ན་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༩. ‘‘ཝི་ས་ཡ་བྷེ་ད་ཏོ’’ཏི ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་ཝ་རི་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ན་ཡ་ཏོཏི ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཏོ. ན ཧི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནུ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ བུ་ཛ྄ཛྷི་ཡ་མཱ་ནོ. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནེ་ཝ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཨ་ཏྠ་ན་ཡ་བྷཱ་ཝོ ས་མ་ཏྠི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ས་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཡོ ན་ཡཱ ‘‘སུ་ཏྟ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, པ་ད་ཏྠ་ཝི་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་པི པ་ན ཧཱ་རཱ ‘‘བྱ་ཉྫ་ན་ཝི་ཙ་ཡོ’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཏ་ཡོ་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱ་ནཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་མེ་ཀོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝོ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ དྭི་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཙ་ཏུ་ཚ་ཨ་ཊྛ་དི་སོ ཙཱཏི ན པ་ཙྩེ་ཀཾ ཏེ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏུ་ཚ་ཨ་ཊྛ་དི་སཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མ་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ག་མ་ནཾ.
ཏ་ཐཱ ཙཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པ་ཙ་ཡེ་ན ས་མ་ཏྠ་ནཱ. པུ་བྦཱ ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ‘‘ཨ་ནྡྷཾ ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ ལོ་བྷོ ས་ཧ་ཏེ ན་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ནི་དྡེ་ས ༡༢༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་པི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཡ་ཏོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཾ ‘‘ནཱི་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ན བྷ་ཝེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཡ་ཏོ སཱ བ་ཧི་དྡྷཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཏ་ཎྷཱ་ཡ བ་ནྡྷ་ན་ཊྛོ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཐཱ་པི…པེ… ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨཱ་ཧ.
‘‘སཾ་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མི་སྶི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ…པེ… ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ག་ཧ་ཎ་ཧེ་ཏུ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་ཏོ སོ ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ལི་སྶ་ནཾ ཨུ་པ་ཏཱ་པ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ལི་སྶ་ན་པྤ་ཡོ་གཾ ཨ་ཏྟ་པ་རི་ཏཱ་པ་ན་པ་ཊི་པ་ཏྟི’’ནྟི. ཨ་ལླཱི་ཡ་ནཾ སེ་ཝ་ནཾ.
དུ་ཀྑ་ནྟི …པེ… ཛཱ་ན་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཡ་མཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑཾ, ཨི་ཏ་ར་མྤི ཝཱ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ ཛཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཎྷཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎཾ ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི་ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ‘‘པ་ཝ་ཏྟི པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི. ཀཱ པ་ན ཀ་ཐཱཏི པ་ཙུ་ར་ཛ་ན་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ལོ་ཀི་ཡེ་པི ནཱ་མ ཨ་ཏྠེ ཡེ་སཾ ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏོ, པ་ར་མ་ག་མྦྷཱི་རེ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཝ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རེ ནི་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་ཏྠེ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ, ཚི་ནྣཱ ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པ་བྷེ་ད་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ ས་མ་ཐ་སྶ ཏཱ་དི་སེ ཀཱ་ལེ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝི་སེ་སི་ཏཾ. ཝཱུ་པ་ས་མོ ས་མུ་ཙྪེ་དོ, པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི ཙ.
‘‘སཾ་སཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་མ་ཏ་ད་སྶ་ནཾ. སོ ཧི པུ་ཏྟ་མུ་ཁ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ས་ཏི སཾ་སཱ་རོ ཨུ་ཙྪི་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི བྷཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ག་ཎྜུ་པྤཱ་དོ ཀི་ཀཱི ཙེ་ཝ, ཀུ་ནྟཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨི་ཀོ;
ཨེ་ཏེ ཨ་བྷ་ཡཾ བྷཱ་ཡ་ནྟི, ས་མྨཱུ་ལ༹ྷཱ ཙ་ཏུ་རོ ཛ་ནཱ’’ཏི. (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༩༣; ཨ. ནི. ཊཱི. ༣.༥.༡༩༢);
ཏ་ད་བྷི་ཉྙཱཏི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནྟ་དྭ་ཡཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ན་ནྟི གུ་ཎཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ཏ་ད་བྷི་ཉྙཱ. ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཏོ, རོ་ག་ག་ཎྜ་ས་ལླ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ན་ཉྩ རོ་ག་ག་ཎྜ་ས་ལླ་ཏཱ.
ས་ཀྐཱ་ཡ་ད་སྶ་ནེཏི ཨེ་ཏྠ དི་ཊྛི་ད་སྶ་ནཾ, ས་ཀྐཱ་ཡོ་ཝ ད་སྶ་ནཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་སནྟི དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ. ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ བ་ལ་ཝཱ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ་དིཾ. ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཾ རཱུ་པཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱ ཏ་ད་ཉྙ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ. ཀཱ་ཡེཏི ས་མཱུ་ཧེ. དི་ཊྛི་ཡཱ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་དི ཨེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, དི་ཊྛི པ་ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏཱི ཝཱ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ’’ཏི.
ས་ཀྐཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ནཱཏི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་མུ་ཁེ་ན.
ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏནྟི ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ཨུ་ཙྪེ་ད་ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ.
ཀ་སི་ཎཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི ཀ་སི་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི.
ཏེ་ཛེ་ཏྭཱཏི ནི་སཱ་ནེ་ཏྭཱ.
༨༡. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་སྶ བྷཱུ་མི་ར་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་སྨཱ ས་ལླེ་ཁེ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝ་ཏྟཱ སཾ་ལེ་ཁཱ་ནུ་ས་ནྟ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ནཱ བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. མི་ཙྪཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ ས་དྡྷཱ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་སཱ་དོ.
པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཝི་བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟཱ་པི…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི.
ཡེ ཧི ཀེ་ཙཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཧི-ས་དྡོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ‘‘ཨི་མཱ་ཧི ཨེ་ཝ ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཊི་པ་དཱ་ཧཱི’’ཏི་པི པཱ་ལི༹. དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན མ་གྒོ ཨེ་ཝ ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ ཧི མ་གྒོ’’ཏི ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒནྟི ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནུ་པཱ་ཡཾ. དྭེ དི་སཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི དྭི་དི་སཱ. ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་སྶཱཏི ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཡ་སྶ.
༨༢. ཝི་ཝ་ཏྟ་ཏི ཝ་ཊྚཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝི་ཝ་ཏྟཾ, ཝི་ཝ་ཏྟཾ ཨེ་ཝ ཝི་ཝ་ཊྚཾ, ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུ, ནི་བྦུ་ཏི ཨེ་ཝ ཝཱ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི.
‘‘ཀ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི ཝཱ པཱ་ལི༹. ཨུ་པ་ཙ་ཡེཏི ཨུ་པ་ཙ་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ད་ས་ནྣནྟི ལོ་བྷཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ. ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་དི་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨཱ་དཱི་ན་ཝེ་སུ ཨེ་ཝ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ཏཱ. ན ཧི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ ས་ཏི ཏ་ཐཱ ས་མྦྷ་ཝོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་ས་ནྣཾ…པེ… བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ད་ས་ཝི་དྷ་ཀཱ་ར་ཎེཏི ད་ས་ཝི་དྷེ ཀཱ་ར་ཎེ, ད་ས་ཝི་དྷ་སྶ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑ་ཏཱ དྷ་མྨཱ སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ད་ཡོ.
ཏ་བྦི་ས་ཡཱ ཀི་ལེ་སཱཏི ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཉྙཱ་པ་རི་བ་ནྡྷ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀཱ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ པ་ཋ་མོ ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀཱ་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཡེ, ཀཱ་ཡེ་ཀ་དེ་སེ ཙ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཋ་མེ ཨཱ་ཧཱ་རེ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཋ་མོ ཝི་པ་ལླཱ་སོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ དུ་ཏི་ཡ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡེ ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རེ, ཙི་ཏྟེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡེ མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རེ, དྷ་མྨེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨཱ་ཧཱ་རེ ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཝི་པ་ལླཱ་སོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་སཱ་ཧཱ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ཨཱ་ཧཱ་ར་སཱི་སེ་ན ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ག་ཧི་ཏོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་སཱི་སེ་ན ཏ་བྦི་ས་ཡཱ ཀི་ལེ་སཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ’’ཏི. པ་ཋ་མེ ཨཱ་ཧཱ་རེ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེཏི ཙ པ་ཋ་མེ ཨཱ་ཧཱ་རེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟེ, ཏ་བྦྷཱ་ཝཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཧི ཏ་ཏྠ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ན ཨི་ཏ་ར་སྶ. ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ་སུ. ཨི་ཏ་རེ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ཝ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ་སུ་པི ཡོ་གཱ་ད་ཡོ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་དེ་ཀ་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་ཋ་མེ ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ པ་ཋ་མོ ཡོ་གོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི.
༨༣. ཨ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶཱཏི ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, ཏཱི་ར་ཎ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ, པ་ཧཱ་ན་པ་རི་ཉྙཱ་ཡཱ་ཏི ཏཱི་ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ, ཏེ་སཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ ཨ་སྶཱ་ད་ཉྩ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉྩ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏི་བྦོ བ་ཧ་ལོ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཧོ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སྶ དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི. སུ་བྷ་སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠ་ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་ས་ཝ- ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ་གྷ་རཱ་ག་ས་ལླ་ཚ་ནྡཱ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི ཏ་ཎྷཱ་པ་ཀྑི་ཀ་ཏཱ་ཡ, ཏ་ཎྷཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙ ཏ་ཎྷཱ་པ་དྷཱ་ནཱ་ནི. སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ན་བྱཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠ་དོ་ས་ས་ལླ་དོ་སཱ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི པ་ན ཏ་ཎྷཱ་བྷཱ་ཝེ བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ, ས་བྦེ་སཾ ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་པ་དྷཱ་ན་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛི་པ་དྷཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
༨༤. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཨཱ་ཧཱ་རེཏི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་ཝི་ས་ཡེ ཚ་ནྡ་རཱ་གེ. ‘‘ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ‘‘ཨ་སུ་བྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་སུ་བྷ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ ཧི ཨུ་ཛུ་ཀེ ཨ་ཏྠེ ཀིཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡཱ་ཏི. ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ན ཧི ཏ་ཏྠ ཨ་ས་ཏི ཚ་ནྡ་རཱ་གེ ཝི་པ་ལླཱ་སོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱཏི ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. དུ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱཏི ཏི་ཝི་དྷ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོ. ཏ་ཐཱ ཧི སཱ་ཏི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ ཀེ་ཝ་ཊྚ་པུ་ཏྟོ ‘‘ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཝ་ཏི སཾ་ས་ར་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ནི་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ སཾ་ཝེ་དེ་སི. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་དི་ཊྛི་པ་རི་དཱི་པ་ནེ་སུ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘བྷ་ཝ་ཝི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ནི་བྦུ་ཏི་སུ་ཁ’’ནྟི. ‘‘སཱི་ལ་བྦ་ཏེ་ཧི…པེ… སུ་ཁ་ནྟི ད་ལ༹ྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨི་དྷ བྷ་ཝུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན བྷ་ཝུ་པཱ་དཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི.
པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ནཱ. པ་ཋ་མེ ཡོ་གེ ཋི་ཏོཏི པ་ཋ་མེ ཡོ་གེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཧི ཀི་ལེ་སཱ ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚཱ་དཱི་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ས་ཏྟ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པ་ར་སྶ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཾ པ་རཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཾ. བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཡ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་བྷ་ཝ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན པི་ཡཱ་ཡི་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝེ དོ་མ་ན་སྶུ་པྤ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ཝ་རཱ་ག…པེ… པ་དཱུ་སེ་ནྟཱི’’ཏི.
ག་ནྠི་ཏྭཱཏི ག་ནྠིཾ ཀ་ཏྭཱ. དྭི་དྷཱ་བྷཱུ་ཏཾ ར་ཛྫུ་ཨཱ་དི་ཀེ ཝི་ཡ ག་ནྠི་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི ག་ནྠ་ནཾ. ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ནྟཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀི་ལེ་སཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་ས་ཝུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ ཝི་ས་ཡེ པ་ཏྠེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཏ་བྦི་ས་ཡ་བ་ཧུ་ལེ བྷ་ཝེ པ་ཏྠེ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ཧི ཀཱ་མེ་ཧི ནི་བྦི་ནྣ་རཱུ་པཱ དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི. ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱཏི དི་ཊྛི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་པ་རཱ་པ་རནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ. ཨེ་ཀ་ཙྩཱ ཧི དི་ཊྛི ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཨི་ཏ་རཱ་སཾ. ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ཧེ་ཏུ. ‘‘ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཏོ…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ས་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝ་སྶི་མེ་གྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝི་ཡ མ་ཧོ་གྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཝུ་ཊྛི་ཧེ་ཏུ་ཀ་མ་ཧོ་གྷ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་པ་རི་མེ་གྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ.
‘‘ན་ནྡཱི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤) ཝི་ཡ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏྠོ ས་ཧ་ག་ཏ་ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡ…པེ… བྷཱུ་ཏཱ ཝཱ’’ཏི. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཧ་ད་ཡནྟི ཝི་པཱ་ཀ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚེ་པི ཀི་ལེ་ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཏྠི ཀཱ་ཙི ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟཱ.
ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ. ཨི་ཏ་ར་སྶ དོ་ས་ས་ཧ་ག་ཏཱ་དི་ཀ་སྶ. བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ཝི་ཡ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཝི་སེ་སཱ་པཱ་ད་ནཾ ཨུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ, ན་ནྡཱི ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ན་ནྡཱུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ ཨུ་པ་སེ་ཙ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ་པི ན་ནྡི་ཡཱ རཱ་ག་ས་ལླ་ཨུ་པ་ནི་ས་ཏོ. ཨུ་པ་སི་ཏྟེ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ‘‘རཱ་ག་ས་ལླེ་ན ན་ནྡཱུ་པ་སེ་ཙ་ནེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཀེ་ན པ་ན ཏཾ ན་ནྡཱུ་པ་སེ་ཙ་ན’’ནྟི པུ་ཙྪ་ཏི.
རཱ་ག་ས་ལླེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘རཱ་ག་ས་ལླེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ཙེ་ཏྠ ཧེ་ཏྭ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝི་བྷ་ཏྟིཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཝ་ད་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏཱི་སུ་པི ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
༨༥. ཡ་དི་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དི་ཀེ ཏི་པུ་ཀྑ་ལ་སྶ, ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀེ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་སྶ དི་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ནུ་པྤ་ཝེ་ས་ཏོ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ན་ཡེ སི་དྡྷེ ཨི་ཏ་རེ་པི སི་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ…པེ… ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ ཝཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀེ ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ད་ཡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ན་ཡཱ་ན’’ནྟི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་མཱ་ཧ. ཨེ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶཱཏི རཱ་ག་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ. བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠོ་པི ག་ཧི་ཏོ, ན བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ནྟི སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཏ་ཎྷཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི. དོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ, དི་ཊྛི་ཝ་ཏྠཱུ་ན་ཉྩ ཏ་ཏྠ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ས་ཝ་ཏྠུ་ཀོ དོ་སོ, ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛི ཙ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱ’’ཏི.
དུ་ཀྑཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཧ དུ་ཀྑཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏནྟི ཡ་དི ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བ་ཧུ་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན པུ་རི་མཱ་ཧཱ་ར་དྭ་ཡཱ་དཱི་སུ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ནྟོ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ནཾ ཨོ་དྷི་སོ ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཡ་མོ ཨ་ཏྠི, ན ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི.
ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – པུ་རི་མེ ཨཱ་ཧཱ་ར་དྭ་ཡེ པ་རི་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན, དུ་ཀྑ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཙ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ སུ་པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་དྭ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རེ ཏ་ཏི་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡཾ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་ནྟི ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཏེ་ཧི ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་དི་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁེ་ཧི པ་རི་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མ་དྭ་ཡཾ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ, ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ. ཨི་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་དི་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁེ་ཧི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཙ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སཱི་ལ་བྦ་ཏུ་པཱ་དཱ་ན་ཀཱ་མ་ཡོ་ག་བྷ་ཝ་ཡོ་ག་ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཀཱ་ཡ ག་ནྠ་ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་ཀཱ་མོ་གྷ བྷ་ཝོ་གྷ རཱ་ག་ས་ལླ་ཚ་ནྡ་ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི སུ་ཁ་སྶཱ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྱཱ་པཱ་ད་ཀཱ་ཡ་ག་ནྠ་དོ་ས་ས་ལླ་དོ་ས་ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟི་མུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏ་ཏི་ཡ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ ནི་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཱ་ཧི ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཏ་ནྣི་ཏྟཱ་ཧི ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ མཱ་ན་ས་ལླ་བྷ་ཡ་ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནཱ་ནཾ ནི་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན ཧི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ཏོ མཱ་ན་ཛ་པྤ་ནཾ, བྷ་ཡཾ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡོ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
༨༦. ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་ཝ་ཛྫཱ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ ‘‘དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཙཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ, ས་ཏི་པི ཏ་བྦྷཱ་ཝེ པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ, ནི་དྡོ་ས་ཏཱ་ཡ ཙ སེ་ཊྛཱ ཝི་ཧཱ་རཱ་ཏི ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཙ་ཏ་སྶོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རཱ ‘‘ཨཱ་ར་ཀཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རཱ’’ཏི. ཙ་ཏ་སྶོ ཨཱ་རུ་པྤ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ས་ཏི་པི དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཧི ལོ་ཀི་ཡེ་སུ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟི་ཏོ.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷེ་དེ་ནཱཏི ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དེ་ན.
ཡཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཙྪ་རི་ཡནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནྡྷ་སྶ…པེ… ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ཏི་ཊྛ་ཏི སཱི་ལཱ་དི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཙྩེ་ན, ཨེ་ཏྠ ཝཱ ས་ཙྩེ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱ ཏཾ ས་ཙྩ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཀ་ར་ཎཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མཱ་ས་པ་ཀྑེ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་ས་པ་ཀྑེ. ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ པ་ན ས་མཱ་སེ ཀ་ར་ཎཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ ཨེ་ཝ, ཏེ ཙ ཁོ སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སུ་ཁ་ནྟི ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཾ. ལོ་ཀི་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ‘‘ནཱ་ཉྙ་ཏྲ བོ་ཛ྄ཛྷཱ…པེ… པཱ་ཎི་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡. ༩༨) ཧི ཨི་མཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཨ་ན་ཏྟ་པ་རི་ཧཱ་ར་མུ་ཁེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡཱ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ དྷ་མྨཱ ཨི་དྷ ‘‘སུ་ཁ་བྷཱ་གི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི. ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏོཏི ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ.
པ་ཋ་མ་སྶ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ཋ་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་དཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་མཱ་ཡ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ས་ཏི་པི ཙ ས་བྦཱ་ཧི པ་ཊི་པ་དཱ་ཧི ས་བྦེ་སཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ནི་ཡ་མཱ་བྷཱ་ཝེ ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ནེ་སཾ ཨ་ཡ་མ་ནུ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་སུ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ནཾ དུ་བྦི་ནི་ཝེ་ཋི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཏོ པུ་རི་མེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་དྭ་ཡེ་ན པུ་རི་མཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དྭ་ཡཾ ཡོ་ཛི་ཏཾ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏ་རེ་ན ཨི་ཏ་རཾ. ཏཱ་ནི ཧི པུ་རི་མེ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ མ་ནྡ་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ པ་ཊི་པ་དཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནུ་ཀྐ་མོ ཀ་ཏོ.
‘‘ཏ་ཐཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ ས་མཱ་ན་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མ་སྶ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཋ་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧཱ, ཨེ་ཝཾ པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཱ་དི་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. པཱི་ཏི་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱིཏི ཨཱ་དིས་དྡེ་ན སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནཾ, པ་སྶ་མྦྷ་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་པྤ་མོ་ད་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ན་ས་མཱ་ད་ཧ་ན་ཝི་མོ་ཙ་ནཱ་ན་མྤི ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཝི་རཱ་གཱ་དཱིཏི ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ནི་རོ་དྷ་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི.
རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་གུ་ཎ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཱ་སཾ. ཨི་ཏ་རཱ་སཾ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཨ་ར་ཏི་རཱ་གཱ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ད་ཡོ. སུ་ཁེ་ནཱཏི ཨ་ཀི་ཙྪེ་ན, ཨ་ཀ་སི་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་ཧཱ་རེ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘པ་ཋ་མོ ཝི་ཧཱ་རོ བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་དི་ས་ཉྷེ་ཏྠ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙ ཧེ་ཊྛི་མེ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏི. མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶེ་ཝ ཝཱ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་སྶ ནཱ་ནཱ་ས་ནྟཱ་ནི་ཀ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ནེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩཱ་དི་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཀྐཱ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ནེ་ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་ཏི་ཀྑ་ཏཱ་ཝི་སེ་སོ ཝི་ཡ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་ས་ཝི་ས་ཡོ མ་གྒོ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ.
ཏ་ཐཱ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟ་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཋ་མཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ མཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ དུ་ཏི་ཡཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ལ་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ, ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཏ་ཏི་ཡཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཧཱ་ནཾ, ས་ནྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཾ བྷ་ཝཱུ་པ་ས་མཾ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཋ་མཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཧཱི་ན་མཱ་ནོ ན ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཡྻཱ་ཏི མཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཾ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ནི་མི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་མཱ་ནོ ཧི མཱ་ན་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཀི་ཉྩི ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ཡྻ. ཀཱ་མཱ་ལ་ཡེ, དི་ཊྛཱ་ལ་ཡེ ཙ ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེ ཙཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཝ་ས་རོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ ཙཱ་གཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་རི་བ་ནྡྷོ་ཝ ན་ཏྠི, བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨོ་སྶ་ཊྛེ་སུ ཨ་བྷ་ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི མཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ད་ཡོ ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀེ སཾ་ཝ་ཌྜྷེ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་སཱི་ལོ དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡ་བ་ཧུ་ལོ ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ས་མཱ་དྷིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏི. ཙཱ་གཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཀོ་ས་ཛྫ་བ་ཧུ་ལ་ཏཱ་ཡ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཉཱ་ཎུ་ཏྟ་རོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་ས་མ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝཱི་མཾ་སཱ་ཡ ཝཱི་མཾ་ས་ཡ་ཏོ ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ ས་མཱ་དྷིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡ་བ་ཧུ་ལོ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཋི་ཏོ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎཱ་པཱ་ཏེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སེ་ཝཱི ཧོ་ཏི. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཋི་ཏོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་སྶ ས་ནྟ་པ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པུ་ཉྙཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཋི་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཀེ དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ བུ་དྡྷིཾ ཕཱ་ཏིཾ ག་མི་སྶ་ཏི. ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཋི་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་བ་ཧུ་ལོ ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཝ་ཧ་མེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ བྲཱུ་ཧེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི བྷཱ་ཝི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
དཱུ་རཱ་དཱུ་ར་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ནི་ཝཱ་ར་ཎེ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་སེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཏོ མེ་ཏྟཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. ཏ་པེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ནྟོ ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ཀོ པ་ར་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཀཱ་མ་ཏཾ སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཏ་པོ ཀ་རུ་ཎཾ སཾ་ཝ་ཌྜྷེ་ཏི. པ་ཉྙཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་པི་ཏཱ སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི པ་ཧཱ་ས་ནི་པཱ་ཏ་ཏོ མུ་དི་ཏཾ ར་ཀྑ་ནྟཱི པ་རི་བྲཱུ་ཧེ་ཏི. ཨུ་པ་དྷི་ནི་སྶ་གྒོ པ་ཀྑ་ནྡོ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་རོ་ཝ ས་མྨ་དེ་ཝ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་དཱ་སི་ནོ ཧོ་ཏཱི་ཏི སོ ཨུ་པེ་ཀྑཱཝི་ཧཱ་རཾ པ་རི་ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ བྷཱ་ཝི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཡ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ, སོ ཏཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ’’ཏི.
༨༧. དི་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ན་ཡཱ་ནཾ དི་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཏྠོ་པི་སྶ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ན ཡ་སྶ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏཱ་དི་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝོ་དཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི. ཡ་ཐཱ ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ, ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ ཙ པ་ཋ་མཱ་ཧཱ་ར་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ད་ཡོ རཱ་ག་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་པ་ཊི་པ་དཱ་ད་ཡོ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ནེ་སཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཝཱ པུ་རི་མཱ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་ཊི་པ་དཱ་ཧི སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩ་ཝུ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟི་དུ་ཀྑ་མྤི ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟཱི དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཝི་སེ་ས་ཏོ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི ‘‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ སུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ས་ནྟ་ཏི་གྷ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ སུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ་ཡ, ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་མཱུ་ཧ་ཀི་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎ་གྷ་ནཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི ‘‘སུ་ཉྙ་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ.
ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི, ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ, དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ‘‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་དི་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ.
ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནི པ་ཋ་མ་དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སེ་ས་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏི་ཡཾ ས་ནྟ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ནཾ ནི་ཙྩཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཝི་ག་མཱ་དཱི་ཧི པ་རི་སུ་དྡྷཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཡ་ཐཱ པ་རེ་སཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ‘‘སུ་ཉྙ’’ནྟི པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝ་སེ་ན ‘‘སུ་ཉྙ་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨེ་ཝཾ ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ‘‘དི་བྦ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ས་ནྟ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཉྙཱ་དྷི་ཀ་ཏྟཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཡ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཏཱ. ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ས་ནྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཏ་ཐཱ པུ་རི་མཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ཏཱ. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཀུ་ས་ལུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊ་ནྟི ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ཏཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཋི་ཏ་ཏྟཾ བྱཱ་པཱ་རཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་ནྟི སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ཏཱ.
མཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ནཱ་ལ་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཎི་དྷི་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ཏཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཧཱ་ན་སྶ པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ཏཱ. བྷ་ཝཱུ་པ་ས་མ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ཏཱ.
པ་ཀ་ཏི་ཡཱ དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝེ ས་ངྑཱ་རེ ཉཱ་ཎ་ས་ཙྩེ་ན ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དེ་ནྟོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ཙཱ་གཱ་དྷི་ཝི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཾ ཝི་དཱུ་རཱི་ཀ་རོ་ནྟོ རཱ་ག་པྤ་ཎི་དྷིཾ ཝི་སོ་སེ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་མཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དྭ་ཡཾ ‘‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་དྭ་ཡ་སྶ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ ཨེ་ཝ.
ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡ་ཝ་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ཧུ་ལ་སྶ ཧོ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ པ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀེ ཝི་ནོ་དེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ རཱ་གཱ་དི་པྤ་ཎི་དྷཱི་ནཾ ཝི་སོ་ས་ན་ཏོ ‘‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཝཱི་མཾ་སཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཉྩ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཾ, ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཝི་ན་ཡ་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ, ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤཱ་དི་ཝི་ནོ་ད་ནོ ཏ་པོ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཎི་དྷི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཾ, བུ་དྡྷི ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཨུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏཾ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ.
ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་རཱ་གཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟཱི མེ་ཏྟཱ རཱ་ག་པ་ཎི་དྷི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཀ་རུ་ཎཱ པ་ར་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ དུ་ཀྑ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ‘‘ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. མུ་དི་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ མོ་ད་གྒ་ཧ་ཎ་བ་ཧུ་ལཱ ཏ་ད་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཏ་ནྣི་སྶ་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཾ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཏ་ནྣི་སྶ་ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏཾ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ཏོ ནི་སྶ་ཡ་ཏོ, ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཱ་ནི ཡོ་ཛི་ཏཱ་ནཱི་ཏི.
ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཧཱ་ན་ཉྩ. ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེཏི ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་རེ་ས་ཉྩ ས་ནྟཱ་ནེ, ཏེ་ན ཀཱ་ཡི་ཀོ, ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ ‘‘ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཝི་ཝི་དྷོ ཧཱ་རོ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཏ་སྶ པ་ན ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོཏི ཏེ་སཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་པ་དཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་དཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟཱི ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ན་མྤི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ ཏ་དུ་པ་དེ་སེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཀ་ཐི་ཏ་ཏྟཱ. ཝི་པ་ལླཱ་ས་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ཀ་ཊོ ཨེ་ཝ. ནྟི སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏཾ. ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཀྐེ་ཧི ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟ་ནྟི ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཀ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ངྑེ་པེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ’’ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནནྟི ས་དྡྷཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. ད་ས་ནྣཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༨༨. ནི་གྒ་ཙྪ་ཏཱིཏི ནི་ཀྑ་མ་ཏི. ཏ་ཏོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཧི ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལེཏི ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ མ་ནྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ནེ་ཏྟི. ༦) ཝུ་ཏྟེ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལེ. པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙེ་ཏྠ དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་མིཾ ནི་དྡི་སི་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཏོ ཨེ་ཝ. ཨི་ཏ་ར་ཏྠཱ་པཱིཏི ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ…པེ… པུ་གྒ་ལཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི. སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཡཱཏི པ་ཋ་མ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་ཧི་པི ཝི་མི་སྶཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་སཱུཏི དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡཱ་སུ.
ཧེ་ཊྛཱཏི དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝི་ཙ་ཡ་ཧཱ་ར་ས་མྤཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ.
ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དི་དྭཱ་ད་ས་ཏི་ཀ་ས་ངྒ་ཧོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་པ་ཀྑོ. ‘‘ཝོ་དཱ་ཡ་ཏི སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝོ་དཱ་ན’’ནྟི (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༡༡) ཝཾ ནེ་ཏ་བྦ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ.
ཡ་ཐཱ ཧཱ་ར་ཨུ་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ན་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ, པ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ཡེ་ཧི ན་ཡ་ནྟ་རེ་ཧི. ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠནྟི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ནུ་དྡེ་ས་ཀྐ་མེ་ན ནི་དྡི་ས་ནེ ཀ་ར་ཎཾ ད་སྶ་ནཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཡ་དི ཧི ཨི་མེ ན་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཧཱ་རཱ ཝི་ཡ ཨུ་དྡེ་སཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ སི་ཡུཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་དྡེ་སཱ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཨེ་ཏེ སོ་ལ༹་ས ཧཱ་རཱ པ་ཀི་ཏྟི་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ༡).
ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏེ མཱུ་ལ་པ་དེ་ཧི མཱུ་ལ་པ་ད་ནྟ་ར་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཏེ ནི་གྒ་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ནི་དྡི་ཊྛེ ཨི་ཏ་རོ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་དྡི་ཊྛོ་ཡེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨུ་དྡེ་སཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་དྡེ་སོ ན ཀ་ཏོ’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ན་ཡ་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ པུ་གྒ་ལེ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཡཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཏེ ཨེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏེ ཙ་ཏུ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་སྶ ན་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ, ཏེ ཨེ་ཝ ཙ་ཏུ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ པུ་གྒ་ལེ པུ་ན ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཏི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཏི་པུ་ཀྑ་ལ་སྶ ན་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མ་ན་ཡ་ཏོ…པེ… ནི་དྡི་ཊྛོ’’ཏི.
ཡ་སྨཱ སུ་བྷ་སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཧི ལོ་བྷོ, ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ཡ དོ་སོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ ཨ་ན་ཏྠོ ཀ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ མོ་ཧོ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ཧི ཨ་ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ལོ་བྷེ ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ལོ་བྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ དོ་སོ ག་ཡ྄ཧ་ཏི. ལོ་བྷོ ཙ ཏ་ཎྷཱ, མོ་ཧོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སེ་ཧི ས་མ་ཐོ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཨ་མོ་ཧེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཏ་སྨཱ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་ཏོ པ་ཋ་མ་ན་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཨི་མཾ ཝི་སེ་སཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ཨུ་དྡེ་སཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ནི་དྡེ་སོ ན ཀ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་སྶ ཝི་ཡ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་ཏོ པ་ཋ་མ་ན་ཡ་སྶ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ན་ཡ་ནི་གྒ་མོ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝི་སེ་སོ. ཡ་དི ཨེ་ཝནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན་པི པ་ཀཱ་རེ་ན ན་ཡཱ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཡ་ཐཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་ན་ཡ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་སྶ, ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མ་ན་ཡ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡཱ་ནཾ, དྷ་མྨཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་ཏོ ཏ་ཏི་ཡ་ན་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ དཱི་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠ་མཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཧུ་ཏྭཱ…པེ… སི་ཡཱ’’ཏི.
ཏ་ཏྠ ན་ཡོཏི པ་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟ་དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ. ཨ་ཏྠ་ཏོཏི ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཏོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ས་རཱུ་པེ་ན ན ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟིཾ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སོ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཏཾ་ཏཾ་ན་ཡ་མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནཾ ན་ཡ་ནྟ་ར་མཱུ་ལ་པ་དེ་སུ ས་མ་ཝ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཡ་ཏྠ ས་བྦོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑོ ས་ངྒ་ཧཾ ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཡ་ཏྠ ས་བྦོ ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑོ ས་ངྒ་ཧཾ ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ༣) ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོཏི ‘‘ན་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སོ ནི་གྒ་མོ’’ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཝི་དྷོ ཨ་ཏྠོ. པི་ཊ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཀ་ཐ་ནཾ པེ་ཊ་ཀཾ, སོ ཨེ་ཝ ཨུ་པ་དེ་སོ་ཏི པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་སོ, ཨུ་པ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ན་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་ས་ནི་གྒ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ན་ཡ་ཝི་ཙཱ་ར་སྶ པ་ཋ་མཱ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ དཱི་པ་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱ.
དོ་ས་དི་ཊྛཱིཏི ཨ་པྤ་སྶཱ་ད་ཏཱ་དི་དོ་ས་གཱ་ཧི་ཀ་དི་ཊྛཱི, དོ་ས་ད་སྶི་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ ཧི ཨ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ནུ་ས་ཡཱ, ཀཱ་མེ་སུ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶི་ནོ. ཨི་ད་ཉྷི ནེ་སཾ ཨ་ངྒ་དྭ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན་ཏྠི ཨ་ཏྠོཏི ཡོ རཱ་གཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏེ་ཧི ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལེ་ཧི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀོ ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་ཏྠོ, སོ མ་དྷུ་བི་ནྡུ་གི་དྡྷ་སྶ མ་དྷུ་ལི་ཏྟ་ས་ཏྠ་དྷཱ་རཱ་ཝ་ལེ་ཧ་ན་ས་དི་སོ ཨ་པྤ་སྶཱ་དོ བ་ཧུ་དུ་ཀྑོ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སོ བ་ཧུ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ས་ཝི་གྷཱ་ཏོ ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀོ ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཏི ས་བྦ་དཱ་པི ཝི་ཉྙཱུ་ཛཱ་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་མེ་ཧི པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཱཏི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་ཏི སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཏེ་ན མ་ནྡ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཀི་ཙྪེ་ན སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ ‘‘སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཱཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛཱ. ཨི་མེ ས་བྦེ ས་ཏྟཱཏི ཨི་མེ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་དཱ ས་བྦེ་པི པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཱ ས་ཏྟཱ.
སུ་ཁེ་ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཀི་ལེ་སེ ཨ་ཀི་ཙྪེ་ན པ་ཛ་ཧ་ནྟི. ‘‘ཨི་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ཊི་པ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཡཾ, ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཙ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱཏི ནི་ག་མ་ནཾ, ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཡཱ་ཡ ཝ་སེ་ན སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་སྶ ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ནི་དྡྷཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཙ་ཏུ་ཀྐ་མ་གྒེ་ན ཀི་ལེ་སེ ནི་དྡི་ས་ཏཱིཏི ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་མ་གྒེ་ན ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀེ ཀི་ལེ་ས་ས་མཱུ་ཧེ ནི་དྡི་ས་ཏི. ཙ་ཏུ་ཀྐ་མ་གྒེ་ན ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱཏི ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན པ་ཊི་པ་དཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་མ་གྒེ་ན ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡེ་སུ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཱ.
ཨི་ད་ཉྩ པ་མཱ་ཎཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱཏི ཨི་མེ་སཾ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་མཱ་ཎཾ, ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ པ་རི་ཉྙཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སེ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི. ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ, ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ནྟཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨི་མཱ་ནི ས་བྦཱ་ནི ད་ས པ་དཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཙ ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ.
‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ག་ནྠ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་མེ་ཝ ག་ནྠ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. པ་པ་ཉྩེ་ནྟོཏི དི་ཊྛཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ནྟོ.
ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ཀིཾ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱཏི ཏེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཝ་ད་ཏི. ཡ་སྨཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་སྶེ་ཝ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ, ན ཨི་ཏ་ར་སྶ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ, ཏེ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ན་པི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཋ་མེ་ན པ་དེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ད་ས་སུ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ པ་ཋ་མེ་ན པ་དེ་ན. པ་ཋ་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡཱཏི ཏ་ད་ཏྠ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑེ པ་ཋ་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ.
ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ, ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སཱ་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. པ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝོ་དཱ་ན་པ་ཀྑ་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན. ཡོ་ཛ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་དི་སཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཡུ་ཏྟེ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ནཱ. ‘‘མ་ན་སཱ ཝོ་ལོ་ཀ་ཡ་ཏེ’’ཏི (ནེ་ཏྟི. ༤) ཧི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་སྶཱཏི དི་སཱ་ལོ་ཀ་ན་སྶ. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡེ་ས་ཉྷི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏཱ. ཏ་ཏྠ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལེ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧི ས་དྡྷཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་རི་ཀཱ་རཱི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཧི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཨུ་པ་རི་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་རི་ཀཱ་རཱི. ཨ་གྒ་ཕ་ལེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ར་ཧཱ ཧི ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ, པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ཙཱ་ཏི.
ཨ་པ་རེ པ་ནཱ་ཧུ – ས་དྡྷཱ་བ་ལེ་ན སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ. ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ཧི པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལེ་ན སུ་ཁ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ. ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ ཧི སུ་ཁ་སྶཱ་དཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི. ས་མཱ་དྷི་བ་ལེ་ན ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ. ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ. པ་ཉྙ་ཝཱ ཧི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ས་ཏི པ་ན ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏིཾ ཙ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་བྦ་ཏྠི་ཀཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤; མི. པ. ༢.༡.༡༣). ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ཡཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཊྛཱ་ནཾ ཙ་ཏྟཱ་རི སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་མུ་ཁཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དི་སཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི.
‘‘ལོ་བྷོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ད་སྶ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ མ་ནཱ་པི་ཀེ་ནཱཏི ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་མ་ནཱ་པི་ཀེ་ནཱ་པི ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ན ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་ཝ་སེ་ན ལོ་བྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. མ་ནཱ་པི་ཀེ་ནཱཏི ཝཱ མ་ནཱ་པི་ཀཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱུ་པ་ཝི་ཙཱ་ར་རཱ་ག་ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་པི ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་པི. ‘‘ཨུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶེ་ཝ པ་ན ག་ཧ་ཎེ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ན ཧི ཨུ་པྤཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, རཱ་ག་ཛ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ ཙ ཏེ་སཾ རཱ་ག་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཏ་ཎྷཱ ཧི དུ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ས་མུ་ད་ཡ་དྷ་མྨཾ, ས་བྦཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ན ལོ་བྷོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨུ་ད་ཡོ ཨི་དྷ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དོ ས་ངྑ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ ‘‘ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཱ་ཝ་ཏྠཱ ཙ ཨུ་ད་ཡཱ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི སཱ ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ཨུ་པྤཱ་དཾ…པེ… དུ་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི.
དོ་སོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཛ་རཱ, ཏཾ ནི་སྶཱ་ཡ དོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཋི་ཏ་སྶ…པེ… དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི. དོ་ས་ཛ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ ཛ་རཱ་ཡ དོ་ས་བ་ཧུ་ལ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ན་ཙི་རེ་ན ཛཱི་ར་ཎ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཝ་ཡོཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཡ…པེ… ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༡༥, ༤༥, ༧༦; པ་ཊི. མ. ༢.༡༠). མོ་ཧ་ཛ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ ཝ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་མྨོ་ཧ་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ, མ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཙ སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྙཱ་དི་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་བྦེ ཧི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་བྦེ་སཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སཱ ཧོ་ནྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ ཨུ་པ་ཝི་ཙཱ་རོ ཨ་བྱཱ་པཱ་དཱུ་པ་ཝི་ཙཱ་རོ. ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱུ་པ་ཙཱ་རེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཡཾ ཏི་པུ་ཀྑ་ལོ ནཱ་མ དུ་ཏི་ཡོ ན་ཡོ ས་དྡྷིཾ དི་སཱ་ལོ་ཀ་ན་ན་ཡེ་ན ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ‘‘ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ནེ་ཝ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་སྶ ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨི་མེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ. ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི དི་ཊྛི་ཏ་ཎྷཱ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཏཱ་ཝི་སེ་སེ་ན. དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ ཧི ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ, མ་ནྡ་པ་ཉྙོ ཙ སུ་ཁཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཙ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཙ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཏི དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ དུ་ཀྑཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཙ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཙ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཏི དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶི་ཏོ ཙཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྭེ ཧོ་ནྟི དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏོ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏོ ཙཱ’’ཏི.
ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱཏི སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་སྶ ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི་ད་སྶ་ནེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ཙ་ཏུ་པྤ་ཊི་པ་དཱ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཡོ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏི་པུ་ཀྑ་ལ་སྶ ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི་ད་སྶ་ནེ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ བྷ་ཝ་ནྟི. ཏ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱཏི ཏ་ཐཱ ཏ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཏ་ཡོ ཀ་ཏྭཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. དྭེ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨི་དཱ་ནི ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་སྶ ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི་ད་སྶ་ནེ དྭེ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནནྟི དི་ཊྛི་ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོཏི ཏ་ཎྷཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཨ་ཧཾ་ཀཱ་རོཏི ཨ་ཧཾ་མཱ་ནོ ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི ཝཱ ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་རོ. དི་ཊྛི་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ མ་མཾ་ཀཱ་རོ, མ་མཱ་ཡ་ནཾ ཏ་ཎྷཱ་གྒཱ་ཧོ.
ད་ས་པ་དཱ་ནི ‘‘པ་ཋ་མཱ དི་སཱ’’ཏི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་སྶ ན་ཡ་སྶ ‘‘པ་ཋ་མཱ དི་སཱ’’ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི, ‘‘པ་ཋ་མཱ དི་སཱ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན…པེ… པ་ཀྑ་སྶཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་བྷེ་ད་སྶ་པི ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་སྶ སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྠཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ས་ངྑེ་པེ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཝོ་དཱ་ན་དྷ་མྨེ ཨུ་དྡི་སྶ ཉཱ་པེ་ནྟི པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, པ་ཋ་མཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ད་ས པ་དཱ་ནི དུ་ཏི་ཡ་ཀཱ་ནཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀཱ ད་ས ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ‘‘དུ་ཏི་ཡཱ དི་སཱ’’ཏི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ‘‘སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན…པེ… ཀ་ཎྷ་པ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཡོ་ནི་སོཏི ཨུ་པཱ་ཡ་སོ. ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. པ་ཉྙཱཏི སུ་ཏ་ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི པ་ཉྙཱ, ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ ཙ. ནི་བྦི་དཱཏི ནི་བྦེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ. སོ་མ་ན་སྶ་དྷ་མྨཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཾ པ་མོ་དཱ་དི་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁཾ.
ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ ཙཱཏི ཙ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཀྑ་ཏོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏ་སྶོ དི་སཱ, ན པ་ཙྩེ་ཀ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཏེ་སནྟི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནཾ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏི་པི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ རཱ་གེ པ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པི པ་ཧཱི་ཡ་ཏེ་ཝ, རཱ་ག་སྶ པ་ན ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨུ་ཛུ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༤༣༨) ཨཱ་ག་ཏ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི སེ་ཀྑ་ཕ་ལཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་སེ་ཀྑ་ཕ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ནེ་ཏྟི. ༥༡) ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ས་མཱ་རོ་པ་ནེ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ པུ་རི་མཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ. ཏ་ཉྷི ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏོ ས་མཱ་དྷི་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ་ཝ ཝི་སེ་ས་ཏོ ‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, པ་ཙྪི་མཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ, པ་ཉྙཱ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཙ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཏ་ཏྠཱཏི ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་ན་ཡེ. ཏེ་སཱུཏི ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ མཱུ་ལ་པ་དེ་སུ. ཨི་དྷ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ནྟི ས་ངྒ་ཧོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་སུ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནི ས་མོ་ས་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ཐཾ བྷ་ཛ་ནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་བྷཱ་ག་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཝི་པ་སྶ་ནཾ བྷ་ཛ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ན་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སོ ན་ཡཱ་ནཾ ན་ཡེ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སོ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏི་པུ་ཀྑ་ལོ…པེ… ཨ་ནུ་པྤ་ཝི་ས་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་ལོ་བྷཱ་མོ་ཧ་པ་ཀྑཾ ཨ་བྷ་ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་དོ་ས་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛཱ་པེ་ཏ་བྦ་སྶ ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ་སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་མཱུ་ལ་པ་ད་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་དོ་སོ ཨེ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དོ་སོ ཨ་དོ་སོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི. དོ་སོ དོ་སོ ཨེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་མོ་ས་ར་ནྟི ས་བྷཱ་ག་ཏོ ཙ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
བྷཱུ་མི གོ་ཙ་རོཏི ཙ མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནི ཨེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཀེ་ཀཾ ན་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝི་ས་ཏི ཏཾ་ཏཾ་མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནུ་པྤ་ཝེ་ས་ཏོ. ཀུ་ས་ལེ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་ཀུ་ས་ལོ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཨ་ཀུ་ས་ལེ ཝཱ ཀུ་ས་ལོ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ནྭེ་སི་ཏ་བྦོ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཡ་མཱ་ན་སུ་ཏྟ་པ་དཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནྭེ་ས་ནཱ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ ‘‘དི་སཱ་ལོ་ཀ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ ན་ཡོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦོཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ནྭེ་སི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི དི་སཱ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ སོ སོ ན་ཡོ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ མཱུ་ལ་པ་དེ་སུ མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སོ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ, ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན མཱུ་ལ་པ་ད་ཏོ མཱུ་ལ་པ་དཱ་ནཾ ནི་དྡྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་མྷི…པེ… ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨི་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ན་ཡེ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཝི་ཉྙཱ་ཏེཏི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཀེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ མཱུ་ལ་པ་ད་དྷ་མྨེ ས་རཱུ་པ་ཏོ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏེ. ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏ་ད་ཉྙ་མཱུ་ལ་པ་ད་བྷཱུ་ཏཱ ས་བྦེ ལོ་བྷཱ་ད་ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ ན་ཡ་སྶ བྷཱུ་མི་ཙ་ར་ཎཱ་ཡོ་གྱ་ཏཱ་ཡ པ་ཀཱ་སཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི. ‘‘ཨི་མེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི ན་ཡ་ཏྟ་ཡ་དི་སཱ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀ་པཱ་པ་ནེ་ན ཏི་ཎྞཾ ན་ཡཱ་ནཾ ཀཱུ་ཊ་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
པུ་ན ‘‘ཨི་མེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཀ་མྨ་ན་ཡ་དྭ་ཡ་སྶ ཝི་བྷཱ་ག་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ, ཏཾ ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ན་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.