནྟི མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. དྷཱུ་མོ ཨེ་ཝ དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏཾ. ཨི་ཙྪཱ དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨི་ཙྪཱ་དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏཱ, པ་ཛཱ. ཨི་ཙྪཱ་དྷཱུ་མཱ་ཡི་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ. དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟོཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟཱ་པེ་ན སཾ་ཏ་པྤེ་ནྟོ, ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ལི་པོཏི དུ་ཀྐ་ར་མ་ཧཱ་ཀ་དྡ་མཾ. ཏི་མཱུ་ལནྟི ཏཱི་ཧི མཱུ་ལེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཙ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ར་ཛོ ཙ དྷཱུ་མོ ཙ མ་ཡཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱཏི ར་ཛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ‘‘ར་ཛོ’’ཏི ཙ དྷཱུ་མ་ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ‘‘དྷཱུ་མོ’’ཏི ཙ མ་ཡཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ. པ་ཀ་ཏི་དྷཱུ་མོ ཝི་ཡ ཨ་གྒི་སྶ ཀི་ལེ་ས་གྒི་ཛཱ་ལ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དྷཱུ་མོ ཉཱ་ཎ་གྒི་ས་ནྡྷཱི་པ་ན་སྶ པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཡཾ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནཱཏི ཡཱ དི་ཝཱ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟེ ཨུ་དྡི་སྶ ར་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཱ, ཨ་ཡཾ ར་ཏྟིཾ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནཱ.
ས་ཏྟ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཨི་དཾ སུ་ཏྟེ (ཙཱུ་ལ༹་ནི. མེ་ཏྟ་གཱུ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་ས ༢༨) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཏྟ་ཉྩ ཏ་ཐཱ ཨཱ་རཱ་དྷ་ན་ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཏ་ད་ཉྙ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ. སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙོཏི ཉཱ་ཏ་ཏཱི་ར་ཎ་པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ སུ་ནྡ་ར་པ་ཉྙོ.
ཨེ་ཏནྟི ‘‘ས་ཏྠ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ས་ན་ཏོ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ. ནྟི ཝཱི་རི་ཡཾ. པ་ཉྙཱ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ ཧི་ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ལོ་ཀི་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཀཱ་ལེ ལོ་ཀི་ཡ་ཝཱི་རི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝཱི་རི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱཏི ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠ་དཱི་པ་ནཱི ཨུ་པ་མཱ.
གཱ་མ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་གཱ་མ་ཏོ. མ་ནྟེཏི ཨཱ་ཐ་བྦ་ན་མ་ནྟེ. ཏེ ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཨེ་ཝ ཝཱ་ཙེ་ནྟི ‘‘མཱ ཨ་ཉྙེ ཨ་སྶོ་སུ’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཨ་ཀཱ་སི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཝ་མྨི་ཀ་པ་ཉྷ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་མཱ ཨཱ་ག་ཏཱ, སེ་སཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ལ་ངྒ་ན་ཊྛེ་ན ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ལ་ངྒཱི, པ་ལི་གྷོ. ཉཱ་ཎ་མུ་ཁེཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ. པ་ཏ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཨུ་གྒ་ཧ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནེ་ན ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏ-ཨ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ-པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཙ. ས་བྦ་སོ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪཱ ཧི པ་རི་པུ་ཙྪཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ས་བྦ་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ, ཨུ་པ་རི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ན ཏཱ་ཝ མ་གྒ་ཝ་སེ་ན.
ཝ་ལླི་ཨ་ནྟ་རེ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡོ པཾ་སུ་ཨ་ནྟ་རེ ཝཱ མ་ཏྟི་ཀ་ནྟ་རེ ཝཱ་ཏི ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟཱ་ཝི་ལ་མ་ཏྟ་ཀོ་ཝཱཏི ཙི་ཏྟ་ཀྑོ་བྷ་མ་ཏྟ་ཀོ་ཝ. ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན ཨ་ནི་ཝཱ་རི་ཏོ. མུ་ཁ་ཝི་ཀུ་ལ་ནཾ མུ་ཁ་ས་ངྐོ་ཙོ. ཧ་ནུ་ས་ཉྩོ་པ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི ཨ་ནྟོ་ཛ་པྤ་ནཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡཾ. དི་སཱ ཝི་ལོ་ཀ་ནཾ པཱ་པེ་ཏི ཡ་ཏྠ བཱ་དྷེ་ཏ་བྦོ ཋི་ཏོ, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ནི་ཝཱ་ར་ཀ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ད་ཎྜ་ས་ཏྠཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏནྟི ད་ཎྜ་ས་ཏྠཱ་ནཾ པ་ར་སྶ ཨུ་པ་རི ནི་པཱ་ཏ་ནཱ་ཝ་ཏྠཾ. ཡེ་ན ཀོ་དྷེ་ན ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏེ་ན མཱ་ཏཱ་དི་ཀཾ ཨ་གྷཱ་ཏེ་ཏ་བྦཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ཏ མ་ཡཱ ཀ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཧ་ན་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ར་གྷཱ་ཏ་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་གྷཱ་ཏ་ན་མྤི པཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ཡེ་ན ཝཱ པ་ར་སྶ ཧ་ཉྙ་མཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན གྷཱ་ཏ་ཀོ་པི གྷཱ་ཏ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཀོ་དྷ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཧེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རཾ གྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ གྷཱ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི. པ་ར་མུ་སྶ་ད་ག་ཏོཏི པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏོ. ད་ལ༹ྷཾ པ་རི་སྶ་ཡ་མཱ་ཝ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཀོ་དྷོ་ཝ ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བ་ལ་ཝ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
དྭེ་དྷཱ་པ་ཐ་ས་མཱ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨོ ན ཏི་ཊྛ་ཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ནི་ཝཱ་རི་ཏ་པ་ར་མ་ཏྟཱ. ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ས་མ་ཐེ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ན ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏཱ་ནི ནཱི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.
‘‘ཀུ་མྨོ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནི ས་ཀེ ཀ་པཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༡.༡༧) ཀུ་མྨ་སྶ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ པཱ་ད་སཱི་སཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཱི་ཡཱ་ན་མེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨི་དྷ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ‘‘ས་བྦེ་པི ས་ངྑ་ཏཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝི་སེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པ་ཉྩ་ནྣེ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
སུ་ན་ནྟི ཀོ་ཊྚ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི སཱུ་ནཱ, ཨ་དྷི་ཀུ་ཊྚ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱུ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་རཱི’’ཏི. ཨ་སི་ནཱཏི མཾ་ས་ཀ་ནྟ་ནེ་ན. གྷཱ་ཏི་ཡ་མཱ་ནཱཏི ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཱ ཝི་བཱ་དྷི་ཡ་མཱ་ནཱ. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀ་ཏྭཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏེ ཨ་ཙྩཱ་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ. ཀ་ནྟི་ཏཱཏི ཚི་ནྡི་ཏཱ. ཀོ་ཊྚི་ཏཱཏི བི་ལ་སོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏཱ. ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནནྟི ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ.
ས་མྨ་ཏྟཱཏི མུ་ཙྪི་ཏཱ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཱ. ན་ནྡཱི་རཱ་གཾ ཨུ་པ་ག་མྨ ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱིཏི ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ ན་ནྡཱི་རཱ་ག་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཏཾ པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་ནྟི. ན་ནྡཱི་རཱ་ག་བ་དྡྷཱཏི ན་ནྡཱི་རཱ་གེ ལ་གྒ་ཏྟཱ ཏེ་ན བ་དྡྷཱ. ཝ་ཊྚེ ལ་གྒ་ནྟཱིཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ ཝ་ཊྚེ ས་ཛྫ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་ཛྫ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ དུ་ཀྑཾ པ་ཏྭཱ་པི ན ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནྟི ན ནི་བྦི་ནྡ་ནྟི. ཨི་དྷ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན ན་ནྡཱི་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི.
ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སུ་ཏྟེ (མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༦༣) པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཨེ་ཝ ‘‘ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ན ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ‘‘བུ་དྡྷོ སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ‘‘ན་མོ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༤༩, ༢༥༡) ཝུ་ཏྟ་ན་མ་ཀྐཱ་ར་སྶ ཀ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. བོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ. ཏ་ཐཱ ད་མ་ཐ་ས་མ་ཐ་ཏ་ར་ཎ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ས་མ་ཐ་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི པ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཧོ་སི. ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཉྷ་སྶཱཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ནྣ་ར་ས་མ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་གུ་ཎེ་ཧི མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ནྟོ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ་ཝ དེ་ས་ནཾ ནི་ཊྛ་པེ་སི, ན པུ་ཙྪི་ཏཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་ནུ ཙ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཏི? ས་ཙྩཾ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ན ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ‘‘པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ནི་ཊྛ་པི་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ནྟ་ར་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ར་མྦྷཱ་ནུ་རཱུ་པ་མེ་ཝ པ་ན དེ་ས་ནཱ ནི་ཊྛ་པི་ཏཱ.
ཝ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.