༩. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༩. ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ ཨེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨི་ཏ་རཱ ཙ་ཏ་སྶོ པུ་ཙྪཱ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏོ ཙ ‘‘ཨ་ཡཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི’’ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཏཱ་པ་སཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ན་སཱི་ལེ ཋི་ཏཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་པཱིཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཝ་སེ་ན་པི. ཡ་ཐཱ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་ནྟི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་མཱ་པ་ན་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་གྒཱ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑེ་ན་པཱི’’ཏི, ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བ་ཧུ་ནྣཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ སཱ་ས་ནེ ལོ་ཀེ ཙ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་པ་ཡོ་གོ་ཏི སཱ་ས་ན་སྶ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་མྤ་སཱ་དཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་པི ཏ་དུ་བྷ་ཡི་ཀོ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་པ་ཡོ་གོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཏྠནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ. ལ་ཀྑ་ཎནྟི ས་བྷཱ་ཝཾ. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ. སོ་བྷ་ནཱ་ཡཱཏི སུ་ནྡ་རཱ་ཡ. པ་ས་ཏྠཱ་ཡཱཏི པ་སཾ་སཱ་ཡ. ཏེ་སུ པུ་རི་མེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ཧི སཱ ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ སོ་བྷ་ཏི. དུ་ཏི་ཡེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. ཏེ་ན ཧི སཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎ་མ་ཡེ ཝི་ཡ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ན་ཉྩ པུ་གྒ་ལཾ ཉཱ་ཎ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ནི་པུ་ཎོ ཚེ་ཀོ ཝི་ཉྙཱུ ཝི་བྷཱ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དི་སཱ་སུ པ་སཾ་སཱ པ་ཏྠ་ར་ཏི.
ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎནྟི ཀ་མྨཾ ས་ཀོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨ་སྶ་ཀོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀཾ, ཨི་དཾ ནོ ས་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ. ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎནྟི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཉཱ་ཎཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ནོ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ་ཡཱཏི བཱ་ཧི་ར་ཀོ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ནོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་པ་རཱ་མཱ་ས་ཀ་ཏྟཱ’’ཏི. ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཏཱ་དི་ཊྛི པ་ན བཱ་ཧི་ར་ཀ་སྶ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛིཾ ཨ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ. སཱ་ས་ནི་ཀོ དྭཱི་ཧི་པཱིཏི སཱ་ས་ནི་ཀོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི དྭཱི་ཧི་པི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ཨོ་ཀྐ་ནྟ་ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་ཏྟཱ ‘‘སེ་ཀྑོ ནི་ཡ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སེ་ཀྑཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཏཱི་སུ་པི པུ་གྒ་ལེ་སུ སེ་ཀྑོ ཨི་དྷ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནི་ཡ་ཏཱ་ཡ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནྟ་དྭ་ཡནྟི ‘‘ས་སྶ་ཏཾ, ཨུ་ཙྪེ་དཾ, ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ, ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡཾ. ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ནྟ་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷ་མེ་ཝ. ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨུ་ཛུ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན མ་གྒེ་ན, མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷ་མྨེ པ་སཱ་ད་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་ཏྠ་རི ས་ངྒྷེ ཙ པ་སཱ་དོ་པི ག་ཧི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘དྷ་མྨེ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟོ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་སྨཱ ཨེ་ས ནི་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནཾ ཝི་ཝ་ཊྚཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་ཏོ ཨི་མཾ ས་དྡྷ་མྨ’’ནྟི. ནི་བྦཱ་ན་ཉྷི ས་ནྟོ ས་དཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ དྷ་མྨོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ས་དྡྷ་མྨོ་ཏི ཨི་མཾ ཕ་ལེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏ་ཡི་ད་མ་སྶ ཨཱ་ག་མཾ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ, སོ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ་དཱི་ཧི ས་ཧེ་ཝ ཨི་དྷ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་བྦ་དི་ཊྛི་ག་ཧ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་དི་ཊྛི་ག་ཧ་ནཱ་ནི ཝི་ནི་བྦེ་ཋེ་ནྟོ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧ་ནྟོཏི པ་ད་དྭ་ཡེ་ན པ་ན པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་མཱ་ཧ, ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ. ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏྠོ ཧི པ་རི་ཉྙ་ཏྠོ. པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ པ་རི་ནི་ཊྛ་པེ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ནནྟི པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཀཱ་ལོ ཨེ་ཝ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཡོ སོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལོ མ་གྒ་ཀྑ་ཎོ, ཏ་སྶ ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ’’ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩཱཏི ཙ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཏེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དིཾ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི. ད་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐནྟི ཀུ་ཏོ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི? ན སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ. ཀིཾ ཝཱ ཨི་མཱ་ཡ ཡུ་ཏྟི་ཙི་ནྟཱ་ཡ, ཡ་སྨཱ པ་ཋ་མ་ཝཱ་རེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་དེ་ས་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ནི་རོ་དྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ པ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ད་ས་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘ནི་རོ་དྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ པ་ཛཱ་ན་ནཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན.
ཀུ་ས་ལནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ཀུ་ཙྪི་ཏེ པཱ་པ་དྷ་མྨེ ས་ལ་ཡ་ཏི ཙ་ལ་ཡ་ཏི ཀ་མྤེ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཾ, ཀུ་ཙྪི་ཏེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཀུ་སཱ, པཱ་པ་ཀཱ དྷ་མྨཱ. ཏེ ཀུ་སེ ལུ་ནཱ་ཏི ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཾ. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ སཱ་ན་ཏོ ཏ་ནུ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཉཱ་ཎཾ ཀུ་སཾ ནཱ་མ, ཏེ་ན ལཱ་ཏ་བྦཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཀུ་ས་ལཾ. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཀུ་སོ ཨུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ག་ག་ཏཾ ཧ་ཏྠ་པ་དེ་སཾ ལུ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དཾ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་བྷཱ་ག་ག་ཏཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ལུ་ནཱ་ཏི ཚི་ནྡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀུ་སོ ཝི་ཡ ལུ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཾ. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ལ་ན་ཏོ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ ཀུ་ས་ལཾ. ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ མ་ན་ཙྪ་ཊྛེ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཀུ་ཙྪི་ཏེ ཝཱ པཱ་པ་དྷ་མྨེ ས་ལ་ཡ་ཏི ག་མེ་ཏི ཨ་པ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཾ. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ན་ཏོ ནི་སཱ་ན་ཏོ ཏེ་ཛ་ན་ཏོ ཀུ་སཱ, དོ་ས་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ. སཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ. ཏེ ཀུ་སེ ལུ་ནཱ་ཏི ཚི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ས་ལཾ. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ སཱ་ན་ཏོ ཨ་ནྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཀུ་སཱ་ནི, པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཏེ་ཧི ལཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཀུ་ས་ལཾ. ‘‘ཀུ’’ཨི་ཏི ཝཱ བྷཱུ་མི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ས་དི་ས་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་བ་ནྡྷ་སྶ ས་མྤ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཨ་ནུ་ད་ཧེ་ན ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ ཀུཾ ས་ས་ནྟཱི་ཏི ཀུ་སཱ, རཱ་གཱ་ད་ཡོ. ཏེ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶ་ཡ་སྶ ལ་ཝ་ན་ཏོ ཚི་ནྡ་ན་ཏོ ཀུ་ས་ལཾ. པ་ཡོ་ག་ས་མྤཱ་དི་ཏཱ ཧི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎེ་ན ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི. ཀུ་ས་ལ་སྶ མཱུ་ལ་ནྟི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ, སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཀུ་ས་ལ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ ནི་དཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཀུ་ས་ལནྟི པ་ན ན ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨཱ་རོ་གྱཱ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཀུ་ས་ལཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡཾ དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ན ཨ་རོ་གཾ ན ཨ་ཝ་ཛྫཾ ན སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀཾ ན ཙ ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡཾ ན ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ ས་ལ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ, ན ཀུ་སེ་ན, ཀུ་སེ་ཧི ཝཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ, ན ཙ ཀུ་སོ ཝི་ཡ ལ་ཝ་ན་ཀཾ, ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝ་ཏྠུ་པ་ཛཱ་ན་ནཱཏི དུ་ཀྑཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ནོ པ་ཛཱ་ན་ནཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ. ཏ་ཐཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ཛཱ་ན་ནེ་ནཱ་པཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཙ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ན ‘‘ས་བྦཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༤༦; པ་ཊི. མ. ༡.༣) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཙ. ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཀོ་པ་ན་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ མ་གྒཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝི་སུ་དྡྷི་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
བྷི་ཀྑཱུཏི མ་ཧཱ་ཝི་ཧཱ་རེ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ནི་ཀཱ་ཡ་མ་ཎྜ་ལེ ནི་སི་ནྣ་བྷི་ཀྑཱུ. ཐེ་རོཏི ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷ་ཏྠེ་རོ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ན མ་ཧཱ་ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་ཧཾ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཐེ་རོཏི པ་ན མ་ཧཱ་ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་རོ. སོ ཧི ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ ཏཾ ཏཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ ཀ་ཐེ་སི. རཱ་སི་ཏོཏི པི་ཎྜ་ཏོ, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཀོ་ས་ལླ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱཏི ཀོ་ས་ལླ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཀོ་ས་ལླཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཉཱ་ཎ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་མི་ཏྟོ ཝི་ཡ ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ན པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ་ཏ་ཏྟཱ. ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཧི པ་ཡོ་ག་ས་མྤཱ་དི་ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ས་ཧ ཨ་ཝ་ཛྫེ་ཧི ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི སཱ་ཝ་ཛྫཾ. དུ་ཀྑོ ཨ་ནི་ཊྛོ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ-ས་ངྑཱ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཾ. ཏ་ཏྠ སཱ་ཝ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀྑ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་དུ་ཀྑ་ཏཾ. པུ་རི་མ་ཉྷི པ་ཝ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, པ་ཙྪི་མཾ ཏཱ་ལ་ནྟ་རེ ཝི་པཱ་ཀུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ པུ་རི་མེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན ཨ་ཝི་སུ་དྡྷ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ. པུ་རི་མེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀུ་ས་ལ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟ་དཱི་པ་ཀ་ཏྟཱ པ་ཙྪི་མ་སྶ. པུ་རི་མེ་ན ཝཱ ཨ་ཝ་ཛྫ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཀི་ཙྩ་ཊྛེ་ན ར་སེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་ཛ་ན་ན་ར་ས་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀ་ར་ས་ཏཾ. པུ་རི་མེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཊྛེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཕ་ལ་ཊྛེ་ན དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏཾ. པུ་རི་མེ་ན ཙ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཧི ཏཾ སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཛཱ་ཏཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་ཉྷི དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛནྟི སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ, ད་ས་ཧི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཝི་བཱ་དྷི་ཏཾ, ཨུ་པ་ཏཱ་པི་ཏཾ ཝཱ ཏེ་ཧི ཝི་དཱུ་སི་ཏཾ མ་ལཱི་ན་ཀ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་ཉྩ་སྶ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ཨི་ད་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་དྡ་ཧ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན སཾ་ཝེ་ཛ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ས་བྦ་སྶ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ.
ས་ར་སེ་ནེ་ཝ (དྷ. ས. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༡) པ་ཏ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཝ པཱ་ཏ་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ, ས་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ སཱི་གྷཾ པཱ་ཏ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ་ཝཱ ས་ཏྠཱ་དཱི་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པཱ་ཏ་ནཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏོ. པ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠུ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཀ་སྶ ཧི པ་ཡོ་ག་སྶ ས་ཧ་སཱ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ བ་ཧུ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ ཙ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན པ་ཡོ་ག་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ. ས་ཏི་པི ཀ་དཱ་ཙི ཁུ་དྡ་ཀེ ཙེ་ཝ མ་ཧ་ནྟེ ཙ པཱ་ཎེ པ་ཡོ་ག་སྶ ས་མ་བྷཱ་ཝེ མ་ཧ་ནྟཾ ཧ་ན་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ཏི་བྦཱ་ཀཱ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྠུ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་མྤེ་ཏཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་པི ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཡོ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ཉྷི ཨ་མ་ཧ་ཏྟེ་པི ཧ་ནྟ་བྦ་སྶ གུ་ཎ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ ཝ་ཏྠུ་སྶ མ་ཧ་ཏྟཱ་མ་ཧ་ཏྟེ་སུ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣ་ཉྩ མུ་དུ་ཏཱ་ཡ ཏི་བྦ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. པཱ་ཎོ པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཉྩ པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡཱ་པི ཧོ་ནྟི, ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏོ. པ་ཉྩ ས་མྦྷཱ་རཱ ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཏི སཱ པ་ཉྩ་ས་མྦྷཱ་ར་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཙཱ་རོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་པ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཧ་ཏྠེ་ན་ནི་བྦ་ཏྟོ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ, ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཀོ, ཨུ་སུ་ས་ཏྟི་ཡ་ནྟ་པཱ་སཱ་ཎཱ་དི་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ནི་སྶ་གྒི་ཡོ, ཨ་དུ་ཧ་ལ་ས་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཐཱ་ཝ་རོ, ཨཱ་ཐ་བྦ་ཎི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ མ་ནྟ་པ་རི་ཛ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ, ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛི་དྡྷི་མ་ཡོ ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ དཱ་ཋཱ་ཀོ་ཊ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ.
ཡ་དི ‘‘མ་མ ཨི་ད’’ནྟི པ་རེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་དི་ནྣཾ, ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀ་དཱ་ར་ཀ་ས་ནྟ་ཀེ ཀ་ཐཾ ཏ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠ པ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རོ ནཱ་མ ཝི་ཉྙཱུ ཝཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱུ ཝཱ ཨ་ཏྠི ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ སཱ་མི་ཀོ. ཨ་ཝི་ཉྙཱུ་པི ཧི ཝི་ཉྙུ་ཀཱ་ལེ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ད་ཎྜཱ་ར་ཧོཏི. མ་ནྟ་པ་རི་ཛ་པྤ་ནེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་ཧ་ར་ཎཾ ཝི་ཛྫཱ་མ་ཡོ, ཝི་ནཱ མ་ནྟེ་ན པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཏཱ་དི་སེ་ནི་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨི་དྡྷི་མ་ཡོ པ་ཡོ་གོ་ཏི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནེ ཚ པ་ཡོ་གཱ་སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཱ་ད་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀོ ཏཱ་ཝ པ་ཉྩ་ནྣ་མྤི ཨ་ཝ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡོ ནི་སྶ་གྒི་ཡོ ཙ. ཐཱ་ཝ་རོ ཐེ་ཡྻཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ས་ཡ྄ཧཱ་ཝ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ སེ་སཱ་པཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
མེ་ཐུ་ན་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་སཱུཏི ས་དཱ་རཱ་ས་ནྟོ་ས-པ་ར་དཱ་ར་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷེ་སུ མེ་ཐུ་ན་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་སུ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཧི བྷེ་དོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ. གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ ས་གོ་ཏྟེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏཱ. དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ར་ཀྑི་ཏཱ. སཱ་ར་ཀྑཱ ས་སཱ་མི་ཀཱ. ཡ་སྶཱ ག་མ་ནེ ར་ཉྙཱ ད་ཎྜོ ཋ་པི་ཏོ, སཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ. བྷ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ དྷ་ནེ་ན ཀཱི་ཏཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ. ཚ་ནྡེ་ན ཝ་ས་ནྟཱི ཚ་ནྡ་ཝཱ་སི་ནཱི. བྷོ་ག་ཏྠཾ ཝ་ས་ནྟཱི བྷོ་ག་ཝཱ་སི་ནཱི. པ་ཊ་ཏྠཾ ཝ་ས་ནྟཱི པ་ཊ་ཝཱ་སི་ནཱི. ཨུ་ད་ཀ་པ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨོ་ད་པ་ཏྟ་ཀི་ནཱི. ཙུ་མྦ་ཊ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏཱ ཨོ་བྷ་ཊ་ཙུ་མྦ་ཊཱ. ཀ་ར་མ་རཱ་ནཱི་ཏཱ དྷ་ཛཱ་ཧ་ཏཱ. ཏ་ངྑ་ཎི་ཀཱ མུ་ཧུ་ཏྟི་ཀཱ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ན ཏ་ཐཱ དྭི་ནྣཾ ས་མཱ་ན་ཚ་ནྡ་ཏཱ་ཡ. ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ནེ ས་ཏི་པི མ་གྒེ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནེ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣ་སེ་ཝ་ནཱ་བྷི་ས་ནྡྷི་པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ན ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ་མཱ་ན་སྶཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. སེ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟེ ས་ཏི པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨི་ཏྠི་ཡཱ སེ་ཝ་ནཱ་པ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི པུ་རེ་ཏ་རཾ སེ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་པི ཏ་སྶཱ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ན སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ པུ་རི་ས་སྶ་པི སེ་ཝ་ནཱ་པ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་ཙི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ, བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ་ཏི ས་བྦེ་པི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྦྷཱ་རཱཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ཀོཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ ཧེ་སཱ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀ་སྶ. མུ་སཱ ཝ་ད་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ, ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨ་ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་པ་ཡོ་གོ མུ་སཱ, ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་མུ་སཱ་ཝཱ་དོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཨ་པ་རོ ན་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཨ་དཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་སཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན་པི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་པུ་ར་ཀྑཱ་ར་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. པ་ར་སྶཱཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦ་སྶ. སོཏི མུ་སཱ་ཝཱ་ད་པ་ཡོ་གོ.
སུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝནྟི པཱི་ཏི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ རི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ. ཕ་རུ་ས་ས་དྡ་ཏཱ་ཡ ནེ་ཝ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ. ཨ་ཏྠ་ཝི་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ན ཧ་ད་ཡ་སུ་ཁཱ. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶཱཏི དོ་སེ་ན, ལོ་བྷེ་ན ཝཱ དཱུ་སི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ.
ཨེ་ཀ་ནྟ་ཕ་རུ་སཱ ཙེ་ཏ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཙ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦཱ. ས་ཏི ཧི མ་ར་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་བྱཱ་པཱ་དཱ སི་ཡུ་ནྟི. ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ པ་ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ཏི. པ་ར་མྨུ་ཁཱ་པི སཱི་སཾ ཨེ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་པ་རེ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡུ་ཏྟོ སི་ཡཱ – ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཡོ་གེ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ་དཱི་ནཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ཡཱ ཙེ་ཏ་ནཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི, པ་ར་སྶ ཙ ཏ་ད་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ནཾ, ན ཏ་ཐཱ ཨ་ས་མྨུ་ཁཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཀྐོ་སི་ཏེ མ་ཏེ ཨཱ་ལ༹་ཧ་ནེ ཀ་ཏཱ ཁ་མཱ་པ་ནཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ནྟ་རཱ་ཡཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ པ་ཡུ་ཏྟཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. ཏ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཕ་རུ་ས་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ. མ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཀོ ས་ཝ་ན་ཕ་རུ་ས་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙི་ཏྟ་ས་ཎྷཱ་ཏཱ་ཡ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ན ཧོ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐཱ’པྤ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ན ས་ཀྐཱ ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཕ་རུ་ས་ཏཱ་ཡ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཾ སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཝ་ཙ་ན་ས་ཎྷ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་སཱཏི ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ. ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ, ཨི་ཏ་རཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ. ཏ་ཐཱ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ མུ་དུ་ཏི་བྦ་ཏཱ་བྷེ་དེ་ཧི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་སཾ.
ཨཱ་སེ་ཝ་ནཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཾ. ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ, ཏེ་ན ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫོ, ག་ཧི་ཏེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ཡོ ཀོ་ཙི པ་ན ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ དྭཱི་ཧི ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ མུ་དུ་ཏི་བྦ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ བྱཱ་པཱ་ད་ཡ་ཏཱིཏི ཡོ ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་ནཱ་ས་ཙི་ནྟ་ནཾ དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཧི་སྶ དཱ་རུ་ཎ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟི. ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་ག་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་གྒཱ་ཧ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་ཙྩཱ་དི་ཏོ ག་ཧ་ཎེ་ན. མི་ཙྪཱ པ་སྶ་ཏཱིཏི ཝི་ཏ་ཐཾ པ་སྶ་ཏི. ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ ཝི་ཡཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་སྶ མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཾ, མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་པ་རཱི་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཝ་ཏྠུ་ནོཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ག་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ, ཏ་སྶ ཝཱ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ན ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི.
དྷ་མྨ་ཏོཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོཏི ཕ་སྶ་པ་ཉྩ་མ་ཀཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟ་ངྒ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཡཾ ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙེ་ཏ་ནཱ་དྷ་མྨཱཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ.
པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ན་ནུ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ ན ཡུ་ཏྟོ་ཏི? ན, ཨ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཉྙ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏྟཱ. ན ཧི ཏ་ཏྠ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏྟཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀ་དཱ་ཙི པ་ན ཀ་མྨ་པ་ཐོ ཧོ་ཏི, ན ས་བྦ་དཱ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་དཱ པ་ན ཀ་མྨ་པ་ཐོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་ས་ངྒ་ཧོ ན ནི་ཝཱ་རི་ཏོ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཡ་དི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་བྦ་དཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ན་ནུ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏེ་ས་མྤི ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་མྷི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཏཱ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཧི ཏེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡཱ? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, སཱ པ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཀཱ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ, ཏ་སྶཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ སི་ཡཱ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཧི – ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་མྨཾ ཝ་དཱ་མི (ཨ. ནི. ༦.༦༣; ཀ་ཐཱ. ༥༣༩), ཏི་ཝི་དྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཀ་ཐཱ. ༥༣༩) ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ, ཀ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ཙ སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏཱི་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ན་ཉྩ པ་ཐ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་མྨ་པ་ཐོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཏ་སྶཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མཱི་ཧ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཛ་ནི་ཏ་པི་ཊྛི་ཝ་ཊྚ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏི་ཏ་དུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ་ཏི ན ཏ་ཐཱ པཱ་ཀ་ཊོ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏེ་ཡེ་ཝ ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཙེ་ཏ་ནཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་རཱ་སི་བྷཱ་ཝེ་ན ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་ཏ་ཐཱ་ཛཱ་ཏི་ཡ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. མཱུ་ལཾ པ་ཏྭཱཏི མཱུ་ལ་དེ་ས་ནཾ པ་ཏྭཱ, མཱུ་ལ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཨི་དཾ ‘‘པ་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཨེ་ཝ ཝཱ’’ཏི ཨི་མཱ་ཡ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ཀ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་ཉྷི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་དུ་སྶཱི་ལྱ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏཾ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་ར་ཏཱི་ཏི. ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཝཱ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༡༤) ‘‘ཡཱ་ནི སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡ་སྨཱ ས་ཏྟོ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ ས་ངྑཱ་ར་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཝ་ཏྠུ་ནོ ‘‘ཨི་ཏྠཱི, པུ་རི་སོ’’ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ་ཏི ཨེ་ཀེ. ‘‘ཨེ་ཀོ དི་ཊྛོ, དྭེ སུ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྥ་པྤ་ལ་པ་ནེ དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཐཱ-ས་དྡོ ‘‘དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི, ན ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ ཨེ་ཝ ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཏོ. ‘‘ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན་སྶཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་བྦེ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ནྟཱི་ཏི? སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ. ‘‘ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ རཱུ་པཱ་རུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ རཱ་ཛཱ་ནོ ཧ་ས་མཱ་ནཱ་པི ‘‘ཙོ་རཾ གྷཱ་ཏེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཧཱ་སོ པ་ན ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཝི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཀེ་ས་ཉྩཱིཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཊྛེ་ནཱཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན. ཀེ་ས་ཉྩཱིཏི ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ལོ་བྷ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཊྛོ ཧི མཱུ་ལ་ཊྛོ, སོ ཙ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝཱི, ཏེ་ན ཙེ་ཏྠ མཱུ་ལ་མི་ཝ མཱུ་ལ་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ན པུ་བྦེ ‘‘ཀེ་ས་ཉྩཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ར་ཏྟོ ཁོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཏྟ་པ་དེ་ན་པི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ལོ་བྷ་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ན མཱུ་ལ་ཊྛེ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏེ་སཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝེ་རནྟི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨཾ. སོ ཧི ཝེ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝེ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ མ་ཎ་ཏི ‘‘མ་ཡི ཨི་དྷ ཋི་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་སཱི’’ཏི ཏ་ཛྫེ་ནྟཱི ཝི་ཡ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ར་མ་ཎཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཝི་ར་མ་ཎཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཨེ་ཝ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༧༠༣, ༧༠༤) ཨེ་ཝ ནི་དྡི་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལ་སྶ ས་མྤ་ཏྟ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཝི་ར་ཏི ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ར་ཏི, ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝི་ར་ཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི, ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཝི་ར་ཏི ས་མཱ་དཱ་ན་ཝི་ར་ཏི, ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཝི་ར་ཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝི་ར་ཏི.
ཛཱི་ཝ་མཱ་ན་ས་ས་སྶ མཾ་ས་རུ་དྷི་ར་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལླ་ས་ས་མཾ་སཾ. མུ་ཉྩི ས་བྦ་ཏྠ ས་མ་ཀ་རུ་ཎ་ཏཱ་ཡ. ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྩ་ཝ་ཛྫེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏུ རོ་གོ ས་མྨ་ཏཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་སི.
མ་ཧཱ་ས་པྤོཏི ཨ་ཛ་ག་རོ. མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི སཱི་ལ་ཏེ་ཛེ་ན.
ཀོ་ས་ལླཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཉཱ་ཎཾ, ཀོ་ས་ལླེ་ན, ཀོ་ས་ལླ་ཏོ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ. ཀུ་ཙྪི་ཏ་ས་ཡ་ན་ཏོཏི ཀུ་ཙྪི་ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཡ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཏོ, པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝཱ. ‘‘ཝེ་ར་མ་ཎི་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་པི པུ་ཙྪཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི ‘‘ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཱ, ‘‘ཀུ་ས་ལ’’ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ.
ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝི་ར་ཏི་ཡོ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༧༠༤) པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ དཱི་པི་ཏཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ནྟི ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཧི མཱུ་ལཾ པ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ པ་ཏྭཱ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨོ མཱུ་ལ་ཏོ ཨ་ལོ་བྷོ ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
དུ་སྶཱི་ལྱཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཀ་ཐཾ དུ་སྶཱི་ལྱཱ་ནི པ་ཛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ …པེ… ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཏོ ཝི་ར་ཏི ཨ་ཏྠི ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧེ་ཝ ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་སི་དྡྷི་ཏོ. ཏེ་སུ ཨ་ལོ་བྷོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱ་རནྟི ནི་ག་མ་ན་ཝཱ་རཾ. ཨེ་ཀེ་ན ན་ཡེ་ནཱཏི ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷེ་སུ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན. ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ན་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ད་སཱཏི ཝཱ ཨི་དཾ ‘‘ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཙ ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཙཱ’’ཏི. ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷ’’ནྟི ཧི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ན་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ད་སཱཏི ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་པི ས་ཏི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི, ཏ་སྨཱ སཱ ཏཱ་ཡ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ་པི ས་ངྒ་ཧཾ ལ་བྷ་ཏེ་ཝ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ན ས་བྦེ་པི ཀ་མྨ་པ་ཐཱ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ’’ནྟི. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལོ་བྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་སི་དྡྷ་བྷེ་དཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡེ་ན ཏ་ཎྷཱ ‘‘ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ’’ནྟི. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱིཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་མཱ་ཧ ཡ་ཐཱ ‘‘རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ དོ་ས་ཀྑ་ཡོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༣༡༤). ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་ངྑ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ ག་ཧི་ཏེ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཀ་ནྟ་སཱ་ཝ་ཛྫེ ཨཱ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ལ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩེ ག་ཧི་ཏེ སཱ་ཝ་ཛྫཱ ཝི་ག་མ་ནཾ ཨ་པ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ལ་ཀྑ་ཎཾ མ་གྒ་ས་ཙྩཾ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི དྭེ ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ནེ་ཏྟི་ཡཾ (ནེ་ཏྟི. ༤.ནི་དྡེ་ས་ཝཱ་ར) –
‘‘ཨེ་ཀ་མྷི པ་ད་ཊྛཱ་ནེ, པ་རི་ཡེ་ས་ཏི སེ་ས་ཀཾ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ;
ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ, ཨཱ་ཝ་ཏྟོ ནཱ་མ སོ ཧཱ་རོ’’ཏི.
ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་རཱུ་པ་རཱ་གཱ་དི་ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི, ས་བྦ་ཏོ ཝཱ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩི་པི ཨ་ན་ཝ་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝཱ. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝཱཏི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ. ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ, ས་མུ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ་ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ. ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་རཱི་ཀ་རི་ཏྭཱཏི རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཀ་ཉྩི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨེ་ཀེ་ཀ་ཏོ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏོ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་སྨཱིཏི ཨ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི མཱ་ན་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན. སོ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མཱུ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཙི་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛི་ས་དི་སཾ མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ’’ནྟི. ‘‘ཡཾ རཱུ་པཾ ཏཾ ཨ་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ དི་ཊྛི རཱུ་པཱ་དིཾ ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མཱ་ནོ་པི ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡོ ཨ་སྨཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ དི་ཊྛི་ས་དི་སོ’’ཏི. པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་རོཏི ཨོ་སཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་རོ ཨི་ཏོ པ་རཾ དུ་ཀྑ་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ. ཀ་མྨ་པ་ཐ་དེ་ས་ནཱ་ཡཱཏི ཀ་མྨ་པ་ཐ་མུ་ཁེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ་ཡ. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མ་གྒ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན.
ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༠. ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱིཏི (སཾ. ནི. ཊཱི. ༢.༢.༡༡) ཨཱ་ནེ་ཏི, ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦ་ཏྟཱཏི པ་སུ་ཏཱ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི ལོ་ཀེ ཛཱ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ན པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ནོ. ཨེ་ས ཏཱ་ཝ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀེ་སུ བྷཱུ་ཏ་ས་མྦྷ་ཝེ་སི་ཝི་བྷཱ་གོ, ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ས་མྦྷ་ཝ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་སཱུ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ. པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་པ་ཋ་མ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཧི ཏེ ས་མྦྷ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ཨེ་ས་ནྟི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི ནཱ་མ, ན ཏཱ་ཝ བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ན སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. བྷཱུ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ས་བྦ་སོ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ན པུ་ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཡོ ཙ ཀཱ་ལ་གྷ་སོ བྷཱུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༢.༡༩༠) བྷཱུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཝཱ་ཙི་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཝཱ-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ ‘‘ཨ་གྒི་ནཱ ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༧༦) ཝི་ཡ.
ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཊྛ་པ་ན་མེ་ཝེ་ཏྠ་ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཨ་ནུ་གྒ་ཧོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཙ་ན་བྷེ་དོ…པེ… ཨེ་ཀོ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ས་ཏྟ་སྶ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པྤ་ནྣ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏི་ཡཱཏི ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, སཱ པ་ན ཨ་ཝི་ཙྪེ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཙྪེ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་དྷ་མྨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཏཱ་ནཱིཏི ཋི་ཏི་ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་པ་དཱ་ནི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི, ན ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱཾ.
ཝ་ཏྠུ་ག་ཏཱ ཨོ་ཛཱ ཝ་ཏྠུ ཝི་ཡ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི. ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་ཨོ་ཛཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ནི ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཀྑ་ཏི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ ཨ་པྤོ་ཛ་ཏཱ་ཡ, ན ཝ་ཏྠུ་ནོ ཐཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ, ཀ་ཐི་ན་ཏཱ་ཡ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཡ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་རི་ཏྟཱ ཨོ་ཛཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ. ས་པྤཱ་ད་ཡོ དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་སཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཝ་སྶ་ཚ་ཌྜི་ཏཱ་ནཾ པཱུ་ཏི་བྷཱུ་ཏྟ་ཏཱ མུ་དུ་ཀ་ཏཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ར་ཙྪ་ཁེ་ལ༹་ཏེ་མི་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སཾ མུ་དུ་ཀ་ཏཱ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ས. ས་སཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ ཏ་རུ་ཎ་ཏི་ཎ་ས་སྶ་ཁཱ་ད་ན་ཏོ. ས་ཀུ་ཎཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ སུ་ཁུ་མོ ཏི་ཎ་བཱི་ཛཱ་དི་ཁཱ་ད་ན་ཏོ. པ་ཙྩ་ནྟ་ཝཱ་སཱི་ནཾ སུ་ཁུ་མོ, ཏེ་ས་ཉྷི སཱ་ཀ་པ་ཎྞ་སུ་ཀྑ་ཀུ་ར་པ་དུ་མ་པ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི. ཏེ་སཾ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ. སུ་ཁུ་མོ་ཏྭེ་ཝཱཏི ན ཀི་ཉྩི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཨ་ཐ ཁོ སུ་ཁུ་མོ ཨི་ཙྩེ་ཝ ནི་ཊྛཾ པ་ཏྟོ ཏ་ཏོ པ་རཾ སུ་ཁུ་མ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སུ་ཁུ་མ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, སཱ ཙ་སྶ ཨ་པྤོ་ཛ་མ་ཧོ་ཛ་ཏཱ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་སྶ་མནྟི ཁུ་དཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ས་རཱི་ར་ཁེ་དཾ. ཝི་ནོ་དེ་ཏཱིཏི ཝ་ཏྠུ ཏ་སྶ ཝི་ནོ་ད་ན་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ན པ་ན ས་ཀྐོ་ཏི པཱ་ལེ་ཏུནྟི ས་རཱི་རཾ ཡཱ་པེ་ཏུཾ ན་པྤ་ཧོ་ཏི ནི་སྶཱ་ར་ཏྟཱ. ན ས་ཀྐོ་ཏི པ་རི་སྶ་མཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏུཾ ཨཱ་མཱ་ས་ཡ་སྶ ཨ་པཱུ་ར་ཎ་ཏོ.
ཚ་བྦི་དྷོ་པཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཀ་སྶ་ཙི་པི ཕ་སྶ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏ་མཱ་ཧ. ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ་དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཏཱ, ན ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ན་ཡོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ན་སོ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ན ས་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ མ་ནོ་ག་ཧ་ཎཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི (དྷ. ས. ༡༡), ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཙཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༦༩) ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི. ཙི་ཏྟནྟི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙི་ཏྟཾ, ན ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ.
པུ་བྦེ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ནྟི པ་ཙྩ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཡ་དི པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཨི་མེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝུ་ཏྟཱཏི ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་མེ ཨེ་ཝ ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙེ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཨི་མེ པ་ན ཏ་ཐཱ ཙ ཧོ་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙཱ་ཏི ས་མཱ་ནེ་པི པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟེ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༠༨; པ་ཊྛཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཙྩ་ཡུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟ་ཉྷི ས་ཏི་པི ཛ་ན་ཀ་ཏྟེ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི པ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཾ པ་དྷཱ་ནཾ. ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཧི ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཏྟ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝོ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཕ་སྶོ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ. ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༡; མ. ནི. ༣.༡༢༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ་མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ. ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ ཏི་ཝི་དྷཾ བྷ་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ. ན ཧི ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་བྷཱ་ཝེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝོ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ན ཨོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཐ, ཨ་པི ནུ ཁོ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ ས་མུ་ཙྩི་སྶ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༡༡༥). ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ སུ་ཏྟེ་ན སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ཡ་དི་པི པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛོ, ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཨི་མེ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ ནེ་སཾ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀོ པ་ནེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. མུ་ཁེ ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་ས་ངྑཱ་དི་ཏོ, ཏ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ རཱུ་པཱ་ནི ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཧི་ཏོ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡོ. ས་བྦ་ཐཱ་པཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཏྟ་ཀཱ ཕ་སྶ་སྶ པ་ཀཱ་ར་བྷེ་དཱ, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རོ་པི ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རོ. ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཀོ ན་ཏྠི.
ས་བྦ་ཐཱ་པཱིཏི ཨི་དྷཱ་པི ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏི་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀཾ བྷཱ་ཝ་ད་ས་ཀཾ ཝ་ཏྠུ་ད་ས་ཀ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷ་ས་ནྟ་ཏི་ཝ་སེ་ན. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ན་ཡེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་དྷི་ནཱ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནཱ་མ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏཱི ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པེ་སུ པ་ན ཝ་ཏྠུ་ནོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན, སེ་ས་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཉྩ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཏཱ་ནཱིཏི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ ཨ་ན་པུཾ་ས་ཀཱ་ན་མྤི ན་པུཾ་ས་ཀེ་ཧི ས་ཧ ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
སཱ་ས་ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ཧེ་ཏ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ་པཱི་ཏི ད་སྶ་ནྟེ་ན ‘‘ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཏེ་ཧི ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟགྒ་ཧ་ཎཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་ཏོ ད་ཊྛ་བྦཾ, ས་མུ་ཊྛཱ་ནགྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ.
ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟོ་ཡེ་ཝ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ན་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི. ཕུ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝཱཏི ཕུ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་མཱ་ནཱ་ཝཱཏི ཙེ་ཏ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ནྟཱི ཨེ་ཝ. ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝཱཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ.
ཀཱ་ཡ་ཊྛ་པ་ནེ་ནཱཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? ན་ནུ ཀ་མྨ་ཛཱ་དི་རཱུ་པཾ ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཛ་ནི་ཏོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱི་ན་མྤི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་སི་དྡྷི ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘དྭི་ནྣཾ རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏཱི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ ཧི ཡཱ་པ་ནཱ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ནཱ.
སུ་ཁཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏནྟི སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི ཧི ཝ་ས་ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཕུ་ས་ནྟོ་ཡེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཕ་སྶ་སྶ ཕུ་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི. ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ནཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ན་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁཱ་དི…པེ… ཧོ་ཏཱི’’ཏི, ན ཙེ་ཏྠ ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ས་ཉྙཱི་བྷ་ཝོ ད་སྶེ་ཏ་བྦོ, ཏ་སྶཱ་པི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཋི་ཏི་ཡཱ ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་བྱཱ་པི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ…པེ… བྷ་ཝ་མཱུ་ལ་ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛཱ་ན་ནྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི.
ཙ་ཏྟཱ་རི བྷ་ཡཱ་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ནི་ཀ་ནྟཱིཏི ནི་ཀཱ་མ་ནཱ. ར་ས་ཏ་ཎྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. སཱ ཧི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཨཱ་ཧཱ་རེ བ་ལ་ཝ་ཏཱི. ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ. བྷཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི བྷ་ཡཾ, ནི་ཀ་ནྟི་ཡེ་ཝ་བྷ་ཡཾ མ་ཧཱ་ན་ཏྠ་ཧེ་ཏུ་ཏོ. ཨུ་པ་ག་མ་ནཾ ཝི་ས་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཨེ་ཝ ཙ ས་ངྒ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི, ཏཾ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ་ན་ཡོ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ནཾ, སཾ་ཝི་དྷཱ་ན་ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཏཾ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ‘‘བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟི. སོ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ‘‘བྷ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ. ཨི་དཱ་ནི ནི་ཀ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡ་ཏཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟིཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ལ་ཡཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ, ཏ་ཎྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཕ་སྶ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་བྷེ་དཾ ཕ་སྶཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ. ཕ་སྶ་སྶཱ་དི་ནོཏི ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཕོ་ཊྚ་བྦ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ཨ་སྶཱ་ད་ན་སཱི་ལཱ. ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཝ་སེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཕོ་ཊྛ་བྦ་ཏ་ཎྷཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ ‘‘པ་རེ་སཾ ར་ཀྑི་ཏ་གོ་པི་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཕ་སྶ་སྶཱ་དི་ནོཏི ཝཱ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་ར་སྶཱ་དི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི ཧི ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་སྶཱ་དོ, ནཱ་ས་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཕ་སྶ་སྶཱ་ད་མཱུ་ལ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཛཱ་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ བྷ་ཡ་སྶ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་མྨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་བྷི་ནི་པ་ཏ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཧི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ་ས་དི་སེ བྷ་ཝེ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ས་དི་སཱི་ཏི. ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་བྦ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ.
ཏ་ཏྲཱཏི ཏཱ་སུ ཨུ་པ་མཱ་སུ. བྷཱུ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱཏི ན པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་མ་ཏྠཾ, ཨ་ཐ ཁོ བྷཱུ་ཏཾ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཏྭཱ. པཱ་ཐེ་ཡྻ་ཧ་ཏྠེ་སུ ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ, ག་ཙྪ་ནྟཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ག་ནྟྭཱ པཱ་ཐེ་ཡྻཾ ནི་ཊྛཱ་སཱི’’ཏི. ག་ནྟྭཱཏི ཝཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་ཏུ་ར་ཏཱ་ཡ གྷ་ན་ཙྪཱ་ཡཾ རུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ག་ནྟུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ ཝི་ར་ལ༹ྷ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ན དཱ་ནི ས་ཀྐཱ ཏཾ མ་ཡཱ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ཏི་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་རི་ཀྑ་ལི་ཏ་ག་ཏི་ཏ་རུ་ཎ་དཱ་ར་ཀོ ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཙ, ཏ་སྨཱ ག་ཙྪ་ནྟོ་ཡེ་ཝ མ་ཏོ.
ས་ཛཱ་ཏི་མཾ་ས་ཏཱ་ཡཱཏི (སཾ. ནི. ཊཱི. ༢.༢.༦༣) ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་མཾ་ས་ཏཱ་ཡ, མ་ནུ་སྶ་མཾ་ས་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡཾ མ་ནུ་སྶ་མཾ་སཾ, ཏ་ཉྷི ལོ་ཀེ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཀུ་ལཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི ཝ་ཛྫི་ཏཾ, མ་ནུ་སྶ་མཾ་སེ་སུ་པི ཉཱ་ཏི་མཾ་སཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ, ཏ་ཏྠཱ་པི པུ་ཏྟ་མཾ་སཾ, ཏ་ཏྠཱ་པི པི་ཡ་པུ་ཏྟ་མཾ་སཾ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཏ་རུ་ཎ་མཾ་སཾ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་སཾ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་གོ་ར་སཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་ལོ་ཎཾ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་དྷཱུ་པི་ཏ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་ར་སྶ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. པུ་ཏྟ་མཾ་ས་ས་དི་སནྟི པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏཱ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན པུ་ཏྟ་མཾ་ས་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རེ སཱ་པེ་ཀྑཾ ཁེ་པེ་ཏི.
སཱ གཱ་ཝཱིཏི ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷི་ཀྑ་ཝེ གཱ་ཝཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༢.༦༣) ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟ་གཱ་ཝཱི. ཨུ་དྡཱ་ལེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པྤཱ་ཊེ་ཏྭཱ. ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཙྩ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཎྞ་མྤི ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ཡི་ཏ་དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི.
སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏཱ་པི ག་ཏི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཙ མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཧཱ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཊྛེ་ན ཏ་ཡོ བྷ་ཝཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཨུ་པ་ཀ་ཌྜྷ་ཀཱ དྭེ པུ་རི་སཱ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན དྭེ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ. ཡ་ཐཱ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟིཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ན ཧ་ཏཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་མཱ ས་ཏྟི་ས་ཏ་ཧ་ཏཱུ་པ་མཱ, ཏ་སྶཾ ས་ཏྟི་ས་ཏ་ཧ་ཏཱུ་པ་མཱ་ཡཾ. ཏཾ ས་ཏྟི་ས་ཏཾ. ཨ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ. པ་ཏི་ཏོ་ཀཱ་སེཏི པུ་རི་མ་ས་ཏྟཱི་ཧི པ་ཏི་ཏ་པྤ་དེ་སེ. དུ་ཀྑ་སྶ པ་མཱ་ཎཾ ན་ཏྠི ཨ་ནེ་ཀ་སྶ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཁ་ནྡྷ་ཛ་ན་ནནྟི ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤཱ་དོ, པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཨེ་ཝ. ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི པུ་རི་སོ ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏོ, ཏེ་ཧི ཙ དུ་ཀྑེ་ཧི ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ དུ་ཀྑུ་པྤཱ་དོཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡, ༢) ཡ་ཐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠཱུཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་མཱ་ཧ. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎོ རཱ་གོ. པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཛཱ་ན་ནེ་ན ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི. ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཧི ས་མྨ་དེ་ཝ ཝི་ག་ཏཱ་ཡ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ད་ཡོ་པི ཝི་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཀ་ནྟི་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ ཧི སི་དྡྷེ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ སི་དྡྷོ ཨེ་ཝཱ་ཏི. པ་ཧཱི་ནེ ཙ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ལེ་སོ་པི ནཱ་ཝ་སི་སྶ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི ཏཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏེ་ན ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཉྙཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཏཾ པཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སེ་སཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཉྙཱ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནི་ཊྛཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཕ་སྶེ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཏི་སྶོ ཏ་ཎྷཱཏི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ ཨ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ཏ་ཎྷཱ.
‘‘པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟཱཏི ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟཱ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་པི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ མི་སྶི་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ ཨ་ཝི་སེ་སི་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཧ་ཛཱ་ཏགྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟོ་པི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཨཱ་ཧཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. སོ པ་ན ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀཱ་ཧཱ་རེ་ན སཾ་ས་ཡཾ ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ན ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ན ཙ ཨེ་ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ‘‘རཱ་གཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཏ་ཎྷོ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་གྷ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཙ ཨོ་ཛཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏ་ཎྷཱ ཨོ་ཛཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ; ན ཧི པ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཏྠ་ཙི རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་ཏི ཡཾ ཧོ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ’’ཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ…པེ… ཏ་ཎྷཱ་ཡ ནི་རོ་དྷེ་ནཱ’’ཏི.
ཀཱ་ར་ཎེ ས་བྦ་སོ ནི་རུ་དྡྷེ ཕ་ལ་མྤི ས་བྦ་སོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ་ཀ་དེ་ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ས་ཙྩཱ་ནི ས་རཱུ་པེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི. ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཏྠཱ, ཏ་སྨཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཏོ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ས་མྨུ་ཡ྄ཧ་ནྟེ་ན ས་ཙྩཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཙྩ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༡. ཡེ་ན ཡེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན བྱཱ་ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཡེ་ན ཡེ་ན དུ་ཀྑཱ་དི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཀ་ཐེ་ཏི. དུ་ཀྑ་ནྟི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ, ན དུ་ཀྑ་མ་ཏྟཾ.
ས་ཙྩ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༢. ཏེ་སཾ ཏེ་སནྟི བྱཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ‘‘གཱ་མོ གཱ་མོ ར་མ་ཎཱི་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ར་མ་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏཱ་དི་སཱ ས་བྦེ་པི གཱ་མཱ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཛཱ་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཝི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ས་བྦེ་པི ས་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི.
ག་ཏི་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི (སཾ. ནི. ཊཱི. ༢.༡.༢) པ་ཉྩ་ག་ཏི་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ ག་ཏི་ཡཱ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་བྷུ་མྨ་དེ་ཝཱ་དི་ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཙ. ནི་ཀི་ཡྻ་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ་ཏི ནི་ཀཱ་ཡོ, གོ་ཏྟ་ཙ་ར་ཎཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གོ. ཛ་རཱ་ཡ ས་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཝ་ཡོ་ཧཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཛ་རཱཏི ཝ་ཡོ་ཧཱ་ནི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་དྡེ་སོ, པཱ་ཀ་ཊ་ཛ་རཱ་ཝ་སེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎ་ཏོ. ཛཱི་ར་ཎ་མེ་ཝ ཛཱི་ར་ཎ་ཏཱ, ཛཱི་ར་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཏཱ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི. ད་ནྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཁ་ཎྜཾ ཛཱ་ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཁ་ཎྜི་ཏོ, པུ་གྒ་ལོ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཁ་ཎྜི་ཙྩཾ. པ་ལི་ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ལི་ཏོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ པཱ་ལི་ཙྩཾ. ཝ་ལི ཏ་ཙོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝ་ལི་ཏྟ་ཙོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝ་ལི་ཏྟ་ཙ་ཏཱ. ཨི་མེ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་ད་ཡོ ཛ་རཱ. ཝི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝཱ་ཏ་སྶཱཏི མ་ཧ་ཏོ ཝཱ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ. ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཏ་མ་གྒོ པཱ་ཀ་ཊོ, ཏ་སྨཱ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཛ་རཱ་ཡ ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ན ཙ ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དཱི་ནེ་ཝ ཛ་རཱཏི ཀ་ལ་ལ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི པུ་རི་མ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཛ་རཱ་པ་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི པ་ཙྪི་མ་རཱུ་པཱ་ནི པ་རི་པ་ཀྐ་རཱུ་པཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི པ་རི་ཎ་ཏ་པ་རི་ཎ་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན སུ་པ་རི་ཎ་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཾ པ་རི་པཱ་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི ཁ་ཎྜི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཨུ་ད་ཀཱ་དི་མ་གྒེ་སུ ཏི་ཎ་རུ་ཀྑ་སཾ་བྷ་གྒ་ཏཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ པ་རི་པ་ཀྐ་རཱུ་པེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ‘‘ཛ་རཱ་ཡ ག་ཏོ མ་གྒོ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན ཛ་རཱ་ཏི.
པ་ཀ་ཏི་ཡཱཏི ཕ་ལ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཡཱ, ཛ་རཱ་ཡ ཝཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ ཕ་ལ་མེ་ཝ་པ་ཀ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཛ་རཱ དཱི་པི་ཏཱ. སུ་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱིཏི སུ་ཊྛུ པ་ས་ནྣཱ་ནི. ཏ་མེ་ཝ སུ་པྤ་ས་ནྣ་ཏཾ ཀི་ཙྩ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སུ་ཁུ་མ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་ཏཱ ཧི ཏེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ སུ་པྤ་ས་ནྣ་ཏཱ. ཨཱ་ལུ་ལི༹་ཏཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཀུ་ལཱ་ནི. ཨ་ཝི་ས་དཱ་ནཱིཏི ཨ་བྱ་ཏྟཱ་ནི.
ཀཱ་མཾ རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཁ་ཎི་ཀ་ཛ་རཱ དུ་རུ་པ་ལ་ཀྑི་ཏཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ, སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་བྱ་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པཱ་ཀ་ཊ་ཛ་རཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཝཱི་ཙི ནི་ར་ནྟ་རཱ ཛ་རཱ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཛ་རཱ ས་ཏི ས་ནྟཱ་ནེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་བ་ནྡྷ་ཏོ. ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སཱུཏི མ་ནྡ་ད་ས་ཀཱ་དཱི་སུ པུ་བྦ་ད་ས་ཀཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ. ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱཏི ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ པུ་རི་མ་ད་ས་ཀཱ་དི་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ད་ས་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ. ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་སཱ་དཱི་ནནྟི ཝ་ཎྞ་ཝི་སེ་ས་ས་ཎྛཱ་ན་ཝི་སེ་ས་ས་མྥ་སྶ་ཝི་སེ་སཱ་དཱི་ནཾ.
ཝ་ཙ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀ-ཀཱ་རེ་ན ཧི པ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཙ་ཝ་ནཾ ཙུ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་སུ ཙུ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཙ་ཝ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝཱ ཙ་ཝ་ན་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཙ་ཝ་ན་ཏཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ལ་ཀྑ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ནནྟི ཝ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཙ་ཝ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཏཱ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཙ་ཝ་ན་ཏཱ’’ཏི. བྷི་ཛྫ་ནཾ བྷེ་དོཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙུ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷ་ངྒུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་དཱི་པ་ན’’ནྟི. ཡ་ཐཱ བྷི་ནྣ་སྶ གྷ་ཊ་སྶ ཀེ་ན་ཙི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན གྷ་ན་གྷ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཋཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ན་ནྟི ཙ་ཝ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ནྟི…པེ… པ་རི་དཱི་པ་ན’’ནྟི. ཡོ མ་ཙྩཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷེ་དོ, ཡ་ཉྩ མ་ར་ཎཾ པཱ་ཎ་ཙཱ་གོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མ་ཙྩུ མ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཡཱ ལོ་ཀེ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སཱ ཙུ་ཏི, མ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཝ་ན་ཀཱ་ལོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ན ཀཱ་ལོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་ད་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ‘‘ཙུ་ཏི ཙ་ཝ་ན་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝོ་ཧཱ་ར་མི་སྶ་ཀེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཾ.
ཨི་དཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་པ་ར་མ་ཏྠ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ར་མ་ཏྠེ་ན དཱི་པེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཙ་ཝ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི པུ་གྒ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝོ་ཧཱ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ. ན ཀི་ཉྩི ཀ་ལེ༹་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པ་ཀི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་མེ་ཝ་ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ‘‘ཛཱ་ཏི་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཛཱ་ཏི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༣. ཛཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན ཙ དྭཱི་ཧི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་བྦ་ས་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༡༩༡) པ་ན ‘‘ཛཱ་ཡ་མཱ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏི, ས་ཉྫཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཉྫཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀེ་ནེ་ཝ པ་དེ་ན ས་བྦ་ས་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མྤུ་ཎྞཱ ཛཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏཱིཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘སཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཀེ་ཝ་ལཾ ཛཱ་ཏི་ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་བྷི་བྱ་ཏྟཱ ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, པཱ་ཀ་ཊཱ ནི་བྦ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ…པེ… ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱི’’ཏི ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝོ་ཧཱ་ར་དེ་ས་ནཱ.
ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ དྭི་ནྣཾ, ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ དྭི་ནྣཾ, སེ་ས་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཝི་ཀ་ལཱ་ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ནྣཾ ན་ཝ་ནྣཾ ད་ས་ནྣཾ, པུ་ན ད་ས་ནྣཾ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་དི་པི ཙུ་ཏི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཡེ པ་ན ས་མུ་ད་ཡཱ ཨ་ཛ་ན་ཀཱ, ཏེ ཨེ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཛ་ན་ཀོ ཨེ་ཝ བྷ་ཝོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཛཱ་ཏི་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷ་ཝ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༤. བྷཱ་ཝ་ན་བྷ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན བྷ་ཝོ དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ ‘‘བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ’’ཏི བྷཱ་ཝ་ན་ཊྛེ་ན བྷ་ཝོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཾ ‘‘བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཀ་མྨཾ ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན བྷ་ཝོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ནེ་ཏྠ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་བྦ་ཐཱ་པཱིཏི བྷཱ་ཝ་ན་བྷ་ཝ་ན་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན་པི. ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏོ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. རཱུ་པ་བྷ་ཝཱུ་པ་ག་ཀ་མྨཾ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ, ཏ་ཐཱ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝཱུ་པ་ག་ཀ་མྨཾ ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝོ, ཏཾ་ཏཾ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཱ རཱུ་པཱ་རཱུ་པུ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཱ, རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཏེ་སཾ ‘‘ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
བྷ་ཝ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༥. ཨུ་པཱ་དཱ་ནནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀཱ་མ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན, བྷ་ཝ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏཾ་ཏཾ་སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝཱུ་པ་གཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཙྪེ་དཱ་དི་མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན་པི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ-ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ-ནི་སྶ་ཡ-ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ-ཨ་ཏྠི-ཨ་ཝི་ག་ཏ-ཧེ་ཏུ-ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་དྷཱ, སེ་ས་ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་དྷཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ པ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏཱ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྶི་ད་མྤི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ཙི་ཏྟཾ, པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠོ. ཏནྟི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཾ. ཀཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་མོ ཙ སོ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱཏི ཨི་དཾ པུ་རི་མ་དི་ཊྛིཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ཊྛིཾ ནི་ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཨེ་སཱ དི་ཊྛི ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པུ་རི་མཾ པུ་རི་མཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་པཱི་ཏི. ཨ་ཏྟགྒ་ཧ་ཎཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི ན་ཡི་དཾ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་ད་སྶ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ལོ་ཀོ ཙཱཏི ཨ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ག་ཧ་ཎཾ དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་དྷ པུ་རི་མ་དི་ཊྛི་ཨུ་ཏྟ་ར་དི་ཊྛི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦ་དི་ཊྛི་ག་ཏ་སྶ ‘‘དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ས་བྦཱ་པི དི་ཊྛི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟཱིཏི སཱི་ལ་བྦ་ཏཾ ‘‘སུ་དྡྷི་མ་གྒོ’’ཏི ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན. ས་ཡཾ ཝཱ ཏཾ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ས་ཧ་ག་ཏཾ. སཱི་ལ་བྦ་ཏ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ སཱི་ལ་བྦ་ཏ་ཉྩ ཏཾ ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ སུ་དྡྷཱི་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏོཏི ཨེ་ཝཾ གོ་སཱི་ལ་གོ་ཝ་ཏཱ་དི་ཙ་ར་ཎེ་ན སཾ་སཱ་ར་སུ་དྡྷཱི་ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན ཏཾ ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ཏཾ་ས་དྡཱ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཝ་ད་ནྟཱིཏི ‘‘ཨ་ཏྠི མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི. ཨེ་ཏེ་ན དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ན. ཨ་ཏྟ་ཝཱ་ད་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟཱ་ཏི ཝཱ་ཙཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ? ཡོ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཀཱ་མ་ན་ནྡཱི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མ་སྣེ་ཧོ ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ཀཱ་མ་མུ་ཙྪཱ ཀཱ་མ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ད་ལ༹ྷ་ཏྟཾ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་ད་ལ༹ྷ་ཏྟནྟི ཙ པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ད་ལ༹ྷ་བྷཱུ་ཏཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ. ཀེ་ཙི པ་ནཱ་ཧུ –
‘‘ཨ་པྤ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་པ་ཏྠ་ནཱ ཏ་ཎྷཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཙོ་ར་སྶ་ཧ་ཏྠ་པྤ་སཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ, ས་མྤ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཏ་སྶེ་ཝ བྷ་ཎྜ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨ་པྤི་ཙྪ་ས་ནྟུ་ཊྛི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ར་ཀྑ་དུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཏ་ཎྷཱ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཨ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ས་བྦ་སྶ་པི ཧི ལོ་བྷ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་པི ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་པི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནནྟི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ས་བྦཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏ་ཎྷཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༦. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཕ་སྶ་སྶ མཱ་ཏི་ཏོ ནཱ་མཾ ཝི་ཡ པུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སེ་ཊྛི…པེ… ནཱ་མ’’ནྟི. ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་སྶ ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན. རཱུ་པཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱིཏི རུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ར་མ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱི. ནི་ཙྩནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དི་ཊྛཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ་མུ་ཁེ་ན རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱི. པེ་ཙྩ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ན ཧོ་ཏི པུ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ས་དྡ་ཀ་ཎྷཱ་ད་ཡོ་པཱིཏི ཡ་ཐཱ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན ས་སྶ་ཏ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་རཱ་ག་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཏི་སྶོ ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཐཱ ས་དྡ་ཏ་ཎྷཱ ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱ་པི. ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཱ, ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༩༧༣; སཾ. ནི. ཊཱི. ༢.༢.༢) ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཧི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏཱིཏི ཡ་དེ་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ས་མཱུ་ཧ་གཱ་ཧ་ཏོ ཨ་སྨཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏྠ་སྨཱི་ཏི ཧོ་ཏཱིཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨི་དཾ་པ་ཀཱ་རོ ཨ་ཧ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ. ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ་སྨཱི་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨཱི་ཏི, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨི་ཏྠཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཨ་ས་སྨཱི་ཏི, ས་ཏ་སྨཱི་ཏི, སི་ཡ་ནྟི, ཨི་ཏྠཾ སི་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ སི་ཡ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ སི་ཡ་ནྟི, ཨ་པཱ་ཧཾ སི་ཡ་ནྟི, ཨ་པཱ་ཧཾ ཨི་ཏྠཾ སི་ཡ་ནྟི, ཨ་པཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ སི་ཡ་ནྟི, ཨ་པཱ་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ སི་ཡ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༩༧༣) ཨི་མེ་སཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ་སྨཱིཏི ཨི་དཾ ས་མ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧ་མྤཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་སྨཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ས་མ་ཎོ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ག་ཧ་ཎཾ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཧཱི་ནོ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀོ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི དྭེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. བྷ་ཝི་སྶནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་སཾ པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ས་སྨཱིཏི ཨ་ས་ཏཱི་ཏི ཨ་སཾ. ནི་ཙྩ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ས་སྶ་ཏོ ཨ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏ་སྨཱིཏི སཱི་ད་ཏཱི་ཏི ས་ཏཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཨ་སྨཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨི་ཏོ པ་རཱ་ནི སི་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི སཾ་ས་ཡ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་པཱ་ཧཾ སི་ཡནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ‘‘ཨ་པི ནཱ་མཱ་ཧཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཏྠ་ནཱ་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ དྭེ དི་ཊྛི་སཱི་སཱ ནཱ་མ, ཨ་སྨི, བྷ་ཝི་སྶཾ, སི་ཡཾ, ཨ་པཱ་ཧཾ སི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ པ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་དྡྷ་སཱི་སཱ ཨེ་ཝ, ‘‘ཨི་ཏྠ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ་ཏི དྭཱ་ད་ས སཱི་ས་མཱུ་ལ་ཀཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་ནི དྭེ དི་ཊྛི་སཱི་སཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་དྡྷ་སཱི་སཱ, དྭཱ་ད་ས སཱི་ས་མཱུ་ལ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་སྶུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
བཱ་ཧི་ར་སྶུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི བཱ་ཧི་རཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་མི་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ རུ་པེ་ན ཝཱ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི, ཨི་ཏ་རཾ ཀི་ཉྩ་ན་པ་ལི་བོ་དྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་སྨཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏི, ‘‘ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ. ཨ་སྨཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཁ་གྒེ་ན ཝཱ ཚ་ཏྟེ་ན ཝཱ ཨ་བྷི་སེ་ཀེ་ན ཝཱ ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ཏི. བཱ་ཧི་ར་རཱུ་པཱ་དི་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཱིཏི བཱ་ཧི་རཱ་ནི པ་ར་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནི ནི་སྶི་ཏཱ་ནི. ཨ་ཊྛཱ་ར་སཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས, ཏཱ་ནི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ’’ཏི ཧི ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ, ཏ་སྨཱ ‘‘དྭེ དི་ཊྛི་སཱི་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་བྷ་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཚ་ཏྟིཾ་སཱ’’ཏི.
ནི་དྡེ་ས་ཏྠེ་ནཱཏི ‘‘ཚ་ཡི་མེ ཨཱ་ཝུ་སོ ཏ་ཎྷཱ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ནི་དྡེ་ས་ཝི་ཏྠཱ་རཱཏི ཏ་སྶ ཙ ནི་དྡེ་ས་སྶ ཨ་ཊྛ་ས་ཏ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན. ཝི་ཏྠཱ་ར་སྶ ཙ པུ་ན ས་ངྒ་ཧ་ཏོཏི དྭཱི་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏ་པ་བྷེ་ད་སྶ ཚ་ལེ༹་ཝ ཏི་སྶོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཙ པུ་ན ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཙ.
ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏ་མེ་ཝ ཧི་སྶཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སྶཱ་ད་ནེ་ནཱཏི ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ. མ་མཱ་ཡ་ནྟཱཏི དྷ་ནཱ་ཡ་ནྟཱ. ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་ཊྛ་ཝ་ཎྞཱ་ར་མྨ་ཎ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. སི་པྤ་ས་ནྡ་སྶ་ན་ཀཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝེ་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཝེ་ཛྫཱ ཧི ར་སཱ་ཡ་ཏ་ནོ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཏ་དུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དཱ་ཡ་ཀཱ. སྭཱ་ཡཾ ཨཱ་དི-ས་དྡོ ‘‘ཝཱི་ཎཱ་ཝཱ་ད་ཀཱ་དཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀ་ཉྩ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ, པུ་ཏྟཾ མ་མཱ་ཡ་ནྟཱཏི པུ་ཏྟཾ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་ནྟཱ. པུ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཙེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ ད་ཊྛ་བྦཱ, ས་པྤཱ་ཡ་ས་པྤི་ཁཱི་རཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨི་ཊྛ་རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི, དྷཱ་ཏི ཝི་ཡ རཱུ་པཱ་དི་ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་དཱ་ཡ་ཀཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཏ་ཎྷཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝེ་ད་ནཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༧. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཨེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ རཱ་སི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཝེ་ད་ནཱ་ཀཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཝཾ སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ་དི་ཀཱ་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཚ་ཡི་མེ ཨཱ་ཝུ་སོ ཝེ་ད་ནཱ་ཀཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཀཱ་ཡཱ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ས་མཱུ་ཧཱ’’ཏི. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ. སཱ པ་ན ཨུ་པཱ་དི་ནྣཱ་པི ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣཱ་པི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་སྶ་པི ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐཱ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་དྷི ཨ་ཡ’’ནྟི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཡེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མ་ནོ་དྭཱ་རེ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ.
ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནནྟི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དི་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ན་ཉྷི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཕ་སྶོ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་དྭཱ་རི་ཀཱ་ནནྟི དྭཱ་ར་ར་ཧི་ཏཱ་ནཾ. ན ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དི་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི དྭཱ་རཾ ཨ་ཏྠི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན་སྶ ཏཱ་སཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ.
ཝེ་ད་ནཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཕ་སྶ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༨. ཙ་ཀྑུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣོ ས་མྥ་སྶོ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ. པ་ཉྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱཏི ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝ་ཏྠུ་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ. ‘‘ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨེ་སཱ’’ཏི བཱ་ཝཱི་ས་ཏིགྒ་ཧ་ཎཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ལོ་ཀི་ཡགྒ་ཧ་ཎཾ. ཝི་པཱ་ཀ་མ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཕ་སྶཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཕ་སྶཱ. པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་ན ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཡེ་ན་པི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀེ་ནེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ‘‘ཚ་ནྣཾ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཕ་སྶ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩༩. ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་རཱུ་པ་ལོ་ཀཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཀ་སེ་སོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝཾ ཡེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣོ, པ་ཙྩ་ཡོ པ་ན ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣོ་ཏི་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ཨེ་ཀ་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ཚ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ་པི ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ག་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ…པེ… ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎེ.
ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༠. ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎནྟི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ན་མ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. རུ་པྤ་ནཾ སཱི་ཏཱ་དི་ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི. ཨི་མེ པ་ན ཏ་ཡོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏཾ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཡེ ཡ་ཏྠ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ, ཏེ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ག་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཨུ་པཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི པ་ཙྩ་ཡེ ཀ་ཏྭཱ. པ་ཙྩ་ཡ་ཀ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཧི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ནཾ. ས་མཱུ་ཧ་ས་མྦ་ནྡྷེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཏ་ནྟི ‘‘ས་མཱུ་ཧ་ཏྠེ ཨེ་ཏཾ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱཏི ཏ་སྨཱ. ཏཾ ས་བྦ་མྤཱིཏི ཏཾ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་ཡ་པ་བྷེ་དཾ ས་བྦ་མྤི ས་ཏྟ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཾ. ཡ་སྶ ནཱ་མ་སྶཱཏི ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ནཱ་མ་སྶ. ཝི་ཉྙཱ་ཎམྤི ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. རཱུ་པ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ རཱུ་པ་སྶ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ. ཡ་སྶ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ. ཏ་སྶ ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཨ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ ནཱ་མ་སྶ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༡. ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀགྒ་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ས་ངྑཱ་རོ ཡ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷོ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ་པི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སྶ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ, དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ་པི ཨ་པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་པི ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་བྷི་ས་ངྐཱ་རོ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཝ་ཏྟཱི་སུ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙེ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༢༠) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ངྑཱ་ར་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༢. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙོ་པ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་ཙོ་པ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཝ་ཙ་ན་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝཱ་ཙཱ་ནི་ཙྪཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཝཱི་ས་ཏི, ན་ཝ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཏིཾ་ས མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན་པཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ-ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ-ནི་སྶ་ཡ-ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ-ཨ་ཏྠི-ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ན, ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་ར་ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏཱ་སེ་ཝ་ན་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་པི-ས་དྡེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ས་ངྑཱ་ར་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༣. ‘‘དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ་ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ. ས་ཏི་པི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟེ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ. དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཉྩ་སྶཱཏི ཝ་ཏྠུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཁ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ ཨ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. ཏཾ ཧི་སྶ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶཱཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ས་ངྑ་ཏ་ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶ ནི་ཝཱ་ར་ཎེ་ན. ཨེ་ཏེ་ན་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཝི་བ་ནྡྷ་ཀ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱཏི ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་རཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཉཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. ཨེ་ཏྠཱཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩེ. ཨ་པྤ་དཱ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན. ཨེ་ཏེ་ན་སྶཱ ཨ་ནུ་བོ་དྷ་ཉཱ་ཎ་སྶ་པི ཝི་བ་ནྡྷ་ཀ་ཏ་མཱ་ཧ.
ཏཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དྷ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡེ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝཱཏི ཨི་ཏ་རཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟ་ཡཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡ་དི་པི ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་རོ་དྷ་མ་གྒེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཀུ་ཏོ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏ་བྦ་ཏྠུ་ཏཱ, ཏེ པ་ན ཛཱ་ནི་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནི་རོ་དྷ་མ་གྒེ་སུ ནི་རོ་དྷ་མ་གྒ་གྒཱ་ཧ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ‘‘ནི་རོ་དྷེ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱཏི ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ. ཨ་གཱ་དྷ་ཨ་པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ དུ་དྡ་སཾ. པུ་རི་མཾ པ་ན ས་ཙྩ་དྭ་ཡཾ. ཝ་ཉྩ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཝ་ཉྩ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཏོ དུ་དྡ་ས་ཏྟཱ ག་མྦྷཱི་རཾ, ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏཾ་ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ པུ་རི་མ་ས་ཙྩ་དྭ་ཡེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ དུ་དྡ་ས་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ནི་ཙྩཱ་དི་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ནི་དྡེ་ས་ཝི་བྷཱ་གེ་ན་པི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་ཙྩེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑེཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སེ་ན. ས་ངྒ་ཧ་ཏོཏི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏོ. ཏེ་ན ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. དུ་ཀྑ་སྨི་ཉྷི ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནི་དྡྷཱ་རཱི་ཡ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་སྨིཾ. ཝ་ཏྠུ་ཏོཏི ཨཱ་དྷཱ་ར་ཏྠཾ. དུ་ཀྑ་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི ཝི་ས་ཡ་ཏྠཾ ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཀི་ཙྩ་ཏོཏི བྱཱ་པ་ན་ཏྠཾ ཚཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཏཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་སེ་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོཏི ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ. ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ས་ཙྩཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷ་ཝ་རཱ་གཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ན་ནུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ, སོ ཀ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ས་ཝ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠༤. ཨཱ་ས་ཝ་ཝཱ་རེ ཨཱ་ས་ཝ-ས་དྡ་ཏྠོ ཨཱ་ས་ཝ་ཝི་ཙཱ་རོ ཙ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཝཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ, ན་ནུ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཀཱ་ཝ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་པ་དེ་སཱུཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. དྭཱ་ད་ས་ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ཧི ས་ཏྠུ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ. ཏ་སྶཱ་པི པ་ཙྩ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ནཱ་ཡཾ ཀཱ་པི་ལཱ་ནཾ མཱུ་ལ་པ་ཀ་ཏི ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ, ཨ་ཐ ཁོ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ་པི པ་ཙྩ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཏཱི་ཏ་བྷ་ཝེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡེ་ན ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཝི་ཛྫཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཀོ་ཊི་ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་སྶ སཾ་སཱ་ར་སྶ ཨཱ་དི་ཀོ་ཊི་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་མ་ཏ་གྒ་ཏཱ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
དྭ་ཏྟིཾ་ས ཋཱ་ནཱ་ནཱིཏི དྭ་ཏྟིཾ་ས ས་ཙྩ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི, དྭ་ཏྟིཾ་ས ཝཱ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཨི་མ་མྷཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟཱཏི ཡཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཱ ཨ་རི་ཡཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟཾ, ཨི་ཏོ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟ་ཏོ.
ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧཱིཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་དྷི་ག་མ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཧཱིཏི ‘‘སོ ས་བྦ་སོ རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་དྷི་ག་མ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི.
ཨཱ་ས་ཝ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.