༩. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་སྶཱཏི ཨ་ཉྙ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ, ཡཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དནྟི ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སེ་ན ཚ་ག་ལ་ཀཱ་དིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཚ་ག་ལ་ཀཱ་དི་ཀོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ, ཨི་དཾ ཚ་ག་ལ་ཀཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོ ཝཱཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཝཱ. ཨ་སྶཱཏི ཚ་ག་ལ་ཀཱ་དི་ཀ་སྶ. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཚ་ག་ལ་ཀཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་ས་མྦ་ནྡྷི ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ’’ནྟི པ་ཋ་མ་ཝི་གྒ་ཧ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ’’ནྟི དུ་ཏི་ཡ་ཝི་གྒ་ཧ་སྶ. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་སུཾ ཚ་ག་ལ་ཀཱ་དི་ཀེ ཨ་ས་ཏི་པི ‘‘པ་ཊི་མཱ་ཡ ས་རཱི་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་བྷེ་དེ་པི བྷེ་ད་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་སྶ ཨི་དཾ, ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོ ཝཱ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་དྷི་ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དྷཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨཱ་དྷ་རཱི་ཡ་ཏི ཨ་སྨི་ནྟི ཨཱ་དྷཱ་རོ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་སྶ ཨི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ངྑེ་པེ་ན ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཧི སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏེ་ན ན་ནུ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཨེ་ཝཾ ཙོ་དེ་ནྟཱ་ནཾ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ལེ་སོ་ཀཱ་ས་པི་ད་ཧ་ན་ཏྠཾ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ན པ་ན མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ. ཏེ་ས་ཉྷི ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཏ་སྨཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦོ. ན པ་ན ‘‘ཡོ ཧི སོ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་སེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨེ་དི་སཱི ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཧཱིཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཡ་སྨཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡནྟི ཨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི, ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི, ཏ་སྶཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ, སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ནི་དཱ་ནེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཚ་ག་ལ་ཀོཏི སེ་ཏ་ཚ་ག་ལ་ཀོ. སོཏི ཚ་ག་ལ་ཀོ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ‘‘ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཉྙ་སྶ…པེ… ཚ་ག་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙཱཏི ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙེ་ཝ ཚ་ག་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙཱ’’ཏི ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ བྷཱ་ག་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶ, པ་ཀྑ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཀུ་ཏོ་ཡ་མ་ཉྙོ, ཡ་ཏོ ‘‘ཨ་ཉྙ་སྶ བྷཱ་ག་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ…པེ… ཏ་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཏྠ མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི ཙེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཙཱཏི ཡོ ཨ་ཡཾ བྷཱ་གོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ པ་ཀྑོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི ཙེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ’’ཏི ས་ངྑཱ་ཏོ ཡོ ཨ་ཡཾ བྷཱ་གོ ཀོ་ཊྛཱ་སོ པ་ཀྑོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོཏི ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཛཱ་ཏི ཙེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝོ ཙཱ’’ཏི བྷཱ་ག་ཏོ. སོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཚ་ག་ལ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏོ སོ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོ ཝཱ. ཨ་སྶཱཏི ཚ་ག་ལ་ཀ་སྶ. ཨ་ཏྠཱིཏི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་ག་སྶ ཚ་ག་ལ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཙ སོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ས་ངྑྱཾ ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘སོ ཡྭཱ་ཡ’’ནྟི ཨི་དྷ སོ-ས་དྡ་མེ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ སོ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ས་ངྑཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ‘‘སོ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋ་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཙ-ས་དྡོ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. སོ པ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡ་ཏོ པ་རཾ ད་ཊྛ་བྦོ, ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི. ཏེ་སནྟི མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀཱ་ནཾ. ཨི་མཾ མ་ཡཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་མཱཏི ཚ་ག་ལ་ཀཾ ཨ་ཛི་ཀཱ་ཡ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟཾ དི་སྭཱ ‘‘མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མཾ ཚ་ག་ལ་ཀཾ ད་བྦཾ མ་ལླ་པུ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟཱ་ནཾ. ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡཱཏི ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ. ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཡོ སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་སྶཱ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཡོ སོ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ‘‘ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ ནཱ་མཱ’’ཏི ཚ་ག་ལ་ཀོ ཝུ་ཏྟོ, སོ ཡ་སྨཱ ཨཱ་དྷཱ་རོ ཝ་ཏྠུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨི་དཱ་ནི ཀ་ཐ་མེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཙེ་ཏྠ ཨཱ་དྷཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏནྟི ཏ་སྶཱ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཚ་ག་ལ་ཀཾ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཀ་སྨཱ’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཨ་ས་མྦྷ་ཝཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨུ་པཱ་དི་ཡིཾ་སཱུ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨུ་པཱ་དི་ཡིཾ་སཱུཏི ག་ཎྷིཾ་སུ. ཀིཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ན་མྤི ལེ་སོ ཨ་ཏྠི, ཡེ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཙ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ‘‘ཛཱ་ཏི་ལེ་སཱ་ད་ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཡེ་ཝ ལེ་སོ ཛཱ་ཏི་ལེ་སོ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ནཱ་མ་ལེ་སཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཧོ་ཏི ཙེ་ཏྠ –
‘‘ལེ་སཱ ཛཱ་ཏི་ནཱ་མ་གོ་ཏྟ-ལི་ངྒཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སཱ་པི ཙ;
པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ-ཙ་རི་ཡཱ་ཝཱ་ས་ཝ་སཱ ད་སཱ’’ཏི.
ཨཱ་པ་ཏྟི་ལེ་སོ ནཱ་མ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཉྩེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི ‘‘ཨ་སྶ་མ་ཎོ་སི, ཨ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡོ་སཱི’’ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ་ཏི (པཱ་རཱ. ༣༩༦) ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ལེ་ས་མྤི པུ་གྒ་ལ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ལེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྩ ‘‘ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ནཱ་མནྟི མེ་ཏྟི་ཡ་བྷཱུ་མ་ཛ་ཀེ་ཧི ཚ་ག་ལ་ཀ་སྶ ཀ་ཏཾ ཏཾ ‘‘ད་བྦོ མ་ལླ་པུ་ཏྟོ’’ཏི ནཱ་མ་ཉྩ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨི་མི་ནཱ་ཝ པ་ས་ངྒེ་ན དེ་ས་ལེ་ས་ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ དྭཱི་སུ དེ་ས་ལེ་སེ་སུ. དེ་སོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དོ ཝོ་ཧཱ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་མྤི ཝ་ཏྠུནྟི ཡ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ, ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མྤི ཝ་ཏྠུཾ. ཀ་ཐཾ སི་ལི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ, ན ཏུ ཨ་ཏྠ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨཱི་ས་ཀཾ ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ལེ་སོ’’ཏི ལི་ས ཨ་ལླཱི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨི་མ་སྶ རཱུ་པ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཀི་ཉྩཱ་པི དེ་ས་ལེ་སཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ན་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཀོ་ཊྛཱ་ས་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཡ་དི པ་ན ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཚ་ག་ལ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཏཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (པཱ་རཱ. ༣༩༣) ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི ཨཱ་དྷཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ. ཨཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏཾ པཱ་ཀ་ཊཾ. ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ན་ནུ ཙ ‘‘ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ པ་ཏི ས་དྡཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟཱི’’ཏི ན ཨེ་ཀེ་ན ས་དྡེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠཱ ཨ་བྷི་དྷཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ ས་དྡ་ཝི་སེ་སེ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏེ, ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པ་ན ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱཏི ཨ་ཉྙ་པ་ཀྑི་ཡ་ཏཱ. ཏ་བྦྷཱ་གི་ཡ་ཏཱཏི ཏ་པྤ་ཀྑི་ཡ་ཏཱ. ཨ་པཱ་ཀ་ཊཱ པ་ད་བྷཱ་ཛ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ད་སྶི་ཏ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡེ་ན ཙོ་ད་ན་ཉྩཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ’’ནྟི. ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་ཉྷི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཏི་ཎྞཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་པ་ཀྑི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཡཾ ཧོ་ཏི ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ‘‘ཀ་ཐཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀོ པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ.
ཀི་ཉྩི དེ་སཾ ལེ་ས་མ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏ་སྶཱ་པི ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ན་པྤ་ས་ངྒེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘སེ་སཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ཨ་ཊྛ་མེ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སེ་སཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱཏི ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ནཱ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་སུ ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝི་ས་ཏི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. དུ་ཊྛ་དོ་ས་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ. ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཡཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཏེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ སཱ ཝུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ན ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་པུ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་རི་མ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་པི ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙི་ནོ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དྷ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙི་ནོ་པཱིཏི ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ་ས་ཉྙི་ནོ་པི. ཨི་ཏིས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ཝཱ པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ. ཏེ་ན ཀེ་ན་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ སོ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝེ་རིཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶི་ཏྭཱ ཏཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ལེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཙོ་དེ་ཏི ‘‘ཁ་ཏྟི་ཡོ མ་ཡཱ དི་ཊྛོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ, ཏྭཾ ཁ་ཏྟི་ཡོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་སི, ཨ་ཐ ཝཱ ཏྭཾ ཁོ ཁ་ཏྟི་ཡོ, ན ཨ་ཉྙོ, པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་སི, ཨ་སྶ་མ་ཎོ་སི, ཨ་ས་ཀྱ་པུ་ཏྟི་ཡོ་སི, ན་ཏྠི ཏ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཝཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝཱ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཝཱ’’ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏེ་སཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་དི་ས་སྶ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དཱི་གྷཱ་དི་ནོ ཝཱ དི་ཊྛཱ་དི་ནོ ཝཱ ཝ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཱ, ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ནཱ་མ་ལེ་སཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨཱ་པ་ཏྟི་ལེ་སེ པ་ན ཀེ་ན་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛོ ཧོ་ཏི, སོ ཙེ་ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དེ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཡ་ཉྷི སོ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཏཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ལེ་སོ ནཱ་མ. ཡོ སོ ས་བྦ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ས་བྦཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ‘‘ཀེ་ན་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དི་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཝི་སེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སི་ཀྑཾ ཡོ, ནེ་ཝ སི་ཀྑ་ཏི ཡུ་ཏྟི་ཏོ;
ག་ཙྪེ ཝི་ན་ཡ་ཝི་ཉྙཱུ་ཧི, ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་ཏཾ་ཝ སོ. (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀ ༤༠༨);
ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.