༡. དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥. ཨ་ནྭ་ཏྠ་ས་ཉྙ་ཏནྟི ཨ་ཏྠཱ་ནུ་ག་ཏ་ས་ཉྙ་བྷཱ་ཝཾ, ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨ་ཡཾ ས་ཉྙཱ ཨ་ནྭ་ཏྠཱ ཨ་ཏྠཱ་ནུ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི པུ་བྦེ ཨ་སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་པ་ད་མེ་ཝ. ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༣.༤༢༠) ཝ་ཙ་ན་སྶ ས་མྦ་ནྡྷཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཏྠ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་པི་ཊ་ཀ་སྶ ཧི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་སྶ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནེ་ཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ཉྩ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀེ སུ་ཏྟ་པ་དེ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏེ ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རེ་ན…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི.
ཡེ་སཾ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཝི་བྷ་ཛ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་རོ, ཏེ གཱ་ཐཱ་ཡ, ཨི་དྷཱ་པི ཙ ཨཱ་ག་ཏེ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྶཾ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏཱ’’ཏི གཱ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨ་སྶཱ་དཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ ཨི་དྷ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་དྡེ་སོ, ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་སྶཱ་དོ་ཏི ཙེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་བྷི་ནྣ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཝི་ས་ཡི་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་སྶཱ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ གཱ་ཐཱ་དྭ་ཡུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ཀཱ་མ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ, ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ནི་སྶ་ར་ཎ་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩ དྭེ དྭེ གཱ་ཐཱ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊཱ.
དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རིནྟི (ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༢-༡༠༣; ནེ་ཏྟི. ༥, ༢༦, ༣༡; པེ་ཊ་ཀོ. ༢༢) ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ནེ་ཧི སཱ་ཏི་ས་ཡཱ་ར་ཀྑཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶཱ་པི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཧི དུ་གྒ་ཏི་བྷཱ་ཝོ ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ས་བྦཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ དུ་གྒ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཝེ་ཀྑ་སྶཱུཏི ཝི་དྷཱ་ནཾ. ཏ་སྶཱ པ་ན ཨ་ཝེ་ཀྑཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རོ, ཝི་ས་ཡོ, ཀ་ཏྟཱ ཙ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ, ལོ་ཀཾ, མོ་གྷ་རཱ་ཛཱ’’ཏི པ་ད་ཏྟ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘སུ་ཉྙ་ཏོ…པེ… ཨཱ་ཎ་ཏྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ ཨ་ན་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙ སི་ཡཱ. ཡ་ཏོ ཏེ ན ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནོ, ཨ་ཏྟ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ ཙ, ཡ་ཏོ ཏེ ཨ་ན་ཏྟཱ, རི་ཏྟཱ, ཏུ་ཙྪཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨེ་ཝཾ མ་ཙྩུ་ཏ་རོ སི་ཡཱཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཙྩུ་ཏ་རོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཝི་དྷི་ཡ་མཱ་ན་སྶ མ་ཙྩུ་ཏ་ར་ཎ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ སི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ཕ་ལ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཡཾ…པེ… ཕ་ལ’’ནྟི.
༦. ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ ‘‘པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དི་པུ་གྒ་ལ་པ་ཡོ་ཛི་ཏོ ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཝི་སེ་སོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
གྷ་ཊི་ཏ་མ་ཏྟནྟི སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ཨཱ་ལ་མྦི་ཏ་མ་ཏྟཾ. ས་སྶ་ཏཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶཱཏི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་དཱ་ཀཱ་ར་སྶ. ཨི་ད་ཉྷི དྭ་ཡཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཙཱ་ལེ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཁ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཝཱ. ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཨཱ་ས་ཡ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛཱི ཙ, ཁ་ནྟི ཙེ་ཝཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ;
ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཡཾ ཉཱ་ཎཾ, ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ས་ཡ་ས་ཉྙི་ཏ’’ནྟི. (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༡.༡༣༦; དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ, ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; ཝི. ཝི. ཊཱི. ༡.ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ);
ཙ་ལ་ནཱ་ཡཱཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཱ་ཡ. པ་རཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཡཱཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ནཱ་ཡ. ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏེ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙཱུཏི མཱུ་ལ་ཝི་བྷུ་ཛཱ་དི་པ་ཀྑེ་པེ་ན ས་དྡ་སི་དྡྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་པ་ཉྩི་ཏནྟི ‘‘ཝི་ས་མཾ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༧༠) ཝི་ཡ བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནྡཾ ས་ཎི་ཀ’’ནྟི. ནི་སྶ་ར་ཎ་ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཨ་སྶཱ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ནི་སྶ་ར་ཎཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཏྟ་ཡ་ཝི་ན་ཡ་ན་ས་མ་ཏྠཱ.
ཙ་ཏྟཱ་རོཏི ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ཨ་སྶཱ་དོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ཨ་སྶཱ་དོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཨེ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ. ཡ་དི ནི་སྶ་ར་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ན་ས་མ་ཏྠཱ, ཀ་སྨཱ པ་ཉྩ་མོ ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི. ཡ་དི ཧི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ནི་སྶ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན སི་དྡྷཾ སི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུཾ, ནེ་ཡྻཾ ཝཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཙ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ཨ་སྶཱ་དོ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩ ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ? ཏ་ཐཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ག་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི. དེ་ས་ནནྟི སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ག་ཧི་ཏཾ ‘‘སུ་ཏྟེ་ཀ་དེ་སཾ གཱ་ཐཾ ཝཱ’’ཏི ཝི་སེ་སེ་ཏི. པ་ད་པ་ར་མ་ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ས་ཨུ་པཱ་ཡ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ.
‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀོ, ‘‘པཱ་པ་ཀ’’ནྟི ཨ་ནི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ’’ཏི. ལཱ་བྷཱ་དཱི་ནཾ པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཏ་ད་ནུ་རོ་དྷཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ལཱ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཀཱ་མཱཏི ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་ས་ཧི་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མཱ. ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ནཱཏི ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཱ་ཀཱ་རེ་ན. མ་ཐེ་ནྟཱིཏི མ་དྡ་ནྟི. པ་བྦ་ཛི་ཏོ་མྷཱིཏི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཏོ ཨ་མྷི. ཨ་པ་ཎྞ་ཀནྟི ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཾ. སཱ་མ་ཉྙནྟི ས་མ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. ས་མི་ཏ་པཱ་པ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ སེ་ཡྻོ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་མཱ ཧི ཙི་ཏྲཱ མ་དྷུ་རཱ མ་ནོ་ར་མཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་སྶཱ་དོ, ‘‘ཝི་རཱུ་པ་རཱུ་པེ་ན མ་ཐེ་ནྟི ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ, ‘‘ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ སཱ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨི་དཾ ནི་སྶ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ…པེ… ནི་སྶ་ར་ཎ་ཉྩཱ’’ཏི.
ཕ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙ ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དུ་ཀ་ཝ་སེ་ན་པཱི’’ཏི.
སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ, དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཡཱ དྭེ པ་ཊི་པ་དཱ, ཏཱ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཱ ད་ནྡྷ་ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ་ཡ དྭེ དྭེ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཀ་ཏོ ཝི་བྷཱ་གོ པ་ཊི་པ་དཱ་ཀ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཀ་ཏ་པུ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ཀ་སི་ཎཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ‘‘པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཋ་མ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ. ཨུ་པ་ཙཱ་རནྟི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་མྤི ‘‘པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ད་ཉྙཱ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་ཉྙ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
ཀི་ལེ་སེཏི ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་རེ, ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་ལེ་སེ ཙ. ཨ་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝནྟི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཛྷཱ་ན་ངྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ.
ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟོཏི པ་ཊྛ་པེ་ནྟོ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟོཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟོ. པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་སྶ མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ད་ནྡྷ་ཏཱ ཙ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ཙྪ་སི་དྡྷི་ཡཱ སི་ཡཱ་ཏི ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཀི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་ད་ཏཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཙེ? ན, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཀི་ལེ་ས་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ སུ་ཁ་སི་དྡྷི་ཡ་མྤི ཏ་ཐཱ་སི་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ མ་ནྡ་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་ཀི་ཙྪེ་ན་པི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ, ཀི་ཙྪེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པེ་ནྟོཏི ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ, ན ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ས་ཏྟཱ་དི་ཀོ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་པ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཀ་ཏ་རོ པ་ནེ་ཏྠ ཝཱ་རོ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པོ་ཏི? ཡོ ཀོ་ཙི ས་ཀིཾ, དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ, ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཧི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝཱ་རེ་སུ ས་ཀིཾ, དྭི་ཀྑ་ཏྟུ་ཉྩ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝཱ་རོ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཝ, ན ཏ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པི་ཙ ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སྶ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ་ན ཀི་ཙྪ་ཏཱ་ཝཱ་རོ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ ད་ནྡྷ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཀི་ཙྪ་ཏྟེ་པི པུ་རི་མཱ་ནཾ ཀི་ཙྪ་ཏྟེ དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་ད་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ཝ. ཡ་སྶ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཀི་ཙྪ་ཏཱ, ཏ་སྶ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཱ སུ་ཁཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་ཐཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཀི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ མ་གྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ད་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ པ་ཊི་པ་དཱ ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠཱི, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝོ་མི་སྶ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡཱ, ཏ་ཏི་ཡཱ ཙ ཉཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཧེ་ཏུ་པཱ་ཡ་ཕ་ལེ་ཧཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ, མ་ནྡ་པ་ཉྙ་ཏཱ ཙ པ་ཋ་མཱ་ཡ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཧེ་ཏུ, ཏ་ཎྷཱ་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ, ཨུ་ད་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏཱ ཙ དུ་ཏི་ཡཱ་ཡ, དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ, མ་ནྡ་པ་ཉྙ་ཏཱ ཙ ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ, དི་ཊྛི་ཙ་རི་ཏ་ཏཱ, ཨུ་ད་ཏྠ་པ་ཉྙ་ཏཱ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠི་ཡཱ. ཨུ་པཱ་ཡོ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཛྷཱ་ན་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ཙྩཱ་ནི ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི. ཕ་ལཾ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནཾ.
ས་མཱ་དྷི་མུ་ཁེ་ནཱཏི ས་མཱ་དྷི་མུ་ཁེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གེ་ན. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ནེ་ཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎེ. ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི སེ་ཀྑ་ཕ་ལ’’ནྟི, ‘‘རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ’’ནྟི ཙ. སོཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི.
ཏེ་ནཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན. ཏ་ཏོཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ. ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་སཾ ཀ་ཏྭཱ བྷི་ནྣཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་ན ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་སཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཙེ་ཏོ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ནཱ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི.
ཧཱ-ས་དྡོ ག་ཏི་ཨ་ཏྠོ, ག་ཏི ཙེ་ཏྠ ཉཱ་ཎ་ག་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ག་མེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ནེ་ཏ་བྦཱཏི ཉཱ་པེ་ཏ་བྦཱ.
༧. ཏནྟི པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གཾ. ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷཱ་གེ་ནཱཏི སུ་ཏ་མ་ཡཱ་དི་ཉཱ་ཎ་པྤ་བྷེ་དེ་ན. ནི་བྦ་ཏྟ་ནནྟི ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཏི་ཨཱ་དི་པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་ག་བྷཱུ་ཏེ དེ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཛ་ནེ. དེ་ས་ནཱ་ཡནྟི སུ་ཏྟེ. ཏཾ ད་སྶེ་ཏུནྟི ཏཾ པུ་གྒ་ལ་ཝི་བྷཱ་གཾ ད་སྶེ་ཏུཾ. ‘‘སྭཱ་ཡཾ ཧཱ་རོ ཀ་ཐཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཀེ་ཙི པ་ཋ་ནྟི.
སཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨ་ཏྠཱ་ནཾ ཝཱི་མཾ་ས་ན་པ་ཉྙཱ. ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོཏི ‘‘ས་ཏྠཱ ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་ས་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ. སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དི་ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝི་ན་ཡ་ན་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏོ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཏོ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཝཱི་མཾ་སཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཏཱི པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན, ཝཱི་མཾ་སཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཏཱི དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན, ཙི་ནྟཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་ཀྐཱ ཡོ་ཛེ་ཏུ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
སུ་ཏ་ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་སཱུཏི སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ ཙ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ ཙ སུ་ཏ་ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཙ སུ་ཏ་ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ས་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཧི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཙ་རི་མ་བྷ་ཝེ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ སུ་ཏ་ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་སཱུ་ཏི. ཏེ་ཧཱིཏི ཏ་ཐཱ པ་ཋ་ནྟེ་ཧི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཨ་རཱུ་པཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ནེ་ཏྟི. ཨ་ཊྛ. ༥) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
༨. པ་ར་ཏོ གྷོ་སོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘པ་ཙྩ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ཝུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན དུ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ན སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་ཝ་ཀཱ་ན་མེ་ཝ ཝཱ ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་ཨཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཀ་ཐ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡོ་པི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ད་ཊྛ་བྦོ. ‘‘ཨཱ་ས་ཡ་པ་ཡོ་ག་པ་བོ་དྷ་སྶ ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི པུ་བྦ་ཧེ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧཱ་ནི སུ་ཏ་ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨི་མཱ དྭེ པ་ཉྙཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏཱ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ནུ་པ་དྡུ་ཏ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པ་རི་ཀྑ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ. སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་སྶཱ་པི པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་སྶ.
༩. དེ་ས་ནཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧཱིཏི ནི་སྶ་ར་ཎ་དེ་ས་ནཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧི, དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་དི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧི, སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷཱ་གེ་ཧི.
ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་པཱ་རི་ས་ཛྫེ་ནཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་ས་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་ན. ཨ་ཊྛ་ནྣནྟི ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ས་མ་ཎ་ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་པ་རི་སཱ་ཏི ཨི་མཱ་སཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ.
ས་མ་ཏྠེ་ཏཱིཏི ས་མ་ཏྠཾ ས་མྦ་ནྡྷ་ཏྠཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཏ་མེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་པ་ད་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ད་ཏྠ་སྶཱཏི ཚ་ཚ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྠ་སྶ (མ. ནི. ༣.༤༢༠ ཨཱ་ད་ཡོ). ས་བྦ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏྟཱ ཚ་ཚ་ཀྐ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ, ཏ་ད་ཏྠ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན སུ་ཏྟེ་ན (སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣; པ་ཊི. མ. ༢.༣༠) ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་སྶཱ་པི…པེ… ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ’’ཏི. ཝི་ས་ཡི་བྷཱ་ཝེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་པ་དཱ་ནཾ, ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ…པེ… ས་མྦ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ’’ནྟི.
པ་དཱ་ཝ་ཡ་ཝོ ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི. པ་ད་ཏྠོཏི པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་ཡ་ཝོ. པ་ད་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶཱཏི པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་བོ་དྷ་སྶ. ཝི་སེ་སཱ་དྷཱ་ནཾ ཝི་སེ་སུ་པྤ་ཏྟི. ཝཱ་ཀྱ་བྷེ་དེཏི ཝཱ་ཀྱ་ཝི་སེ་སེ. ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཏོ་ས་ནཾ ཙི་ཏྟཱ་རཱ་དྷ་ནཾ. བུ་དྡྷི་ནི་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏེ་ཛ་ནཾ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ནཱ་ནཱ་ཝཱ་ཀྱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་པི སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏི པ་དཱ་དཱི་ཧི་པི ས་ངྐཱ་ས་ན་སྶ སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཀྱ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཧི ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནཾ ས་ངྐཱ་ས་ནཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་ཀྑ་རཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཡ་མོ སི་ཡཱ. ཨེ་ཏེ་ནཱཏི ཨ་ཏྠ་པ་དཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝཱ་ཀྱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྠེ་ན.
ཨུ་གྒྷ་ཊ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ནཱིཏི ཨུ་གྒྷ་ཊ་ན་ཝི་པ་ཉྩ་ན་ན་ཡ་ན་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི.
༡༠. ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏནྟི ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ས་དྡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ན་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘པ་ད་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ནེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་པ་ཏྟི་དེ་ས་ནཱ་ག་མ་ནེ་ཧཱིཏི པ་ཊི་པ་ཏྟི་ག་མ་ན་དེ་ས་ནཱ་ག་མ་ནེ་ཧི. ‘‘ཀི་ཙྪཾ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཛཱ་ཡ་ཏི ཙ…པེ… ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ག་ཧ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ནི་སཱ་ན་སི་ལཱ་ཡཾ ཕ་ར་སུཾ ནི་སེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀི་ལེ་ས་ག་ཧ་ནཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ ཉཱ་ཎ་ཕ་ར་སུཾ ཏེ་ཛེ་ནྟོ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟོ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ནཱ་ནཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་རེ ས་མྨ་ས་ནྟོ ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མུ་ཁེ་ན ཡཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟེ་སི, ཏཾ ‘‘མ་ཧཱ་ཝ་ཛི་ར་ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྩཱ་རི་མ་ཧཱ་ཝ་ཛི་ར་ཉཱ་ཎ’’ནྟི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༡༤༡) ཨཱ་ག་ཏཾ, ཏཾ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ པུ་རེ་ཙ་རཱ་ནུ་ཙ་ར་ཉཱ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ པ་ན ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཉཱ་ཎ་ཝ་ཛི་ར་མོ་ཧ་ཛཱ་ལ་པ་དཱ་ལ་ན’’ནྟི, ཏཾ ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘བྲ་ཧྨུ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
དེ་ས་ནཱ་ཡཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཨི་དཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་ཡུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཨ་ནྟོ་ནཱི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛི་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
དེ་ས་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.