༩. དྭེ་དྷཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༦. དྭེ དྭེ བྷཱ་གེཏི དྭེ དྭེ ཀོ་ཊྛཱ་སེ ཀ་ཏྭཱ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ‘‘ཨི་མཾ ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ག་མ་ཀཱ་སིཾ, ཨི་མཾ དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ག་མ་ཀཱ་སི’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ས་བྦེ་པི ཝི་ཏ་ཀྐཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ན་ཝི་བྷཱ་གེ་ན དྭེ་ཝ བྷཱ་གཱ ཀ་ཏཱ, ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ནེ་ཏེ་སཾ ཨ་བྷི་ཎྷཱ་ཙཱ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ‘‘དྭེ དྭེ བྷཱ་གེ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱ་ག་དྭ་ཡ་སྶ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ཡཾ ཡཾ དྭ་ཡ་མྤི ཁོ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ, ཏཾ ཏཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ག་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘‘དྭི་དྷཱ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ན་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཙ ག་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མཾ ཨེ་ཀཾ བྷཱ་ག་མ་ཀཱ་སིཾ, ཨི་མཾ དུ་ཏི་ཡ་བྷཱ་ག་མ་ཀཱ་སི’’ནྟི ཨ་ཝོ་ཙ. ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་མེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ, ཀཱ་མེ་ན པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝཱ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ, དོ་སོ. ཝི་ཧིཾ་ས་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟེ, ཝི་ཧིཾ་ས་ནཾ ཝཱ ཏེ་སཾ ཨེ་ཏ་ནྟི ཝི་ཧིཾ་སཱ, པ་རེ་སཾ ཝི་ཧེ་ཋ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཀ་རུ་ཎཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ པཱ་པ་དྷ་མྨ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་མཱ་ཧ. བ་ཧི་དྡྷཱཏི བཱ་ཧི་ར་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོཏི བ་ཧ་ལ་ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སུ་ཁུ་མོ. ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑི་ཀོ་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་བྷཱ་ག་ཀ་ར་ཎཾ, ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ལོ་བྷཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ས་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མེ་ཧི ནི་སྶ་ཊོ ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི. སོཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཡཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨེ་ཏྠུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཡེ་ཝ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནནྟི ཙ ཨི་དཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ན, བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ, མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷོ. ན ཝི་ཧིཾ་ས་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ, ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཀ་རུ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་མྦྷོ.
མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནཾ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ལ་དྡྷཱ་ཝ་ས་རཱ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་ཝི་སེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི…པེ… པ་ཝ་ཏྟིཾ་སཱུ’’ཏི. ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ པུ་བྦ་ཝཱ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཏི་ས་མྨོ་ས་ཏོ ཀ་དཱ་ཙི མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ལེ་སོ་པི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན…པེ… ཏི་ཊྛ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ནི་ཙྩ་པི་ཧི་ཏེ་པི གེ་ཧེ ཀ་དཱ་ཙི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཝི་ཝ་ཊ་མ་ཏྟེ ལ་དྡྷཱ་ཝ་ས་རོ ཝཱ་ཏོ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ གུ་ཏྟི་ནྡྲི་ཡེ་པི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཏི་ས་མྨོ་ས་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷཱ་ཝ་ས་རོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, ཨུ་པྤ་ནྣོ ཙ ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་རཾ པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི, ཨ་ཐ མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཏཾ་མུ་ཧུ་ཏྟུ་པྤ་ནྣ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨི་མེ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ, ཨི་མེ ས་མྨཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ’’ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཏེ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ས་རཾ ཨ་དེ་ནྟོ ས་མྨཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ པ་རི་ཝ་ཌྜྷེ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༢༠༧. པ་མཱ་དོ ནཱ་མ ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་པྤ་ཝཱ་སེ ཋི་ཏ་སྶཱ’’ཏི. ཨཱ་ཏཱ་པ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ནྟ་སྶཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ཏོ. པེ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི བྷ་ཝ་ཝི་མོ་ཀྑཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡེ ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ ཙ ནི་ར་པེ་ཀྑ་སྶ. ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པཱ་ཀ་ཏི་ཀོ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཾ སོ་མ་ན་སྶཱ་ཀཱ་རཾ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཀྑི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི, པ་ཉྙཱ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁུ་མ་ད་སྶི་ཏཱ.
ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶཱཏི ན པ་རི་ཉྙཱ་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ, ཨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་པ་རི་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཏ་ཀྐོ…པེ… ཨེ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣོ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷ་ཀོ ཨུ་བྷ་ཡ་བྱཱ་བཱ་དྷ་ཀོ ཙ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ཏཾ ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཾ ནི་རོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷི་ཀོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧ. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི་པི ཏ་དེ་ཝ ཝ་ད་ཏི. ཝི་ག་ཏ་ནྟནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་ན ས་མཱུ་ལཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ ཝི་ཡ ཏ་དཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི་ནྟི ཝ་ད་ཏི.
༢༠༨. ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་བྷཱ་ཝོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ པ་ཀ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཝི་ག་མོ. ཨ་ནེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཀཱ་རོ ཝི་ཀྑེ་པོ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. ཀཱ་རུ་ཉྙནྟི པ་ར་དུ་ཀྑ་ནི་མི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ཁེ་དཾ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘པ་ར་དུ་ཀྑེ ས་ཏི སཱ་དྷཱུ་ནཾ མ་ནཾ ཀ་མྤེ་ཏཱི་ཏི ཀ་རུ་ཎཱ’’ཏི (མ. ནི. ཊཱི. ༡.༡; སཾ. ནི. ཊཱི. ༡.༡.༡). ནྟི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་པ་ཀ་མྤ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ན ས་ཏྟེ་སུ ཝི་ཧིཾ་སཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཏེ་ན ཏེ་ན ཙ་སྶཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན་སྶ ཙེ་ཏ་སོ ན་ཏི ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཧཱ་སཱིཏི ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཧཱ་ནཾ པ་ན་སྶ སི་དྡྷ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཧཱ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་སཱ་མི་བྷོ་གེ གཱ་མི་ཀཱ་ཨཱ་དཱི་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི. བ་ཧུ་ལ་མ་ཀཱ་སཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ན་མ་ཏཱིཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མྤ་ཡོ་གཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ པ་རི་ཎ་མ་ཏི. ཀ་ས་ནཾ ཀི་ཊྛཾ, ཀ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ས་སྶཾ ‘‘ཀི་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་སྶ་ས་མྦཱ་དྷེ’’ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནཱིཏི ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ཛཱ་ནི་ག་ར་ཧཱ་ནི. ཨུ་པ་དྡ་ཝནྟི ཨ་ན་ཏྠུ་པྤཱ་ད་བྷཱ་ཝཾ. ལཱ་མ་ཀནྟི ནི་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཾ. དྷ་ནྡྷེ་སཱུཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ནྡྷེ་སུ. ཨོ་ཏཱ་རནྟི ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ. སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི, སཱ ཨེ་ཝ ཝོ་དཱ་ནནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་ནྟི ཨི་དཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
༢༠༩. ས་བྦ་ཀུ་ས་ལཾ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏོ ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ. ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ཏོ ཙ ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ. ཀི་ཊྛ་ས་མྦཱ་དྷཾ ཝི་ཡ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་མཱ་དེ ས་ཏི ཨ་ན་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀཱུ་ཊ་གཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཀཱུ་ཊ་ཙི་ཏྟཾ དུ་དྡ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཎྜི་ཏ་གོ་པཱ་ལ་ཀོ ཝི་ཡ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་ཡོ་ག་ཏོ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷ་ཡཾ ཝི་ཡ མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཉྙཱ་ཡ ཝུ་དྡྷི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝུ་དྡྷི་ཀོ. ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་གྷཱ་ཏོ, ཙེ་ཏོ་དུ་ཀྑཾ, ཏ་པྤ་ཀྑི་ཀོ ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཀྑི་ཀོ, ན ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཀྑི་ཀོ་ཏི ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏ་པ་ཀྑི་ཀོ. ནི་བྦཱ་ན་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀོ ནི་བྦཱ་ན་ཝ་ཧོ. ཨུ་གྒྷཱ་ཏཱི་ཡེ་ཡྻཱཏི ཨུ་དྡྷ་ཏཾ སི་ཡཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཎྛ་པེ་མཱིཏི ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཊྛ་པེ་མི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཋ་པི་ཏཾ ས་ཎྛ་པི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་མཱིཏི ས་མཱ་དྷི་པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཀི་ལེ་སེ ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་ནྟོ ཙི་ཏྟཾ གོ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པེ་མི. ཨ་བྱ་གྒ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ཀེ་ན ཨེ་ཀ་གྒཾ ཀ་རོ་མི, ཡ་ཐཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ སུ་ཊྛུ ཨ་པྤི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་ད་ཧཱ་མི ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་མི, ཡ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ཊྛུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨཱ་རོ་པི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རི་པ་ཏ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཊྛུ ཨཱ་རོ་པེ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. མཱ ཨུ་གྒྷཱ་ཏཱི་ཡི་ཏྟཱཏི མཱ ཧ་ཉྙི་ཏྠ, མཱ ཨཱུ་ཧ་ཏཾ ཨ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༢༡༠. སོ་ཡེ་ཝ…པེ… ཝུ་ཏྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ ཏི་ཝི་དྷ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷ་ནཱ་མི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་བ་ནྡྷ་པ་ཝ་ཏྟ་ཉྷི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ‘‘སོ་ཡེ་ཝ བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཡེ་སུ ཧི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་མཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ སོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘སཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྟི་རཱི, ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ཊཱི. ༢.༢.༡༩). ན ཧི ཏ་དཱ མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སྶ ཨ་སུ་བྷ་མེ་ཏྟཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ ཏེ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི.
ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡཱཏི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ, ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པི ཏ་རུ་ཎཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀཱ་ཡོ ཀི་ལ་མ་ཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཏ་རུ་ཎ་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་ས་སྶ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟཾ ཧ་ཉྙ་ཏི ཝི་ཧ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ་བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐ, ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༥; ༤.༩༩; ༥.༡༠༧༡).
ཡ་ཐཱ ཝི་སྶ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཡོ་དྷཱ་ནཾ པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་རི་སྶ་མ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཕ་ལ་ཀེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཝི་སྶ་མ་ཊྛཱ་ནཾ ཕ་ལ་ཀ་ཀོ་ཊྛ་ཀོ, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ བ་ཧུ་ཀཱ་ར་ཏ་རཱ ས་མཱ་དྷི་པ་རི་པ་ནྠ་ཀཱ་ནཾ, ས་བྦེ་ས་མྤི ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་མ་ཐ་ནེ་ན དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཐཱ་མ་ཛཱ་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་མྤི ར་ཀྑ་ཏི,ཐཱ་མ་ཛཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ན་ནུ ཙེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་དོ་སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ, ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་ར་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ་པི ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི ལོ་ཀེ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
གཱ་མ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ་ཊེ་སཱུཏི གཱ་མ་ས་མཱི་པཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏེ་སུ. ཨེ་ཏཱ་གཱ་ཝོ་ཏི ས་ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ གཱ་ཝོ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་དཱཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཐཱ་མ་ཛཱ་ཏ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ལ་ཧུཾ ལ་ཧུཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་མེ་ནེ་ཝ པ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི.
༢༡༥. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཾ, ཏཱ་ཡ ཙ ལ་དྡྷཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཕ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཏྟཱུ་པ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ར་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཡོ་གྒ་མ་ཏྟེ་ན ཨ་ར་ཉྙཾ. མ་ཧཱ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཝ་ནཾ. པ་ཝ་དྡྷ་ཉྷི ཝ་ནཾ པ་ཝ་ནཾ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཡོ་གེ་ཧཱིཏི ཛི་གྷ་ཙྪཱ་པི་པཱ་སཱ་བྷ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཡོ་གེ་ཧི. ཁེ་མཾ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཏཾ. སུ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི སོ་ཝ་ཏྠི་ཀོ. པཱི་ཏིཾ ཀུ་ཊྛིཾ ག་མེ་ཏི ཨུ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི པཱི་ཏི་ག་མ་ནཱི་ཡོ. པཱི་ཏཾ པཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པཱི་ཏ་ག་མ་ནཱི་ཡོ. སཱ་ཁཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཀ་ཎྚ་ཀ་སཱ་ཁཱ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ལ་ཏཱ་ཝ་ནེ་ཧི. ཨ་ནཱ་ས་ཡ་གཱ་མི་ཏཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀ་ས་ནྣི་རུ་དྡྷོ་པི ཨ་མ་གྒོ ཝུ་ཏྟོ, ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཨ་པཱི་ཏི་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ་པི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ག་ཧ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨོ་ཀེ་མི་ག་ལུ་དྡ་ཀ་སྶ གོ་ཙ་རེ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཨོ་ཀ་ཙ་རོ, དཱི་པ་ཀ་མི་གོ. ཨ་ར་ཉྙེ མི་གེ དི་སྭཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ལཱ་ཡེ་ཡྻཱ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཛྫུ་བ་ནྡྷ་ནཾ.
ཨི་དྷ ཝ་ས་ནྟཱིཏི མི་གཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ཝ་ད་ཏི, ཏ་ཏོ ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ནི་ཀྑ་མ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ་ར་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ གོ་ཙ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ་པི་ཝ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ནི་པཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ཨུ་ད་ཀཾ པི་ཝ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན པ་ཝི་ས་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ མ་གྒེ་ན ནི་པཱ་ན་ཏི་ཏྠཾ པ་ཝི་ས་ནྟི. མ་གྒཾ པི་དྷཱ་ཡཱཏི པ་ཀ་ཏི་མ་གྒཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ. ན ཏཱ་ཝ ཀི་ཉྩི ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ ཝ་ན་མི་གེ གྷཱ་ཏེ་ཏུ་ཀཱ་མོ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ནི་ཝུ་ཏ་ཏྟཱ ཉཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ, ན་ནྡཱི་རཱ་གེ་ན ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨཱ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ. པ་ལོ་བྷ་ན་ཏོ ཨོ་ཀ་ཙ་རཾ ན་ནྡཱི་རཱ་གོཏི. བྱཱ་མོ་ཧ་ན་ཏོ ཨོ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་སནྟི ཨོ་ཀ་ཙ་རོ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ནཾ. སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒེ་ནཱཏི ཏཱ་དི་སེ་ན ལཱུ་ཁ་ཏ་ར་ག་ནྡྷེ་ན སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒེ་ན. མ་ནུ་སྶ་ག་ནྡྷཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ སཱ་ཁཱ་བྷ་ངྒ་སྶ ག་ནྡྷེ་ན. ས་མྨ་ཏྟོཏི ས་མྨ་ཛྫི་ཏོ བྱཱ་མུ་ཉྪོ.
བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཁེ་མ་མ་གྒ་ཝི་ཙ་ར་ཎཾ ཀུ་མྨ་གྒ་པི་དྷཱ་ན་ཉྩ ས་བྦ་ལོ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་པུ་གྒ་ལཱ་པེ་ཀྑ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙཱ་དཱི་ནཾ བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨཱུ་ཧ་ཏོཏི ས་མཱུ་ཧ་ཏོ ནཱི་ཧ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭེ་དྷཱ ཚེ་ཏྭཱ པཱ་ཏི་ཏོ’’ཏི. ནཱ་སི་ཏཱཏི ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་མི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ’’ཏི. ཧི་ཏཱུ་པ་ཙཱ་རནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ཙ་རི་ཡཾ.
དྭེ་དྷཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.