༢. ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣༤. བཱ་དྷ་ཡིཾ་སཱུཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༤༡༧) ཧ་ནིཾ་སུ. ཏཾ་ཏཾ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨེ་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠོ, ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་སྶ ཝཱ ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི. ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་དྷ་མྨཱཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཙེ་ཏ་ནཱ་དྷ་མྨཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་ར་ཕ་ལཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ, ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ, ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཀཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་མྨཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ཏི ཀ་མྨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ. མོ་ཀྑ་སྶེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ས་གྒ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན ཧི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི. པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་པཱ་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་མེ་ཝ. ན་ནྡ་མཱ་ཎ་ཝ་ཀོ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་མཱ་ན་ཙྪ་ནྡ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ས་གྒ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏཱ, མོ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏཱ པ་ན མོ་ཀྑ་ཏྠ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་དཱུ་ས་ན་ཏོ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ས་གྒ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏཱ་པི ན ས་ཀྐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུ་ནྟི. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དི་ཊྛི་ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛི་ན་ཏྠི་ཀ་དི་ཊྛི་ཡོ་ཝ ནི་ཡ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་དྷ་མྨཱ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དྷ་མྨཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མཱ་ཧ. པ་ཎྜ་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ས་བྦཱ་ཡ་པི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡཱ ཧི ཨ་རི་ཡེ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི, སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཏ་ཏོ པ་རནྟི ཁ་མཱ་པ་ན་ཏོ ཨུ་པ་རི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སྶ ལཱི་ན་ཏྠ་པ་ཀཱ་ས་ནེ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཡཱ་ཝ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ. ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི སེ་སཾ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ. ན དེ་སེ་ཏི ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ.
ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཊྛོ. ར་སེ་ན ར་སཾ སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ར་སེ་ན སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་ར་སཾ ས་མཱ་ནེ་ཏྭཱ. ཨུ་པ་ནེ་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི བ་ནྡྷ་ནཾ ཨུ་པ་ནེ་ནྟོ ཝི་ཡ. ‘‘གྷ་ཊེ་ནྟོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡཱཏི ས་དི་ས་ཏཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟ་སཱ་ཝ་ཛྫེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་པ་ཀྑེ་པེ་ན. པཱ་པ་ཀནྟི ལཱ་མ་ཀ་ཊྛེ་ན དུ་གྒ་ཏི་ས་མྤཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཙ པཱ་པ་ཀཾ. སེ་ཏུ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཾ བ་ནྡྷ་ནྟེ་ན ཝི་ཡ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ‘‘སཱ་ཝ་ཛྫ’’ནྟི དི་ཊྛཾ ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫ’’ནྟི ག་ཧ་ཎེ་ན ཏེ་ན པ་ཊི་ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ནྟི ག་ཧ་ཎེ་ན ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟོ. ཀཱ་མ་ཀ་ཎྚ་ཀེ་ཧི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀཱ་དཱི་ནི པ་ཀྑི་པ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ, ‘‘ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༨, ༡༩༤) ཨཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཙ ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐེ.
པུ་ཙྪ་མཱ་ནཱ ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟི ནཱ་མ. པུ་ཙྪཱ ཧི ཨ་ནུ་ཡོ་གོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་དྷི་ག་ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏྠཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷཱ་ས་ནེ་ན པུ་ན པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་པ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཾ, ཏཾ པ་ན་སྶ ཨཱ་དཱ་ཡ ས་མཱ་དཱ་པ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ནུ་གཱ་ཧ་ནྟི ནཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་སྶཱ པ་ན ལ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་མྤི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཏ་སྶ པུ་ཙྪ་ནཾ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཾ. ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྤ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན. མ་ཧཱ་བྷི་ཏཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ. ཨི་ཏྟ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཊྛེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟ་ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཊྛེ་ན པ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ. ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་པ་ལི་བྷ་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན ཚེ་ད་ན་བྷེ་ད་ནཱ་དི་ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨུ་གྒྷཱ་ཊ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀུ་ཊྚ་ན་ཊྛེ་ན. ཨ་ཝ་ཎེ ཝ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་ནི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཨ་ན་ཏྠ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ སཱ་ས་ངྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན.དི་ཊྛི་ཐཱ་མེ་ནཱཏི ཏ་སྶཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཐཱ་མ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་སེ་ནཱཏི དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཧི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ནེ་ན པ་རཱ་མཱ་སོ. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶཱཏི ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ན དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝེ་ཏྠ ཏ་ཐ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཡ་སྨཱ ཧི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི.
༢༣༥. ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ་པཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷིཾ ནི་གུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མོ་པི. ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དྭེ ཀ་ཐཱ་ཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཀ་ཐཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐཱ ཧི པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟཱ བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་སེ་ན དྭེ ཀ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
༢༣༦. ཀ་སྶ ཁོ ནཱ་མཱཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྠཱ ‘‘ན མ་མ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཉཱ་ཎ་མ་ཡཱ ཨུ་སྨཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་སྨཱི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ནུ་སྨཱི་ཀ་ཏོ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ག་བྦྷོ་ཨ་པི ཨུ་སྨཱི་ཀ་ཏོཏི ཝི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཉྙཱ་བཱི་ཛ་མ་སྶ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨ་པི ནུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཙྪ་ཏི. ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟཱ ཝ་ད་ནྟི ཋཱ་ན་ག་ཏེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཉཱ་ཎུ་པ་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྤ་སྶ་ནྟཱ. ནི་ཏྟེ་ཛ་བྷཱུ་ཏོཏི ནི་ཏྟེ་ཛཾ བྷཱུ་ཏོ ཏེ་ཛོ་ཧཱ་ནི་པྤ་ཏྟོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ས་མྨུ་ཁཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ. ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧ་ན་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནོ. ས་མྤ་ཏྟཱུ་པ་ག་ནྟི ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཝ་ཧཾ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷེ་ནྟོཏི པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ.
༢༣༧. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་ལ་དྡྷི་ཡཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན པ་རི་སཾ སོ་དྷེ་ཏི. ནི་སྶཱ་རེ་ཏི ནཱི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་དི་ཊྛི་ཏཱ་ཡ. ཀ་སྶ་ཙི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ. ཏ་སྶ ཧི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ‘‘ས་ཧ་སཱ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་ཧ་སཱ ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠི. ཨ་སྶཱཏི ‘‘ཀ་སྶ་ཙཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་སྶ. སུ་ཏྭཱ་པི ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཐཱ་པི སི་ཡཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏཾ ས་བྦནྟི ‘‘ས་ཙེ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ས་བྦཾ པ་རི་ཀ་པྤ་ནཾ. ན ཀ་རི་སྶ་ནྟཱིཏི པ་རི་སཱ་ཡ ལ་དྡྷིཾ སོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ལ་དྡྷིཾ པ་ཀཱ་སེ་ནྟོཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཀཱ་སེ་ནྟོ. ས་ཉྙཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧཱིཏི སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ས་ཉྙཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧཱི’’ཏི. མེ་ཐུ་ན་ས་མཱ་ཙཱ་རནྟི ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ད་ཉྙ་མྤི པ་ན – ‘‘ཨ་པི་ཙ ཁོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨུ་ཙྪཱ་ད་ནཾ པ་རི་མ་དྡ་ནཾ ན་ཧཱ་པ་ནཾ ས་མྦཱ་ཧ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༧.༥༠) ཨཱ་ག་ཏཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ཡཾ ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གཾ. ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ས་མཱ་ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
༢༣༨. ཡོ་ནི་སོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ་ཏི ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་གོ, ཏཾ ནི་ཙྪ་ནྡ་རཱ་གཾ. ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལཱ་པི ཧོ་ནྟི ཀ་དཱ་ཙི ནོ་ཏི ཨ་ནི་བ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་ནཾ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྩ. ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་ཀ་རཾ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་ཉྩ. ཨ་ཡཾ ཨ་རི་ཊྛོ དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཨ་མྷེ ཙེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཁ་ན་ཏི, བ་ཧུ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཉྙཱ མཱ ཧོ་ནྟཱུ་ཏི དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ དོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟཱིཏི ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཙེ་ཝ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟཱ དྷཱ་རེ་ནྟི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
སུ་ཏྟནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཝ་པྤ་བྷེ་ད་མྤི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི. ཀ་ཐཾ སུ་ཏྟཾ ན་ཝ་པྤ་བྷེ་དཾ? ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཉྷི སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ, ནི་གྒཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཉྩ སུ་ཏྟཾ ཨུ་དཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ས་ཉྙཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ན་ཏྠི, ཡཾ སུ་ཏྟ་ངྒཾ སི་ཡཱ, མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ན་ཉྩ སུ་ཏྟ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ན སི་ཡཱ གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་པ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ, གེ་ཡྻ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ཝཱ སི་ཡཱ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཱ ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒ་སྶ ཝི་ཡ, ཏ་ཐཱ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ ས་གཱ་ཐ་ཀ་པྤ་དེ་སཱ་ན་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ –
སུ་ཏྟ་ནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་དྷི, ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ པ་རེ;
ས་ནི་མི་ཏྟཱ ནི་རཱུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ, ས་ཧ་ཏཱ་ཉྙེ་ན ན་ཉྙ་ཏོ. (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; ཨ. ནི. ཊཱི. ༢.༤.༦; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.བཱ་ཧི་ར་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ);
ས་བྦ་སྶ་པི ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་དྷི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ནེ་ཏྟི་ཡཾ (ནེ་ཏྟི. ༡.ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་ར) ‘‘ན་ཝ་ཝི་དྷ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡེ་ཊྛཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྟཱ་ག་ཏཾ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ (པཱ་ཙི. ༦༥༥, ༡༢༤༢), ས་ཀ་ཝཱ་དེ པ་ཉྩ སུ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ; ཀ་ཐཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ) ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཙ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཏ་དེ་ཀ་དེ་སེ་སུ པ་ན གེ་ཡྻཱ་ད་ཡོ ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ ཏེ་ན ཏེ་ན ནི་མི་ཏྟེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི གེ་ཡྻ་སྶ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཾ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ. ལོ་ཀེ་པི ཧི ས་སི་ལོ་ཀཾ ས་གཱ་ཐ་ཀཾ ཝཱ ཙུ་ཎྞི་ཡ་ག་ནྠཾ ‘‘གེ་ཡྻ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. གཱ་ཐཱ་ཝི་ར་ཧེ པ་ན ས་ཏི པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ. པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྷི ‘‘བྱཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ས་གཱ་ཐ་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི གེ་ཡྻཱ་དི་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ནོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ‘‘གཱ་ཐཱ་ཝི་ར་ཧེ ས་ཏཱི’’ཏི ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨ་པ་དཱ་དཱི་སུ ཀེ་ཝ་ལཾ གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷེ་སུ, ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟེ་པི སོ་མ་ན་སྶ་ཉཱ་ཎ་མ་ཡི་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡུ་ཏྟེ་སུ, ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྦ་ནྡྷེ་སུ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཙ སུ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ གཱ་ཐཱ-ཨུ་དཱ་ན-ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀ-ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ-ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ས་ཏི་པི གཱ་ཐཱ་བ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀེ་སུ ཛཱ་ཏ་ཀ་ས་ཉྙཱ, ས་ཏི་པི པ་ཉྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝེ ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟེ ཙ ཀེ་སུ་ཙི སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཝེ་ད་སྶ ལ་བྷཱ་པ་ན་ཏོ ཝེ་ད་ལླ་ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏེ་ན ཏེ་ན ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ནི་མི་ཏྟེ་ན ཏེ་སུ ཏེ་སུ སུ་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ་སུ གེ་ཡྻཱ་དི་ས་ཉྙཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ་ཏི ཝི་སེ་ས་ཝི་དྷ་ཡོ སུ་ཏྟ་ངྒ་ཏོ པ་རེ གེ་ཡྻཱ་ད་ཡོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ གེ་ཡྻ་ངྒཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏཾ, ཏཾ སུ་ཏྟ་ངྒཾ ཝི་སེ་ས་ས་ཉྙཱ་པ་རི་ཧཱ་རེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི. ན་ནུ ཙ ས་གཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ, ནི་གྒཱ་ཐ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི སུ་ཏྟ་ངྒཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཱ ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི? ན ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ སོ་དྷི་ཏ་ཏྟཱ. སོ་དྷི་ཏ་ཉྷི པུ་བྦེ ‘‘གཱ་ཐཱ་ཝི་ར་ཧེ ས་ཏི པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི.
ཡ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ ན སི་ཡཱ’’ཏི (ཁུ. པཱ. ༥.༡; སུ. ནི. ༢༦༡), ཏཾ ན, ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ. ནི་རུ་ལ༹ྷོ ཧི མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ན ཧི ཏཱ་ནི དྷ་མྨ་པ་ད་བུ་དྡྷ་ཝཾ་སཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ གཱ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནི, ཀི་ནྟུ སུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘སུ་ཏྟ་ནཱ་མ་ཀ’’ནྟི ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་གཱ་ཐ་ཀ་ཏྟཱ གེ་ཡྻ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ སི་ཡཱ’’ཏི, ཏ་ད་པི ན་ཏྠི, ཡ་སྨཱ ས་ཧ་ཏཱ་ཉྙེ་ན. ས་ཧ གཱ་ཐཱ་ཧཱི་ཏི ཧི ས་གཱ་ཐ་ཀཾ, ས་ཧ་བྷཱ་ཝོ ཙ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཧོ་ཏི, ན ཙ མ་ངྒ་ལ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ གཱ་ཐཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀོ་ཙི སུ་ཏྟ་པ་དེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཡོ ‘‘ས་ཧ གཱ་ཐཱ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ན ཙ ས་མུ་དཱ་ཡོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠི. ཡ་ད་པི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ ས་གཱ་ཐ་ཀ་པྤ་དེ་སཱ་ནཾ གེ་ཡྻ་ངྒ་ས་ངྒ་ཧོ སི་ཡཱ’’ཏི, ཏ་ད་པི ན ཨ་ཉྙ་ཏོ. ཨ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ ཧི ཏཱ གཱ་ཐཱ ཛཱ་ཏ་ཀཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ, ཨ་ཏོ ན ཏཱ་ཧི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ གེ་ཡྻ་ངྒ་བྷཱ་ཝོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ངྐ་རཱ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཏྠ་ཏྠནྟི ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ. ཨ་ན་ཏྠ་མྤི ཀེ་ཙི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠོ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏྠ’’ནྟི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ, སཱི་ལཾ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, ས་མཱ་དྷི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱི་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི – ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་མཱ་དྷ་ཏྠཾ, ས་མཱ་དྷི ཝི་པ་སྶ་ན་ཏྠོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ མ་གྒ་ཏྠཱ, མ་གྒོ ཕ་ལ་ཏྠོ, ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་ཝ་ཊྚཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠ་ནྟི ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྠ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷཱ་སི་ཏ་ཏྠ་པ་ཡོ་ཛ་ན་ཏྠཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱིཏི ན ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟི, ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ་ཀྑ་མཱ ན ཧོ་ནྟི, ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ རོ་ཙེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་སཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི པ་རེ་ཧི ཨཱ་རོ་པི་ཏ་ཝཱ་ད་སྶ ནི་གྒ་ཧ་སྶ མོ་ཀྑ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑོ ཝཱ ནི་ནྡཱ་པ་མོ་ཀྑོ. ཡ་སྶ ཙཱཏི ཡ་སྶ ཙ སཱི་ལཱ་དི་པཱུ་ར་ཎེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་སྶ, མ་གྒ་སྶ ཝཱ ཏ་ད་དྷི་ག་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་སྶ, ཕ་ལ་སྶ ཝཱ ཏ་ད་དྷི་ག་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་སྶ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ. དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཉཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི ན ཝི་ནྡ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་མཱ་ན་ད་པྤ་མ་ཀྑ་པ་ལཱ༹་སཱ་དི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི.
༢༣༩. ཨ་ལཾ པ་རི་ཡ་ཏྟོ ག་དོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཨ་ལ་ག་དྡོ ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པཾ ད-ཀཱ་རཱ་ག་མ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ. ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཀ་ནྟཱ་ར་ཏོ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ཏྟི ནི་ཏྠ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ཏྟི. བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟོ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ, བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ ཝི་ཡ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀོ, དྷ་མྨ་ར་ཏ་ནཱ་ནུ་པཱ་ལ་ཀོ. ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟི. ‘‘ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀོ་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱི་ཧཱ་ཝ་ལོ་ཀ་ན་ཉཱ་ཡེ་ན ཏ་ནྟི་དྷཱ་ར་ཀོ་ཝ པ་ཝེ་ཎི་པཱ་ལ་ཀོ་ཝཱཏི པུ་རི་མ་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཡ་དི ཏ་ནྟི་དྷཱ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཾ བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཡ་ཏྟི, ཀ་སྨཱ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶཱ’’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ་པི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནེཏི ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ. ཀཱ་མཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ‘‘པ་ཝེ་ཎིཾ པཱ་ལེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ན བྷ་ཝ་ཀ་ནྟཱ་ར་ཏོ ཨ་ནི་ཏྟི་ཎྞ་ཏྟཱ ཏ་སྶ སཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི ནི་ཏྠ་ར་ཎ་པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟཱིཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཾ ཁ་མ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏེ སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ སཱི་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཕ་ལ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ, པ་ར་ཝཱ་ད་ནི་གྒ་ཧ་ས་ཀ་ཝཱ་ད་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནི་པི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ར་ཝཱ་དེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧཾ ནི་གྒ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༢༦༨). ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ནནྟི དི་ཊྛི་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏཾ ཨི་ཙྪི་ཏཾ པཱ་ལི༹་པ་དེ་སཾ. མོ་ཙེ་ཏུནྟི ཨ་པ་ནེ་ཏུཾ. ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་མྤི ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཧི་ཏ་སུ་ཁ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་ཏི བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི. སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཨ་ལ་ག་དྡ་སྶ་པི ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
༢༤༠. ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨུ་ཏྟ་རོ, སི་ན་ནྟི བ་ནྡྷ་ནྟཱི་ཏི སེ་ཏུ, ཨུ་ཏྟ་རོ ཙ སོ སེ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏུ. ཀཱུ་ལཾ པ་ར་ཏཱི་རཾ ཝ་ཧ་ཏི པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ལླཾ. ཀ་ལཱ་པཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷོཏི ཝེ་ལུ༹་ན་ལཱ༹་དཱི་ཧི ཀ་ལཱ་པ་ཝ་སེ་ན བ་དྡྷོ. ཨ་ཎུ་ནྟི ཨི་དཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ཉྙོ་ཛ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཐཱུ་ལནྟི ཨི་ཏ་རཾ. དི་ཊྛིནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶ་ནཾ, ཝི་པ་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏནྟི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཏཾ ‘‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦ་སོ ཝི་སུ་དྡྷཾ, པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ. ན ཨ་ལླཱི་ཡེ་ཐཱཏི ནི་ཀ་ནྟི་ཝ་སེ་ན ན ནི་སྶ་ཡེ་ཐ. ན ཀེ་ལཱ་ཡེ་ཐཱཏི ན མ་མཱ་ཡེ་ཐ. ན དྷ་ནཱ་ཡེ་ཐཱཏི དྷ་ནཾ དྲ་བྱཾ ན ཀ་ཡི་རཱ་ཐ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱཏི ས་མ་ཐེ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ.
ཨ་ས་དྡྷ་མྨེཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་ཏཾ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནཾ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ས་དྡྷ་མྨོ. གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ནཾ དྷ་མྨོ་ཏི གཱ་མ་དྷ་མྨོ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝ་སྶ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝ་ས་ལ་དྷ་མྨོ. ཀི་ལེ་སེ་ཧི དཱུ་སི་ཏ་ཏྟཱ ཐཱུ་ལ་ཏྟཱ ཙ དུ་ཊྛུ་ལློ. ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨོ་ད་ཀ་ནྟི་ཀོ. ‘‘དྷ་མྨཱ་པི ཝོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི ཨོ་ཝཱ་དེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཐེ་ནྟོ་པི ཨ་རི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༢༤༡. ཏི་ཝི་དྷ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ་ཏི ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི གཱ་ཧ་དྭ་ཡ་མེ་ཝ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ ཏ་ཏྠཱ་པི གཱ་ཧ་ཏྟ་ཡ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཧི ཨི་མི་ནཱ མཱ་ན་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧཱ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི གཱ་ཧ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. དི་ཊྛི་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཉྩ ཁ་ནྡྷཱ, རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི ཙ. དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ-ཕ་སྶ-ས་ཉྙཱ-ཝི་ཏ་ཀྐ-ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར-པཱ་པ་མི་ཏྟ་པ་ར་ཏོ་གྷོ་སཱ་དི་ཀོ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༢༤)‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཨ་ཊྛ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པི ཕ་སྶོ་པི ས་ཉྙཱ་པི ཝི་ཏ་ཀྐོ་པི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་པི པཱ་པ་མི་ཏྟོ་པི པ་ར་ཏོ་གྷོ་སོ་པི དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཱ. རཱུ་པཾ པ་ན ཨ་ཏྟཱ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཨི་དྷ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༨༡, ༣༤༥) ཨི་མ་སྶ གཱ་ཧ་སྶ ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. སོ ཧི ‘‘ཡ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ར་ཏོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ‘‘རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནི རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཨ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི ཨི་མེ ཏ་ཡོ གཱ་ཧཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཀེ་ཙི, ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟཱ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་སྶ པ་ན ཨཱ་ལ་མྦ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝ ཝཱ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, རཱུ་པཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝི་ཡ དི་ཊྛི་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ད་སྶི་ཏཱ.
ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟ་གཱ་ཧི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷཾ ཧུ་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ས་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ ནཱ་མ མ་ན་སཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨི་ཏ་རེ་ས་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཏཱ སི་ཡཱ. པ་ཏྟནྟི ཨ་དྷི་ག་ཏཾ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏནྟི ག་ཝེ་སི་ཏཾ. ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏནྟི ཙི་ནྟི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ན་སཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཏྟ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ, ཝི་སུཾ, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐོ་ཊི་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་སྶ བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ལོ་ཀ་སྨི་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟཾ པ་ཋ་མཾ ཙེ་ཏ་སཱ པ་ཙྪཱ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཏྟཾ ནཱ་མ. པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ནོ་པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ནཱ་མ ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཉྩ ནོ་པ་ཏྟ་ཉྩ མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ མ་ན་སཱ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ ནཱ་མ.
ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཀ་པྤོ ཨཱ་ཀུ་ལོ ཝི་ཡཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཏྟ་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏྟ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན. ཨ་པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ནོ་པ་ཏྟཾ མ་ན་སཱ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ ནཱ་མ པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྦཾ ཝཱ ཨེ་ཏནྟི ‘‘པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ པ་ཏྟ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི. ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘ཡ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཡོ ཀ་ཐི་ཏཱ པཱ་རི་སེ་ས་ཉཱ་ཡེ་ན. ཨེ་ཝཾ པཱ་རི་སེ་ས་ཉཱ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧེ ཀིཾ པ་ཡོ་ཛ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡེ་སཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ དེ་སེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་སྶ ས་རཱུ་པཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀི་ཙྩ-ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ-ཕ་ལ་ཝི་སེ་སཱ་དི-པ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཏེ་སཾ ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་བྷེ་དེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི, ཡེ་སཾ པ་ན ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་རེ་ན ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཝཱ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ ཀ་ཏེ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཧོ་ཏི, ཏེ་སཾ ཏཾ ཝ་ཏྭཱ དྷ་མྨི་སྶ་ར་ཏྟཱ ཏ་ད་ཉྙཾ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ་ཀཱ་ར་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ དེ་ས་ནཱ་ཝི་ལཱ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ད་སྶི་ཏ’’ནྟི.
དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནནྟི དི་ཊྛི ཨེ་ཝ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཡཾ རཱུ་པཾ ཨེ་སཱ དི་ཊྛི ‘‘ལོ་ཀོ ཙ ཨ་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏཾ རཱུ་པཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘སོ ལོ་ཀོ སོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. སོ པེ་ཙྩ་བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱིཏི ཨུ་དྡྷ་མཱ་གྷཱ་ཏ་ནི་ཀ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ དི་ཊྛཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ཨ་ཧཾ པ་ར་ལོ་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ནི་ཙྩོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དྷུ་ཝོཏི ཐི་རོ. ས་སྶ་ཏོཏི ས་བྦ་དཱ་བྷཱ་ཝཱི. ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོཏི ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན ཙ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝོ, ནི་བྦི་ཀཱ་རོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་མྤི ད་སྶ་ནནྟི ཏ་མྤི ཏ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ དི་ཊྛི་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧ་ཝི་སེ་སེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. དི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི དི་ཊྛི་ཝི་ས་ཡཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན དི་ཊྛི དི་ཊྛི་ཝི་ས་ཡཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལེཏི ཡ་མ་ཀ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཀཱ་ལཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ་ནཾ ས་དྡེ ཝི་ཡ, ཝེ་ད་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱི་ནཾ ཝེ་ད་ས་ཏྠེ ཝི་ཡ ཙ དི་ཊྛི་ཡཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧ་པྤ་ཝ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ.
ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱིཏི པ་ད་སྶ ཙ ཏ་སྶོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏེ་ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ ཏཱ་ཝ ས་མ་ཝི་ས་མཾ ས་མྨཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཨི་ཏ་རཱ པ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ ཨ་ནུ པ་སྶ་ནྟཱི་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏུ ཏཱ་ཝ དི་ཊྛི་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀ་ཐཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ནཱ་ཏི? ཏ་ཎྷཱ་ཡ་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ཨུ་པཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ཏི་རཱུ་པི་ཀཱ པ་ཝ་ཏྟི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ, ཡཱ་ཡ ཝ་ཉྩ་ན་ནི་ཀ་ཏི་སཱ་ཙི་ཡོ་གཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. མཱ་ནོ་པི སེ་ཡྻཱ་དི་ནཱ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱུ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཏི་རཱུ་པི་ཀཱ པ་ཝ་ཏྟི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེཏི ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦེ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ ཝི་ན་ཊྛེ. ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི བྷ་ཡ་པ་རི་ཏྟཱ་ས་ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཏྟཱ་སཱ་ནཾ མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ.
༢༤༢. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ‘‘ཨ་ས་ཏི ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མྤི ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཏཱི་ཧི ས་ཧ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏུ་ཀྐོ་ཊི་ཀ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀ་ཐ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ས་ཏཱིཏི བཱ་ཧི་རེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ. སཱ པ་ན་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཱ ལ་དྡྷ་ཝི་ནཱ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ལ་དྡྷཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཝཱ་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ – ‘‘ཨ་ཧུ ཝ་ཏ མེ, ཏཾ ཝ་ཏ མེ ན་ཏྠི, སི་ཡཱ ཝ་ཏ མེ, ཏཾ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ན ལ་བྷཱ་མཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཏ་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཝི་ནཱ་སེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནཾ ‘‘ར་ཐོ ཝ་ཡ྄ཧ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཝཱ་ཧ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶཱ་དི.
ཡེ་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧཱིཏི ཡེ་ཧི ཨ་ས་ནྟ་པ་ཏྠ་ནཱ་དཱི་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཧུ ཝ་ཏ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་ད་ནཱ་དི བྷ་ཝེ་ཡྻ. དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་སུ དི་ཊྛཱི་སུ ཡཱ པ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ དི་ཊྛི་ཡོ, ཏཱ་སཾ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣཱ དི་ཊྛི་ཡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དི་ཊྛཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦཱ་པི དི་ཊྛི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི (མ. ནི. ༢.༢༠༢, ༤༢༧; ༣.༢༧-༢༩; ཨུ་དཱ. ༥༥; མ་ཧཱ་ནི. ༢༠; ནེ་ཏྟི. ༥༩) པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་གོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཀ་མྤ་ནི་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ཝ ཨི་ཉྫི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ཨི་ཉྫི་ཏཱ་ནི. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་པ་དྷཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨུ་པ་དྷི, ཁ་ནྡྷཱ་ཝ ཨུ་པ་དྷི ཁ་ནྡྷཱུ་པ་དྷི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཏ་དེ་ཝ ཙ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་ཎྷཱ ཁཱི་ཡ་ཏི ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶཱ་མི ནཱ་མ་སྶཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, སཾ་ས་ཡེ ཝཱ. ཏཱ་སོཏི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཏྟཱ་སོ ཙེ་ཝ བྷ་ཡ་པ་རི་ཏྟཱ་སོ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་སོ ཧེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ནོ ཙ་སྶཾ,ནོ ཙ མེ སི་ཡཱཏི ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཀི་ར ཀོ་ཙི ནོ ཙ་སྶཾ, ‘‘མེ’’ཏི ཙ ཀི་ཉྩི ནོ སི་ཡཱ་ཏི. ཏཱ་ས་པྤ་ཏཱི་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཉྷེ་ཏཾ.
༢༤༣. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ‘‘ཚ་ཡི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༤༡) ཝཱ. སཱ་པི ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཁ་ནྡྷ་ཝི་ནཱ་སེ པ་རི་ཏ་སྶ་ན་ཀཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ན་ཀཾ ད་སྶེ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཏ་སྶ་ན་ཀ་སྶ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ ཨ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀ་མྤི སུ་ཉྙ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྐོ་ཊི་ཀཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་ཀྑཱ་རནྟི བཱ་ཧི་རཾ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཾ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཉྩ ས་ཏྟོ་པ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ན ‘‘པ་རི་ཀྑཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་གྒ་ཧཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘མ་མ ཨི་ད’’ནྟི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ཀ་ཏྭཱ. ས་བྦོ་པི དི་ཊྛི་གྒཱ་ཧོ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ, ཨ་ཏྟཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་པ་མུ་ཁཱ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་གྒཱ་ཧི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛི ཨེ་ཝ ནི་སྶ་ཡོ་ཏི དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡོ. པ་རི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱཏི ནི་ཙྩཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ. ཀི་མེ་ཝཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ? ས་བྦ་ཏྠཱཏི ‘‘ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡེ་ཐ, ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཾ ནི་སྶ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་སུ་པི.
༢༤༤. ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ས་ཏཱིཏི ཡ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་ནི ས་ཏི, སོ ཨེ་ཝ པ་ན ཨ་ཏྟཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་ཀྐཱ ཧི ཝ་ཏྟུཾ བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ‘‘པ་ར་མ་ཏྠོ’’ཏི? སི་ཡཱ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཉེ་ཡྻ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ཏཾ གྷ་ཊོ, ཡ་དི པ་ན ཏ་ད་ཉྙཾ ནཱ་མ ཀི་ཉྩི ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན ཏཾ ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝི་པ་རཱི་ཏཾ སི་ཡཱ་ཏི? ན ཙ སོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྠི པ་མཱ་ཎེ་ཧི ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏུ་ར་ངྒ་མ་ཝི་སཱ་ཎཾ ཝི་ཡཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ ཝཱ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ས་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ’’ནྟི ཏ་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཙྪི་ཏེ ཀི་སྨི་ཉྩི ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ས་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨི་ད་ནྟི ཧི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ནྟི. ཨ་ཧ་ནྟི ས་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧཾ ནཱ་མཱ་ཡ’’ནྟི ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏེ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ས་རཱུ་པེ ཀི་སྨི་ཉྩི ས་ཏི ཏ་སྶ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་མཱ་ཏི ཀི་ཉྩི ག་ཧེ་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ. མ་མཱ་ཏི ས་ཏི ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཾ, ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ན་ཏྟ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. བྷཱུ་ཏ་ཏོཏི བྷཱུ་ཏ་ཏྠ་ཏོ. ཏ་ཐ་ཏོཏི ཏ་ཐ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཐི་ར་ཏོཏི ཋི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ཏོ.
ཡ་སྨཱ ཧུ་ཏྭཱ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་སྨཱ པུ་བྦེ ཨ་ས་ནྟཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན བྷ་ངྒུ་པ་ག་མེ་ན ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ནི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཨ་དྷུ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་ཝ་ཏྟི་ཏོཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མོ ཨི་དྷ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ, ཁ་ཎི་ཀ་ཏཱ ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏཱ, ནི་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ནི་ཙྩ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ནི་ཙྩ་དྷ་མྨཱ ཧི ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་ཙྩ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི ནཱ་མ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ནི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི. ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན རཱུ་པ་སྶ ནི་ར་ནྟ་ར་བཱ་དྷ་ཏཱ་ཏི པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན་སྶ དུ་ཀྑ་ཏཱ. ས་ནྟཱ་པོ དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ནྟཱ་པ་ནཾ པ་རི་ད་ཧ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ་སྶ དུ་སྶ་ཧ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་མ་ཏཱ. ཏི་སྶ་ནྣཾ དུ་ཀྑ་ཏཱ་ནཾ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ. སུ་ཁ་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ སུ་ཁ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨནྟི ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན ཙ ཝི་པ་རི་ཎ་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ རཱུ་པཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ན ཨུ་པྤཱ་དཾ, ཨུ་པྤཱ་དཱ་ན་ནྟ་རཾ ཛ་རཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སྶ་མེ་ཝ བྷི་ཛྫ་ཏི, བྷི་ནྣ་ཉྩ བྷི་ནྣ་མེ་ཝ, ནཱ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ས་ངྐ་མོ་ཏི བྷ་ཝ་ནྟ་རཱ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་ངྐ་མཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ཝ་ས་ངྐ་ནྟི ཨུ་པ་ག་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་མེ་ཝ. ནྟི ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ རཱུ་པཾ. ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི རཱུ་པ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་དི་གྒཱ་ཧཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན. རཱུ་པ་ཉྷི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཋི་ཏིཾ མཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏུ, ཋི་ཏི་པྤ་ཏྟཾ མཱ ཛཱི་ར་ཏུ, ཛ་ར་པྤ་ཏྟཾ མཱ བྷི་ཛྫ་ཏུ, ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡེ་ཧི མཱ ཀི་ལ་མི་ཡ་ཏཱུ་ཏི ན ཨེ་ཏྠ ཀ་སྶ་ཙི ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི, སྭཱ་ཡ་མ་སྶ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི. ནི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀ་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ་ཀ་ཝི་ར་ཧེ་ན ཏ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏཱ སུ་ཉྙ་ཊྛོ, སཱ་མི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་ཊྛོ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་སྶ་ར་ཊྛོ, པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཨ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཊྛོ.
ཡ་སྨཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝི་ཡ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ སུ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ཡཾ, ན ཀེ་ཝ་ལཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ནེ་ཏྠ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཧཱི’’ཏིཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ནཱཏི དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཙྩཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏི, ཙ་ཀྑུཾ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་པི ཨ་ནི་ཙྩོ ཨཱ་པ་ནྣོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝེ་ཏཱིཏི ཝི་ག་ཙྪ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨི་ཏི ཙ་ཀྑུ ཨ་ན་ཏྟཱཏི ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དི་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཙ་ཀྑུ ཨ་ན་ཏྟཱ.
ཀཱ་མཾ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༣.༥༩; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༠) – ‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པཾ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ཏཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཡ་སྨཱ རཱུ་པཾ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ་ཡ སཱ་བཱ་དྷ་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྟ་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ‘‘ན ལ་བྦྷ་ཏི རཱུ་པེ ཨེ་ཝཾ མེ རཱུ་པཾ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ མེ རཱུ་པཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི རཱུ་པེ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ནི་སྶ་ར་ཏཱ, ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑནྟི ཡཾ ཝ་ཏྠུ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏྟཱ, ཡཾ པ་ན ནི་ཙྩཾ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏཾ སུ་ཁཾ ཡ་ཐཱ ཏཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡཾ ཏནྟི ཀཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ་ཝཱ་ཡཾ, ཡ་སྨཱ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ ཏ་སྨཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནི་ཙྩནྟི ཨི་མི་ནཱ གྷ་ཊཱ་དི ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་པི ‘‘ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཝ་ད་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཀྑི་སཱུ་ལཱ་དི་ཝི་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ དུ་ཀྑཾ རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. དུ་དྡ་སཾ དུ་པྤ་ཉྙཱ་པ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་ར་བྷ་ངྒཱ་ད་ཡོ་པི ས་ཏྠཱ་རོ ནཱ་དྡ་སཾ་སུ, ཀུ་ཏོ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ. ཏ་ཡི་དཾ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏི་ཡ་དྡྷ་ག་ཏ་རཱུ་པཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཉྙ་དཱ་པཱི’’ཏི. ཏཾ པ་ན ཡཱ་དི་སཾ ཏཱ་དི་ས་མྤི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་དི་ཝི་སེ་སོ་པི ཝ་ཏྟ་བྦོ. པི-ས་དྡེ་ན ཝཱ ཏ་སྶཱ་པི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
༢༤༥. ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ཏཱིཏི ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཏྠ ‘‘ནི་བྦི་དཱ’’ཏི བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སཱ་ནུ་ལོ་མཱ པ་ན ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི’’ཏི, སཱ ཨི་དྷ ཀ་ཐཾ ནི་བྦི་དཱ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མི་ནཱ སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་ནི་བྦེ་ད་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི ཨི་དྷ ནི་བྦི་དཱ་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
‘‘སོ ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ས་ཉྙ་གྒཾ ཕུ་ས་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༤༡༤, ༤༡༥) ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཉྙཱ ཁོ པོ་ཊྛ་པཱ་ད པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྪཱ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༡.༤༡༦) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཉྙ་གྒ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ ལོ་ཀི་ཡཱ་སུ པ་ཧཱ་ན་ས་ཉྙཱ་སུ སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་སྶ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཏོ པ་ར་ཉྷི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘པུ་བྦེ ཁོ སུ་སི་མ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྪཱ ནི་བྦཱ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༧༠). པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པ་དྷཱ་ནི་ཡ་ངྒ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་རི་པ་ནྠ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྦ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སུ་དྡྷི པ་དྷཱ་ནི་ཀ་སྶ ཡོ་གི་ནོ, པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཛཱ་ཏཾ ཨ་ངྒ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ. པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ, ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་དཱི་སུ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་མྨ་ཡཾ ནཱ་མ ཏེ་བྷཱུ་མི་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་སྶཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨཱ་ག་མྨཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནཱ་ན་ཏྟཱཏི ནཱ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ བ་ཧཱུ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ. ནཱ་ན་ཏྟ་སི་ཏཱཏི ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་སྶི་ཏཱ རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ. ཨེ་ཀ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ. ཨེ་ཀ་ཏྟ་སི་ཏཱཏི ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་སྶི་ཏཱ. ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་སི་ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏི་སྶཱཏི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ. པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ས་བྦཾ ཨུ་པེ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏ་སྶ ‘‘ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙ པ་ཧཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཱཏི. ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏ་སྶ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་སྶ སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཱ. མུ་དུ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ད་ཡོ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ. དྭཱི་ཧི ནཱ་མེ་ཧཱིཏི གོ་ཏྲ་བྷུ, ཝོ་དཱ་ན་ནྟི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ནཱ་མེ་ཧི.
ཝི་རཱ་གོ་ཏི མ་གྒོ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་རཱ་གོ, ཏེ་ན. མ་གྒེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱིཏི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཕ་ལཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི.
མ་ཧཱ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོཏི པ་སཾ་སཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ ‘‘མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ པ་སཾ་ས་ནྟོ ས་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷོ ཨི་ཏི་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ་ཏི. ཏ་ད་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧཱིཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ བྷཱུ་ཏེ་ཧི. དུ་རུ་ཀྑི་པ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི པ་ཙུ་ར་ཛ་ནེ་ཧི ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན. ནི་བྦཱ་ན་ན་ག་ར་པྤ་ཝེ་སེ ཝི་བ་ནྡྷ་ནེ་ན པ་ལི་གྷོ ཝི་ཡཱ་ཏི པ་ལི་གྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. མ་ཏྠ་ཀ་ཙྪི་ནྣོ ཏཱ་ལོ པ་ཏྟ་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ངྒ་ཏོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ ཨ་སི་ཝེ ‘‘སི་ཝཱ’’ཏི ས་མ་ཉྙཱ ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱི་ས་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ལོ ཝི་ཡ ཀ་ཏཱ’’ཏི. པུ་ན་བྦྷ་ཝ་སྶ ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལོ, པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ ཝཱ ཕ་ལཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ པ་ན པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ དེ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་བྦྷ་ཝ་དཱ་ཡ་ཀོ’’ཏི. པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རོ་ཏི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་ཀྑཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ནྟཱ་ན་སྶ པ་རི་ཀྑི་པ་ན་ཏོ. སཾ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱཏི ས་བྦ་སོ ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ཝི་ནཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ག་བྦྷཱི་རཱ་ནུ་ག་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ག་མྦྷཱི་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཊྛེ་ན. ལུ་ཉྩི་ཏྭཱཏི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ཉྙོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ནི. ཨ་གྒ་ལཱ༹་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན པ་ཏི་ཏོ མཱ་ན་དྡྷ་ཛོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པ་ཏི་ཏ་མཱ་ན་དྡྷ་ཛོ. ཨི་ཏ་ར་བྷཱ་རོ་རོ་པ་ན་སྶ པུ་རི་མ་པ་དེ་ཧི པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘མཱ་ན་བྷཱ་ར་སྶེ་ཝ ཨོ་རོ་པི་ཏ་ཏྟཱ པ་ནྣ་བྷཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མཱ་ན་སཾ་ཡོ་གེ་ནེ་ཝ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཉྩ་པི ཁ་ནྡྷེ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་སྨཱི་ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་སྨི་མཱ་ནོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པེ ཨ་སྨཱི་ཏི མཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ན་ག་ར་དྭཱ་ར་སྶ པ་རི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ སོ་བྷ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཨུ་བྷོ་སུ པ་སྶེ་སུ ཨེ་སི་ཀ་ཏྠ་མྦྷེ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཋ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ག་ར་དྭཱ་རེ ཨུ་སྶཱ་པི་ཏེ ཨེ་སི་ཀ་ཏྠ་མྦྷེ’’ཏི. པཱ་ཀཱ་ར་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཀྑཱ་ཡ བྷཱུ་མི་ས་མ་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཀཱ་རཾ བྷི་ནྡ་ནྟོ པ་རི་ཀྑཾ སཾ་ཀི་རི་ཏྭཱ’’ཏི. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ཨུ་པ་མཱ་སཾ་ས་ནྡ་ནཾ. ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀཱ་ཡོ དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧོ་ཏི ས་ཀྐཱ་ཡོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ. དྭ་ཏྟིཾ་ས ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཀྑི་རོ་ག་སཱི་ས་རོ་གཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ་ན་ཝུ་ཏི རོ་གཱ. རཱ་ཛ་བྷ་ཡཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི མ་ཧཱ་བྷ་ཡཱ་ནི.
༢༤༦. ཨ་ན་དྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཏནྟི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ནི་སྶཱ་ཡ ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ. ཨ་ནྭེ་སནྟི པ་ཙྩ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྭེ་ས་ནྟོ’’ཏི. ས་ཏྟོ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༦༥) ཝི་ཡ. ས་ཏྟོ ཧི ཡ་ཐེ་ཀོ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཨ་པ་རོ་པི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་གྒ་ལོཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་པཱིཏི ཡོ ཀོ་ཙི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་པི ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. སོ་པི ཧི ཡ་ཐེ་ཀོ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་དྷི་ག་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཨ་པ་རོ་པི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ནཱི་ཡོ. ཨ་ཝི་ནྡེ་ཡྻོཏི ན ཝི་ནྡི་ཏ་བྦོ, དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ས་ཏྟོ པུ་གྒ་ལོ་ཏི ན པ་ཉྙ་པེ་མི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀིཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶཱ་མི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ་པི དྷ་ར་མཱ་ན་ཀ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཁེ་མཾ, ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི ཁེ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཀྑ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ.
ཏུ་ཙྪཱཏི ཀ་ར་ཎེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏུ་ཙྪ་ཀེ་ནཱ’’ཏི. ཝི་ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་ན་ཡོ, སོ ཨེ་ཝ ཝེ་ན་ཡི་ཀོ. ཏ་ཐཱ མནྟི ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ མཾ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཧི ས་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ས་ཏྟ་ཝི་ནཱ་ས་པ་ཉྙཱ་པ་ཀོ ཙ ནཱ་མ སི་ཡཱ, ཨ་ཧཾ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཏཾ ‘‘ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཙ ལོ་ཀོ ཝོ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ ཝོ་ཧ་རཱ་མི, ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ མཾ ཡེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ‘‘ཝེ་ན་ཡི་ཀོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪཱ མུ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཙ་རི་མ་ཙི་ཏྟཾ ནི་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཾ ཨི་དཾ ནཱ་མ ནི་སྶི་ཏ་ནྟི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟོ ཀི་མེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དཱི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ནཱ་ཧཾ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་ཏྠི, ནཱ་པི ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ས་ཏོ ས་ཏྟ་སྶ ནཱ་མ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝི་ནཱ་སཾ ཝི་བྷ་ཝཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱ ཨ་ས་ཏཱ…པེ… ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜ་མྷཱི་ཏི བོ་དྷི་མ་ཎྜགྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧ་མཱ་ཧ. ཏེ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཾ ཏ་ནྟི་དེ་ས་ནཾ ཝ་ད་ཏི. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་མཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྩ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ས་ཏྠུ་དེ་ས་ནཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ – ‘‘པུ་བྦེ ཙེ་ཝ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ དུ་ཀྑ་ཉྩེ་ཝ པ་ཉྙ་པེ་མི དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ནི་རོ་དྷ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ཧཾ ཀ་དཱ་ཙི་པི ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝཱ, ‘‘ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཀིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ‘‘ས་ཏོ ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝི་ནཱ་སཾ ཝི་བྷ་ཝཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་རེཏི ཨ་མཱ་མ་ཀཱ, མ་མ ཨོ་ཝཱ་ད་སྶ ཨ་བྷཱ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙྩཱ་ནི…པེ… ཨ་ས་མ་ཏྠ་པུ་གྒ་ལཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་སཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་མ་ཏྟཾ, རོ་ས་ན་ཝི་ཧེ་ས་ནཱ་ནི པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ས་སྶ ཝི་ལི་ཁ་ནཾ ཝི་ཡ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ཧ་ན་ཏི ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་གྷཱ་ཏོ. ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ. ཙི་ཏྟཾ ན ཨ་བྷི་རཱ་དྷ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷི. ཨ་ཏུ་ཊྛཱིཏི ཏུ་ཊྛི་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ, ཀོ་དྷོ ཨེ་ཝ ཝཱ.
པ་རེཏི ཨ་ཉྙེ ཨེ་ཀ་ཙྩེ. ཨཱ་ན་ནྡ་ནྟི པ་མོ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ན་ནྡོ, པཱི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སོ་བྷ་ན་མ་ན་ཏཱ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་པྤི་ལ་ཏི པུ་རི་མཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ བྷི་ཛྫ་ཏི ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པྤི་ལཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ་ཏ་པཱུ་རི་ཏ་བྷ་ཏྟཱ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ་ཡ ཨོ་ད་གྒི་ཡ་པཱི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཙྩཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱཏི དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙ, ན ཨ་ཉྙོ ས་ཏྟོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ. ཨུ་ཏྟ་མཾ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཊྛཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་མྤི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༤༧. ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡེ་པི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཾ. ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟཱཏི ཡ་སྨཱ རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ཝ་ཏྠུ ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ལོ་བྷ་ནེ་ཡྻ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏཾ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ ན ཨ་མྷཱ་ཀཾ རཱུ་པཾ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ནེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རོ་པི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ་ཡེ་ཝཱཏི བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུཾ ནི་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ན ཏུ་མྷཱ་ཀ་ནྟི པ་ཛ་ཧཱ་པེ་ཏི. ན ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ ཀ་ནྡཾ ཝི་ཡ. ན ལུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཝཱ ཀེ་སེ ཝི་ཡཱ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མ་མུ་ཁེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨུ་ལླི་ངྒི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡེ་ན པ་ཛ་ཧཱ་པེ་ཏཱིཏི ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏི.
༢༤༨. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི དེ་ས་ནཱ ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ. ཡཱ་ཝ ཨི་མཾ ཋཱ་ནནྟི ‘‘ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ’’ཏི ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹་པ་དེ་སོ. སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཀྑཱ་ཏ་ཏྟཱ་པི སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ’’ཏི. ཏི་རི་ཡཾ ཝི་དཱ་ར་ཎེ་ན ཚི་ནྣཾ, དཱི་གྷ་སོ ཕཱ་ལ་ནེ་ན བྷི་ནྣཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སི་བྦི་ཏ་ག་ཎྛི་ཀ་ཏ་ཛི་ཎྞ་ཝ་ཏྠཾ པི་ལོ་ཏི་ཀཱ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ, པི་ལོ་ཏི་ཀ་ར་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ-ས་ཎྛ་པ་ན་ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཛྷཱ་ན-ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི ཚི་ནྣཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ སི་བྦ་ན་ག་ཎྛི་ཀ་ར་ཎ་ས་དི་སཱ་ནི, ཏཱ་དི་སཾ ཨི་དྷ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧེ་ཏྠ…པེ… ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏཱིཏི པེ་ས་ལེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན་པི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི.
ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝཾ ནི་དྡྷ་མ་ཐཱཏི ཝི་པ་ནྣ་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཙ་ཝ་ར་བྷཱུ་ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཀ་ཙ་ཝ་ར་མི་ཝ ནི་ར་པེ་ཀྑཱ ཨ་པ་ནེ་ཐ. ཀ་ས་མྦུ་ཉྩཱ་པ་ཀ་སྶ་ཐཱཏི ཀ་ས་ཊ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ནཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏཾ ས་མྦྷི་ནྣཾ པ་གྒྷ་རི་ཏ་ཀུ་ཊྛཾ ཙ་ཎྜཱ་ལཾ ཝི་ཡ ཨ་པ་ཀ་སྶ་ཐ ནི་ཀྐ་ཌྜྷ་ཐ. ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ? ས་ངྒྷཱ་རཱ་མོ ནཱ་མ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ཏོ, ན དུ་སྶཱི་ལཱ་ནཾ, ཡ་ཏོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ. ཏ་ཏོ པ་ལཱ་པེ ཝཱ་ཧེ་ཐ, ཨ་སྶ་མ་ཎེ ས་མ་ཎ་མཱ་ནི་ནེཏི ཡ་ཐཱ པ་ལཱ་པཱ ཨ་ནྟོ་སཱ་ར་ར་ཧི་ཏཱ ཨ་ཏ་ཎྜུ་ལཱ བ་ཧི ཐུ་སེ་ན ཝཱི་ཧི ཝི་ཡ དི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནྟོ་སཱི་ལ་ར་ཧི་ཏཱ་པི བ་ཧི ཀཱ་སཱ་ཝཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཡ དི་སྶ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ལཱ་པཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ པ་ལཱ་པེ ཝཱ་ཧེ་ཐ ཨོ་དྷུ་ནཱ་ཐ ཝི་དྷ་མ་ཐ. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་སྶ་མ་ཎེ ཝེ་ས་མ་ཏྟེ་ན ས་མ་ཎ་མཱ་ནི་ནེ ཨེ་ཝཾ ནི་དྡྷ་མི་ཏྭཱ་ན…པེ…པ་ཏི་སྶ་ཏཱཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཡ་ཝ྄ཧོཏི ཀ་པྤེ་ཐ, ཀ་རོ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཏི་སྶ་ཏཱཏི པ་ཏི པ་ཏི ས་ཏཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ནྟཱ སུ་ཊྛུ པ་ཛཱ་ན་ནྟཱ. པ་ཏི་སྶ་ཏཱ ཝཱ ས་པྤ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་གཱ་ར་ཝཱ. ཨ་ཐེ་ཝཾ སུ་དྡྷཱ སུ་དྡྷེ་ཧི སཾ་ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ནྟཱ དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་མ་གྒཱ. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ནི་པ་ཀཱ. ས་བྦ་སྶེ་ཝི་མ་སྶ དུ་ཀྑ་ཝ་ཊྚ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཐ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ ས་བྦ་སོ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ.
དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟི, དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ. ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོཔི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶཱཏི པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཊྛོ་པི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་དྷི་མ་ཏྟནྟི བ་ལ་ཝཾ. པ་ཉྙཱ་ཝཱ་ཧཱིཏི པ་ཉྙཾ ཝཱ་ཧེ་ཏི, པ་ཉྙཱ ཝཱ ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝཱ་ཧཱི་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མནྟི པ་ཉྙཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་ར་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི. ས་དྡྷཱ་ཝཱ་ཧཱིཏི ས་དྡྷཾ ཝཱ་ཧེ་ཏི, ས་དྡྷཱ ཝཱ ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ས་དྡྷཱ་ཝཱ་ཧཱི་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ས་དྡྷཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མནྟི ས་དྡྷཾ པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་ར་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི. ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟནྟི ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བུ་དྡྷ་སུ་བུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ས་དྡ་ཧ་ན་མ་ཏྟཾ. མ་ཏྟ-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. པེ་མ་མ་ཏྟནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏུ་ཊྛི་མ་ཏྟཾ. སི་ནེ་ཧོ་ཏི ཀེ་ཙི. ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣཱ་ན་ནྟི ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ. ཨེ་ཀཱ ས་དྡྷཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན སྭཱ་ཀྑཱ་ཏ་དྷ་མྨ་ཏཱ སི་དྡྷཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཀཱ སེ་ཊྛཱ ཨུ་ལཱ༹་རཱ ས་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཀཾ པེ་མནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་གྒེ ཋ་པི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏེ་སཾ ས་དྡྷཱ་པེ་མཱ་ནཾ ས་གྒ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱི་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཙཱུ་ལ༹་སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ས་ཙྩཱ་ནུ་བོ་དྷེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.