༥. དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙ་མྨནྟི ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙ་མྨཾ. ན་ནུ ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙ་མྨཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི སཱི་ཧ་ཙ་མྨཾ བྱ་གྒྷ་ཙ་མྨཾ དཱི་པི་ཙ་མྨཾ, ཡོ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༥༥) ཁ་ནྡྷ་ཀེ སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ཧ་ཙ་མྨཱ་དཱི་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཧ་ར་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རཾ ཧ་རི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, སེ་ནཱ་ས་ན་ས་ནྟ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ན པ་རི་བྷོ་གེ ནེ་ཝ་ཏྠི དོ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན་པ་རི་བྷོ་གེ པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙ་མྨཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི. པཱ་ཝཱ་རེ་ནྟི ས་ཉྪཱ་དེ་ནྟི ས་རཱི་རཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པཱ་ཝཱ་རོ. ཀོ་ཛ་ཝོཏི ཨུ་དྡ་ལོ་མི་ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མི་ཨཱ་དི་ཀོ་ཛ་ཝ་ཏྠ་ར་ཎཾ. སེ་སནྟི བྷི་སི ནི་སཱི་ད་ནཾ ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རོ་ཏི ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ. ཏ་ཏྠ བྷི་སཱིཏི མ་ཉྩ་ཀ་བྷི་སི ཝཱ པཱི་ཋ་ཀ་བྷི་སི ཝཱ. ནི་སཱི་ད་ནནྟི ས་ད་སཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོཏི ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཏི་ཎཱ་ནཾ ས་ནྠཱ་རོ. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རེ. ཨེ་ཏྠ ཙ བྷི་སི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཊཱ. ནི་སཱི་ད་ནཾ ནི་སཱི་ད་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནེ་ཝ (པཱ་ཙི. ༥༣༡ ཨཱ་ད་ཡོ) པཱ་ཀ་ཊཾ. ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་ར་པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རཱ་ནི པ་ན ལོ་ཀ་པ་སི་དྡྷཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཀ་ཊ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་རེ་ཡྻ, ན ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཡྻཱཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པ་ཏི་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ན ཋ་པེ་ཡྻ, པ་རེ་ན ཝཱ ཏ་ཐཱ ན ཀཱ་རེ་ཡྻ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཋ་པི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏཾ ཋ་པེ་ནྟེ་ན ཙ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་སཱ་ཎེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༡༦) པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྟོ་གེ་ཧེ ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨོ་ཝ་སྶ་ཏི, ཚ་ད་ན་ཏྠ་ཉྩ ཏི་ཎཾ ཝཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ ཝཱ ཨཱ་ནཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ས་ཙེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི, ཚཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ནོ ཙེ ས་ཀྐོ་ཏི, ཡོ ཨོ་ཀཱ་སོ ཨ་ནོ་ཝ་སྶ་ཀོ, ཏ་ཏྠ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ས་བྦ་མྤི ཨོ་ཝ་སྶ་ཏི, ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟེ་ན ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ གྷ་རེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏེ་པི ‘‘ས་ངྒྷི་ཀཾ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨ་གྒི་དཱ་ཧཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཡཱ་མཱ’’ཏི ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ པཱ་སཱ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི མ་ཉྩཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏི་ཎེ་ཧི ཙ པ་ཎྞེ་ཧི ཙ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཨ་ངྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏི, ཏཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨུ་པ་ཙཱ་རནྟི ས་བྦ་པ་ཙྪི་མ་སེ་ནཱ་ས་ན་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏཱ.
ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༡༨) ཡཱ ཏཱ་ཝ བྷཱུ་མི་ཡཾ དཱི་གྷ་སཱ་ལཱ ཝཱ པ་ཎྞ་སཱ་ལཱ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ ཀ་ཏ་གེ་ཧཾ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ པ་ཀྐ་མ་ནྟེ་ན ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ པ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨི་ཉྷི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ཨ་ཛ་གྒི་ཡ་མཱ་ནེ ཝ་མྨི་ཀཱ་ཝ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟི. ཡཾ པ་ན པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ ཝཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ སི་ལུ་ཙྩ་ཡ་ལེ་ཎཾ ཝཱ སུ་དྷཱ་ལི་ཏྟ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱ, ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ས་ངྐཱ ན་ཏྠི, ཏ་ཏོ པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་པི ག་ནྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྠ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཙེ ཏཱ་དི་སེ་པི སེ་ནཱ་ས་ནེ ཨེ་ཀེ་ན པ་སྶེ་ན ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ག་ནྟ་བྦཾ. ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་ན ཝ་ཏྟནྟི ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནཾ ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ. ཨི་ད་ཉྩ ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༡༡༨) ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི ཝ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ‘‘ཡཾ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛི་ཡཾ ཝཱ པཱ་སཱ་ཎ་ཏྠ་མྦྷེ་སུ ཝཱ ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཡ་ཏྠ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ནཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཏཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༣༦༠) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨཱ་པུ་ཙྪ་ནྟེ་ན པ་ན བྷི་ཀྑུ་མྷི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༡༦) ས་ཏི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི སཱ་མ་ཎེ་རོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་རཱ་མི་ཀོ, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཡེ་ན ཝི་ཧཱ་རོ ཀཱ་རཱ་པི་ཏོ, སོ ཝི་ཧཱ་ར་སཱ་མི་ཀོ, ཏ་སྶ ཝཱ ཀུ་ལེ ཡོ ཀོ་ཙི ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་རེ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ཎཾ ‘‘བ་ཧི ཨཱ་ས་ནྣེ’’ཏི, ཝི་ཧཱ་ར་སྶ བ་ཧི ཨཱ་ས་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ཝཱཏི བྷོ་ཛ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ཝཱ. དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ཉྷི ད་ས་ཝི་དྷཾ སེ་ཡྻཾ ཨ་ནྟོ་ག་བྦྷཱ་དི་མྷི གུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཡ་སྨཱ སེ་ཡྻཱ་པི སེ་ནཱ་ས་ན་མྤི ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི པ་ལུ་ཛྫ་ཏི, ཝ་མྨི་ཀ་རཱ་སི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. བ་ཧི པ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་དཱི་སུ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ སེ་ཡྻཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ན་སྶེ་ཡྻ ཋཱ་ན་སྶ ཨ་གུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ, ན སེ་ནཱ་ས་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ན ས་ཀྐཱ ས་ཧ་སཱ ཨུ་པ་ཙི་ཀཱ་ཧི ཁཱ་ཡི་ཏུཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཝི་ཧཱ་རེ་པི ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་རེ པ་ན ཏཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཙཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟཱ དི་སྭཱ་ཝ པ་ཊི་སཱ་མེ་ནྟི.
ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་ནི ཀ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋ་ཀ་ཝཱ་ནཾ ས་བྦཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༡༨) སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཝཾ་སེ ལ་གྒེ་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ. པ་ཙྪཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཝ་ས་ན་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱ་པི པུ་ན མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ ཝཱ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ས་ཡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན ཏ་ཐེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟོ་ཀུ་ཊྚ་ཏོ སེ་ཡྻཾ བ་ཧི་ཀུ་ཊྚེ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟེ་ན ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པུ་ན ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་སཱ་མེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་རི་པཱ་སཱ་ད་ཏོ ཨོ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ་པཱ་སཱ་དེ ཝ་ས་ནྟ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏྭཱ་པི ག་མ་ན་ཀཱ་ལེ པུ་ན ག་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡྷ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ག་མ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟེ་ན པ་ན ‘‘བྷི་ཀྑུ་མྷི ས་ཏི བྷི་ཀྑུ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༡༡༦) ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦཾ.
དུ་ཏི་ཡ་སེ་ནཱ་ས་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.