༧. ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༠. ཚཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ཋཱ་ནཾ ཝ་ས་ཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྠཾ. ཡཾ ས་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ན ས་བྦ་སོ མི་ནོ་ཏི, མཱ་ན་སྶ པ་ན ས་མཱི་པེ, ཏཾ ཨུ་པ་མཱ་ནཾ. ཨུ་པ་མཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨུ་པ་མཱ, ཨུ་པ་མཱ་ཡ བོ་དྷ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་ཏྠ་ཙི སུ་ཏྟེ. ཨ་ཏྠནྟི ཨུ་པ་མི་ཡ་ཏྠཾ. པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་མཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཨུ་པ་མཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་མཾ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ཀཱ་རེ སུ་ཏྟེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི་སྶུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ དྭེ ཨ་གཱ་རཱཏི དྭེ པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀ་གྷ་རཱ. ས་དྭཱ་རཱཏི ས་མྨུ་ཁ་དྭཱ་རཱ.
སྭཱ་ཡནྟི སོ ཨ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་མཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ནཱ་ནཱ་ན་ཡེ་ན་པི དྷ་མྨ་དེ་ས་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སྶ སུ་ཁཱ་ཝ་བོ་དྷོ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པ་མཱ་ད་སྶ་ནེ ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནེ, ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཎེ, ཨ་ཏྠེ་ན ཨུ་པ་མཱ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཎེ ཙཱ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ. དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱཏི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. ཏ་ཉྷི དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ ས་བྦེ་པི ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ཙ པ་ད་ཧ་ཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི བོ་དྷེ་ཏི ཙཱ་ཏི དྷཱ་ཏུ, དྷཱི་ཡ་ནྟི ཝཱ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་ཡ་ནྟི ཉཱ་པི་ཡ་ནྟི ཙཱ་ཏི དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ. ཏ་སྶཱ པ་ན སུ་ཊྛུ ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ཏྟཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱཏི, ཡ་ད་གྒེ་ན ཝཱ ཉེ་ཡྻཾ ཏཱ་ཡ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, ཏ་ད་གྒེ་ན སཱ་པི་སྶ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི.
པ་ཀ་ཏི་པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཏྠ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཀ་ཏི་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠ’’ནྟི. ར་ཛཱ་དི་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ་ར་ཛོ ནཱ་མ རེ་ཎུ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཎུ་ཏ་ཛྫཱ་རི་དྷཱུ་མཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཏྠ་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷི་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ས་བྦ་སོ ཀི་ལི་སྶ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི ཝི་སུ་དྡྷི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཏེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ན པཾ་སུ་ར་ཛཱ་དི་ནཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ཝ་ཎྞ་ཝི་ནཱ་ས་ནེ་ན ཝི་དཱུ་སི་ཏཾ. མ་ལཾ མ་སི. ཛ་ལླི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི ལོ་ཎ་པ་ཊ་ལཱ་དི ཚ་ཝི་ཡཱ ཨུ་པ་རི ཋི་ཏཾ ས་རཱི་ར་མ་ལཾ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ས་རཱི་ར་ཛ་ལླ་མེ་ཝ ཨ་སྶུ་ཁེ་ལ༹་སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ་དི་ཀཾ ཏ་ད་ཉྙ་མ་ལཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱཏི པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ར་ཛ་ནྟི ས་ཏྟཱ ཏེ་ནཱ་ཏི ར་ངྒཾ, ར་ངྒ་མེ་ཝ ར་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ཡ་ཐཱ ཀོ་པ་མེ་ཝ ཀོ་པ་ཛཱ་ཏཾ. ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ཡྻཱཏི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ. ནཱི་ལ་ཀ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ཏྠཱ་ཡ. པ་ལཱ་ས་ནཱི་ལཱ་དི་ཀེ་ཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཀཱ་ལ༹་སཱ་མཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཧ་ལི་དྡི་ཀ་ཀུ་དྷ་སེ་ལཱ་དི་ཀེ པཱི་ཏ་ཀ་ར་ངྒེ. ལཱ་ཁཱ་པ་ཏྟ་ངྒ་ར་སཱ་དི་ཀེ ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ར་ངྒེ. མ་ཧཱ་ར་ཛ་ན་ལོ་དྡ་ཀ་ནྡུ་ལཱ་དི་ཀེ མ་ནྡ་ར་ཏྟ་ར་ངྒེ. དུ་ཊྛུ ར་ཛི་ཏ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་པ་བྷ་སྶ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ་སྶཱ’’ཏི. ཨཱི་དི་སནྟི དུ་ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞཾ. ཏ་སྨིཾ ཝ་ཏྠེ ར་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ ས་ཡཾ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་མཱ་ནཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ ཀེ་ན ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ར་ངྒ་ཛཱ་ཏ་སྶ ནི་དྡོ་ས་ཏཾ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠཾ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ནྟི པཱ་ཀ་ཊོ་ཡ་མ་ཏྠོ, སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཏྠ་ནི་ད་སྶ་ནེ་ན པ་ན ‘‘སི་ཡཱ ནུ ཁོ ཨ་ཉྙོ་པི ཀོ་ཙི ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨི་ཏ་རོ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝཱ་ཡཱ་མ་མ་ཧ་པྥ་ལ་ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཝི་དྷཱ་ནེ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཏྠཾ ནི་ད་སྶ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཊི་ཉྙཱ, ཝཱ་ཡཱ་མ་མ་ཧ་པྥ་ལ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཨ་ནྭ་ཡ་ཏྠོ. ན ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ལ༹་ཀེ ཝི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ. ས་དི་སཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ པ་ན མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ་ས་པཱ་ཏི་ཨཱ་དི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་མྤཱིཏི་ཨཱ་དི ཨོ་པ་མྨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཨུ་པ་ན་ཡ་ནཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཀ་ཏི་ཡཱཏི ཨ་ཀི་ཏྟི་མེ་ན ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ནྟི ཙི་ཏྟཾ. སཱ་མ་ཉྙ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་སེ་ས་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ལེ་པཱི’’ཏི. པ་ཎྜ་ར་མེ་ཝ ན སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ སཾ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ན་ནུ ཀི་རི་ཡཱ་མ་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཝི་པཱ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་ཏ་ཝི་ནཱ་སཱ ཀ་ཏ་བྦྷཱ་ག་མཱ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ? ཀི་ཉྩཱ་པི ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཝ་ཊྚུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ཨ་སུ་དྡྷི ཝཱ ན ཧོ་ཏི, ཨ་སཾ་ཀི་ལེ་སོ ཝི་ཝ་ཊྚུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ཝི་སུ་དྡྷི ཝཱ ན ཧོ་ཏི ཨེ་ཝ. ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛནྟི པ་ནེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ནཱ་ར་ཧ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝི་པཱ་ཀ་པ་བ་ནྡྷ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་བྷ་སྶ་ར་མི་དཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཙི་ཏྟ’’ནྟི, ‘‘པ་ཎྜ་ར་མེ་ཝཱ’’ཏི ཙ. ཏ་ཉྩ ཁོཏི པ་ན ས་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ནེ་སཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ན ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཧེ་ཏུ ཏ་ཏྠ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་ན་མཱ་ཧ, ན ‘‘སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༧༧.དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ) ཝི་ཡ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝི་སོ་དྷི་ཡ་མཱ་ནནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ས་བྦུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཝི་མོ་ཙི་ཡ་མཱ་ནཾ. ས་ཀྐཱ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་བྷ་སྶ་ར་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཡ་ཏོ ན པུ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་སྶ་ཏི. ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ནི་ག་མ་ནཾ.
དུ་ཊྛ་ག་ཏི་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི. སཱ ཨེ་ཝ ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་དུ་ཀྑཱ, ཀུ་ཙྪི་ཏཱ ཝཱ ག་ཏི པ་ཝ་ཏྟི, དུ་གྒ་ཏི་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝཱ དུ་གྒ་ཏི, དུ་གྒ་ཏི་ཡཱ པ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ག་ནྡྷ་བྦ་ཏོ, ཏ་སྶཱ ཝཱ ནི་པྥ་ནྣ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀུ་ཙྪི་ཏོ, དུ་ཀྑཱ ཙ ག་ཏཱི་ཏི དུ་གྒ་ཏི. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟོཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ དུ་གྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ན ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ. ན ཧི ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟ་སྶ པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟོཏི ལཱ་བྷཱ་སཱ་ཡ ས་བྦ་སོ ཀི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ. དཱུ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནནྟི དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི དུ་ཏ་ཀ་མྨཾ, གི་ཧཱི་ནཾ པ་ཎྞཾ ཝཱ སཱ་ས་ནཾ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་མ་ནཾ, པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཾ གྷ་རཱ་གྷ་རཾ པེ་སི་ཏ་སྶ ཁུ་དྡ་ཀ་ག་མ་ནཾ, དཱུ་ཏེ་ཡྻ་ག་མ་ནཾ པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ན་ཉྩ ག་ཙྪ་ཏི. ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨནྟི ཨ་ན་ནུ་ཉྙཱ་ཏེ ཋཱ་ནེ ལཱ་བྷཱ་སཱ་ཡ ག་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི. ས་ངྒྷ་བྷེ་དཀ་ཐཱ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏི. ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཝེ་ལུ༹་དཱ་ན་པ་ཏྟ་དཱ་ན་པུ་པྥ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ཏི. ས་ཀ་ལ་མྤཱིཏི ‘‘ཨ་ཏྠི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ, ཨ་ཏྠི ཨ་གོ་ཙ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༥༡༣, ༥༡༤) ཨཱ་ག་ཏཾ ས་བྦ་མྤི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་གོ་ཙ་ར་ཉྩ ཙ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི.
‘‘ནི་ར་ཡ་མྤི …པེ… པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་མྤི ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་ག་མ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མ་ཎ་ཡ་ཀྑོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
སུ་ཀྐ་པ་ཀྑེ པ་རི་སུ་དྡྷནྟི ས་བྦ་སོ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ, པ་བྷ་སྶ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ་སྶཱཏི སུ་ཊྛུ ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཨ་སྶ. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ་སྶཱཏི ནཱི་ལ་ཝ་ཎྞོ་པི་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ར་ངྒ་ཛཱ་ཏནྟི་ཨཱ་དི པ་ན ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཊི་པ་ཏྟི་སུ་ག་ཏིཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་དུ་གྒ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོཏི སུ་དྡྷཱ་ས་ཡོ. ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑེ ‘‘ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ཏ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་ད་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀ་མྨ་པ་ཐ་སཾ་ས་ནྡ་ན་ན་ཡེ་ན ཀ་མྨ་པ་ཐཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཙ ཨ་གཱ་རི་ཡ་སྶ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་གཱ་རི་ཡ་སྶ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ན ཀ་མྨ་པ་ཐ་པྤ་ཏྟཱ་ཝཱ་ཏི. མ་ནུ་སྶ་མ་ཧ་ནྟ་ཏནྟི ཛཱ་ཏི་རཱུ་པ་བྷོ་གཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ནུ་སྶེ་སུ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ. ད་ས་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝོ དེ་ཝ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ. པ་ཊི་པ་ཏྟི སུ་ག་ཏི་ཡཱ བྷཱ་ཛི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་བྷཱ་ཝ་ནཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ. ག་ཧི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན སུ་ཁཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་ཉྙི་བྷ་ཝཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟོ ‘‘ད་ས་སུ ཝཱ བྲ་ཧྨ་བྷ་ཝ་ནེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༧༡. ས་ཀ་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ར་བྷ་ཎྜེ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཝི་ས་མཾ ལུ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝི་ས་མ་ལོ་བྷོ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ས་མ་ལོ་བྷཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཏཾ་ས་དི་ས་ཉྩ ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡཾ ཡཱ་ཙི་ཏཾ, ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ཝཱ ས་ཀྐཱ ལ་དྡྷུཾ, ཏཾ པ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ. པ་ར་དཱ་ར་ག་རུ་དཱ་རཱ་ཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ. ཡཾ ཨ་པ་ཏྠ་ནི་ཡཾ, ཡ་སྶ ཝཱ པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ. ཐེ་རོཏི མ་ཧཱ་ས་ངྒྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་རོ, ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ པོ་ཏྠ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པི་ཏཱ. སོ ཧི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ་སུ སཱ་ཀ་ཙྪ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སོ་པི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ སུ་ཏྟེ ཝི་ནི་བྦྷོ་གོ ན ལ་བྦྷ་ཏི ཙི་ཏྟ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡུ་ཏྟེ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ས་མྤ་ཏྟི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ དུ་ཀྑ་སྶེ་ཝ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ ན ཀོ་ཙི ལོ་བྷོ ཨ་ཝི་ས་མོ ནཱ་མ. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་བྷི་ཛྫཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱཏི ལོ་བྷ་ཏོ ནི་བྦི་སེ་ས་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏྠ་མེ་ཏཾ བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ན’’ནྟི. དཱུ་སེ་ཏཱིཏི ས་བྷཱ་ཝ་ས་ནྟཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི ཨ་ཝི་སུ་དྡྷཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨོ་བྷཱ་སི་ཏུཾ ན དེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟུ ཝི་ན་སྶ་ནྟཱུ’’ཏི ས་ཏྟེ་སུ བྱཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ བྱཱ་པཱ་དོ ན་ཝ་ཝི་དྷ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ས་མྦྷ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཀོ་དྷོ པ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ད་ས་ཝི་དྷ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ས་མྦྷ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ཊི་གྷ་མེ་ཝ, པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏོ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་ན་ནྡྷ་ནོ ‘‘ཨ་ཀྐོ་ཙྪི མཾ ཨ་ཝ་དྷི མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ.
སུ་ཊྛུ ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཀ་ཏཾ, ཏ་སྶ པུ་བྦ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ གུ་ཎ་སྶ ཝི་ནཱ་ས་ནོ ཨུ་ད་ཀ་པུ་ཉྪ་ནི་ཡཱ ཝི་ཡ ས་རཱི་རཱ་ནུ་ག་ཏཾ ཨུ་ད་ཀཾ པུ་ཉྪ་ནྟོ མ་ཀྑོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ པ་རེ་སཾ གུ་ཎཱ་ནཾ མ་ཀྑ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘མ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་སྶ ཝཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ན་གཱ་རི་ཡོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་སི་ནྣ་ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཀ་ཐཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ཐཱ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོ, ཨེ་ཀ་ཏྟཱ་དི་དྷ་མྨ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝ ཝཱ. པ་ཀ་ར་ཎཾ ས་ཏྟ པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི, ཏ་ཏྠ ཀོ་ས་ལླཾ དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཀོ་ས་ལླཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀྐ་མེ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ ཙ ཀོ་ས་ལླཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏོཏི ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ར་ཧི་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཡནྟི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཡཾ མ་ཀྑོ ཙི་ཏྟཾ དཱུ་སེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ལཱ༹་སོ་པི ཙི་ཏྟཾ དཱུ་སེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ ག་ཏི ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་མ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ར་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏེ པུ་གྒ་ལེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ‘ཏྭ་མྤི ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨ་ཧ་མྤི པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཏྭ་མྤི སཱི་ལ་མ་ཏྟེ ཋི་ཏོ ཨ་ཧ་མྤཱི’ཏི’’ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་གཱ་ཧཱིཏི ‘‘ཏ་ཝ ཝཱ མ་མ ཝཱ ཀོ ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཨ་ས་མ་མྤི ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ ས་མ་དྷུ་ར་གྒཱ་ཧ་ག་ཎྷ་ན་ཀོ. ཁཱི་ཡ་ནཱ ཨུ་སཱུ་ཡ་ནཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ནི་གཱུ་ཧ་ནཾ ཏ་སྶ པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ས་ཧ་ནེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཾ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ར་ཎེ ཧི ག་ཧི་ཏེ ཕ་ལ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝེ་ད་ན་ཀ་པུ་གྒ་ལོ ཀེ་རཱ་ཊི་ཀོ, ‘‘ནེ་ཀ་ཏི་ཀ་ཝཱ་ཎི་ཛོ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ས་པྤ་མུ་ཁཱ མ་ཙྪ་ཝཱ་ལཱ ཨེ་ཀཱ མ་ཙྪ་ཛཱ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་ཙྪོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་ཙྪོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བ་དྡྷ་ཙ་རོཏི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི.
ས་བྦ་སོ ཨ་མ་དྡི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ ཏ་བྷ་རི་ཏ་བྷ་ཏྟ་ས་དི་ས་སྶ ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནོ་ན་མི་ཏ་ད་ཎྜ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ པ་གྒ་ཧི་ཏ་སི་ར་ཨ་ནི་ཝཱ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཝཱ ཏ་བྷ་རི་ཏ…པེ… ཀ་ར་ཎོ. ཏ་དུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎོཏི ཡཾ ཡེ་ན ཀ་ཏཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝཱ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཝཱ, ཏ་དུ་ཏྟ་རི, ཏ་སྶ དྭི་གུ་ཎཾ ཝཱ ཀ་ར་ཎོ. ཨ་ཏྟ་ནོ མ་ཎྜ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ པ་རེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རཱ་དིཾ. པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཝཱ ཀ་ཐེ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ བ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཀཱ་མཾ ནི་ཀཱ་ཡ་དྭ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ, ཏ་ཐཱ་པི་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ་ནཾ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨུ་ཎྞ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན. པུ་བྦེ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏོ ད་ཧ་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀོ ཨ་ཏི་མཱ་ནོ. མ་ད་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དིཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ, སོ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ མཱ་ནོ ཨེ་ཝ. པ་མཱ་དོ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ.
ཏ་སྨཱ ལོ་བྷ་མཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏཱིཏི ལོ་བྷ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ པུ་ཙྪ་ཏི. པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཏོཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ས་ཏྟཱ་ན་ཉྷི ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏཾ ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ཨུ་པ་པ་ཏི་བྷ་ཝཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ནི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེཏི ཨི་ཏ་རེ བྱཱ་པཱ་དཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ལོ་བྷ་སྶ ཝི་ཡ ཨཱ་དི་ཏོ ཨ་སུ་ཀ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་སུ་ཀོ་ཏི ཝཱ ན ནེ་སཾ ནི་ཡ་མོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན ཨེ་ཏེ སོ་ལ༹་སེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ཉྙེ་པི ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་པི ས་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཙ ཨེ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་ན པ་ན…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཏེ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ-ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ-ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན-པ་ར་ཝ་བྦྷ་ན་ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ- བྷཱི་རུ་ཀ་ཏཱ-ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤ-ཨ་ཏྟི་ཙྪ་ཏཱ-པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ-མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ་ད་ཡོ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༧༢. སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ. ཝོ་དཱ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཝི་ས་མ་ལོ་བྷོ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ཀྐི་ལེ་སོ’’ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ ནི་རོ་དྷ་ཏོ ནི་རོ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏོ ཙ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་དྭ་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ནྟ་པྤ་ཧཱ་ན་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མུ་ཙྪེ་ད་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ནཱཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན. ཏེ་ན ཧི པ་ཧཱ་ནཾ ཨི་དྷ ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི ཨི་དྷ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ. མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཔ་ན ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ་པི ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཀྐ་མོ་པི ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མོ་པི. ཏ་ཏྠ ཡེ ཡེ ཀི་ལེ་སཱ ཡེ་ན ཡེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊིཾ ཨ་ནོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པཱ་ཊི ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྐ་མོ ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ ཙཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཝི་ས་མ་ལོ་བྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡེ་ན ཡེ་ན པ་ན མ་གྒེ་ན ཡེ ཡེ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི མ་གྒཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ, ཏེ་ན ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ནཾ མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ཧཱ་ན་ད་སྶ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཋཱ་ནེཏི ‘‘ས ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏོ ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཧཱ་ན་ཝཱ་རེ. ཨི་མེ ཀི་ལེ་སཱཏི ཨི་མེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སཱ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ སེ་ས་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཝཱཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏ་མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ པ་ན ཡེ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ན་ཏྠི, ཡེ་སཾ པ་ནེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧེ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྪཱ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་སྨཱ ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ པ་ཝེ་ཎི་མ་གྒཱ་ག་ཏོ ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཝེ་ཎི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་མ་གྒོ ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཏྭ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཧེ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྪཱ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ ཡུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒེ་ན. སེ་སཱ་ནནྟི བྱཱ་པཱ་དཱ་དཱི་ནཾ. ཡེ་པཱིཏི མ་ཀྑཱ་དི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནནྟི ཏེ་སཾ མ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ནཾ. ཏ་ཏྠ མ་ཀྑ-པ་ལཱ༹་ས-ཨི་སྶཱ-མ་ཙྪ་རི་ཡ-ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཾ པ་ཊི་གྷ་དྭ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ, ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎ་ལོ་བྷེ་ན ས་ཋོ མཱ་ཡཱ་ཝཱི ཙ ཧོ་ཏི, པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོ ཙ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ’’ཏི. ཏེ་པི སུ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏནྟི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱ་ནཾ པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན ན ས་ནྡྷི་ཡ་ཏི ‘‘ཡ་ཐོ་དྷི ཁོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨོ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་སྶ མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཝཱ་ཙ་ཀ་ཏྟཱ. ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དོ ནཱ་མ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟ་སཱི་ལཾ ཝི་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཨ་ངྒཱ་ནི, ཏེ ཙ པ་ཧཱ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་པ་ཧཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཀེ་ཙི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ ཨི་ཙྪཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཧཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དཱ་ནཾ ཨོ་དྷི་སོ པ་ཧཱ་ན་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ, སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཧེ་ཊྛཱ ཡུ་ཏྟི་ཏོ་པི པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཡེ་ཝ.
༧༤. ཨེ་ཀ་མེ་ཀེ་ན པ་དེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཏོ ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྶ་པི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སྶ ས་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཏོ ད་སྶ་ནཾ ནི་ཡྻཱ་ན་མུ་ཁཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཾ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ པ་སཱ་ད་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པྤ་སཱ་དོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ‘‘ལོ་ཀི་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶ ལོ་ཀི་ཡ་ཏྟཱ. ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎོ ཨེ་ཝ ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ པ་སཱ་དོ. ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ལོ་ཀི་ཡཾ, ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་ད་ཝ་ཙ་ནེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནྟི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཾ པ་སཱ་དཾ ད་སྶེ་ནྟོ. ཨ་ཝེ་ཙྩ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཉ་ཏྭཱ པ་སཱ་དོ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དོ. སོ པ་ན ཡ་སྨཱ མ་གྒེ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ཀ་མྤ་ནི་ཡོ ཨ་པྤ་དྷཾ་སི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཙ་ལེ་ན ཨ་ཙྩུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ས་བྦ་སོ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ་དཱི་སུ ས་མྨོ་ཧཾ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཀི་ཙྩ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏེ ཨཱ་ར་བྦྷ. ཏཾ ཝི་དྷིནྟི ཏཾ ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་པྤ་ཀཱ་རཾ. ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི.
༧༥. སོ་མ་ན་སྶཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཙོ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ས་ཉྩ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ནྟགྒ་ཧ་ཎཾ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྨི་ཉྩ ཋཱ་ནེ ཨི་མེ ཙི་མེ ཙོ་རཱ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝི་ནཱ་སི་ཏཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏོ ར་ཉྙོ ཝི་ཡ.
ཡོ ཡོ ཨོ་དྷི ཡ་ཐོ་དྷི. ཡ་ཐཱ-ས་དྡོ བྱཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ཡཾ, ཁོ ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཀ་ས་ཀ་ཨོ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ‘‘ཝ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཝ་དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ས་ཀ་ས་ཀ་ཨོ་དྷི་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘དྭེ ཨོ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱཏི ཡེ་ན མ་གྒེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཧི ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཏ་ད་ཉྙ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི ཨ་ས་མྨི་སྶ་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཡེ ས་ཀ་ས་ཀ་ཨོ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ, ཏེ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱི་ནཱ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཨེ་ཝ ཏེ་ཧི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨི་སྶཱ སི་ཡུཾ. ཏེ་ན ཏེ་ཡེ་ཝ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏུ་ཏྟ་རི་པཱིཏི ཏ་ཏོ པ་ཧཱ་ན་ནི་མི་ཏྟ་སོ་མ་ན་སྶུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཨུ་དྡྷ་མྤི. པ་ཊི་པ་ཀྑེ་སུ ཨོ་དྷི་སོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ཨོ་དྷཱི་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ ཧཱིཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ. ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ་མ་གྒ་ཏྟ་ཡེ་ན ཙ་ཏྟ’’ནྟི.
ཀེ་ཙི ཙ་ཏྟ་མྤི ག་ཎྷ་ནྟི, ན་ཡི་ད་མེ་ཝ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝ་ནྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཡཾ ཡེ་ན ཝ་ནྟཾ, སོ པུ་ན ཏཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཝ་ནྟ་མྤི ཀི་ཉྩི ས་ས་ནྟ་ཏི་ལ་གྒཾ སི་ཡཱ, ན་ཡི་ད་མེ་ཝ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘མུ་ཏྟ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟ་ཏི་ཏོ ཝི་ནི་མོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. མུ་ཏྟ་མྤི ཀི་ཉྩི མུ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ནཱ ཝི་ཡ ཕ་ལཾ ཀུ་ཧི་ཉྩི ཏི་ཊྛ་ཏི, ན ཨེ་ཝ་མི་ད་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཧཱི་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀྭ་ཙི ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཀི་ཉྩི དུ་ནྣི་སྶ་ཊྛཾ པུ་ན ཨཱ་དཱ་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ནི་སྶ་ཊྛཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་ཊྛཾ ཨཱ་དི་ནྣ་ས་དི་སཾ མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དི་ནྣ་པུ་བྦ་སྶ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ན ཀཱ་པུ་རི་སེ་ན ཝི་ཡ པ་ར་མྨུ་ཁེ་ན ནི་སྶ་ཊྛཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་བྷི་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ནི་སྶ་ཊྛ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་མུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ཏོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ནྟེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ. དྷཱ་ར་ཎ་ཏོཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི་ནཾ ཨ་པཱ་ཡ་པཱ་ཏ་ཏོ ས་ནྡྷཱ་ར་ཎེ་ན. ག་ནྠོ‘‘ཝེ་དོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཝི་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི, ཝེ་དེ་ཧི ཉཱ་ཎེ་ཧི ག་ཏོ པ་ཊི་པ་ནྣོ་ཏི ཝེ་ད་གཱུ. ཨ་བྷི་ཛ་ཉྙཱཏི ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཝེ་ད་ཛཱ་ཏཱཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་སོ་མ་ན་སྶཱ. ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཝེ་དོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཝེ་དེ་ཏཱི’’ཏི. སོ་མ་ན་སྶཾ ‘‘ཝེ་དོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཝི་ནྡ་ཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི.
ཨུ་པྤ་ནྣནྟི ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཝེ་དནྟི ‘‘སོ་མ་ན་སྶཾ སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཉྩཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ. ཨ་ཏྠ་ཝེ་དནྟི ཨ་ཏྠེ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལེ ཝེ་དཾ. དྷ་མྨ་ཝེ་དནྟི དྷ་མྨེ ཧེ་ཏུ་མྷི ཝེ་དཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་ད་སྶ ཧེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷ དྷ་མྨ་ཏྠ་ས་དྡཱ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩཱཏི ཨ་ཏྠོ དྷ་མྨོ་ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་ད་ནི་མི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཉྩ. ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནི་སཾ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ཝེ་དནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨཱ་ནི་སཾ་ས་བྷཱུ་ཏཾ སོ་མ་ན་སྶ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝེ་ད་ཉྩ. པཱ་མོ་ཛྫནྟི ཏ་རུ་ཎ་པཱི་ཏིཾ ཨཱ་ཧ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཨེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཾ བ་ལ་ཝ་པཱི་ཏི་མཱ་ཧ. པཱི་ཎི་ཏ་མ་ན་སྶཱཏི པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་ཝ་ཧེ་ཧི ཨུ་ལཱ༹་རེ་ཧི པཱི་ཏི་ཝེ་གེ་ཧི ཏི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ. ཀཱ་ཡོཏི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ. ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ད་ར་ཐོཏི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་ས་ནྟ་ད་ར་ཐོ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དྷཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཙ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི.
༧༦. ཀཱ་མཾ ‘‘བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་མྷི, དྷ་མྨེ ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཨི་ད་མྤི ཏ་སྶཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་ཀཱ་ས་ན་མེ་ཝ, ཨི་དཾ པ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སོ་མ་ན་སྶཱ་དི་པྤ་ཀཱ་ས་ན་པ་དཾ. ‘‘ཡ་ཐོ་དྷི ཁོ པ་ནཱ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ས་ཝི་སེ་སཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཀཱ་ས་ན་པ་ད་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐོ་དྷི…པེ… པ་ཀཱ་སེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི པ་ན ཝཱ་རཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶཱ་དི་ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡ་དི་པི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀོ ན པུ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ པ་ན ཏེ་ན སུ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ ཏཾ་སཱི་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༡༣; མ. ནི. ༣.༡༩༧-༡༩༨; སཾ. ནི. ༥.༣༧༨) ཝི་ཡ ཨི་དྷ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ས་མཱ་དྷི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཨེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཝི་ཀྑི་པ་མཱ་ནེ ཨ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞེ ཨ་ཝི་ས་ཊེ ཀ་ཏྭཱ ས་མཾ, ས་མྨཱ ཙ ཨཱ་ད་ཧ་ནྟོ ཏ་ཐཱ ཏེ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨོ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཱ་ནནྟི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ ཝཱ ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན, པ་ཊི་ལ་དྡྷ་སྶ ཝཱ པ་རི་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨི་དྷ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་གྒ་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནེ་ཝ་སྶ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་བྷོ་ཛ་ནཾ ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཏོ. ཏ་ཉྩ་སྶཱ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་མ་ནཾ ཧ་ཏ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མ་གྒེ་ན ཝི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝེ. ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཝི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་ཏྟ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ནེ་ཝ་སྶ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ནེ་ཝཱ་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཧི ས་བྦ་སོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི, ར་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཱ་དི་ས་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་རི་བྷོ་གོ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ ཀ་ཐ་ཉྩི་པི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཏྠ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ་ཨཱ་དི་མྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨུ་པ་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་པ་མཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷེ་ཏི. ཨུ་ད་ཀ་སྶ ཨ་ཙྪ་བྷཱ་ཝོ པ་ངྐ་སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀཱ་དི་མ་ལཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཡ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ བ་ཧ་ལ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཙྪ་ནྟི ཝི་པྤ་ས་ནྣ’’ནྟི. ཝ་ཎྞ་ནི་བྷཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ ས་མུ་ཛྫ་ལ་ནཾ པ་བྷ་སྶ་ར་ཏཱ་ཡ ཝ་ཏྠ་སྶ, ཏཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ པ་བྷ་སྶ་ར་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨུ་ཀྐཾ བ་ནྡྷེ་ཡྻཱཏི ཨ་ངྒཱ་ར་ཀ་པ་ལླཾ ཡ་ཐཱ དཱ་རུ་གྷ་ཊི་ཀ་ངྒཱ་རཱ་དི་ཀེ་ན ན བྷི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ནུ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ་པཱ་དི་ནཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. མེ་གྷ་པ་ཊ་ལ་ཏོ ཝེ་ར་མྦྷ་ཝཱ་ཏ་དྷཱ་རཱ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཏོ ཝི་ཛྫུ་ཏཱ ཝི་ཡ ཀེ་ཝ་ལཾ ཝཱ་ཏ་དྷཱ་རཱ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཛ་ནི་ཏཱ པ་བྷཱ ཨུ་ཀྐཱ་པ་བྷཱ, སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ དྭི་ནྣཾ ཝཱ་ཏ་དྷཱ་རཱ་ནཾ ཝེ་ག་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀཱ, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཝཱ་ཏ་ཝེ་གོ ཨུ་ཀྐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༧༧. ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ནཱཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཨུ་ཊྛི་ཏ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི, ཏ་སྶཱ ཝ་སེ་ན. བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ད་སྶ་ནཾ ཝི་ཡ ཧི སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨཱ་དི་མྷི ཨུ་ཊྛི་ཏ་དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ད་སྶ་ན་མྤི ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དེ་ས་ནཱ་ཝ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཧཱ་ར་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཾ ཝི་ས་བྷཱ་ག་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ ཏ་པྤ་ས་ངྒེ་ན ཨི་ཏ་རེ་པི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བ་ཧི་དྡྷཱཏི བཱ་ཧི་རེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ. ཨ་ས་ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ. ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༤༢) ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན. ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ནཱཏི སཱི་ལཱ་དི་ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཡེ་ན ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན. ཚ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ཨཱ་ག་ཏཱཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་ཏི, སེ་སེ་ཧི ‘‘པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤཾ. ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཧི ཀ་ཀ་ཙཱུ་པ་མོ་ཝཱ་དོ (མ. ནི. ༡.༢༢༢) པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཏ་ཐཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ‘‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་བྷཱ་གཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ‘‘ཙི་ཏྟེ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛེ དུ་གྒ་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༧༠) ཧེ་ཊྛཱ ཀི་ལེ་ས་དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ས་བྦོཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སོ. ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པུ་གྒ་ལ་དོ་ས་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན.
༧༨. ‘‘མེ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཨ. ནི. ༩.༡) མེ་ཏྟཱ་ད་ཡོ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཧེ་སཱ་ར་ཏི་རཱ་གཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ. ཡ་སྨཱ ‘‘སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀཾ པཱ་པེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཱ་ནི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་དྷ་མྨེཏི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཧ་ག་ཏ་དྷ་མྨེ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ནཱ་མ་ནྟི་པི ཧི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན བྷཱུ་ཏ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ སེ་སུ་པཱ་དཱ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧ་ཝི་དྷིཾ ཨུ་ལླི་ངྒེ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཏཾ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ ཉཱ་ཎེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ན་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་ད’’ནྟི ཡ་ཐཱ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པི་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ནེ་ན དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. སཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་སི་དྡྷཾ ས་ཏྟ་ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སཱ་དི ཝི་ཡ, ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་དི དྲ་བྱཱ་དི ཛཱི་ཝཱ་དི ཀཱ་ཡཱ་དི ཝི་ཡ ཙ ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ན་ཏྠི, ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཏཱ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་ར་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧཱི་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ ས་མྤ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ དུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ཏྟཱ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ ཨ་ཏྠི ཧཱི་ན་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཎཱི་ཏ་ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ་ཝ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཧཱ་ནུ་པཱ་ཡཾ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཨ་ཏྠི པ་ཎཱི་ཏ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ཙ པ་ཎཱི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་སྶ་པི ས་ངྒ་ཧོ སི་ཡཱ, ཏ་སྶ པ་ན པ་ད་ནྟ་རེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶེ་ཝ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ཉྙཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ས་བྦ་སྶ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་སྶ ས་ཉྙཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ས་ངྒ་ཧོ ཏ་སྶཱ་པི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ལོ་ཀཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་སྶ་རི་ཏྭཱ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎཾ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི.
ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ‘‘ཨ་ཏྠི ཧཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཨ་ནྭ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་བོ་དྷ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ན་ན་ཏྠོ དྷ་མྨ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ད་སྶ་ན་ཏྠོ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི ཛཱ་ན་ན་ཏོ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི བྷ་ཡ་བྷེ་ར་ཝ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠ་པཱ་ཋེ་ན ཨི་དྷ པཱ་ཋ་སྶ ས་དི་ས་ཏྟཱ ཨ་ཏི་དི་ས་ནྟོ ‘‘ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི…པེ… པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ཏ་སྨཱ ཡཾ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ ཙ ཨུ་པ་རི ཙ་ཏུ་ཏྠ་མ་གྒ་སྶེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཡུ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི, ཏཾ སུ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏ་སྶ ཙོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ ‘‘པུ་ཙྪ མཾ ཏྭཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཡ་དེ་ཏྠ ཏ་ཡཱ མ་ན་སཱ་བྷི་ས་མཱི་ཧི་ཏ’’ནྟི ཙོ་ད་ནཱ་ཡ, ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ན་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. དེ་ས་ནཱ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པོ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ་པི ན་ཏྠཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཏྟ་ཡ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ་ན. ཀི་ལེ་ས་ཝུ་ཊྛཱ་ན་སི་ནཱ་ནེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་པ་ཝཱ་ཧ་ནེ་ན རཱ་ག་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་དི་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀ་རེ་ན ཙ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ས་ལི་ལ་སི་ནཱ་ནེ་ན.
༧༩. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་མ་ཎྜ་པཾ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཏྟཱ བཱ་ཧུ་ཀཱ ན་དི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ མ་ཉྙ་མཱ་ནོ. ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་མ་དྡ་ན་ཙུ་ཎྞཱ་ད་ཡོ ཏེ་ལ་སི་ནེ་ཧ་སྶ ཝི་ཝེ་ཙ་ནེ་ན. ལཱུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ ལོ་ཀཾ, ཏཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ལོ་ཀཱ་ཏི ས་མྨ་ཏཱ. ལོ་ཀྑ་ས་མྨ་ཏགྒ་ཧ་ཎེ་ན ‘‘ཏ་ཐཱ སཱ ན་དཱི ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི. པཱ་པ་པ་ཝཱ་ཧ་ནེ་ན ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏོ ལོ་ཀ་སྶ ཧི་ཏཱ ལོ་ཀྱཱ. ལོ་ཀྱཱ་ཏི ས་མྨ་ཏཱ་ཏི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ས་དི་སཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་ཊྛཾ ལོ་ཀཾ ག་མ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མྨ་ཏཱ’’ཏི. པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱཏི པུ་ཛྫ་བྷ་ཝ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ན་ནེ་ན ཝི་སོ་དྷ་ནེ་ན པུ་ཉྙཱ་ཏི ས་མྨ་ཏཱ. ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཝཱཏི ཏ་སྶཱ པུ་བྦེ ཨཱ་ག་ཏ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ པུ་ན དཱི་པ་ནཾ ཀི་མ་ཏྠི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘གཱ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཀཱ་ན’’ནྟི. ཙུ་ཎྞི་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟཱ ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠ་མ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ པ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟཱ ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟེ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ གཱ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཀཱ. ཝི་སེ་ས་ཏྠ་དཱི་པ་ན་ཏྠནྟི ཝི་སི་ཊྛ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ, པུ་རི་མ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
‘‘ག་ཙྪ་ཏི པ་ན བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ བཱ་ཧུ་ཀཾ ན་དིཾ སི་ནཱ་ཡི་ཏུ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༧༨) ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ བཱ་ཧུ་ཀ་ནྟི ཨི་ད་མེ་ཝ ཨེ་ཏྠ ཏ་ད་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཾ. སེ་སཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀ་ཀྐཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཏ་ཏོ ཝི་སི་ཊྛ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ བོ་དྷ་ན་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་དཱི་པ་ཀཱ་ནི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ན ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་དྷི་ཀ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་ཀྐ་ནྟི ནྷཱ་ན་པི་ཎྜཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ནྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཀཾ ཀ་ཀྐཾ ཨེ་ཏྠ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ཀྐཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནྷཱ་ན་ས་མྦྷཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མ་ཎྜ་ལ་ཝཱ་པི་ས་ཎྛཱ་ནནྟི ཝ་ཊྚ་པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ས་ཎྛཱ་ནཾ. ན་དི་ཡོཏི ཝི་སུཾ ན་དི་ཡོ, ན ཨ་དྷི་ཀ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཏི་ཏྠ་མ་ཏྟཾ.
ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧཱིཏི སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་པ་ཡཱ་ག་བཱ་ཧུ་ཀཱ་པ་དེ་ཧི. ཙ་ཏྟཱ་རཱིཏི ཨ་དྷི་ཀ་ཀྐཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི. ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི ལོ་ཀ་ས་མྨ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ པ་ན པཱ་པ་པ་ཝཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀི་ཉྩི པཱ་པ་སུ་དྡྷིཾ ན ཀ་རོ་ནྟིཡེ་ཝ. ན ཧི ནཾ སོ་དྷ་ཡེཏི ནཾ པུ་གྒ་ལཾ ན སོ་དྷ་ཡེ. ཝེ་ར་ཀི་བྦི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ ནཱ་མ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁུ་དྡ་ཀེ་ཧཱི’’ཏི.
པ་ཊི་ཧ་ན་ནྟོཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཏཾ དི་ཊྛིཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟོ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཝི་དྷི ཡ་ཐཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནཾ ན པཱ་པ་པ་ཝཱ་ཧ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཡོ ཀོ་ཙི ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གོ པཱ་པ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཉྷི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི, སོ ཏ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཝི་ཛྫཱ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ, ན ཨེ་ཝཾ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནཾ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཡོ་གོ ཝཱ པཱ་པ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཏ་སྨཱ ནི་ཊྛ་མེ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦཾ ‘‘ན ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནཱ་དི པཱ་པ་པ་ཝཱ་ཧ་ན’’ནྟི. ནི་ཙྩཾ ཕ་གྒུ་ནཱི་ན་ཀྑ་ཏྟནྟི སུ་དྡྷ་སཱི་ལཱ་དི་ཀ་སྶ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ མ་ངྒ་ལ་དི་ཝ་སོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏ་རོཏི སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་སུ་དྡྷོ. ནི་ཙྩ་མེ་ཝ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཨ་རི་ཡུ་པོ་ས་ཐེ་ན ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. སུ་དྡྷ་སྶཱཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་སྶ. སུ་ཙི་ཀ་མྨ་སྶཱཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀུ་ས་ལཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་ཏཾ. ཝ་ཏ་ས་མཱ་དཱ་ནནྟི དྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དི ས་མྤ་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནཱ་སྶ ཝི་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་མ སཱ་ས་ནེ་ཡེ་ཝ སི་ནཱ་ཧི, ཡ་དི ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ སུ་དྡྷིཾ ཨི་ཙྪ་སཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཁེ་མ་ཏནྟི ཁེ་མ་བྷཱ་ཝཾ. ཡ་ཐཱ ས་བྦ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཏ་པ་ཝ་སེ་ན ཁེ་མ་པྤ་ཏྟཱ་ནི ཨ་བྷ་ཡ་པྤ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ཧཱི་ཏི ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏཾ མེ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་ངྑེ་པེ་ན ཨུ་པ་དི་ས་ནྟེ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝི་ནཱི པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ ཙ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ནོ་དྭཱ་ར་སུ་དྡྷི ད་སྶི་ཏཱ’’ཏི.
ཏ་སྶ པ་ན ས་མྤ་དཱ་དྭ་ཡ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙེ མུ་སཱ ན བྷ་ཎ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ཙེ མུ་སཱ ན བྷ་ཎ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་ད-པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ-ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན-པ་ཊི་ཝི་ར་ཏི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཝི་ར་ཏཱི་པི ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ན་ཡེ་ན, ཨེ་ཝཾ ‘‘ས་དྡ་ཧཱ་ནོ ཨ་མ་ཙྪ་རཱི’’ཏི ས་དྡྷཱ་དི་དྷ་ན་ས་མྤ་དཱ་ནི་ཡོ་ཛ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་ཝ་སེ་ས་ཨ་རི་ཡ་དྷ་ན་ས་མྤ་དཱ་ནི་ཡོ་ཛ་ན་མྤི སི་དྡྷ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀི་ལེ་ས་སུ་དྡྷཱི’’ཏི. ག་ཡཱ ས་མྨ་ཏ་ཏ་རཱ བཱ་ཧུ་ཀཱ་དཱི་ཧི་པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༨༠. ཨེ་ཀོཏི ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ, ཨེ་སཱ པ་ན་སྶ ཨ་ས་ཧཱ་ཡ་ཏཱ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི. ན ཧི་སྶ ཏཱ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་དུ་ཏི་ཡ་ཏཱ ཝི་ག་ཏཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ན ཙི་ར་སྶེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ནཱ’’ཏི. ཏེ་ན ‘‘དི་ཝཱ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༤༢༣; ༣.༧༥; ཝི་བྷ. ༥༡༩; མ་ཧཱ་ནི. ༡༦༡) ཨཱ་ག་ཏཾ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ་སྶ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི ཨ་གྒཱི་ཧི ཨཱ་དི་ཏྟེ ཏ་ཡོ བྷ་ཝེ པ་སྶ་ཏོ ཡ་ཐཱ པ་མཱ་ད་སྶ ལེ་སོ་པི ནཱ་ཧོ་སི, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ བྲཱུ་ཧེ་ནྟོ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ད་ཧ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཙི་ཏྟོ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཝི་ཧཱ་སཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཝ་ཏྠ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ ས་མ་ཏྟཱ.