༨. མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩༩. ཛཱ་ཏི་ཝ་ནནྟི ས་ཡཾ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་རོ་པི་མ’’ནྟི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ, པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྟེ ནི་བྦཱ་ནེ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ད་ཎྜོ པཱ་ཎི་མྷི ཨ་སྶཱ་ཏི ད་ཎྜ་པཱ་ཎི. ཡ་ཐཱ སོ ‘‘ད་ཎྜ་པཱ་ཎཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ད་ཎྜ་ཝི་ཏྟ་ཏཱ་ཡཱཏི ད་ཎྜེ སོ་ཎྜ་ཏཱ་ཡ. སོ ཧི ད་ཎྜ་པ་སུ་ཏོ ད་ཎྜ་སི་པྤེ ཙ སུ་ཀུ་ས་ལོ ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཉྙཱ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ད་ཎྜཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཛ་ངྒྷཱ་ཀི་ལ་མ་ཐ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠནྟི རཱ་ཛ་ས་བྷཱ་ཡ ཙི་ར་ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཛ་ངྒྷཱ་པ་རི་སྶ་མ་སྶ ཨ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ. ཨ་དྷི་ཙྩ་ནི་ཀྑ་མ་ནོཏི ཡཱ་དི་ཙྪ་ཀ་ནི་ཀྑ་མ་ནོ, ན ཨ་བྷི་ཎྷ་ནི་ཀྑ་མ་ནོ. ཨོ་ལུ་བྦྷཱཏི ས་ནྣི་རུ་མྦྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ. ཡ་ཐཱ སོ ‘‘ཨོ་ལུ་བྦྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘གོ་པཱ་ལ་ཀ་དཱ་ར་ཀོ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༢༠༠. ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ་དོ, དི་ཊྛཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ ཝཱ་དཱི་ཏི, ཀིཾ དི་ཊྛི་ཀོ’’ཏི? ཀི་མ་ཀྑཱ་ཡཱིཏི ཀི་མཱ་ཙི་ཀྑ་ཀོ, ཀཱི་དི་ས་དྷ་མྨ་ཀ་ཐོ? ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་ད་རེ་ན. ཏ་ཐཱ་པུ་ཙྪ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་སྶ་ཏེ་ཏནྟི ན་སྶ་ཏུ ཨེ་ཏཾ ཀུ་ལཾ.
ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ཙེ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཏཾ མི་ཙྪཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པྥ་རི་ཏྭཱ་པི ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཏ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ་ཏི ཏ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཛཱ་ན་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏཾ. ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐནྟི ཝི་གྒ་ཧ་ཀ་ཐཾ, སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ལོ་ཀེ པུ་ཐཱུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་དཱ ས་ནྟཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ན ཝི་ཝ་ད་ཏི ཝི་ཝཱ་ད་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་མ་དི་ཊྛི་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱ་ནཾ མ་གྒེ་ནེ་ཝ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ལོ་ཀོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཝི་ཝ་ད་ཏི. དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ཧི ན ཝི་ཝ་ད་ཏི ཏེ་སཾ ཝི་ཝ་དི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི པ་ན ཏི་ཎཱ་ཡ་པི ན་མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏེ་ཧི ཀི་ཉྩི ཝི་ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཀེ་ན་ཙི ལོ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༩༤). ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི པ་ན ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཝི་ཝཱ་ད་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ད་ཏེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི.
ཡ་ཐཱ ཙ པ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ-ས་དྡོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༣.༡༢༢) ཝི་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཝཱ ཨི་དྷ ཡ་ཐཱ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, སོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ. སཱ ཡ་སྶ ན་ཏྠི, སོ ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི, ཏཾ ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐིཾ. ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ཚི་ནྣཾ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་དྷ་མྨཱ་དྷི་ག་མ་ཏོ. ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་བྷ་ཝོ ‘‘བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝོ’’ཏི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ན་བྦྷ་ཝེ’’ཏི. སཾ་ཝ་རཱ་སཾ་ཝ་རོ ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཝི་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཧ་ནྟོ བྷ་ཝོ ‘‘བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏེ ཝཱ བྷ་ཝེ’’ཏི. བྷ་ཝོ ཝུ་ཌྜྷི་པྤ་ཏྟོ ‘‘ཨ་བྷ་ཝོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་སེ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༡.ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ). ཀི་ལེ་ས་ས་ཉྙཱཏི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་དི་ཀེ ཝ་ད་ཏི. ཀི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་ཉྙཱ་ནཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཉྙཱ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་མ་ཏཾ ཨེ་ཝ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་རེ་ས་ཉྩ ཏ་ཐ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏྭཱཏི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙེ་ཝ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏྭཱ ཙ, ནཱི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏྭཱ. ཏི་ཝི་སཱ་ཁནྟི ཏི་བྷ་ངྒ་བྷཱ་ཀུ་ཊི ཝི་ཡ ན་ལཱ་ཊེ ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ན་ལཱ་ཊི་ཀཾ.
༢༠༡. ཀི་ནྟི ནུ ཁོཏི ཀིཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ཨུ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནནྟི ཡཾ་ནི་དཱ་ནཾ, ཡཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པུ་རི་མ་པ་དེ ཧི ཝི་བྷ་ཏྟི ཨ་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ, ཚ་ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ནི་དཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ས་ངྑཱ་ཡ་ནྟི ས་ངྑཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑཱ་ཏི ཀོ་ཊྛཱ་སཱ’’ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ མཱ་ནོ་པི པ་པ་ཉྩོ, ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ ཨེ་ཝ པ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་པ་པ་ཉྩ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱིཏི ས་བྦ་སོ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. མ་རི་ཡཱ་ད་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡ་མཱ་ཀཱ་རོ, ཏེ་ན ཙ ཡོ་གེ་ན པུ་རི་སནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ དྭེ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༣༨). ཏ་ཎྷཱ་ད་ཡོ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཝི་ལ་ངྒྷ་ནྟི་ཡོ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཱ ‘‘པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
ཀཱ་ར་ཎེཏི པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡེ. ཨེ་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་མྤི …པེ… ན་ཏྠཱིཏི ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི ཨེ་ཀ་མྤི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ ཨ་བྷི་ཝ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏ་བྦ་ཉྩ ན་ཏྠི ཙེ, ན་ནུ ན་ཏྠི ཨེ་ཝ, ཀ་སྨཱ ‘‘ན་ཏྠི ཙེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ས་ཙྩཾ ན་ཏྠི, ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་བྷི་ཝ་ད་ན་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱ་ནཾ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ ན ས་ཀྐཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟུ, པ་ཧཱི་ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ས་བྦ་ཐཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ན་ཏྠི ཙེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཧཾ མ་མ་ནྟི ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦནྟི དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཡ ‘‘མ་མ’’ནྟི རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ཝ་དི་ཏ་བྦནྟི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏྭཱཏི དི་ཊྛི ཏ་ཎྷཱ ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ གཱ་ཧ་དྭ་ཡཾ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གི་ལི་ཏྭཱ པ་རི་ནི་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙེ ན་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ. ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་དཱི་ནཾ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཀ་རོ མ་གྒོ, ཏ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་བྷཱུ་ཏཾ ཕ་ལཾ, ཏཾ་ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟོ ཨ་ཝ་སཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ …པེ… ཨ་ནྟོ’’ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ‘‘ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་པ་དེ་སུ.
ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཧཱ་ར་དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་ཏི. མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཾ ཀ་ལ་ཧནྟི བྷ་ཎྜ་ནཱ་དི་མ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཾ ཀ་ལ་ཧཾ. ཡཱ་ཡ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་རུ་དྡྷ་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་གཱ་ཧ་མ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ཝི་རུ་དྡྷ་ཝཱ་ད་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝཱ་ད་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟནྟི ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦེ་སུ་པི གཱ་ར་ཝཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཝཾ ཏུ་ཝ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཾ, ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, སཱ ཏུ་ཝཾ ཏུ་ཝཾ. ནི་སྶཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་ཙྩ, ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཧོ་ཏུ ཏ་བྦྷཱ་ཝེ བྷཱ་ཝ་ཏོ, ནི་རོ་དྷ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ པ་ན ཀ་ཐཾ. ན ཧེ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ལོ་ཀི་ཡཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ནཱ་མ་མ་ཏྟེ་ན ནི་མི་ཏྟ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཏྠུ་པྤ་ནྣཱ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་རེ་ན སཱ་དྷེ་ནྟོ ‘‘སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏ་ཏྠ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་པ་ཉྷེ་ནཱཏི མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་སེ་ན. སོ ཧི ‘‘ཀ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཉྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ན་ནུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ན་ནྟི ཨཱི་དི་སཱི ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐེ་ཝ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རེཏི ཨི་མི་ནཱ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟོ་ཏི ས་མ་ཉྙཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཙ ཨི་དཾ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀ་ཐཾ པ་ན ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ནི་སྶ་ཊེ ནི་བྦཱ་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཉྷི ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི, ཏཾ ཏ་ཏྠ ནི་རུ་དྡྷཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡྭཱ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ནི་རོ་དྷ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ནི་རོ་དྷ་པ་ཉྷེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ན ཧི ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡྷཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
༢༠༣. ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་དནྟི ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཨེ་ཝཾ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ ཨི་དཾ མ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱི་དི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི (ཨ. ནི. ཊཱི. ༣.༡༠.༡༡༣-༡༡༦) ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ས་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཧི ཨ་ཝི་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ‘‘ཛཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཾ ཉེ་ཡྻ་ཛཱ་ཏཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཏ་བྦི་ས་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ན་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ས་དྡ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ་ན ཙཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ. པ་སྶི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏཱིཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ-པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ-དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ-བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ-ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ-ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧི པ་སྶི་ཏ་བྦཾ པ་སྶ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ས་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཀཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་དི་ནོ ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ, དི་ཊྛི་ད་སྶ་ན་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་སྶ་ནྟོ པ་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་སྶ་ན་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ ས་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཎེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་མ་ཡ་ཏྟཱ ཝཱ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུཾ བྷཱུ་ཏོ པ་ཏྟོ་ཏི ཝཱ ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ. ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྷ་མྨཱ ཝཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ ཏེ་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་སྶ ཙ ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ, ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ པ་ཏྟོ་ཏི དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ. བྲ་ཧྨཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་གྒོ ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་སྶ ཙ ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྟཱ, ཏ་ཉྩ ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན པ་ཏྟོ་ཏི བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟཱ. ཙི་རཾ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི དུ་ཀྑཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཏ་ཏྠཱ་པི པཱི་ལ༹་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ. པ་ར་མ་ཏྠཾ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནཾ པཱ་པ་ཡི་ཏཱ, ཨ་མ་ཏ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཾ ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཨ་མ་ཏཾ ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི.
༢༠༤. སོ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཐེ་རོ ‘‘ཡཾ ཁོ ནོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦ་ལོ་ཀ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཧི བུ་དྡྷཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ཧི དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི པུ་རི་སཾ པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཏཱ་ནི ཏཱ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ཡེ་ན ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཙུ་དྡ་ས་ས་མྦྷཱ་རཾ, ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ས་མྦྷཱ་རཾ ཝཱ ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པེ ཙ པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ ཨེ་ཀ་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་མེ་ཝ སཾ་ཧ་ཏ་ནྟི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པེ ཙཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ ཀ་ཏོ. ཀིཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཙ་ཀྑུ ཨེ་ཀ་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, རཱུ་པཾ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི? པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ཏོ. ཙ་ཀྑུ ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ས་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཡ་ཏོ ཏཾ ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏཱ ཙ་སྶ ན ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ཨ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཐ ཁོ ག་རུ་རཱ་ཛཱ་དཱི་སུ སི་སྶ་རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ, ཨི་ཏ་རེ པ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཏེ་ན ཏེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ས་ཙཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཀ་མྤི ཙ་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩཱ་ཝུ་སོ, པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པཾ པ་ན ཡ་དི་པི ཙ་ཀྑུ ཝི་ཡ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི-ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི པུ་རེ་ཏ་རཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ནེ་ཀ་མེ་ཝ སཾ་ཧ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཉྷི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཾ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ, པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ད་ཉྙེ་ས་ཉྩ ས་ཏི་པི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ སོ ཏ་སྶ སཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ནཱ་ལ་མྦྷི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་སྶ ཨོ་ལུ་བྦྷ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ལ་མྦ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནཱ་མ, ཏ་སྶ ཡ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ལ་དྡྷི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷོ, ཏ་སྨཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. སཱ ཙ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ལ་དྡྷི ན ཨེ་ཀ་དྭི་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི, ནཱ་པི ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཀ་ལཱ་པ་ག་ཏ་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་བྷོ་གཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ་ཝ་ཎྞ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་མེ་ཝ རཱུ་པཾ སཾ་ཧ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཧ.
ཡཾ པ་ན པ་ཊྛཱ་ནེ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༢ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས) ‘‘རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཡཱ་དི་སཾ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཏཱ་དི་སཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱི་དི་སཾ པ་ན ཏ་ནྟི? ས་མུ་དི་ཏ་ནྟི པཱ་ཀ་ཊོ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཡ་དེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ད་ཡོ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ས་ཡཱ, ན དྲ་བྱ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི, ཏ་མྤི སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ན ཙེ་ཏྠ ས་མུ་དཱ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་བྦཱ ས་མུ་དཱ་ཡཱ་བྷོ་ག་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་མུ་དི་ཏཱ པ་ན ཝ་ཎྞ་དྷ་མྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཐཾ པ་ན པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ ས་མུ་དི་ཏཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ན ཧི པ་ཙྩེ་ཀཾ ད་ཊྛུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ཨ་ནྡྷཱ ས་མུ་དི་ཏཱ པ་སྶ་ནྟཱི་ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ན་མྤི སི་ཝི་ཀཱ་ཝ་ཧ་ནཱ་དཱི་སུ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ད་སྶ་ན་ཏོ. ཀེ་སཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝ་ཎྞཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ ས་མུ་དི་ཏཱ་ནཾ ཏཾ ག་ཧེ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ་ཏི བྷི་ཡྻོ་པི ཏེ་སཾ སཾ་ཧ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ཏཱ པ་རི་བྱ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ་ན ཀིཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ར་མཱ་ཎུ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཏཾ་ས་མུ་དཱ་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཙོ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘སོ་ཏ་ཉྩ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཊི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མཱཏི ཙ་ཀྑུ་ནི་སྶི་ཏ་རཱུ་པ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.
ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི་ཡཱཏི ཙ་ཀྑུ, རཱུ་པཾ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི་ཡཱ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ན. ཕ་སྶོ ནཱ་མཱཏི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨོ་པི ས་མཱ་ནོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཕུ་ས་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཕ་སྶོ ནཱ་མ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཨི་ཏ་རཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ས་ཉྫཱ་ན་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ས་ཉྙཱ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎེ ས་ཏི, ཡ་ནྟི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་སྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་ཉྫཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ཨ་ས་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏེ ཀ་དཱ་ཙི ས་ཉྙུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ཉྙཱ་ཡ ཧི ཡ་ཐཱ་ས་ཉྙཱ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ, ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཉྩ ཏཾ དི་ཊྛི་ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ཧི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ པ་པ་ཉྩེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཐ་ཝི་ཏོ ས་ཉྫཱ་ནཱ’’ཏི, ‘‘པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཐ་ཝི་ཏོ ས་ཉྙ་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝིཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༢), ‘‘ཏ་ཀྐ་ཉྩ དི་ཊྛཱི་སུ པ་ཀ་པྤ་ཡི་ཏྭཱ, ས་ཙྩཾ མུ་སཱ་ཏི དྭ་ཡ་དྷ་མྨ་མཱ་ཧཱུ’’ཏི (སུ. ནི. ༨༩༢; མ་ཧཱ་ནི. ༡༢༡) ཙ. བ་ལ་པྤ་ཏྟ་པ་པ་ཉྩ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན པ་རི་དུ་བྦ་ལ་ཝ་སེ་ན.
ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི. ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ན་མྤི ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ. པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཧི ཏེ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི. ཏཱི་ཧི་པི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ནྟི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་ཏྠི ཀུ་ས་ལོ’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝནྟི ‘‘པ་པ་ཉྩེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་ཛ་ཝ་ན་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཏཱ་སཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, ཀ་སྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏནྟི ཙོ་དེ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ‘‘ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་ཏྠ ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོཏི ཡ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཙ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ པ་པ་ཉྩ་ས་ངྑཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ན ཨ་ཏཱི་ཏེ་སུ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ཝཱ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པེ་སུ ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་སཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ.
མ་ན་ཉྫཱ་ཝུ་སོ, པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ མ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ, སཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ. དུ་ཝི་དྷཱ ཧི ཀ་ཐཱ. ཨུ་པྤ་ཏྟི་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཙ་ལི་ཏཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ མ་ནོ་དྭཱ་རཾ ནཱ་མ, ཙ་ཀྑཱ་དི ཝི་ཡ རཱུ་པཱ་དི་ནཱ ཡེ་ན ཏཾ གྷ་ཊྚི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་རི ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ སཱ་ཝ་ཛྫ་ན་བྷ་ཝ་ངྒཾ, ‘‘མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཏྠི ཀུ་ས་ལོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི སཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ན བྷ་ཝ་ངྒ་མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ན་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘མ་ན་ནྟི བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི. དྷ་མྨེ་ཏི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཀེ་ཙི, ཏ་ད་ཡུ་ཏྟཾ ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ཡ་པི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨི་དྷ པ་ན ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་པི དྷ་མྨཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ ནཱ་མ སི་ཡུཾ. ཨུ་པྤ་ཏྟི་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི ཝི་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མྤི དྭཱ་ར་པ་ཀྑི་ཀ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ’’ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ‘‘ཛ་ཝ་ནཾ ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ཡ་དྭ་ཡེ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ ག་ཧི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ.
སོ ཡཱ་ཝ ན པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་ཉྙ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨ་པ་ཉྙཱ་པ་ནེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཕ་སྶོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ཏཱིཏི པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཏ་བྦི་ས་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཏི ཨི་དཾ ཕ་སྶཱ་དི་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན. དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཀྐ་མེ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན.
སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོཏི ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ སཱ་ཝ་ཀེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ, ཨི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན མཱ ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ. ཨ་ཐ ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏེ་ན མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཉྷོ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཉྷེ མཱ ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ, ཧེ་ར་ཉྙི་ཀེ ས་ཏི ཀ་ཧཱ་པ་ཎཾ ས་ཡཾ ནི་ཙྪི་ན་ནྟཱ ཝི་ཡ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཀྐ་ངྑཱ ཧོ་ཐ.
༢༠༥. ཨཱ་ཀ་རོ་ནྟི ཕ་ལཾ ཏཱ་ཡ ཏཱ་ཡ མ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རཱ, ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི ཚ་ནྣཾ དྭཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་པ་ཉྩ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་དི་པི ཡ་ཏྟ་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཡཾ ཕ་ལཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་མུ་དི་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ སཱ་མ་གྒི་ཡཱ་ཝ ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི. པ་དེ་ཧཱིཏི ནཱ་མཱ་དི་པ་དེ་ཧི ཙེ་ཝ ཏཾ་ས་མུ་དཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཝཱ་ཀྱེ་ཧི ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀྑ་ར་ས་མྤི་ཎྜ་ནེ་ཧཱི’’ཏི. ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཙྩཾ པ་ད་ཝཱ་ཀྱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི. བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧཱིཏི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་བྷི་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་ས་ཉྙི་ཏེ་ཧི ཝ་ཎྞེ་ཧི. ཏཱ་ནི པ་ན ཡ་སྨཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཀྑ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘ཨ་ཀྑ་རཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀྑ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི པ་པ་ཉྩ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་སྶ ཝ་ཊྚ་སྶ ཙ ཝི་ཝ་ཊྚ་སྶ ཙ ད་སྶ་ན་ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཎྜི་ཙྩེ་ནཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ. ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཎྜི་ཏོ ཧོ་ཏི? ཡ་ཏོ ཁོ བྷི་ཀྑུ དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༢༤) ཨཱ་དི་སུ་ཏྟ་པ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཎྜི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཎྜི་ཙྩཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཉྙ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཧ་ནྟེ ཨ་ཏྠེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
གུ་ལ༹་པཱུ་ཝནྟི གུ་ལེ༹ མི་སྶི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་པཱུ་ཝཾ. བ་དྡྷ་ས་ཏྟུ་གུ་ལ༹་ཀནྟི མ་དྷུ་ས་ཀྑ་རཱ་ཧི པི་ཎྜཱི་ཀ་ཏཾ ས་ཏྟུ་པི་ཎྜཾ. ཨ་སེ་ཙི་ཏ་བྦ་ཀཾ མ་དྷུ་ཨཱ་དི་ནཱ པ་གེ་ཝ ཏེ་ཧི ས་མ་ཡོ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཙི་ནྟ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི དྷ་མྨ་ཙི་ནྟཱ་ཡ ཙི་ནྟ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝོ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ནེ་ཝ་སྶཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ གུ་ཎཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་མཾ ག་ཎྷཱ་པེ་སྶཱ་མི.
མ་དྷུ་པི་ཎྜི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.