༣. དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི ཡ་སྨཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཙ་སྶ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ ནི་ཀྑེ་པོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ནི་ཀྑེ་པཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ, ཀ་ཐེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེཏི (སཾ. ནི. ཊཱི. ༢.༢.༦༣) ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཀེ་ཙི, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཡཱ ཧི ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ ཏ་དཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལླི་ཀ་ཏཱ ཛཱ་ཏཱ, ཏཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མཾ དེ་སེ་སཱི་ཏི. ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོཏི ཧེ་ཊྛཱ་ཨོ་ལ་མྦ་ན་ཨུ་པ་རི་ཨུ་གྒ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏ་པ་ཊ་ལོ ས་ཧ་སྶ་པ་ཊ་ལོ ཡུ་ག་ལ༹་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ. ཏི་ཊྛ་ནྟི ཙེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟེ, ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི ཙ. བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ ཏ་ཏོ བྷི་ཡྻོ་པི པཱུ་རི་ཏ་དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ས་ཉྩ་ཡ་ཏྟཱ ཏ་དཱ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ་པཱི’’ཏི.
ས་ཀྐ་ཏོཏི ས་ཀྐཱ་ར་པྤ་ཏོ. ག་རུ་ཀ་ཏོཏི ག་རུ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟོ. མཱ་ནི་ཏོཏི བ་ཧུ་མ་ཏོ མ་ན་སཱ པི་ཡཱ་ཡི་ཏོ ཙ. པཱུ་ཛི་ཏོཏི མཱ་ལཱ་དི་པཱུ་ཛཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷི་པཱུ་ཛཱ་ཡ ཙ པཱུ་ཛི་ཏོ. ཨ་པ་ཙི་ཏོཏི ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་པྤ་ཏྟོ. ཡ་སྶ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཀྐ་ཏྭཱ་པི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏེ ཨུ་པ་ནེ་ནྟི, སོ ས་ཀྐ་ཏོ. ཡ་སྨིཾ ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཏེ དེ་ནྟི, སོ ག་རུ་ཀ་ཏོ. ཡཾ མ་ན་སཱ པི་ཡཱ་ཡ་ནྟི བ་ཧུ་མ་ཉྙ་ནྟི ཙ, སོ བ་ཧུ་མ་ཏོ. ཡ་སྶ ས་བྦ་མེ་ཏཾ པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་རོ་ནྟི, སོ པཱུ་ཛི་ཏོ. ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟི, སོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ ཙ ལོ་ཀོ ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན…པེ… པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི. ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པ་ཏྟནྟི ལཱ་བྷ་སྶ ཙ ཡ་ས་སྶ ཙ ཨ་གྒཾ ཨུ་ཀྐཾ་སཾ པ་ཏྟཾ.
པ་ཙྩ་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་ཙྩ་ཡ་ག་རུ་ཀཱ, ཨཱ་མི་ས་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡེ་སུ གི་དྡྷཱ ག་དྷི་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ བ་ཧུ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི པཱ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཧོ་སི པ་ཀ་ཏི་ཙཱ་རི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཙི་ནྟཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ས་ཧོ་ཏྟ་པྤ་ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་སཾ་ཝེ་གོ, ཨི་དྷ པ་ན སོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལཱ་བྷ་ག་རུ་ཏཱ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཝུ་ཏྟཱིཏི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ. སཱཏི དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་དེ་ས་ནཱ. པ་ཊི་བི་མྦ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཀཱ་ཡ་སྶ ད་སྶ་ན་ཡོ་གྒོ ཨཱ་དཱ་སོ་ཏི ས་བྦ་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཨཱ་དཱ་སོ.
པི་ཏུ-དཱ་ཡཾ, ཏེ་ན དཱ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦཾ ཨ་ར་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི དཱ་ཡཱ་དཱ, པུ་ཏྟཱ. ཏ་ཉྩ ལོ་ཀེ ཨཱ་མི་ས་མེ་ཝ, སཱ་ས་ནེ པ་ན དྷ་མྨོ་པཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཡཾ སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཉྩ, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, ཡཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཉྩ, ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ནི་ཡོ་ཛེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ ‘‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི. དྷ་མྨ་སྶ མེ དཱ་ཡཱ་དཱཏི མ་མ དྷ་མྨ་སྶ ཨོ་གཱ་ཧི་ནོ, དྷ་མྨ་བྷཱ་ག་བྷཱ་གི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘དྷ་མྨ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶེ་ཝ སཱ་མི་ནོ’’ཏི (མ. ནི. ཨ་ཊྛ.༡.༢༩). ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་དྷ་མྨོཏི ཨ་སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ་ནུ་ཏྟ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན དྷ་མྨ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་དྷ་མྨོ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཉཱ་པེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ལེ་སོ, ལེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ. ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ མ་གྒ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པཱ་ཡ་པ་ཏ་ནཱ་དི་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཨི་ཏ་རོ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་པཱ་ཏ་ན་ཏོ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཝཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ལོ་ཀི་ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཨུ་དྡི་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ, ཨ་ཡཾ ཏཾ ཨ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟ་མྤི ཏཾ ས་མྤཱ་པ་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཝ་ཊྚཾ ཨུ་དྡི་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ, ཡཾ ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ས་ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་མི་ས་ནྟི ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊཾ ཨ་ཙྪཱ་ད་ན་བྷོ་ཛ་ནཱ་དི, ཏ་སྶ, ཏཾ་ས་དི་ས་སྶ ཙ ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ པ་ནི་དཾ…པེ… ཨི་དཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་སཾ ནཱ་མཱ’’ཏི.
‘‘ས་ཀ་ལ་མེ་ཝ ཧི་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཡ་དི་དཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢, ༣) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ སཱ་ཝ་ཀེ་ཧི ཨ་དྷི་ག་ཏོ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨོ ས་ཏྠུ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ནྟ་ཀོ’’ཏི. སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་ཉྷི དྷ་མྨ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ་པི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ པ་ར་ཏོ་གྷོ་སོ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་དྷཱི་ནོ་ཏི ཏེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ་པི དྷ་མྨོ དྷ་མྨ་སྶཱ་མི་ནོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ མ་གྒ་སྶཱཏི ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཡཱ་ཝ ཨི་མ་སྨཱ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དཱ ཨ་ས་མྦོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ན ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ. ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱཏི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱ. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ མ་གྒ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ, ན པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་ས་ནྟཱ་ནེ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ས་ཉྫ་ནེ་ཏཱ,ཨ་ན་ཀྑཱ་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡི་དཾ མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཛཱ་ན་ན་ཉྙེ་ཝ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་གྒ་ཉྙཱུ མ་གྒ་ཝི་དཱུ’’ཏི. ཨ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ན་སྶ སུ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་གྒ་ཀོ་ཝི་དོ’’ཏི. ས་ཏྠཱ་རཱ ཡ་ཐཱ་ག་ཏཾ མ་གྒཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི མ་གྒཱ་ནུ་གཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏཾ མ་གྒཾ སུ་ཊྛུ ཨ་དྷི་ག་མ་ན་ཏོ. པ་ཙྪཱ པ་ར་ཏོ ས་མྨཱ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཨཱ་ག་ཏཱ པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ཏི པ་ཙྪཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ.
ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷེ་དཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ. པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་ཐཱ པ་སྶི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ པ་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཡེ་ཝ. ན ཧི པ་དེ་ས་ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏཱིཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཙ་ཀྑཱུ་ཧི པ་སྶི་ཏ་བྦཾ པ་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ ས་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཀཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཉྙཱ་ཝཱ་དི་ནོ ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ ཛཱ་ན་ནྟོ ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཡེ་ཝ, དི་ཊྛི་ད་སྶ་ན་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ པ་སྶ་ནྟོ པ་སྶ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོཏི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་མ་ཡ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཙ པ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་ཏྟེ་སུ ཙ ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ད་སྶ་ན་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཙ་ཀྑུ ཝི་ཡ བྷཱུ་ཏོ. ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. དྷ་མྨཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ, བྲ་ཧྨཱ མ་གྒོ, ཏེ་ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ་ཝཱ པ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ, ལོ་ཀ་སྶ ཙ ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ‘‘དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ,བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝ་ཏྟཱཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟཱ. ཙི་རཾ ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ནྣེ་ཏཱཏི དྷ་མྨ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠཾ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏཱ, པཱ་པ་ཡི་ཏཱ ཝཱ. ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱཏི ཨ་མ་ཏཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཾ ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟོ ཨ་མ་ཏཾ ད་དཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ. བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི.
‘‘ཡཱ ཙ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི, ས་བྦ་མེ་ཏེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི;
སུ་ཁོ ཝི་པཱ་ཀོ པུ་ཉྙཱ་ནཾ, ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. (པེ་ཊ་ཀོ. ༢༣);
ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ, ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་དཱ་ཡ་ཀོ’’ཏི –
ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ བྷི་ཀྑཱུ དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨོ་པི…པེ… པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་དི་སཾ པ་རི་བྷུ་ཉྩི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀ་པྤི་ཡ་སྶ ཙ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཊི་གྒ་ཧོ་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཀུ་ཏོ པ་རི་བྷོ་གོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་མི་ས་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཏ་བྦྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ དཱི་པི་ཏོ. ཏ་དེ་ཝ སཱ་མི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་སྨཱཏི ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ན་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨཱ་མི་སེ.
པ་ཙྩ་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ པ་ར་མཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་མ་རི་ཡཱ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ ན ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ད་ཡོ ཙཱ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ར་མོ, ལཱ་བྷ་ག་རཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཎྷུ་པྤཱ་དེ་སཱུཏི ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཧེ་ཏུ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༣༡༡; ཨ. ནི. ༤.༩; ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༠༥) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཏ་ཎྷུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ས་ལླེ་ཁ་པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་ད་ཡོ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ད་ཡོ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཝཱ་དེ, ཏེ་སུ ཝཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཝཱ ཡེ་སཾ ཏ་ཏྠཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཝཱ་དེ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨ་ན་ཏྠཱ་ནུ་པྤཱ་ད་སྶ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་མི་སེ ཨུ་པ་ཀྑ་ལི་ཏཱ་ནནྟི ཨཱ་མི་ས་ཧེ་ཏུ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལེཏི ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཀཱ་ལེ. ཀ་པི་ལ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཏྠུ ཀ་པི་ལ་སུ་ཏྟེ་ན, ‘‘ས་ངྒྷཱ་ཊི་པི་ཨཱ་དི་ཏྟཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟེ་ན (སཾ. ནི. ༢.༢༡༨) ཙ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་མི་ས་ག་རུ་ཀོ ཨ་པྤ་གྒྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱུ་ཊ་ཀ་ཧཱ་པ་ཎོ ཝི་ཡ ནི་ཏྟེ་ཛོ ས་མ་ཎ་ཏེ་ཛེ་ན ཨ་ནུ་ཛྫ་ལ་ཏོ ནི་བྦུ་ཏ་ངྒཱ་རོ ཝི་ཡ ནི་པྤ་བྷོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཡ་ག་རུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཙི་ཏྟོཏི ཝི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་མཱ་ན་སོ, ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱཏི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཏེ་ན ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ད་སྶི་ཏོ. ཏ་ཐེ་ཝ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནི་སཾ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་སུ་པི ད་སྶི་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ཨ་པ་དི་སི་ཏ་བྦཱཏི ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི. ཨཱ་དི་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨཱ-ཀཱ་རོ མ་རི་ཡཱ་ད་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ་ཝི་དྷུ་རེ་ན ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨཱ་དི་ཡཾ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ཝི་སུཾ ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སུཾ ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཉྙཱུ་ཧི གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་ཏྠི མེ ཏུ་མྷེ་སུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ…པེ… ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ནཱ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ཏེ་སཾ མུ་དུ་ཀ་ར་ཎཾ, ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཏ་ཏོ་པི ས་ཝི་སེ་སཾ མུ་དུ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཝ མུ་དུ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ’’ནྟི.
ནཱ་ལ༹་ཀ་པ་ཊི་པ་དཱ་ད་ཡོ ནཱ་ལ༹་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༦༨༤-༧༢༨) ཨཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡོ. ཏཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ནཱ་ལ༹་ཀ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་པ་ནྣཱ པ་ར་མ་ས་ལླེ་ཁ་ཝུ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཏི་ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཊཱ. ས་ཀྑི་བྷཱུ་ཏཱཏི ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཡ ‘‘ཀིཾ མེ ཝི་ནཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཀོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་ཀྑི་བྷཱུ་ཏཱ. ཨི་མ་སྨིནྟི ‘‘ཏུ་མྷེ ཙ མེ བྷི་ཀྑ་ཝེ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ ཝཱ་ཀྱེ. སེ་སནྟི ‘‘ཏུ་མྷེ ཙ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ ཨཱ་ག་ཏཾ པཱ་ལི༹་པ་དཾ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ནཱཏི ‘‘ཏེ་ན དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ན ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན.
༣༠. ཐོ་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱཏི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་སཾ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ཏཾ ས་པ་རི་ས་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་སེ་ན་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ སཱི་ལ་ཐོ་མ་ནཾ སུ་ཏྭཱ. ནི་པཱ་ཏ་པ་དནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨི་དྷ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ཀ་ཏ་མཱ་ཧ. པ་ཝཱ་རི་ཏོཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པི་ཏོ. ཡོ ཧི བྷུ་ཉྫ་ནྟོ བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཏི་ཏྟོ པ་རི་ཝེ་ས་ཀེ་ན ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི, སོ ཏེ་ན པ་ཝཱ་རི་ཏེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི…པེ… ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཀཱ་རེ་ཧི དི་ཊྛཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་རེ་ཏི ས་ངྒྷཱ་དི་ཀེ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏི བྷ་ཏྟེ ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝི་སོ་དྷ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཝོ་སྶ་གྒོ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ནཾ. སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཝཱ་རེ་ཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཨི་ཙྪཱ་པེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ནི་མ་ནྟ་ནཱ. པ་ཀཱ་ར་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ་ར་ཎཱ་ཏི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་ཧི་ཏོ བྷོ་ཛ་ན་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་བྷོ་ཛ་ན་ནི་མི་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
‘‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ བྷོ་ཛ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཏཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞོ་ཏི བྷོ་ཛ་ནེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞོ’’ཏི. པ་རི་ཡོ་སི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ‘‘བྷོ་ཛ་ནེ་ན བྷོ་ཛ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་སི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ བྷོ་ཛ་ན-ས་དྡ་སྶ ལོ་པོ ཝུ་ཏྟོ. དྷཱ་ཏོཏི ཏི་ཏྟོ. སཱ་དྷ་ཀཱ་ནཱིཏི ཉཱ་པ་ཀཱ་ནི. པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ སུ་ཧི་ཏ་ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་ཏཱ་ག་ཧ་ཎེ་ཧི བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ཏཱ་ད་ཡོ, བྷུ་ཏྟཱ་ཝི་ཏཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ཧི ཝཱ ཨི་ཏ་རེ བོ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནེ་སཾ ཉཱ་པ་ཀ་ཉཱ་པེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཚ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཨུ་ད་རཱ་ཝ་དེ་ཧ་ཀཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཉྩེ་ཏཾ པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
‘‘སི་ཡཱ ཨེ་ཝ, ནཱ་པི སི་ཡཱ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ ཨ་ཏྠ་དྭ་ཡ་མྤི ཨི་དྷ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་དྷ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐཱཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ, མ་མ བྷོ་ཛ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་མྷི ཀཱ་ལེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་རུ་ལ༹ྷ་ཧ་རི་ཏེཏི རུ་ཧ་མཱ་ན་ཏི་ཎཱ་དི་ཧ་རི་ཏ་ར་ཧི་ཏེ. ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཙ ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ-ས་དྡོ ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༥༢, ༣༣༦; སཾ. ནི. ༢.༡༤༨) ཝི་ཡ.
ཀ་ཐི་ཏེ་པཱིཏི པི-ས་དྡོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཝཱ་པ་ས་མཱི་ཀ་ར་ཎཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ཝུ་ཏྟ-ས་དྡོ ‘‘ནོ ཙ ཁོ པ་ཊི་ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༨༩) ཝཱ་པ་ས་མཱི་ཀ་ར་ཎེ དི་སྶ་ཏི, ‘‘པ་ནྣ་ལོ་མོ པ་ར་ད་ཏྟ་ཝུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༢) ཛཱི་ཝི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཾ, ‘‘པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ བ་ནྡྷ་ནཱ པ་ཝུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༩༢; པཱ་ཙི. ༦༦༦; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༢༩; མ. ནི. ༣.༥༩) ཨ་པ་ག་མེ, ‘‘གཱི་ཏཾ པ་ཝུ་ཏྟཾ ས་མི་ཧི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༢༨༥) པཱ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ, ལོ་ཀེ པ་ན ‘‘ཝུ་ཏྟཾ པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་བྷཱ་ས ༧.༢.༢༦) ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ དི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
ན ཨེ་ཏྠ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནེ་ན དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ པ་ན ཨ་ནཱ་ད་རི་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ…པེ… ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཡྻཱཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གེ་ན ཁེ་པེ་ཡྻ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དི་ཏྟ་སཱི་སཱུ་པ་མཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ’’ཏི. ཨཱ་དི་ཏྟ་སཱི་སཱུ་པ་མནྟི་ཨཱ་དི་ཏྟ་སཱི་སཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ.
ཀི་ཉྩཱ་པཱིཏི ཨ་ཡཾ ‘‘ཡ་དི་པཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ ནི་པཱ་ཏོ. ནི་པཱ་ཏོ ཙ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཝཱ་ཀྱེ པ་ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ན ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ ‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་པ་སཾ་སཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཛོ་ཏ་ཀོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་པ་སཾ་ས་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ནུ་ཉྙཱ་པ་སཾ་སཱ་ར་མྦྷེ པ་ན ‘‘ཨ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ པུ་རི་མེ་ཡེ་ཝ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ཙ.
ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ པ་ཝ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནཾ ཀ་ཐཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱཏི ཨ་ཏྲ ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྲི་ཙྪོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ར་ལཱ་བྷ་པ་ཏྠ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་རི་མེ་ཡེ་ཝ ས་ཀ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི, པ་ར་ལཱ་བྷེ ཙ པ་ཏྠ་ནཱ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༤༩). པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱཏི ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏཱ. པཱ་པཱ ཨི་ཙྪཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པཱ་པི་ཙྪོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ, ཨེ་ཏཾ པཱ་པི་ཙྪ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༥༡). མ་ཧ་ནྟཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨི་ཙྪ་ཏི, མ་ཧ་ཏཱི ཝཱ ཏ་སྶ ཨི་ཙྪཱ་ཏི མ་ཧི་ཙྪོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ཙ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ, ཨེ་ཏཾ མ་ཧི་ཙྪ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ནི་ཝཱ་རེ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ.
མ་ཧི་ཙྪོ པུ་གྒ་ལོ ཡ་ཐཱ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི བྷ་རི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ, ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ན་མྤི དུ་བྦྷ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻ་སྶ ཝི་ནི་པཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་སྶ གྷ་རེ ཚ་ཌྜེ་ནྟོ. རི་ཏྟ་པ་ཏྟོ་ཝཱཏི ཡེ་སུ ཀུ་ལེ་སུ པ་ཊི་པི་ཎྜ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་བྦ་པ་ཙྪི་མཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ད་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩི ཨ་ལ་དྡྷཱ རི་ཏྟ་པ་ཏྟོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཛི་གྷ་ཙྪཱ་དུ་བྦ་ལྱེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན, པུ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ནཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་བྷ་ར་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཝ་ཉྙཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་ནྟོ་སཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ སུ་བྷ་ར་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་ཐཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི་ཏི ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ. ཏཱི་ཎཱིཏི ཏཱི་ཎི ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི. ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཀི་ལེ་སེ ས་ལླི་ཁ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁོ, ཨ་པྤི་ཙྪ ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མུ་དཱ་ཡོ, སོ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ, མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ. ཙེ་ཏོ་ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱཏི ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་ཝཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཙེ་ཏོ་ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ས་པྤཱ་ཡཱ. ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཝི་བྷཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ ས་པྤཱ་ཡཱ ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ. ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཡེ་ན ནི་བྦི་དཱ་དི་ཨཱ་ནི་སཾ་སེ་ན ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ ཙ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཏྠ་ཉྩ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏྠ་ཉྩ. ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡཱཏི ས་བྦ་སྶ་པི ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་སྶ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ. ས་མྦོ་དྷཱ་ཡཱཏི ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཏེ་སུ ཧི ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱི་ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, པུ་ན ཏཱི་ཧི མ་གྒོ, ཨི་ཏ་རེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏེ་ན ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ ཨ་ཡཾ ས་བྦོ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨོ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷི་ནོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་པཱུ་རེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ད་ཡོ ཧི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨུ་པ་རི ཏ་ད་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི. ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎཾ སི་ཀྑཱ་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་མ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནནྟི ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུཾ. ཨི་ཏ་རཱ པ་ན སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་དྷ་མྨ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ. ནི་བྦཱ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི ཙེ་ཏྠ ཏ་དཱ་ཝ་ཧ་དྷ་མྨ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དཱ་ནི ཡཱ་ཡཾ ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མ་པ་རི་ཝུ་དྡྷི་ཡཱ གུ་ཎ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཏཱ, ཏཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ སཱ་དྷེ་ནྟོ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པཱ་ཝུ་སྶ་ཀོཏི ཝ་སྶཱ་ན་མཱ་སེ ཨུ་ཊྛི་ཏོ. སོ ཧི ཙི་རཱ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏི. པ་བྦ་ཏ་ཀ་ནྡ་རཱ པ་བྦ་ཏེ་སུ ཨུ་པ་ཙྩ་ཀཱ་དྷི་ཙྩ་ཀཱ་པ་བྷ་ཝ་ནི་ཛ྄ཛྷ་རཱ་དི་ན་དི་ཡོ. ས་ར་སཱ་ཁཱཏི ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་རི་ཨུ་ནྣ་ཏ་པ་དེ་ས་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི ཙེ་ཝ ས་ནྡ་ཏི ཙ, ཏེ. ཀུ་སོ་བྦྷཱ ཁུ་དྡ་ཀ་ཏ་ལཱ༹་ཀཱ. ཀུ་ནྣ་དི་ཡོཏི པ་བྦ་ཏ་པཱ་ད་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཱ ཁུ་དྡ་ཀ་ན་དི་ཡོ. ཏཱ ཧི མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི་ཡོ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི. པ་ར་མ་དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དནྟི པ་ར་མཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝཾ, པ་ར་མཾ དྷ་མྨ་དཱ་ཡ་ཛྫཾ ཝཱ. ཏེ བྷི་ཀྑཱུཏི ཏེ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ. ས་ནྣི་ཡོ་ཛེ་ནྟོཏི མཱུ་ལ་གུ་ཎེ་ཧི ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཡོ་ཛེ་ནྟོ.
ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏྠ་ཏོ བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ཙ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱཏི མ་མ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན མ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ ཨི་དྷེ་ཝ ཙི་ནྟེ་སཱིཏི ཡ་ཐཱ ཨི་མི་སྶཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙི་ནྟེ་སི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི དྷ་མྨ་ཐོ་མ་ན་ཏྠཾ ག་ནྡྷ་ཀུ་ཊིཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཙི་ནྟེ་སི. ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ཡཱཏི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ཡ. མ་ཏི་ཡཱཏི པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ ཨ་གྒཱཏི་ཨཱ་དི བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏིཾ གུ་ཎ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཡཱཏི ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ པ་རི་ཎཱ་མ་ནེ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཀཱ་ཡ་སྶ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན. ཀ་ཐཾ པ་ན ཀཱ་ཡོ ད་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀོ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ན ས་བྦ་ཐཱ ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀོ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཀཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཎཱ་མ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ས་བྦ་ཐཱ ཀཱ་ཡེ་ན ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀཾ ན ཧོ་ཏི. ན ཧི ཏ་དཱ ཙི་ཏྟཾ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཁ་ཎེ་ན ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ད་ནྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཀ་སྶ རཱུ་པ་དྷ་མྨ་སྶ ཁ་ཎེ་ན ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ‘‘ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ད་ནྡྷ་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟི, ཏཱ་ཝ ཀཱ་ཡ་ག་ཏིཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནྟ་མེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཎཱ་མི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་གེ་ཝ ལ་ཧུ་ས་ཉྙཱ་ཡ སུ་ཁུ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙ ས་མྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ད་ནྡྷཾ ཨ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ ལ་ཧུཾ ཀ་ཏི་པ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱ་རེ་ཧེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཀཱ་ཡོ ཙི་ཏྟ་ག་ཏི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཎཱ་མི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ བཱ་ཧུ་ས་མི་ཉྫ་ན་པྤ་སཱ་ར་ཎཱུ་པ་མཱ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝི་ནཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ཡུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཝི་ལོ་མི་ཏཱ སི་ཡཱ. ན ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ཨི་དྡྷི་བ་ལེ་ན ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐཱ, བྷཱ་ཝ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་ན ས་ཀྐཱ་ཏི.
༣༡. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. དེ་ས་ཀཱ་ལེ ཝི་ཡ བྷཱ་ཛ་ན་མྤི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ མ་ཧཱ་ཐེ་རོ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏི. པ་ཀྐ་ནྟ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ནཱ་ད་རེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ ས་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀི་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཀེ་ན པ་རི་མཱ་ཎེ་ན. ཏཾ པ་ན པ་རི་མཱ་ཎཾ ཡ་སྨཱ པ་རི་མེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཏི པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ནུ་ཀཱ་རོ པུ་ཙྪཱ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ ནུ-ས་དྡོ ཨི་དྷེ་ཝ པུ་ཙྪཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ནུ-ས་དྡེ་ན ཧེ་ཏྠ ཛོ་ཏི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ ཀིཾ-ས་དྡེ་ན པ་རི་མཱ་ཎོ ཨ་ཏྠོ པ་རི་མེ་ཡྻ་ཏྠོ ཙ. ཨེ་ཏྠ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑོ ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ ཨ་ན་ནུ་སི་ཀྑ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ, ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑོ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནཾ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ་ཏི. ཏཱི་ཧི ཝི་ཝེ་ཀེ་ཧཱིཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ཏྟ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཝི་ཝེ་ཀ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶ. ཝི་ཝེ་ཀ་པ་ཉྩ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ན་སྶ ས་རཱུ་པེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ ན སི་ཡཱ, ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ས་ཏྠཱ་རཱ ཏ་དཱ པ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ན་ཝི་ཝེ་ཀ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏཱི་ཧི ཝི་ཝེ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མྤཱིཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་མ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི? ན, ཝི་ཝེ་ཀ་དྭ་ཡ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་སྶ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་མྤི ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན ཧི ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་མ་ཏྟེ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ས་ཏྠུ་དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མེ་ན པ་ན སོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ས་བྦཱ་པི སཱ་ས་ནེ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནཱ ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎཱ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ནོ་ག་དྷཱ ཙཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་མྤཱི’’ཏི. ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀེ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཝི་ཡ ཨ་ས་ཏི དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཾ་སི་ཡཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པཱིཏི ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་ཏོ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སཱ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི, ན ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ ཏ་སྶ ཝི་ས་དི་ས་ཏྟཱ, ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་མེ་ཝ ཝཱ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི ཝི་ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཉཱ་ཡེ་ན. ‘‘ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི ཨི་དཾ ཨི་དྷ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཡོ་པི ཧི ཝི་ཝེ་ཀཱ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀོ ཝཱ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ ཨི་དྷ ལ་བྦྷ་ཏི.
དཱུ་ར་ཏོ་པཱིཏི དཱུ་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ་པི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏི་རོ་ར་ཊྛ་ཏོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀཱ་མཾ ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི-ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ’’ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྠོ པ་ན སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ་ཡེ་ཝ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི. བྷཱ་གོ ཧོ་ཏཱུཏི ཨི་མི་ནཱ་བྷཱ་ག་ཏྠོ པ་ཊི-ས་དྡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ཡུ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མེ་ཏཱི’’ཏི. དི་སྶ་ཏཱུཏི ཉཱ་ཎེ་ན དི་སྶ་ཏུ, པ་སྶ་ཏཱུ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱུཏི ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏུ. ཨུ་གྒ་ཧེ་སྶ་ནྟཱིཏི ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ཨུ་གྒ་ཧོ. པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་པུ་ཙྪ་ནཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ཙི་ཏྟེ ཨཱ་པཱ་ད་ནཾ པ་ཊྛ་པ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནཾ. ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ་སི་དྡྷེ་ན ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་རེ་ན. ཏ་མེ་ཝ ཧི ཨཱ་ཀཱ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠ’’ནྟི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ས་ཏྠུ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན སོ ཨ་ཏྠོ ཐེ་རེ་ན་པི ཝུ་ཏྟོ. ཏཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཏི་ཎྞཾ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་སི་ཀྑ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ…པེ… ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཨུ་དྡེ་ས་པཱ་ཋེ་ན.
ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་མྨ་དེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ. ན་ནུ ཙ ཨུ་དྡེ་སེ ས་ཏྠུ་ནོ་པི ཨཱ་དི་ཡ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ, སཱ ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘སོ ཙ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟ་སྶཱཏི ‘‘ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ ས་ཏྠུ སཱ་ཝ་ཀཱ’’ཏི ས་ཏྠུ པ་ར་པྤ་ཝཱ་ད་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠ་མྤི ‘‘ཏུ་མྷེ་ཧི དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དེ་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ན་སྶ. སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཏཾ ན ཡུ་ཏྟཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ས ན་ཡོཏི ཡ་དི་དཾ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ས་མྦ་ནྡྷ་ད་སྶ་ནཾ, ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པི ས་མྦ་ནྡྷ་ད་སྶ་ནེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀྐ་མ་ཡོ་ཛ་ནཱ’’ཏི, ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སི་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡེ་ས་དེ་ས་ནཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན དེ་སི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཀྐ་མེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི ཨེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོ ཝི་ཡ ཨི་ཏ་རེ་པི ཝི་ཝེ་ཀོ ས་ཏྠུ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཱ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ ཨ་ནུ པཱུ་ར་ཎ་ནྟི ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨཱ་ཧ ‘‘ན པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི, ན པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱིཏི ཝཱ ན པ་རི་པཱ་ལེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ད་གྒེ་ན ཧི ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟི, ཏ་ད་གྒེ་ན ན པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་ནྟི, ན པ་རི་པཱ་ལེ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི ཨུ་དྡེ་སེ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་ཙྪཱ་ཡཱཏི པུ་ཙྪཱ་ཏོ ཨ་ཝི་སེ་སོ སི་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་སྶ. ན་ནུ ཙ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ན་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་བྷཱ་གོ ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི? ན, པ་ད་ནྟ་རེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ས་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་པ་ཀྑོཏི ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་པ་ཀྑོ. ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཉྩ ན པུ་ཙྪཱ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཛོ་ཏ་ནཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ནཱཏི ‘‘ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ན ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨ་པ་རི་པཱུ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟཱིཏི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ, ཏཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ནྟི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ‘‘ཡེ་ས་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཝ པཱ་རི་སེ་ས་ཉཱ་ཡེ་ན ‘‘ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཝེ་ཀ་དྭ་ཡ་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཏ་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཏཾ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཛཱ་ཏཾ བ་ཧུཾ ལ་ནྟི ཨཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི བ་ཧུ་ལཱ, བ་ཧུ་ལཱ ཨེ་ཝ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝེ་ན་ཡི་ཀོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༤༦; ཨ. ནི. ༨.༡༡; པཱ་རཱ. ༨). ཏེ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་བ་ཧུ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ’’ཏི. སི་ཀྑཱ་ཡ ཨཱ་ད་ར་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ཐི་ལཾ ཨ་ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ‘‘སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སི་ཐི་ལནྟི བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ, སི་ཐི་ལ-ས་དྡེ་ན ཝཱ ས་མཱ་ན་ཏྠ་སྶ སཱ་ཐ་ལ-ས་དྡ་སྶ ཝ་སེ་ན ‘‘སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ’’ཏི པ་ད་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་དྷོ་ག་མ་ན་ཊྛེ་ན, ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀེཏི ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་དྷཱི་ཧི ཝི་ཝི་ཏྟེ. ཨོ་རོ་པི་ཏ་དྷུ་རཱཏི ཨུ་ཛ྄ཛྷི་ཏུ་སྶཱ་ཧཱ.
ཨ་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝཱཏི ཀི་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ‘‘སཱ་ཝ་ཀཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནེ་ཝ. ནི་ཡ་མེ་ནྟོ‘‘ཐེ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ད་ས་ཝ་སྶེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ད་ས་ཝ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཨི་སྶ་རི་ཡེཏི ‘‘སེ་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་ཙི་ར་ཀྑ་ཎོ་བྷཱ་སེ་ན ལ་ཀྑ་ཝེ་དྷ་ཀོ ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷི. ཋི་ཏི་ཡནྟི ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནེ. ཋཱ་ན་སོཏི ཏ་ངྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ཨཱ་དྷཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ནཱ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་དཱ་སཱི་ན་ཏཱ་པི ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡོ་ཏི ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་མ་ཎྜ་ནཱ ན ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་པ་ཏྟ…པེ… ཨ་པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཐེ་ར་ཝཱ་རེ. ཨི་དྷཱཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ན་ཝ་ཀ་ཝཱ་རེ་སུ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཐེ་ར་ཀཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༢. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེཏི ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ, ན ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ. ཨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་རེ པ་ན ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྠོ ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ་པཱི’’ཏི ཨ་ཏི་དེ་སེ་ན ད་སྶི་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ནཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟི ན པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ན་ཡེ་ན, ‘‘ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟི པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ. ས་ངྑེ་པོཏི ཨ་ཏྠ་ས་ངྑེ་པོ. ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡཱཏི གཱ་མ་ནྟ་ཏོ དཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཾ དྭེ ཏཱི་ཎཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཨ་ར་ཉྙེ་སུ ཝ་ན་ས་ཎྜ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. པ་ནྟཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཡ་ནྟཱ་ནི. ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལོ ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞ་ཀཱ་ལོ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ དཱུ་རེ ག་མ་ནཱ་ག་མ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ གུ་ཎ་ཝ་ནྟེ་སུ དི་ནྣཾ ཨ་ཧོ སུ་དི་ནྣ’’ནྟི པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ པ་སཱ་དཾ ཛ་ནེ་ནྟི. པཱ་སཾ་སཱཏི པ་སཾ་སི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་མྤི མ་ཧཱ་ཐེ་རོཏི་ཨཱ་དི ཨེ་ཀཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ནཾ ཝུ་དྡྷ་ཏ་རཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཝི་ཊྛོ ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ. སཱ་ཡཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི, ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀི་ཙྩ་ནྟ་རཾ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི, ན མོ་གྷ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ. ས་བྦ་ཐཱཏི་ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱ་ཝ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཝེ་ཙེ་ནྟོ ཏ་ཏོ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀཾ པཱུ་རེ་ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ བཱ་ཧུ་ལི་ཀ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་སི་ཐི་ལཾ སཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་ཐ་ལི་ཀ་ཏཱ་བྷཱ་ཝཾ, ཝི་ག་ཏ་ནཱི་ཝ་ར་ཎོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་ར་ཏཾ, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ནྟིཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
༣༣. ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘ལོ་བྷོ ཙ པཱ་པ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨུ་པ་རི་དེ་ས་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི. ཀོ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱིཏི ཡཱ སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑེ་ན ས་ཧ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝི་ནཱི ‘‘དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝ་ཐ, མཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཱ ཨུ་དྡི་ཊྛཱ, ཏཾ ‘‘ས་ཏྠུ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝཱ་ར་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཱ་ཡ ནི་དྡེ་ས་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ ལོ་བྷོ ཙ པཱ་པ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་མྦ་ནྡྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑེ ‘‘ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཧཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན, ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑེ ‘‘པ་ཛ་ཧ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཧཱ་ན་ས་བྦྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ. ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ས་རཱུ་པཱ ཡཾ-ཏཾ-ས་དྡེ་ཧི དྷ་མྨ-ས་དྡེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཡེ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མེ ཏེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་སྨཱ ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན་ནུ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་པི མོ་ཧ་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ད་ཡོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ ས་ནྟཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ས་ནྟི, ཏེ པ་ན ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཨུ་པ་ཙ་ཡེ་ན ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ དཱ་ཡཱ་ད་བྷཱ་ཝོ ས་ཏྠུ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཏོ, སོ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཀ་ཏྠེ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཝེ་ཀཾ ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནྟི, ཏེ ཙ དྷ་མྨེ པ་ཛ་ཧ་ནྟི, ན ཙ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨོ ཀ་ཐི་ཏོཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏེ ཙ དྷ་མྨེ ན་པྤ་ཛ་ཧ་ནྟི, ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་མི་སཾ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན་པི ཀ་ཐི་ཏཾ. ‘‘སི་ཡཱ ཙ མེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ཙ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཨཱ་མི་སཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན་པི ཀ་ཐི་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནཱ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཡ་ཉྩ ཏ་ད་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟེ་ན མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནུ་སི་ཀྑ་ནཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ལོ་བྷོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཧི སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་སྶ, ནི་རོ་དྷ་ཧེ་ཏུ་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན ཙ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་སྶ ཏ་པྤཱ་པ་ཀ་ཏཱ.
ཨ་ཏཱི་ཏ་དེ་ས་ནཱ་ནི་ད་སྶ་ནནྟི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ཡ ཐེ་རེ་ན ཡ་ཐཱ་དེ་སི་ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྠུ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་སྶ…པེ… དེ་ས་ནཱ་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ‘‘ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཏྠཱ པ་ཧཱ་ན་མཱ་ཧཱ’’ཏི, ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་དེ. ཏ་ཏྠ ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨཱ ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟཱ. ལཱ་མ་ཀཱཏི ནི་ཧཱི་ནཱ. ལོ་བྷ་དོ་སཱ ཧི ཧེ་ཏུ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཕ་ལ་ཏོ ནི་སྶ་ནྡ་ཏོ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ དུ་ཀྑ་སྶ པཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ཝཱ པཱ་པ་ཀཱ. ལུ་བྦྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་བྷི་གི་ཛ྄ཛྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ལུ་བྦྷ་ནྟི ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ ལུ་བྦྷ་ཏི, ལུ་བྦྷ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་ནྟི ‘‘ལོ་བྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ར་སཱ་དཱི་སུ ཨ་བྷི་ས་ངྒ་ར་སོ, ཨ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་སྶཱ་ད་ད་སྶ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ. དུ་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ བྱཱ་པ་ཛྫ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ དུ་སྶ་ནྟི ཏེ་ན, ས་ཡཾ ཝཱ དུ་སྶ་ཏི, དུ་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཏ་ནྟི ‘‘དོ་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ར་སཱ་དཱི་སུ ཝི་ས་པྤ་ན་ར་སོ, ས་ནི་སྶ་ཡ་ད་ཧ་ན་ར་སོ ཝཱ, དུ་སྶ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་པ་ད་ཊྛཱ་ནོ.
ཏེ་སཱུཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶ་ནེ་ན ལོ་བྷ་དོ་སཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ. ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ལཱ་བྷེ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ལོ་བྷ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ནུ་གི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ལ་དྡྷཾ པ་ཏྠེ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ལཱ་བྷེ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་སྶ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ལ་བྷ་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཙྩ་ཡེ’’ཏི ཝི་བྷ་ཏྟིཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝཱཏི ‘‘ཡ་མྤི་ཙྪཾ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏ་མྤི དུ་ཀྑ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༡༢༠; ཝི་བྷ. ༡༩༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་ཙྪཱ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཝཱ. ལོ་བྷོ ཙ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ཧོ་ཏི ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་སྶཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་དེ་པི. དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེཏི ཙ ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ས་ཏྟ་ཀེ་ལཱ་ཡ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཏ་སྶ ལོ་བྷུ་པྤ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཏ་ཎྷཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ལཱ་བྷོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ ན་ཝ ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀཱ. པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དོ་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཝཱ་ས་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནི.
མ་གྒནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཾ. སོ ཧི ཀི་ལེ་སེ མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི, ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཙ མ་གྒཱི་ཡ་ཏི, ས་ཡཾ ཝཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ མ་གྒ་ཏཱི་ཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘མ་གྒོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོཏི ཨི་ཏ་རེ་ན ཨ་ས་མྨི་སྶོ ཨེ་ཀོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ, ཧཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཝཱ ལཱ་མ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ. ཀཱ་མཾ ཨ་ཉྙེ་པི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏེ ཨ་ནྟེ ཨ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ན ཨུ་པེ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཝི་མུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ན ཨུ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟོ ཨེ་ཏེ་ཧི ཨ་ནྟེ་ཧཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ་སཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཝ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ མ་གྒ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ནྟ་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠི་ཀེ་ཧི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ. ཏ་ཐཱཏི ཡ་ཐཱ ཨི་ཏ་རེ་ན ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཊྛེ་ན ལཱ་མ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ ལོ་བྷོ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་མ་སུ་ཁ་ལླི་ཀཱ་ནུ་ཡོ་གོཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. མ་གྒ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཉྩ ནེ་སཾ ཨ་ནྟཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨེ་ཏེ དྭེ ཨ་ནྟེ ན ཨུ་པེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
ས་ཙྩཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ. ད་སྶ་ན་པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ད་སྶ་ན་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ པ་རི་ཏོ ས་བྦ་ཐཱ ན་ཡ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན. ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱིཏི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི ནི་པྥཱ་དི་ཀཱ. ཏ་ཡི་དཾ ས་ཏི་པི པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྑུ་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟེ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝ་སེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠོ ས་མུ་དཱ་ཡེ་ན ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘མ་གྒོ་ཡེ་ཝ ཧི མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི མ་གྒེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ’’ཏི. ཉཱ་ཎཱ་ཡཱ་ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི. ཝི་སེ་ས་ཉཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཉྷི ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ. ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོཏི ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ. དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ་པི མ་གྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏོ’’ཏི, ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མྦོ་དྷོ་ཏི མ་གྒོ ‘‘ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་སྶ་ཏྠཱ་ཡཱཏི མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་ཏྠཱ་ཡ. ན ཧི མ་གྒ་ཏོ ཨ་ཉྙོ མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་ཀ་རོ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒོ་ཡེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཏ་རེ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སེ་ས་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི མ་གྒ་ཏྠཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་མྨཱ་ཡཱཏི ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་མྨཱ་ཡ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཝཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ. ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི. ཨ་ཡནྟི ‘‘སཱ ཧི ས་ཙྩཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠ་ན་ཡོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་དེ་སུ. སཱ་རོ སུ་ནྡ་རོ ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏོ. ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཀ་ར་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་པ་པ་ཉྩོ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ.
ཨ་ཡ་མེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ཏ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ མ་གྒ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝཱ་ཙཱི ཧི ཨ་ཡཾ-ས་དྡོ. ཨ་ཉྙ་མ་གྒ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ཉྙ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་མ་གྒ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ས་ཏྟཱ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཧི ཨི་དྷ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་སྶ མ་གྒ་སྶ. བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི –
‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཁ་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱི,
མ་གྒཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི;
ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཏ་རིཾ་སུ པུ་བྦེ,
ཏ་རི་སྶ་ནྟི ཡེ ཙ ཏ་ར་ནྟི ཨོ་གྷ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༥.༣༨༤, ༤༠༩; མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༡; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ༡༠༧, ༡༢༡; ནེ་ཏྟི. ༡༧༠);
ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ-ས་དྡ་སི་དྡྷི་མཱ་ཧ. ཨ་རི་པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཡོ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ ཡ་ནྟི ཨ་པ་ག་མ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་རི་ཡོ. ཨ་རི་ཡེ་ན དེ་སི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཡ་ནྟི ཨ་རི་ཡོ. ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་ཀ་རོ ཨ་རི་ཡོཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ཨ་རི་ཡ-ས་དྡ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྨཱ མ་གྒ་ངྒ་ས་མུ་དཱ་ཡེ མ་གྒ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ས་མུ་དཱ་ཡོ ཙ ས་མུ་དཱ་ཡཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཨ་ངྒཱ་ནི ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ. ཡ་སྨཱ པ་ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ངྒཱ་ནི་ཡེ་ཝ མ་གྒོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཙ ཨ་ངྒ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཚ་ལ༹་ངྒོ ཝེ་དོ’’ཏི. ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏཱུ་རི་ཡཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒི་ནཱི སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. མཱ་རེ་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ས་དྡ་སི་དྡྷི་མཱ་ཧ. མ་གྒ་ཏཱིཏི ག་ཝེ་ས་ཏི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཏཾ ག་ཝེ་ས་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི. མ་གྒཱི་ཡ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏ་ད་ཏྠཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ. ག་མྨ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་དི་ཨ་ནྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་དྡ་སི་དྡྷི་མཱ་ཧ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀ་ཀཱུ’’ཏི. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐི་ད་ནྟི ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ས་བྦ་ལི་ངྒ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙ ཨ་ངྒཱ་ནི ས་མུ་དི་ཏཱ་ནི མ་གྒོ ཨ་ནྟ་མ་སོ ས་ཏྟ་ངྒ་ཝི་ཀ་ལ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན, མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཙྩེ་ཀ་མྤི ཏཱ་ནི མ་གྒོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་ཉྷི ཨ་ངྒཾ མ་གྒོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་མུ་དི་ཏཱ་ན་མྤི ནེ་སཾ མ་གྒ་ཀི་ཙྩཾ ན ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་མ་གྒོ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་མྨཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ས་མྨཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ལཱུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ནི་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙ་པྤ་ཙྩ་ཡ་སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སོ་ཏཱ་ར་ཉྩ ཛ་ནཾ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྨཱ་པ་རི་གྒ་ཧོ ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ས་མྨཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཡ་ཐཱ ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཀི་རི་ཡཱ ཀི་ཉྩི ཀ་ཏྟ་བྦཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནཾ གྷ་ཊ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝི་ར་ཏི་པཱི་ཏི ས་མྨཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པ་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ བྷཱ་རུ་ཀྑི་པ་ནཾ ཝི་ཡ. ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་སྶ ས་ཏྟ་སྶ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝཱ སུ་དྡྷི ཝོ་དཱ་ནཾ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སུ་དྡྷི ཝོ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཝོ་དཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ. ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ནཾ པ་གྒ་ཧོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋཱ་ནཾ, ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མྨཱ, ས་མཾ ཝཱ ཨཱ་དྷཱ་ནཾ ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ. ས་མྨཱ ས་ངྐ་པྤེ་ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏཱི་ཏི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ས་མྨཱ ཝ་ད་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ. ས་མྨཱ ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཀ་མྨཾ, ཏ་དེ་ཝ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ. ས་མྨཱ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ. ས་མྨཱ ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ. ས་མྨཱ ས་ར་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི ས་མྨཱ་ས་ཏི. ས་མྨཱ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱིཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིནྟི ས་བྦ་མྤི མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཀི་ལེ་སེཏི ཨེ་ཏྠ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ན ཧི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་ཐ ཁོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ. ཨ་ཝི་ཛྫ་ཉྩཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཏ་སྶཱ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༡). ད་སྶ་ན་ནི་ཝཱ་ར་ཀ་སྶ ས་མྨོ་ཧ་སྶ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ…པེ… པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀི་ཙྩཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ པ་ན ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཀ་ཐཾ པ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙ་ཏྟཱ་རི ཀི་ཙྩཱ་ནི སཱ་དྷེ་ནྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ན ཧི ཏཱ་དི་སཾ ལོ་ཀེ དི་ཊྛཾ, ན ཨཱ་ག་མོ ཝཱ ཏཱ་དི་སོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཧི པ་དཱི་པོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ཝ་ཊྚིཾ ད་ཧ་ཏི, སྣེ་ཧཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་དྷ་མ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀ་ཉྩ ཝི་དཾ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཉཱ་ཎཾ དུ་ཀྑེ་པེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ་པེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ་པེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་པེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ནྟི སུ་ཏྟ་པ་དཾ (ཝི་བྷ. ༧༥༤) ཨེ་ཏྠ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་ནཱ་མ་ཀཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཏི་ཎྞཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ནྟཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ནཱ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་བྦེ་པི པཱ་པ་དྷ་མྨཱ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ, ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སེ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ‘‘ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཀི་ལེ་སེ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནེ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏེ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ནཱི་ཡ་ཀི་ལེ་སཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ. ལོ་བྷ་དོ་སཱ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩཾ, ཡ་སྶ པ་ན སོ ས་མུ་ད་ཡོ ཏཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ, པ་ཧཱ་ན་བྷཱ་ཝོ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ, ཡ་ཏྠ ཏཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ལོ་བྷ་དོ་སཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཙ ག་ཧ་ཎཾ? ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ ཏཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཨི་མེ་ཧི ལོ་བྷ་དོ་སེ་ཧི ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ, ཏ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཙ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཏ་ད་ནུ་སཱ་རེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ. སེ་ས་ཝཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་དི་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ པ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཀུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ, ཙི་ཏྟ་སྶ བྱཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཎྜི་ཀྐཾ ལུ་དྡ་ཏཱ, ཀུ་རུ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ར་སོཏི ‘‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟེ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ར་སོ. དུ་སྶ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོཏི ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཝི་ནཱ་ས་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ ལ་དྡྷོ་ཀཱ་སོ ཝི་ཡ ས་པ་ཏྟོ. ཨུ་པ་ན་ནྡྷ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ན་ནྡྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘ཝེ་ར་ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ར་སོ, ཀོ་དྷཱ་ནུ་པ་བ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལེ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ་ཏི་ཨཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ནཱ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧི་ཏ་ཏྟཾ ཨཱ་ཋ་པ་ནཱ ཋ་པ་ནཱ ས་ཎྛ་པ་ནཱ ཨ་ནུ་སཾ་ས་ནྡ་ནཱ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ནཱ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ (ཝི་བྷ. ༨༩༡) ནི་དྡེ་ས་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཨུ་པ་ནཱ་ཧ་ས་མ་ངྒཱི ཧི པུ་གྒ་ལོ ཝེ་ར་སྶ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨཱ་དི་ཏྟ་པཱུ་ཏི་ཨ་ལཱ་ཏཾ ཝི་ཡ ཛ་ལ་ཏི ཨེ་ཝ, ཙི་ཏྟ་ཉྩ་སྶ དྷོ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཙྪ་ཙ་མྨཾ ཝི་ཡ, མ་སི་མ་ཀྑི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ ཝི་ཡ ཙ ན སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏེ་ཝ.
པ་ར་གུ་ཎ་མ་ཀྑ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཉྪ་ནི་ཡཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ པ་རེ་སཾ གུ་ཎཱ་ནཾ མ་ཀྑ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏོ ཙཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཀཾ གཱུ་ཐེ་ན པ་ཧ་ར་ནྟཾ གཱུ་ཐོ ཝི་ཡ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ མ་ཀྑེ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་སྶ ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ གུ་ཎཾ མ་ཀྑེ་ཏཱི་ཏི མ་ཀྑོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡུ་ག་གྒཱ་ཧོ ས་མ་དྷུ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ས་མཱ་ན་སྶ་པི ཨ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་མཱ་རོ་པ་ནཾ. ས་མ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མཱི་ཀ་ར་ཎཾ. པ་རེ་སཾ གུ་ཎ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རེ་སཾ གུ་ཎ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས པ་རེ་སཾ གུ་ཎེ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧི ས་མེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི པ་ལཱ༹་སོཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཁཱི་ཡ་ནཾ པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་སཱུ་ཡ་ནཾ. ཨི་སྶ་ཏི པ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ན ས་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨི་སྶཱ. ཏ་ཐཱ ཧེ་སཱ ‘‘པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀྑ་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི པ་ར་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ར་སཱ ཨ་བྷི་ར་ཏི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀི་ཙྩཱ. ཝི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ པ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་སྶི་ཏུ་མྤི ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཏོ. ནི་གཱུ་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ས་ཧ་ན་ཏོ. ཨ་སུ་ཁཱ་ཡ་ནཾ ན སུ་ཁ་ནཾ དུ་ཀྑ་ནཾ, ཨ་རོ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཀ་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་པཱ་པ་སྶ པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ ཀ་ཏ་པཱ་པ་པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ. ཏ་སྶ པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཏ་དཱ་ཝ་ར་ཎ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, མཱ་ཡཱ, ཡཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ བྷ་སྨ་ཚ་ནྣོ ཝི་ཡ ཨ་ངྒཱ་རོ, ཨུ་ད་ཀ་ཚ་ནྣོ ཝི་ཡ ཁཱ་ཎུ, པི་ལོ་ཏི་ཀ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ ས་ཏྠཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ, ཡེ་ན སཱ་ཋེ་ཡྻེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ་ན ཙི་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་ཧ་ར་ཏོ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཙི་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ་ཀི་རི་ཡོ’’ཏི དུ་བྦི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཀུ་ཙྪིཾ ཝཱ པི་ཊྛིཾ ཝཱ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ. ཡ་ཏོ –
‘‘ཝཱ་མེ་ན སཱུ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཨ་ཛཱ་མི་གོ;
ས་རེ་ན ནེ་ལ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཝི་སཱ་ཎེ་ན ཛ་ར་གྒ་ཝོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༩༦; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༩༤; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༡༦༦) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཡ་ཀྐ་སཱུ་ཀ་ར་ས་དི་སོ ཧོ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཐ་དྡྷ་ལཱུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་པྤ་ཏི་སྶ་ཡ་ཝུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ནི་ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཏྟི. ཨ་མ་དྡ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་མ་དྡ་ཝ་ཏཾ ཝཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་མ་དྡ་ཝ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ, ཐ་མྦྷོ, ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ གི་ལི་ཏ་ན་ངྒ་ལ་སཱི་སོ ཝི་ཡ ཨ་ཛ་ག་རོ, ཝཱ་ཏ་བྷ་རི་ཏ་བྷ་སྟཱ ཝི་ཡ ཙ ཐ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡེ ཙ དི་སྭཱ ཨོ་ན་མི་ཏུ་མྤི ན ཨི་ཙྪ་ཏི, པ་རི་ཡ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཙ་ར་ཏི. ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀི་རི་ཡཱ ཀ་ར་ཎུ་ཏྟ་རི་ཡཾ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ. པ་རེ་ན ཧི ཀི་སྨི་ཉྩི ཀ་ཏེ ཏ་དྡི་གུ་ཎཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སཱ་ར་མྦྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
སེ་ཡྻཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨུ་ནྣ་མ་ནཾ ཨུ་ནྣ་ཏི. ཨོ་མཱ་ནོ་པི ཧི ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ས་མྤ་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨི སེ་ཡྻོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཧཾ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྤ་གྒ་ཧོ ཨ་ཧ་ངྐཱ་རོ. པ་རེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཀཾ ཨུ་ནྣ་མ་ནཾ ཨ་བྦྷུ་ནྣ་ཏི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་བྦ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཧཱི་ན་ཏོ ད་ཧ་ཏི ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལེ སེ་ཡྻ་ཏོ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༧༧).
མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དིཾ པ་ཊི་ཙྩ ཙི་ཏྟ་སྶ མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཡ་སྶ ཝཱ དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལོ མ་ཏྟོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སོ དྷ་མྨོ མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. མ་ད་གྒཱ་ཧ་ཎ་ར་སོ མ་ད་སྶ གཱ་ཧ་ཎ་ཀི་ཙྩོ. མ་དོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ གཱ་ཧེ་ནྟོ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཏཾ་ས་མ་ངྒིཾ པུ་གྒ་ལ་མྤི ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་མྨཱ་ད་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨུ་མྨཱ་ད་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ. ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝོ་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝོ་སྶ་གྒོ, ས་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝོ་སྶ་གྒ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝོ་སྶ་གྒཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ. ཨི་མེ་སཾ ཀོ་དྷཱ་དཱི་ནཾ ལོ་བྷཱ་དཱི་ན་མྤི ཝཱ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནཱིཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ པ་ན དྷ་མྨ་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ན ག་ཧི་ཏཾ. ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ‘‘ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཀོ་དྷོ, ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝཱ་ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཀོ་དྷོ དོ་སོ ཨེ་ཝ, ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ནཱ་ཧོ. པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ཏོ ཧི ཀ་ཏོ ནེ་སཾ བྷེ་དོ, མ་ཀྑ་པ་ལཱ༹་ས་སཱ་ར་མྦྷཱ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ, མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻ་ཐ་མྦྷ་མ་ད་པྤ་མཱ་དཱ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཐ་མྦྷོ ཝཱ མཱ་ན་ཝི་སེ་སོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ, ཏ་ཐཱ མ་དོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ‘‘མཱ་ནོ མ་ཉྙ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༨༧༨) ནི་དྡི་ཊྛོ. ཨི་དྷ པ་ན མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ ‘‘མ་དོ’’ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ. སེ་སཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨེ་ཝ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་ཊྛ དུ་ཀཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཀི་མི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ ན་ཏྠཱི་ཏི? ནོ ན་ཏྠི, ཨི་མེ པ་ན ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་སྶ ས་ཝི་སེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟེ་ན ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་སྶ ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་སེ་ས་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ལོ་བྷཱ་དཱི་སུ. ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ ཨཱ་མི་ས་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི ཨུ་པྤ་ནྣོ ཀོ་དྷོ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ས་ནྟེ་པཱིཏི ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི. ཨི་སྶ་ཏཱིཏི ཨི་སྶཾ ཛ་ནེ་ཏི. པ་དུ་སྶ་ཏཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ ཧི སཱ ‘‘ཨི་སྶ་ཏི དུ་སྶ་ཏི པ་དུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཨི་སྶཾ ཛ་ནེ་ནྟོ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་དུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶཱཏི ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་སྶ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ནྟ་གུ་ཎ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཨོ་ཝ་དི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཐ་མྦྷོ ནཱ་མ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཀ་ར་ཎོ དྷ་མྨོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀི་ཉྩི ཝ་ད་ཏི ཨོ་ཝཱ་ད་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན. ཐ་མྦྷེ་ན…པེ… མ་ཉྙ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ཐ་མྦྷ་སྶ མཱ་ན་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ཐ་མྦྷེ་ན ཝཱ ཧེ་ཏུ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོཏི མ་ཏྟོ ཧོ་ནྟོ. ཀཱ་མ…པེ… པ་མ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན མ་ད་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ པ་མཱ་ད་མཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨེ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་སྶ ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ནེ་སཾ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ་པི ད་སྶི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་མེ་ཧེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཙ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ཧི པཱ་པ་ཀེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀེ པ་ན ཏེ་ཏི? ཨ་ཏྲི་ཙྪ་ཏཱ་མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ད་ཡོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་དཱི་ན་ཝཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ་ཏི ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ སཾ་ཝེ་གོ ཛ་ནེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨོ་ཝཱ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ས་བྦེ་སུ ཝཱ་རེ་སུ. ནི་བྦི་སེ་སོ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ཨི་དྷ ད་སྶི་ཏ་ས་ཙྩ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་པཱ་ཊ་ཝ་ཏྠནྟི མ་གྒ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་ཏྟ་ངྒ་ཏཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན པ་རི་ཙ་ཡོ ཉཱ་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡོ, ཏ་སྶ པ་ཊུ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ ཀོ་ས་ལླ་ཏྠཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ. བྷེ་དོཏི ཝི་སེ་སོ. ཀ་མོཏི ཨ་ངྒཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་པུ་བྦཱི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷི. ‘‘ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ, ཀ་དཱ་ཙི ས་ཏྟ་ངྒི་ཀོ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ པུ་ན ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀེ་ཙི ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨཱ མ་གྒ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཛྷཱ་ནཾ མ་གྒ་ཏོ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ཧི་ཏོ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ, ས་མྨ་སི་ཏ་སྶ ཝཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ, ཛྷཱ་ན་ལཱ་བྷི་ནོ ཝཱ པཱ་ད་ཀ་མ་ཀ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ, པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝཱ ས་མྨ་ས་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ ཧོ་ཏི, སྭཱ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་བྷཱ་ཝོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཝ་སེ་ས་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཡ་དི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ས་ཏྟ་ངྒི་ཀོ་པི ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་ས་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་ས་ཏྟ་ངྒི་ཀ་བྷེ་དོ, ཨེ་ཝཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ངྒི་ཀ་ཚ་ལ༹་ངྒི་ཀ་བྷེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཚ་ལ༹་ངྒི་ཀ་ཏྟཱ, མ་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་ན དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི སྭཱ་ཡཾ བྷེ་དོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ན ཨུ་དྡྷ་ཊོ. ཨི་ཏོ པ་རནྟི ཨི་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ཏོ པ་རཾ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཏོ, ཨ་ཝ་ཀཾ་ས་ཏོ པ་ན ས་ཏྟ་ངྒ་ཏོ པ་རཾ མ་གྒ་ངྒཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི. ན་ནུ མ་གྒ་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༤༩༣-༥༠༢) པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཝཱ་རེ པ་ཉྩེ་ཝ མ་གྒ་ངྒཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནི, མ་ཧཱ་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནེ (མ. ནི. ༣.༤༣༡) ཙ ‘‘ཡཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ དི་ཊྛི, ཡོ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་ངྐ་པྤོ, ཡོ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཡཱ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་ཏི, ཡོ ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་མཱ་དྷི, སྭཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ན ‘‘པུ་བྦེ་ཝ ཁོ པ་ན་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝོ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏཾ པ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་རཱ་པ་ཀ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཀི་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ཨི་ཏོ པ་ར་ཉྷི མ་གྒ་ངྒཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ས་བྦ་ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ སཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི སེ་ཊྛཱ. ཏ་སྶཱ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི ‘‘པ་ཉྙཱ་ཛཱི་ཝིཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མཱ་ཧུ སེ་ཊྛ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༤༦; སུ. ནི. ༡༨༤) ཝུ་ཏྟཾ, མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ན ས་བྦ་སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཀུ་ས་ལ་ཝཱ་རེཏི ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟི་ས་མ་ཡེ. པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་བྷཱ་ཝ་བོ་དྷེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པ་བྷ་ཝོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་པྤ་བྷ་ཝོ, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཏ་པྤ་བྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་པྤ་བྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི་པི ‘‘ཏ་ད་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི ཀཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎེ་པི ཀཱ་ར་ཎཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་པྤ་བྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནི སེ་ས་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ ཧི ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནཾ ས་མྨཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ན་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཾ ས་མྨཱ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ས་མྨཱ་པ་རི་གྒ་ཧོ ས་མྨཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ, ས་མྨཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ཝོ་དཱ་ན་སྶ, ས་མྨཱ་ཝོ་དཱ་ནཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ས་མྨཱ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ, ས་མྨཱ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ས་མྨཱ་དྷཱ་ན་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ‘‘པུ་རི་མཾ པུ་རི་མཾ པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠེ་ན ཀ་མེ་ན ཨེ་ཏཱ་ནི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱིཏི ད་སྶི་ཏཱ་ནི.
བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷི. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝི་དྷི. ཏ་སྶ པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ཀ་སྶ་ཙི ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཧོ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མོ་ཏི. ཏཾ ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀོ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མོ ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ, དུ་ཏི་ཡོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ་ནི་ཀ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི ས་མ་ཐཾ ས་མཱ་དྷིཾ, ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨེ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེཏི ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ, ཛྷཱ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཝཱ དྷ་མྨེ. ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་མ་ཐ་ཡཱ་ནི་ཀཱ ཨ་རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ན, ཏ་ཏྠཱ་པི ཛྷཱ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོཏི པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷིཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏཾ ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟ་སྶ. མ་གྒོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏཱིཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡོ ལོ་ཀི་ཡ་མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. བྷཱ་ཝེ་ཏི མུ་ཉྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི ཝཱ བྷ་ཡ་ཏཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་རོ་ཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན. སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི,ཨ་ནུ་ས་ཡཱ བྱ་ནྟཱི ཧོ་ནྟི མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ.
ས་མ་ཐཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ན ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་དྷིཾ. ན ཧི ཁ་ཎི་ཀ་ས་མཱ་དྷིཾ ཝི་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཱ་ནནྟི ཏ་སྨིཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཝ་ཝ་སྶ་གྒཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ. ཝ་ཝ་སྶ་གྒོ ཝོ་སྶ་གྒོ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ་ཏི ཙ ཨ་པ་ཝ་གྒོ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀཾ, ནི་བྦཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱཏི མ་གྒ་ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མཱ་ཧ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཧི ཨེ་ཀ་ནྟ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ས་མཱ་དྷཱ་ན་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ན་ཏོ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟི ཏ་དཱ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ར་ས་ཏཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏོ. མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཧི ན ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཡ ས་མཱ་དྷི, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ, ས་མ་ར་ས་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཨ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན དྭེ་པི ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཡུ་ག་ན་དྡྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི.
དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.