༡. ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཀ་ཎྜེ ཏི་ཎྞཾ ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀ་ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ན་ཉྩ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་ཀི་ཎྞཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ –
ཀ་ཐི་ནཾ ཡ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ས་ཧ་ཛཱ ས་མ་ཡ་དྭ་ཡཾ;
ཚ་ནྣཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ན་ཉྩ, ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཐི་ནནྟི ‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ, ག་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་ཡ, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་རཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཐི་ན’’ནྟི (པ་རི. ༤༡༤) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཐི་ནཾ ནཱ་མ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཐི་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ས་མ་ཝཱ་ཡོ ནཱ་མཾ ནཱ་མ་ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི (པ་རི. ༤༡༢). ཏ་སྨཱ ཀ་ཐི་ནནྟི ཨི་དཾ བ་ཧཱུ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ནཱ་མ་མ་ཏྟཾ, ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ. ཀོ པ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་རོ་ཏི? ཏ་དེ་ཀ་དེ་སོ་ཝ ཁཱི་ར་སྶ དྷཱ་རཱ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་རོ ཨེ་ཀེ་ན དྷ་མྨེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ནཱ’’ཏི. ས་ཧ་ཛཱ ནཱ་མ ཨ་ཊྛ མཱ་ཏི་ཀཱ, དྭེ པ་ལི་བོ་དྷཱ, པ་ཉྩཱ་ནི་སཾ་སཱ་ཏི ཨི་མེ པ་ནྣ་ར་ས དྷ་མྨཱ. ས་མ་ཡ་དྭ་ཡཾ ནཱ་མ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ས་མ་ཡོ, ཙཱི་ཝ་ར་ས་མ་ཡོ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ས་མ་ཡོ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མོ མཱ་སོ. ཙཱི་ཝ་ར་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨ་ཡཾ ཀ་ཏྟི་ཀ་མཱ་སོ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧེ་མ་ནྟི་ཀཱ ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ མཱ་སཱ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ མཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱ་ད་ཡོ. ཏཱ ས་བྦཱ་པི ཨ་ཏྠཱ་རེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ནཱ་མ. ཏ་བྦྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་རེ ས་ཏི ཨུ་དྡྷཱ་རོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རེ་ན ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རོ ས་ཧུ་བྦྷཱ་རོ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཀ་ཐི་ནུ་བྦྷཱ་རཱ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ, ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཙ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨ་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཧ ནི་རོ་དྷཱ, ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་ར་ས་ཧུ་བྦྷཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷཱ་རཱ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཱ ནཱ་ནཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ནཱ་མ. ཏེ་སུ ཧི ཨུ་དྡྷཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟེ་སུ་པི ཨ་ཏྠཱ་རོ ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ས་ཙེ ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ སཱ་པེ་ཀྑེ ཏ་མྷཱ ཨཱ་ཝཱ་སཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟེ ས་ངྒྷོ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཋ་མ་མེ་ཝ མཱུ་ལཱ་ཝཱ་སེ ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝེ་པི ས་ཏི ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རེ པ་ལི་བོ་དྷོ ཚི་ཛྫ་ཏི ས་ཏི་པི སཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཏྟཱ. ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀོ ཀ་ཐི་ནུ་དྡྷཱ་རོ ཨ་ཏྠཱ་རེ་ན ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དོ ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རེ ས་ཏི སུ་ཎ་ནྟ་སྶཱ་པི ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ནི་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ནི་ཊྛཱ་ན་ནྟི་ཀོ. ཡཱ་ཝ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ན ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ནྟི་ཀོ. ཡཱ་ཝ ན ན་སྶ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ནཱ་ས་ན་ནྟི་ཀོ. ཡཱ་ཝ ན སུ་ཎཱ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ས་ཝ་ན་ནྟི་ཀོ. ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་སཱ ན ཚི་ཛྫ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨཱ་སཱ་ཝ་ཙྪེ་དི་ཀོ. ཡཱ་ཝ སཱི་མཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ར་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀོ. ཨ་ཏྠཱ་རེ་ན ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དོ ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་ར་ས་ཧུ་བྦྷཱ་རཱ དྭེ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཨེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ན བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡཾ. པ་ཀྐ་མ་ན་ས་ཝ་ན་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ན ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡཾ. ནི་ཊྛཱ་ན་ས་ཨ་ཨཱ་ཊྛཱ་ནཱ་སཱ་ཝ་ཙྪེ་དི་ཀཱ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ་ཉྩེ་ཝ བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ་ཉྩ. ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རོ ས་ངྒྷཱ་ཡ་ཏྟོ, པ་ཀྐ་མ་ན་ནི་ཊྛཱ་ན་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་སཱི་མཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟི་ཀཱ པུ་གྒ་ལཱ་དྷཱི་ནཱ, སེ་སཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ.
ཏ་ཏྠ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. ན ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཾ. ‘‘ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ལི་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝཾ དཱི་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ལི་བོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙེ? ན, ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ. ཀ་ཐཾ? ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏཾ ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ’’ཏི ཀེ་ས་ཉྩི ཀ་ཐི་ནུ་དྡྷཱ་རཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་ཏྟཱ, ས་ངྒྷ་པུ་གྒ་ལཱ་དྷཱི་ནཱ་ན་དྷཱི་ན་ཏྟཱ ཙ ཨ་ནྟོ་བ་ཧི་ཨུ་བྷ་ཡ་སཱི་མཱ་སུ ནི་ཡ་མཱ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཙ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ ས་ངྒྷ་སྶ, ན པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་བྦྷ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ‘‘ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ’’ཏི ཨི་དཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ནི་ཡ་མེ་ཏི.
ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནྟ་རུ་བྦྷཱ་རེ་ན ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ ཨ་ཙྪི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷོ བ་ཧི་སཱི་མཱ་ག་ཏོ པ་ཙྪཱ ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཱ་ག་ཏོ ཨ་ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ལ་བྷ་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷོ ནཱ་མ ཝ་ས་ཏི ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཨཱ་ཝཱ་སེ, སཱ་པེ་ཀྑོ ཝཱ པ་ཀྐ་མ་ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷོ ནཱ་མ ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཾ, ཙཱི་ཝ་རཱ་སཱ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣཱ, ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏེ་ན ཨ་པ་ལི་བོ་དྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡེ ནི་ཡ་མ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཙཱ་རོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ. ཏེ་ན སཱ་ས་ངྐ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ནི་ཡ་ཏཱ་ཏི ཙེ? ‘‘ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡོ ནཱ་མ ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མོ མཱ་སོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༤༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནཱ་ནཾ ཏ་སྨིཾ མཱ་སེ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠ་ཙཱི་ཝ་རཾ སི་དྡྷཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ (པཱ་རཱ. ༤༩༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ པི་ཊྛི་ས་མ་ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒྷ་ཏོ ལ་བྷི་ཏ་བྦཾ ཙེ, ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བྷཱ་ཛེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཙེ, ཝ་སྶཱ་ན་སྶ ཚ་ཊྛ་པ་ཀྑ་སྶ པ་ཉྩ་མི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ. ཏ་དཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནེ་ན. ཏ་ཏྠ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ས་ངྒྷི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ཏ་ཐཱ པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ནེ (པཱ་རཱ. ༤༥༩ ཨཱ་ད་ཡོ) པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝཱ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ དི་ཝ་སེ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཝ་སྶཱ་ན་སྶ ཧི ཨ་ནྟོ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༤༦༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ དུ་ཏི་ཡེ, ཏ་ཏི་ཡེ ཙ. ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པུ་རེ ཝཱ ཨ་ནྟོ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི པ་རི་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏི. ཡ་དི ལ་བྷེ་ཡྻ, ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་རོ་དྷོ. ‘‘ཡཱ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི ནི་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ནི་སྶ་གྒི་ཡ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༦༤༨) ཧི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ངྒྷ་ཏོ ལ་དྡྷཾ ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི. ‘‘ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཱ་སེ ཨུ་པྤ་ནྣ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༠༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་དོ, སོ ཙ ནེ་སཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི སི་དྡྷཾ, ཨ་ནཱ་མ་ནྟ་ཙཱ་ར་ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༢༢༢ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སེ་ས་དྭ་ཡཾ སི་དྡྷ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཀཱ་ལེ་པི ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༥༠༠) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ན ལ་བྷ་ཏི.
ཨ་པ་ར་ཀ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ ལ་བྷ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཙེ? ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཚ ཋཱ་ནཱ་ནི ཧི སཱ་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. དུ་ཊྛ་དོ་ས་དྭ་ཡེ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, པ་ཋ་མཱ་ནི་ཡ་ཏེ སོ་ཏ་སྶ ར་ཧོ, ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་ཐི་ནེ ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་དཾ, དུ་ཊྛུ་ལླཱ་རོ་ཙ་ན་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་དྭ་ཡེ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ, ཏཱི་སུ ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ ‘‘ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་སྶ དི་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྒྷི་ཀཾ བྷཱ་ཛི་ཏ་བྦ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པུ་གྒ་ལི་ཀཾ. ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦནྟི ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝུ་ཊྛ་ཝ་སྶེ་ན པ་ཙྪཱ དཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ, ན ཉཱ་ཏི་པྤ་ཝཱ་རི་ཏ་ཏོ ལ་དྡྷཾ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ངྒྷེ ནི་ནྣཾ, པུ་གྒ་ལེ ནི་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི སི་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ས་ངྒྷེ པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, པི་ཊྛི་ས་མ་ཡ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ ཡཱ་ཝ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨེ་ཝ ས་ངྒྷི་ཀ་ཏྟཱ, པུ་གྒ་ལི་ཀ་མྤི ‘‘ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛ་ཀཱ་ལེ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི དི་ནྣ་ཏྟཱ. ཏཱ་དི་ས་ཉྷི ཡཱ་ཝ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛོ ན ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏ་སྶེ་ཝ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ.
‘‘ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙཱི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་སྶེ་ཝ སོ ཨ་པ་རཱ་དྷོ. ཡེ་ན ‘‘ཝི་རོ་དྷོ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ད་སྶེ་ཡྻཱ་ཏི ན ཝི་ན་ཡེ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦོ. བུ་དྡྷ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ པ་མཱ་ཎ་ནྟི ཙེ? ན, ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་མྤི ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཉྙཱ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཾ ན ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ནྟོ་ས་མ་ཡེ ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཏི ཝི་ཀ་པྤེ་ཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷོ (པཱ་རཱ. ༦༥༡) ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ‘‘ཝ་སྶཱ་ན་སྶ པ་ཙྪི་མེ མཱ་སེ ཀ་ཐི་ནུ་དྡྷཱ་རེ ཀ་ཏེ ཏ་སྨིཾ མཱ་སེ ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཀ་ཐི་ནུ་དྡྷཱ་ར་དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཝི་རོ་དྷོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. ཏ་སྨི་ཉྩ ‘‘ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ན་དྷི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨི་ཏ་རཾ ཙེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ས་ངྒྷ་སྶ ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཏྠཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝི་ཡ ད་ད་མཱ་ནཾ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ. ཏ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡ་ཝི་རོ་དྷོ ཙ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ. པོ་རཱ་ཎ་ག་ཎྛི་པ་དེ སོ ཙ ན་ཡོ ས་ངྒྷི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཝ སོ ཙ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ. ཡ་ཐཱ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ་པི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ན་ཡོ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏ་བྦོ སི་ཡཱ. ཏ་ཏོ པ་ཋ་མ་ཀ་ཐི་ན་ཝི་རོ་དྷོ. ད་སཱ་ཧཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ, པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་ཏོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཙེ, ཏཾ དྭེ ད་སཱ་ཧེ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཝི་སེ་ས་ཧེ་ཏུ.
ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀྑེ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ཊཾ ཝི་ཡ ཏཾ པུ་ན་པི ད་སཱ་ཧེ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ཀཱ་ལ་པྤ་ཝེ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙེ? ན, ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཝི་རོ་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ད་སཱ་ཧཾ ཨ་ཝི་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི སི་ཡཱ. ཨ་པི་ཙ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཨ་ནྟོ་ཝ་སྶེ ལ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙ, ཨ་ནྟོ་ད་སཱ་ཧེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ནི་ཊྛི་ཏཱ, ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ད་སཱ་ཧེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༣༠). ཏེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ན མུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཀཱ་ལ་པྤ་ཝེ་སོ ཧི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ན ཛཱ་ཏོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི.
ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ད་སཱ་ཧེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི, ཏ་ཏྠ་པི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ད་སཱ་ཧེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ཙ་སྶ ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི, ཏཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཀཱ་ལ་ཙཱི་ཝ་ར་མི་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦ་ནྟི སི་དྡྷ་མེ་ཏཾ. པཱ་ལི༹་ཏོ ཙ ཏ་ཉྩེ ཨ་ནྟོ་ཀཱ་ལེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ད་སཱ་ཧེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་མེ་ཝ ན ཧོ་ཏི. ན ཧི ཏཾ ཀཱ་ལ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ སེ་ནཱ་ཡ ཝཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, པ་ཝཱ་སཾ ཝཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, གི་ལཱ་ནོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ག་བྦྷི་ནཱི ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་སྶ་དྡྷ་སྶ ཝཱ ས་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི…པེ… ‘ཝ་སྶཱ་ཝཱ་སི་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱི’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༤༩). ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤཱི་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ད་སཱ་ཧེ ཨ་པྤ་ཧོ་ནྟེ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨ་པི་ཙ ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་ད་མེ་ཝ ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལཾ ནཱ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་མ་སྶ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ.
མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ – ཀཱ་མ་ཉྩེ་དཾ ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ སི་དྡྷཾ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་པུ་བྦཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་དཱི་པ་ན་པ་ཡོ་ཛ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི སི་དྡྷ་མེ་ཝ. ཏ་སྨཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙཱི་ཝ་རཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ནཱ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏ་བྦ་ནྟི. ཨ་པི་ཙ ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཚ་ཊྛི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཨེ་ཏཾ པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༤༦-༦༤༩). ཏེ་ན ‘‘ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ཉྙཱི ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ལ་ས་མ་ཡཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༦༥༠) ཨི་མི་ནཱ་པི ཨ་ན་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་སྶཱ་པི ཨ་ཙྩེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་ཧཱ་ར་ལཱ་བྷཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ པཱ་ལི༹་ན་ཡེ་ན, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡེ་ན ཙ པ་ཏི་ཊྛཱ་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱ་ཝ པ་ཀི་ཎྞ་ཀཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀ་ཐཱ པ་ར་ཏོ པཱ་ཋ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་ཀི་ཎྞ་ཀཾ.
ཙཱི་ཝ་ར་པ་ལི་བོ་དྷོ, ཨཱ་ཝཱ་ས་པ་ལི་བོ་དྷོ ཙཱ་ཏི དྭེ པ་ལི་བོ་དྷཱ. ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་པ་ལི་བོ་དྷེ་པི ས་ཏི ཨ་ནཱ་མ་ནྟ་ཙཱ་རཱ་དི་ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ལ་བྷ་ཏི, ཏཾ ཨི་དྷ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་བྦྷ་ཏ་སྨིཾ ཀ་ཐི་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ན་སྶ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རཱ་ར་ཧ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ བྷ་བྦོ ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རི་ཏུཾ – པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྠཱ་རཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, མཱ་ཏི་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, པ་ལི་བོ་དྷཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨུ་དྡྷཱ་རཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (པ་རི. ༤༠༩) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རཱ་ར་ཧོ ནཱ་མ. པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ དྷོ་ཝ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ཙྪེ་ད་ན་སི་བྦ་ན་ར་ཛ་ན་ཀ་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ.
‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ ནཱ་མ ཁོ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏི་ཉྩ པ་མཱ་ཎ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ པ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཝི་ཀ་པྤི་ཏེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཡཾ ཋ་པི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ཏཾ པ་ཙྪཱ ཧོ་ཏུ ཝཱ, མཱ ཝཱ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ རུ་ཧ་ཏེ་ཝ. པུ་རེ པ་ཙྪཱ ཋ་པ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་མཱ་ཎཾ.
ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣ་སྶ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝ་སེ་ན སེ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝཱ ཀཱ་སཱ་ཝ་ཙ་ཛ་ནཾ ཝཱ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ནཾ.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེཏི ཨ་ནྟི་མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ པུ་རི་མ་ཏ་ར་སྨི་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནྟི་མཾ ནཱ་མ ཨ་པ་ར་ཀ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ པ་ཋ་མཱ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཾ. ཏ་ཉྷི ཀཱ་ལ་ཏྟཱ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ན ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དྷ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་དཱ་ནཱ་ན་པེ་ཀྑཾ ནི་དཱ་ནེ ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མ’’ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༥༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཨི་དྷ ‘‘ཝི་ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཝི་རུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ བྷཱ་ས་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ – ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ས་ངྑེ་པེ་ན པ་རི་ཧཱ་ར་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུཾ. ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ པ་ན ཙ་ཏུ་མཱ་ས་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ་མེ་ཝ, ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུ་ནྟི. ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ན ས་ཏི ཡོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ ཨེ་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་སུ་ཁ་ཏྠཾ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ དི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ད་སཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཙ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ ཨ་པ་ཊི་སི་དྡྷ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཨི་མ་སྶ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ཨ་ན་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ ཧེ་མ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ, ཨ་ཏྠ་ཏེ ཀ་ཐི་ནེ གི་མྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ‘‘ར་ཛ་ཀེ་ཧི དྷོ་ཝཱ་པེ་ཏྭཱ སེ་ཏ་ཀཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༦༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ར་ཛི་ཏེ་པི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ རུ་ཧ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ན སཱུ་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ར་ཛི་ཏྭཱ ཀ་པྤ་བི་ནྡུཾ ད་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ནི་ཡ་མོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ན ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི? ཀ་ཏྟ་བྦོ་ཝ. པ་ཏྟོ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏོ ཡ་ཐཱ པུ་ན སེ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ཏ་མྦ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ པ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི, ན ཙ པ་ན ཏཱ་དི་སོ ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི. ‘‘སྭེ ཀ་ཐི་ནཾ ཨུ་དྡྷ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ལ་དྡྷ་ཙཱི་ཝ་རཾ ས་ཙེ ཨ་ཛྫེ་ཝ ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ཨེ་ཝ ནི་སྶ་གྒི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༦༢-༤༦༣;) སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཀ་ཐི་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ད་སཱ་ཧ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་པི པ་རི་ཧཱ་རཾ ལ་བྷ་ཏི, ཀ་ཐི་ན་ཏོ པ་ན པ་ཙྪཱ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ – ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ཏ་ཀ་ཐི་ནོ ས་ངྒྷོ ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨ་ཏྠ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨུ་བྦྷཱ་རཱ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨུ་བྦྷཱ་རཱ ལ་བྷ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཏེ པ་ན ཀ་ཐི་ནེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་ས་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཨུ་བྦྷ་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན ད་སཱ་ཧཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི? ན, ཀ་སྨཱ? ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཀ་ཐི་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ་པི ཨེ་ཀཱ་ད་སེ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ནྟི ཨཱ་པ་ནྣཾ. ཏཾ པ་ན ཨ་ཏི་པྤ་ས་ངྒཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་ར་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ན ཀ་ཐི་ན་དི་ཝ་སཱ་ནི ཨ་དི་ཝ་སཱ་ནཱི་ཏི དཱི་པ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎཱ ནཱ་མཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝ་སྶི་ཀེ མཱ་སེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ‘‘པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཨེ་ཝ པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཧེ་མ་ནྟ་སྶ པ་ཋ་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐི་ན་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཙཱི་ཝ་ར་མྤི ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ.
ཀ་ཐི་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.