༣. དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་ད་རཱ་ག་ཝ་སེ་ནཱཏི དུ་ཊྛུ་ལླཱ ཝཱ་ཙཱ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ, ཏཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ད་ཙེ་ཏ་ནཱ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་སྶཱ་དོ, ཏེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མཱ་ཏུ་གཱ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. དུ་ཊྛུ་ལླཱ་དུ་ཊྛུ་ལླ་སཾ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མ་ཏྠནྟི ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ. ཡཱ པ་ན མ་ཧ་ལླི་ཀཱ་པི བཱ་ལཱ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱ, ཨ་ཡཾ ཨི་དྷཱ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ. ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ དྭེ མ་གྒེ ཨུ་དྡི་སྶ ‘‘ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༥) ཐོ་མ་ནཱ. ཨ་ཝ་ཎྞོ ནཱ་མ དྭེ མ་གྒེ ཨུ་དྡི་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ག་ར་ཧ་ནཱ, ‘‘ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཁུཾ་ས་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཡཱ་ཙ་ནཱ ནཱ་མ ‘‘དེ་ཧི མེ, ཨ་ར་ཧ་སི མེ དཱ་ཏུ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༢༨༥) ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ནཱ ནཱ་མ ‘‘ཀ་དཱ ཏེ མཱ་ཏཱ པ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, ཀ་དཱ ཏེ པི་ཏཱ པ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, ཀ་དཱ ཏེ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ པ་སཱི་དི་སྶ་ནྟི, ཀ་དཱ ཏེ སུ་ཁ་ཎོ སུ་ལ་ཡོ སུ་མུ་ཧུ་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཀ་དཱ ཏེ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༥) ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་ཙྪ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཀ་ཐཾ ཏྭཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ དེ་སི, ཀ་ཐཾ ཛཱ་ར་སྶ དེ་སཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༥) ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཊི་པུ་ཙྪ་ནཾ ནཱ་མ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཏྭཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ དེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ར་སྶ དེ་སཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༥) ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ ནཱ་མ པུ་ཊྛ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝཾ དེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ དེ་ནྟཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ པི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶ་སི, མ་ནཱ་པཱ ཙཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༥) བྷ་ཎ་ནཾ. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཨ་པུ་ཊྛ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝཾ དེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ དེ་ནྟཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ པི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶ་སི, མ་ནཱ་པཱ ཙཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༥) བྷ་ཝ་ནཾ. ཨ་ཀྐོ་ས་ནཾ (པཱ་རཱ. ༢༨༥) ནཱ་མ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སི, ནི་མི་ཏྟ་མ་ཏྟཱ་སི, ཨ་ལོ་ཧི་ཏཱ་སི, དྷུ་ཝ་ལོ་ཧི་ཏཱ་སི, དྷུ་ཝ་ཙོ་ལཱ༹་སི, པ་གྒྷ་ར་ནྟཱི་སི, སི་ཁ་ར་ཎཱི་སི, ཨི་ཏྠི་པ་ཎྜ་ཀཱ་སི, ཝེ་པུ་རི་སི་ཀཱ་སི, ས་མྦྷི་ནྣཱ་སི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་སཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༥) ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ མེ་ཐུ་ནུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀཾ དུ་ཊྛུ་ལླཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘མེ་ཐུ་ནུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཧཱི’’ཏི ཨི་དཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་ད་སྶ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན མེ་ཐུ་ནུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ་ཡེ་ཝ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙ་ཏྟཱ. སི་ཁ་ར་ཎཱི་སཱིཏི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༥) བ་ཧི་ནི་ཀྑ་ནྟ་ཨཱ་ཎི་མཾ་སཱ. ས་མྦྷི་ནྣཱ་སཱིཏི ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒཱ. ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་སཱིཏི པུ་རི་ས་ནི་མི་ཏྟེ་ན, ཨི་ཏྠི་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ ཏཱ་ཝ ‘‘ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ན ཏཱ་ཝ སཱི་སཾ ཨེ་ཏི. ‘‘ཏ་ཝ ཝ་ཙྩ་མ་གྒོ ཙ པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ ཙ སུ་བྷོ སུ་བྷ་ས་ཎྛཱ་ནོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ, ཨཱི་དི་སེ་ན ནཱ་མ ཨི་ཏྠི་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་སཱི’’ཏི ཝ་ད་ཏི, སཱི་སཾ ཨེ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཝ་ཎྞ་བྷ་ཎ་ནེ པ་ན ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ཝ་ཎྞེ ཨ་གྷ་ཊི་ཏེ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, གྷ་ཊི་ཏེ་པི ཏེ་སུ ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི་སི ས་མྦྷི་ནྣཱ་སི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
ཡཱ་ཙ་ནཱ་ཡ་པི ‘‘དེ་ཧི མེ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན གྷ་ཊི་ཏེ ཨེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
‘‘ཀ་དཱ ཏེ མཱ་ཏཱ པ་སཱི་དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཡཱ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་སུ་པི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, ‘‘ཀ་དཱ ཏེ མཱ་ཏཱ པ་སཱི་དི་སྶ་ཏི, ཀ་དཱ ཏེ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཏ་ཝ མཱ་ཏ་རི པ་ས་ནྣཱ་ཡ ཝཱ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ན་ཡེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ.
‘‘ཀ་ཐཾ ཏྭཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ དེ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༨༥) པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ་པི ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཏྭཾ སཱ་མི་ཀ་སྶ དེ་སཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༨༥) པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ་ཡ ཙ ‘‘ཨེ་ཝཾ དེ་ཧཱི’’ཏི, ‘‘ཨེ་ཝཾ ད་ད་མཱ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི སཱི་སཾ ན ཨེ་ཏི, ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ཨེ་ཝཾ དེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཧི, ཨེ་ཝཾ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ ད་ད་མཱ་ནཱ ཨུ་པ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ སཱ་མི་ཀ་སྶ པི་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ན་ཡེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན གྷ་ཊི་ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཝ་ཙ་ནེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་སུ པ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི་སི ས་མྦྷི་ནྣཱ་སི ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་སཱི’’ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི་ཡེ་ཝ པ་དཱ་ནི སུ་དྡྷཱ་ནི སཱི་སཾ ཨེ་ནྟི, ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཙ ཏཱི་ཎི, པུ་རི་མཱ་ནི ཙ ཝ་ཙྩ་མ་གྒ་པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒ་མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི ཏཱི་ཎཱི་ཏི ཚ པ་དཱ་ནི སུ་དྡྷཱ་ནི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ་ནི, སེ་སཱ་ནི ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ནི་མི་ཏྟེ ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སི, མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ མེ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨེ་ན གྷ་ཊི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨ་དྷ་ཀྑ་ཀནྟི ཨ་ཀྑ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷོ. ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལནྟི ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ. ཨུ་བྦྷ་ཀྑ་ཀནྟི ཨ་ཀྑ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་དྡྷཾ. ཨ་དྷོ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལནྟི ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་དྷོ. ཨ་ཀྑ་ཀཾ, པ་ན ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏྠེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཁེ་ཏྟེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ ཝི་ཡ. ན ཧི བུ་དྡྷཱ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ སཱ་ཝ་སེ་སཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི. ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷནྟི ཝ་ཏྠཾ ཝཱ པུ་པྥཾ ཝཱ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཝཱ.
ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་པུ་རེ་ཀྑཱ་རཱ་ནནྟི (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༨༧) ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་དཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཝཱ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཏྠ་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ ནཱ་མ, པཱ་ལི༹ཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨ་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ ནཱ་མ, ‘‘ཨི་དཱ་ནི་པི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་སི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་སི, ཨ་པྤ་མཱ་དཾ དཱ་ནི ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི, ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ མཱ ཧོ་ཧི་སཱི’’ཏི བྷ་ཎ་ནྟོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་པུ་རེ་ཀྑཱ་རོ ནཱ་མ. ཨི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཉྩ པུ་ར་ཀྑི་ཏྭཱ བྷ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ཡོ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པཱ་ལི༹ཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ པ་ཀ་ཏི་ཝཱ་ཙ་ནཱ་མ་གྒཾ པ་ཧཱ་ཡ ཧ་ས་ནྟོ ཧ་ས་ནྟོ ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི་སི, ས་མྦྷི་ནྣཱ་སི, ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀཱ་སཱི’’ཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཎ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨི་དྷ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ ཨུ་དཱ་ཡི་ཏྠེ་རོ, ཏ་སྶ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ. ན་ནུ ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟ་སྶ པ་ཊི་གྷ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ དྭི་ཝེ་ད་ནནྟི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. རཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཧི ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན པ་ཊི་གྷ་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ རཱ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཀྐོ་སོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན པ་ཊི་གྷ་ཝ་སེ་ནཱ་པཱི་ཏི.
དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.