༡༣. ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ན་ག་ར་སྶཱ་པི གཱ་མ་ཝི་སེ་ས་ཏྟཱ ཨི་དྷ གཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ན་ག་ར་མྤི ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ག་ར་མྤི གཱ་མེ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་མེ་ཝཱ’’ཏི, ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ཏྠེ་ན ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པོ སཱ་པ་ཎོ ནི་ག་མོ, ས་པཱ་ཀཱ་རཱ་པ་ཎཾ ན་ག་རཾ, ཏཾ་ཏཾ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ གཱ་མོཏི ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཎྞཾ ཝི་སེ་སོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀུ་ལཱ་ནི དཱུ་སེ་ཏཱིཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝེ་སྶ་སུ་དྡ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཀུ་ལཱ་ནི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ཏི. དཱུ་སེ་ནྟོ ཙ ན ཨ་སུ་ཙི་ཀ་དྡ་མཱ་དཱི་ཧི དཱུ་སེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ དུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་སཾ པ་སཱ་དཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་པྥ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཧ་རི་ཏྭཱ ཝཱ ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ས་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནཾ (པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༤༣༦-༤༣༧) ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་སྶ པུ་པྥ་སྶ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཱ་ཡ དཱ་ནཾ པུ་པྥ་དཱ་ནཾ, ཏཾ ཨཱ་དི ཡེ་སཾ ཏེ པུ་པྥ་དཱ་ནཱ་ད་ཡོ, ཏེ་ཧི པུ་པྥ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན (པཱ་རཱ. ༤༣༧) ཕ་ལ་དཱ་ན་ཙུ་ཎྞ་མ་ཏྟི་ཀཱ་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་ཝེ་ལུ༹་ཝེ་ཛྫི་ཀཱ་ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ས་དྡྷཾ ཝི་ནཱ་སེ་ནྟོཏི ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཨ་ཉྙེ་སུ པེ་ས་ལེ་སུ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨ་པྤ་སཱ་དཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་མེ་ནྟོ. པུ་པྥ་དཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཙ ཏེ་ཧི ཀ་ཏ་ས་ངྒ་ཧེ་ཧི ཨ་ཉྙེ པེ་ས་ལེ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་རོ་ནྟེ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ ཨི་སྶ་ནྟི ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི སོ ཏེ་སཾ པ་སཱ་དཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི ནཱ་མཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པཱ་པ་ཀཱ ས་མཱ་ཙཱ་རཱཏི བུ་དྡྷ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛ་ཏྟཱ ལཱ་མ་ཀཱ ས་མཱ་ཙཱ་རཱ. ཏེ པ་ན ཡ་སྨཱ ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་རོ་པ་ནཱ་ད་ཡོ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་རོ་པ་ནཱ་ད་ཡོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་རཱ་མཱ་དཱི་ན་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ན ཀ་པྤི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ཧི རོ་པཱ་པ་ནཱ་དི་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཏྠ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪནྟི ཏ་རུ་ཎ་པུ་པྥ་རུ་ཀྑཾ. ཏ་རུ་ཎ་ཀཱ ཧི པུ་པྥ་རུ་ཀྑཱ་པི པུ་པྥ་ག་ཙྪཱ་པི ‘‘མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་སྶ རོ་པ་ནཾ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་རོ་པ་ནཾ, ཏཾ ཨཱ་དི ཡེ་སཾ ཏེ མཱ་ལཱ་ཝ་ཙྪ་རོ་པ་ནཱ་ད་ཡོ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན ཙེ་ཏྠ རོ་པཱ་པ་ན་སི་ཉྩ་ན་སི་ཉྩཱ་པ་ན་ཨོ་ཙི་ན་ན་ཨོ་ཙི་ནཱ་པ་ན་ག་ནྠ་ན་ག་ནྠཱ་པ་ནཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ.

མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ དི་སྶ་ནྟཱིཏི ཡེ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི, ཏེ་ཧི དི་སྶ་ནྟི. སུ་ཡྻ་ནྟཱིཏི ཡེ པ་ར་ཏོ སུ་ཎ་ནྟི, ཏེ་ཧི སོ་ཏ་དྭཱ་རེ་ན སུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རཱི་ཡ་ནྟི. དུ་ཊྛཱ་ནཱིཏི དཱུ་སི་ཏཱ་ནི. ཨ་ལཾ ཏེ ཨི་དྷ ཝཱ་སེ་ནཱཏི ཏ་ཝ ཨི་དྷ ཝཱ་སེ་ན ཨ་ལཾ, མཱ ཨི་དྷ ཏ་ཝ ཝཱ་སོ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠོ ཧི ཨི་དྷ ཨ་ལཾ-ས་དྡོ. པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོཏི ཙོ་དེ་ཏྭཱ སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ, ཨི་མེ ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པཱ་རཱ. ༤༣༤) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནེ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀ་ཏ་པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨོ. ཡ་སྨི་ཉྩ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ཏཱིཏི གཱ་མ་ཏོ བ་ཧི་ཝི་ཧཱ་ར་མཱ་ཧ. ནེ་ཝ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ…པེ… ཙ་རི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏཱིཏི ས་ཙེ་པི གཱ་མོ ཝཱ ནི་ག་མོ ཝཱ དྭཱ་ད་ས་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མོ ཧོ་ཏི, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མོ ཙ ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, ནེ་ཝ ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་སི་ཏུཾ. ཏ་སྨིཾ ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟེ་ན སཱ་མ་ནྟ་གཱ་མེ་པི པི་ཎྜཱ་ཡ ན ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ཝ་ས་ནྟེ་ན ཏ་སྨིཾ གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ན ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. སཱ་མ་ནྟ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟེ་ན པ་ན སཱ་མ་ནྟ་གཱ་མེ ཙ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཀུ་ལ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀ་དཱ་ནེ དུ་ཀྐ་ཊཾ, ཨི་སྶ་ར་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀ་དཱ་ནེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, པ་ས་ཡ྄ཧ དཱ་ནེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི ཨི་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡཾ ‘‘པ་ཀྐ་མ་ཏཱ ཡ་སྨཱ’’ཏི པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏ་སྶ ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི་མྷི པ་ན པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་སྶ་ཛི་པུ་ན་བྦ་སུ་ཀེཏི ཨ་སྶ་ཛི་ཉྩེ་ཝ པུ་ན་བྦ་སུ་ཀ་ཉྩ.

ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ

པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཝི་གྒ་ཧོ ས་མུ་དཱ་ཡོ ས་མཱ་ས་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་ཋ་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ’’ཏི. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝ-ཀཱ་རེ་ན ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ན་ཀ་མྨ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཨ་ཧ་སྶ ཡ་ཏྟ་ཀོ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཡཱ་ཝ་ཏཱི་ཧཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཨ་ཧཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཧཱ་ནཱིཏི ཙ དི་ཝ་སཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ཨ་སུ་ཙི་མོ་ཙ་ནཱ་དི་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཨི་དནྟི ཨི་དཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མཾ. ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ནཱ་མ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ནཱ ཝ་ཏྠུཾ ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན ཝཱ. མ་ཏྟས་དྡེ་ན ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྠུཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ པ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ‘‘ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ’’ཏི ལི་ཁ་ནྟི, ཏཾ ན སུ་ནྡ་རཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ནཾ ཀ་སྶ་ཙི ན ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཨཱ་རོ་ཙ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཝ་ཏྠུ་ནཱ་མ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ནྟ་སྶེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཡོ་པི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཚཱ་དེ་མཱི’’ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཚཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ་པི ཚ་ནྣཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱི ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཉྙཱི ཝཱ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ‘‘ན དཱ་ནི ནཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ དྷུ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ཚཱ་དེ་ནྟེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ལ་ཧུ་ཀཾ ཝཱ ‘‘ག་རུ་ཀཱ’’ཏི ག་རུ་ཀཾ ཝཱ ‘‘ལ་ཧུ་ཀཱ’’ཏི ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ལ་ཛྫི་པ་ཀྑེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ན ཨ་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི. ག་རུ་ཀཾ ‘‘ལ་ཧུ་ཀཱ’’ཏི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ དེ་སེ་ཏི, ནེ་ཝ དེ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི ན་ཙྪ་ནྣཱ.

པ་ཀ་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ, ན ཀ་མྨེ་ཧི ཝི་ཀ་ཏ་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟོ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ན དཱ་ནི ནཾ ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན. ཨ་ཐ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ངྒྷེ་ན ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན པ་ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནཱ ཝཱ པ་ཀ་ཏ་ཏྟེ་ན ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ས་ཉྙི་ནཱ ཝཱ ཚཱ་དི་ཏཱ་པི ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ག་རུ་ཀཾ སཱ་ཝ་སེ་སཾ;

ཚཱ་དེ་ཏི ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ;

ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ནོ ཙ ཕུ་སེ་ཡྻ ཝ་ཛྫཾ;

པ་ཉྷཱ་མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༨༡);

ཨ་ཡ་ཉྷི པ་ཉྷོ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀེ་ན ཀ་ཐི་ཏོ.

ད་ས་སུ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ཡོ བྷཱི་རུ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཙ་ཎྜ་མི་ག་བྷ་ཡེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ་པི པ་བྦ་ཏ་ཝི་ཧཱ་རེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཀ་ནྡ་རཾ ཝཱ ན་དིཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཙ ཙ་ཎྜ་ཝཱ་ལ༹་ཨ་མ་ནུ་སྶཱ་དི་བྷ་ཡཾ ཨ་ཏྠི, མ་གྒེ ཨ་ཛ་ག་རཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟི, ན་དཱི པཱུ་རཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱི ཧུ་ཏྭཱ ཚཱ་དེ་ཏི, ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝཱ ཚཱ་ད་ཡ་ཏོ ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ.

བྷི་ཀྑུ་ནོཏི ས་བྷཱ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ. ས་ཙ་སྶ མུ་ཁེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀོ ག་ཎྜོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཧ་ནུ་ཀ་ཝཱ་ཏོ ཝཱ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ད་ནྟོ ཝཱ རུ་ཛྫ་ཏི, བྷི་ཀྑཱ ཝཱ མ་ནྡཱ ལ་དྡྷཱ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན པ་ན ནེ་ཝ ཝ་ཏྟུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ན ག་ནྟུཾ. ཨ་པི་ཙ ཁོ ‘‘ན ས་ཀྐོ་མཱི’’ཏི ས་ཉྙཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཡཾ པ་ཧུ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཧུ་ས་ཉྙཱི ནཱ་མ. ཨི་མི་ནཱ ཚཱ་དི་ཏཱ་པི ཨ་ཙྪཱ་དི་ཏཱ. ཨ་པྤ་ཧུ་ནཱ པ་ན ཝ་ཏྟུཾ ཝཱ ག་ནྟུཾ ཝཱ ཨ་ས་མ་ཏྠེ་ན པ་ཧུ་ས་ཉྙི་ནཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཧུ་ས་ཉྙི་ནཱ ཝཱ ཚཱ་དི་ཏཱ་པི ཨ་ཙྪཱ་དི་ཏཱ་ཝ.

ཨི་དཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཨ་ངྒ་དྭ་ཡཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ. ས་ཙེ པ་ན ‘‘ཚཱ་དེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟེ ཝཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟེ ཝཱ པ་ཋ་མ་ཡཱ་མཱ་དཱི་སུ ཝཱ ལ་ཛྫི་དྷ་མྨཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཚཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ན ཚཱ་དེ་ཏི ནཱ་མ.

ཡ་སྶ པ་ན ཨ་བྷི་ཀྑུ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཝ་ས་ནྟ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ག་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ཨཱ་ག་མེ་ནྟ་སྶ ཝཱ, ས་བྷཱ་ག་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཝཱ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སོ་པི མཱ་སོ་པི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཚཱ་དེ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཙྪ་ནྣཱ་ཝ ཧོ་ཏི.

ཡོ པ་ན ཨཱ་པ་ནྣ་མ་ཏྟོ་ཝ ཨ་གྒིཾ ཨ་ཀྐ་ནྟ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ས་ཧ་སཱ ཨ་པ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ག་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཝི ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཡཾ ན་ཙྪཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཝ ན ཚཱ་དེ་ཏི ནཱ་མ. ས་བྷཱ་ག་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎནྟི ཨ་ཝེ་རི་ས་བྷཱ་ག་མ་ཏྟ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ. ཨ་ཝེ་རི་ས་བྷཱ་ག་སྶ ཧི ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཡོ པ་ན ཝི་ས་བྷཱ་གོ ཧོ་ཏི སུ་ཏྭཱ པ་ཀཱ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ་པི ས་ནྟི་ཀེ ན ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏུ, པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ དི་ཝཱ ཝཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ, ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎཾ ན ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་དྡྷ་སྟེ ཨ་རུ་ཎེ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ངྑེ་པ་ཏོཏི ས་མཱ་ས་ཏོ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨ་ཀཱ་མཱ པ་རི་ཝ་ཏྠ་བྦནྟི ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་གྒ་མོ་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟེ་ནཱ་པི པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཀཱ་མེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཝཱ་སཾ ས་མཱ་དཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཝཱ་ས་ཝ་ཏྟཾ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ. ཡ་དི་པི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ, སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ, ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཨི་དྷ ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ…པེ… ཏི་ཝི་དྷོ པ་རི་ཝཱ་སོ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཝཱ་ཀྱེ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏི དཱ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་པ་རི་ཝཱ་སོ. སུ་དྡྷ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ. ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦོ པ་རི་ཝཱ་སོ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ.

ཨི་དཱ་ནི ཏེ ཏི་ཝི་དྷེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་སེ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཧཱིཏི ཡ་སྨཱ. ཨེ་ཀཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟེ་ན ན་ཡེ་ན. ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏིས་དྡོ ‘‘ཨི་ཏི ཝཱ, ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༡༣, ༡༩༧) ཝི་ཡ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ‘‘སོ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་ས་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མཾ པཱ་ལི༹་སེ་སཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༠༢) ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝཾ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ. ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནཱཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༩༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན. ཏ་ཏོཏི པ་ཀྑ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏི་རེ་ཀོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཀྑོ, ཏཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོཏི ཏིཾ་ས་ཏི་མ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. མཱ་ས་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣནྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུཾ མི་ན་ནྟོ ཝི་ཡ སི་ཡ་ཏི ཨ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི མཱ་སོ, ཏིཾ་ས་ར་ཏྟི་ནྡི་ཝོ, ཏཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ པུ་ཎྞེཏི ཏཾ ཏཾ ས་ཏྟཾ, དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ས་ངྒ་མྨ ཝ་ད་ནྟོ ཝི་ཡ ས་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི སཾ་ཝ་ཙྪ་རོ, དྭཱ་ད་ས མཱ་སཱ, ཏ་སྨིཾ པ་རི་པུ་ཎྞེ.

ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ནཱ་མེ་ན ས་ཧ ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨུ་པ་རི ‘‘ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝཱ’’ཏི མ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ནཱ་མ་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ནཾ ཝི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ནཱ་མ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ དུ་ཝི་དྷེ ནཱ་མེ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ནཱ་མཾ, ཏ་སྨཱ. སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛཱིཏི སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི ནཱ་མཱ་ཡཾ. ཨི་ཏིས་དྡོ ཧེ་ཏྠ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྠཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི. ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ‘‘སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛཱི’’ཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་དཱི་ན་མྤི ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ གོ་ཏྟ་ཉྩཱཏི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཏྟཱ ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཝ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ གོ་ཏྟ་ཉྩ. གཾ ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྟཾ, ས་ཛཱ་ཏི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་དཱི་སུ ག་ནྟུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ བུ་དྡྷིཾ, ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོཏི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ ནཱ་མཱ་ཡཾ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཨི་ཏིས་དྡོ ཝ་ཙ་ན་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཡཾ ནི་ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙཱ’’ཏི, ས་ཛཱ་ཏི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནཱ་མ་ཏྟཱ ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཏེ་ན ཏེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙཱཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ད་མྤི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཨི་མ་སྶཱ་པི ནཱ་མཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨི་ཏིས་དྡོ ཝཱ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀ་མྤི ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཡི་དཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ནཱ་མ་ཏྟཱ, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ནཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ་པཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨི་དཾ པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན, གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན, ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དཱི་སུ, སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝཱ. ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ དྭཱི་སུ པ་དེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན་པི ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ. དྭཱི་ཧི པ་ན སུ་ས་མཱ་དི་ནྣཾ་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ས་མཱ་དཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ).

ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱཏི –

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, སོ་ཧཾ ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙིཾ, ཏ་སྶ མེ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨེ་ཀཱ་ཧ་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་དཱ་སི, སོ་ཧཾ པ་རི་ཝ་སཱ་མི, ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) –

ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཏཾ ཏཾ ཡོ་ཛ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ. ཨི་མ་ཉྩ པ་ན་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢). ‘‘པུ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ་ག་ཏཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ཀ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ‘‘ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི་ཏི མཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷཱ་རེ་ཏུ’’, དྭི་ནྣཾ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ དྷཱ་རེ་ནྟུ’’, ཏི་ཎྞཾ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ནྟཱུ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་ཉྩ ར་ཏྟི་ཙྪེ་ད་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༥) པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཡཱ་ནི ཙ་ཏུ་ན་ཝུ་ཏི ཝ་ཏྟཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་སཾ བྷེ་ད་ཉྩ, ཡོ ཙ ‘‘ཏ་ཡོ ཁོ, ཨུ་པཱ་ལི, པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཱ ས་ཧ་ཝཱ་སོ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཨ་ནཱ་རོ་ཙ་ནཱ’’ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༨༣) ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཀ་ཏྭཱ.

ཨ་ཡཾ ཧེ་ཏྠ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ – ས་ཙེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༦) ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་ཝི་སྶ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་ས་མྤི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ཏ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡ་ཉྩ ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཡེ་པི ཨ་ནྟོ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་པྤ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡ་ཉྩ ནེ་སཾ ཚ་ཏྟ་ས་དྡཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐཱ་སི་ཏ་ས་དྡཾ ཝཱ ཁི་པི་ཏ་ས་དྡཾ ཝཱ སུ་ཏྭཱ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ག་ཏ་ཀཱ་ལེ ཛཱ་ན་ནྟེ་ནཱ་པི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ. ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཡོ་པི ར་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ར་ཏྟིཾ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, སོ་པི་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཾ ན་ཏྠི. ས་ཙེ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༦) ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ ཨ་དྷི་ཀཱ ར་ཏྟི་ཡོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པྤ་ཊི་པ་དཱ.

ན་དི་ཨཱ་དཱི་སུ ནཱ་ཝཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི པ་ར་ཏཱི་རེ ཋི་ཏ་མྤི ཨཱ་ཀཱ་སེ ག་ཙྪ་ནྟ་མྤི པ་བྦ་ཏ་ཏ་ལ་ཨ་ར་ཉྙཱ་དཱི་སུ དཱུ་རེ ཋི་ཏ་མྤི བྷི་ཀྑུཾ དི་སྭཱ ས་ཙེ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ནཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ག་ནྟྭཱ, མ་ཧཱ་ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཝཱ ཝེ་གེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊ་ཉྩ. ས་ཙེ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟོ་པི ས་མྤཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཝཱ སཱ་ཝེ་ཏུཾ ཝཱ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཾ.

ཨ་ཉྙཾ ཀ་ཉྩི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཏེ་ན་པི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༦). ས་ཙེ ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏེ པ་སྶ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཋི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙ ཧོ་ཏི, ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ. ཨ་ཐ ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ན པ་སྶ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཙ ཝ་ཏྟ་བྷེ་ད་དུ་ཀྐ་ཊཾ. ས་ཉྩི་ཙྩ ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ པ་ན ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཝ་ཏྟ་བྷེ་དེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊཾ.

ཏ་ཏྠེ་ཝཱཏི མཱ་ལ༹་ཀ་སཱི་མཱ་ཡ་མེ་ཝ. མཱ་ལ༹་ཀ་ཏོ པ་ན བྷི་ཀྑཱུ་སུ ནི་ཀྑ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༧). མཱ་ལ༹་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ས་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ས་ཧ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི. ས་ཙེ སོ་པི པ་ཀྐ་ནྟོ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཡ་སྶ མཱ་ལ༹་ཀེ ནཱ་རོ་ཙི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེཏི ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ. དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. ཙཱུ་ལ༹་ཝ་གྒ ༣.༩༧) བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ས་དྡ་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མྨཱཏི མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. གུ་མྦེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནེཏི ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦནྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་སོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦོ. ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ’’ནྟི པ་ན སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་རོ་ཙེ་ནྟེ་ན ཙ ས་ཙེ ན་ཝ་ཀ་ཏ་རོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ, ‘‘བྷ་ནྟེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་ཙེ ཨ་ཉྙོ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ས་ཙེ ཨེ་ས ནཾ པ་སྶ་ཏི, ས་དྡཾ ཝཱ ཏ་སྶ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཙེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་མྤི ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶཱ་པི ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཐ དྭཱ་ད་ས་ཧ་ཏྠཾ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ར་ཏྟི་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཝ་ཏྟ་བྷེ་དོ པ་ན ན་ཏྠི. ཨུ་ཊྛི་ཏེཏི ཨུ་གྒ་ཏེ. ཡཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ བྷི་ཀྑུནྟི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཝཱ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཡཾ ཨ་ཉྙཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ནཱ་རོ་ཙེ་ནྟ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊཾ སི་ཡཱ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཏུ ར་ཏྟི་ཙྪེ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ‘‘ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ས་བྦེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ. ཡཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡོ པཱུ་རེ་ནྟཱིཏི ཡ་ཏྟ་ཀཱ ར་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ ར་ཏྟི་ཡོ ཡཱ་ཝ པཱུ་རེ་ནྟི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྠ་བྦཾ. ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཝཾ ཡ་ཏྟ་ཀཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ནི, ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ་ནི ཝཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཝ་སི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཏྠཱ་རོཏི པ་པ་ཉྩོ.

ཨི་ཏ་རེ་སུ པ་ན དྭཱི་སཱུཏི སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ, ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སོ་ཏི དྭི་ནྣཾ མ་ཛ྄ཛྷེ. ཁ་ནྡྷ་ཀེཏི ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༥༦ ཨཱ་ད་ཡོ). ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟོ མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་ཏོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢; ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༤༢) པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཊི་ལོ་མ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ ཨ་སུ་ཀ་ཉྩ དི་ཝ་སཾ ཝཱ པ་ཀྑཾ ཝཱ མཱ་སཾ ཝཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཝཱ ཏ་ཝ སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ནཱ་མི, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཧཾ སུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, ཏ་སྶ དི་ནྣོ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ‘‘ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟེ་ན ཡ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ མཱ་སཾ ཝཱ དྭེ་མཱ་སཾ ཝཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ ‘‘མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཨ་སུ་དྡྷོ་མྷཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ ཙ པུ་ན ཨ་ཉྙཾ མཱ་སཾ ས་ར་ཏི, ཏ་མྤི མཱ་སཾ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦ་མེ་ཝ, པུ་ན པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཨ་ཐ ‘‘དྭེ་མཱ་སཾ ཨ་སུ་དྡྷོ་མྷཱི’’ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧེ་སི, པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ ཙ ‘‘མཱ་ས་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་སུ་དྡྷོ་མྷཱི’’ཏི ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, མཱ་ས་མེ་ཝ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ, པུ་ན པ་རི་ཝཱ་ས་དཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. ཨ་ཡ་ཉྷི སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ཨུ་དྡྷ་མྤི ཨཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ་པི ཨོ་རོ་ཧ་ཏི, ཨི་ད་མ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎཾ.

ཡོ པ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་པྤ་ཊི་ལོ་མ་ཝ་སེ་ན པུ་ཙྪི་ཡ་མཱ་ནོ་པི ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟཾ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢) ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ན་སྶ་ར་ཏི, ར་ཏྟི་པ་རི་ཡ་ནྟེ ཝེ་མ་ཏི་ཀོ ཝཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ནྣོ སུ་དྡྷ་ནྟ་པ་རི་ཝཱ་སོ ‘‘མ་ཧཱ་སུ་དྡྷ་ནྟོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ཧི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་དི་ཝ་སོ, ཏཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཡོ ག་ཎེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ ནཱ་རོ་ཧ་ཏི, ཧེ་ཊྛཱ པ་ན ཨོ་རོ་ཧ་ཏི. ཏ་སྨཱ ས་ཙེ པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ ར་ཏྟི་པ་རི་ཙྪེ་དེ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི ‘‘མཱ་སོ ཝཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་རོ ཝཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི, མཱ་སཾ ཝཱ སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ ཝཱ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ཧཾ སུ་དྡྷོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟ་སྶ ཙཱུ་ལ༹་སུ་དྡྷ་ནྟོ དཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ཛཱ་ན་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘དུ་ཝི་དྷོ་པི ཙེ་ས…པེ… དཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ དཱ་ན་ཝི་དྷི ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏོཏི ཏ་སྶ དུ་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི སུ་དྡྷ་ནྟ་སྶ དཱ་ན་ཝི་དྷི ‘‘ཏེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ངྒྷཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ…པེ… ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༥༦) ཨཱ་ག་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ པ་ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི.

ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱ ཨ་ཝ་དྷུ་ཡ པ་ཧཱ་ཡ ས་མོ་དྷཱ་ནོ ཨོ་དྷཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནོ. ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཾ ཨ་གྒྷེ་ན ས་མོ་དྷཱ་ནོ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ. མི་སྶ་ཀཱ་ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ནོ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ནྟ་སྶཱཏི ཡོ པ་རི་ཝཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཝཱ་སེ ཨ་ནྟ་རཱ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ. པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེཏི ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ, ཏེ་ན ‘‘མཱ་ན་ཏྟ་ཙི་ཎྞ་དི་ཝ་སེ ཙཱ’’ཏི་པི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. མ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ཀྑེ་ཏྭཱ. ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱཏི མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ, པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཝཱ་སོཏི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཀ་མྨེ་ན དཱ་ཏ་བྦ་པ་རི་ཝཱ་སོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཡོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝཱ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་རི་ཝ་ས་ནྟོ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢; ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༤༣) ཝཱ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཝཱ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་ར་ནྟོ ཝཱ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཝཱ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་རི་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མཱ ཝཱ ཨཱུ་ན་ཏ་རཱ ཝཱ ར་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཏ་སྶ མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནེ་ན ཏེ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་དི་ཝ་སེ ཙ མཱ་ན་ཏྟ་ཙི་ཎྞ་དི་ཝ་སེ ཙ ས་བྦེ ཨོ་དྷུ་ནི་ཏྭཱ ཨ་དི་ཝ་སེ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟིཾ མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ས་མོ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི.

ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༡༠༢), ཏཾ མཱུ་ལཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨི་ཏ་རཾ ས་མོ་དྷཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, མཱུ་ལཱ་ཡ པ་ཊི་ཀ་སྶ་ནཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པུ་བྦེ ག་ཧི་ཏ་པ་རི་ཝཱ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ.

ཡཱ ཨེ་ཀཱ ཝཱ…པེ… ས་བྦ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོཏི ཡཱ ཨེ་ཀཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ས་བྦ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, ཡཱ དྭེ ཝཱ ཏི་སྶོ ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་བྦ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་སནྟི ས་བྦ་ཙི་ར་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. དཱ་ན་ཝི་དྷི པ་ན་སྶ ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཡ་སྶ པ་ན ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་སཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, ཨ་པ་ར་མྤི ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་སཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, ཨ་པ་ར་མྤི ས་ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ད་སཱ་ཧ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ད་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་ཧ་སྶཾ དི་ཝ་ས་ས་ཏ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཀིཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི? ས་བྦཾ ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ ད་ས དི་ཝ་སེ པ་རི་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ད་སཱ་ཧེ་ན དི་ཝ་ས་ས་ཏ་མྤི པ་རི་ཝ་སི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ད་ས་ས་ཏཾ ར་ཏྟི་ས་ཏཾ, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཚཱ་ད་ཡི་ཏྭཱ་ན;

ད་ས ར་ཏྟི་ཡོ ཝ་སི་ཏྭཱ་ན, མུ་ཙྩེ་ཡྻ པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀོ’’ཏི. (པ་རི. ༤༧༧);

ཨ་ཡཾ ཨ་གྒྷ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མ.

ཨི་དཱ་ནི མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ནི་དྡི་སི་ཏུཾ ‘‘མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ན་ཡོ –

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ཨེ་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ, ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ, ཨེ་ཀཾ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མཾ, ཨེ་ཀཾ ས་ཉྩ་རི་ཏྟཾ, ཨེ་ཀཾ ཀུ་ཊི་ཀཱ་ར་ཀཾ, ཨེ་ཀཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་ར་ཀཾ, ཨེ་ཀཾ དུ་ཊྛ་དོ་སཾ, ཨེ་ཀཾ ཨ་ཉྙ་བྷཱ་གི་ཡཾ, ཨེ་ཀཾ ས་ངྒྷ་བྷེ་དཾ, ཨེ་ཀཾ བྷེ་དཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཾ, ཨེ་ཀཾ དུ་བྦ་ཙཾ, ཨེ་ཀཾ ཀུ་ལ་དཱུ་ས་ཀཾ, སོ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སཾ ཡཱ་ཙཱ་མཱི’’ཏི –

ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཡཱ་ཙཱ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་སོ དཱ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡོ’’ཏི་པི ‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི་པི ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན་པི གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན་པི ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན་པི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྛ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ མི་སྶ་ཀ་ས་མོ་དྷཱ་ནོ. ས་བྦ་པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཝ་སཱ་ནེ པ་ན ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ཀ་ཐཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏི་ཝི་དྷེ་པི ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སེ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏི་ཝི་དྷེ་པི ས་མོ་དྷཱ་ན་པ་རི་ཝཱ་སེ ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ས་མོ་དྷཱ་ན་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཡ སཱ ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ ཀུ་ཏོ ལ་དྡྷ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏྠཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཚཱ་ར་ཏྟནྟི རཱ ས་དྡོ ཏཱི་ཡ་ཏི ཚི་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ར་ཏྟི, ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡ་སྶ ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཀཱ་ལོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཚ ར་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་ཧ་ཊཱ, ཚ་ནྣཾ ར་ཏྟཱི་ནཾ ཝཱ ས་མཱ་ཧཱ་རོ ཚ་ར་ཏྟཾ, ཚ་ར་ཏྟ་མེ་ཝ ཚཱ་ར་ཏྟཾ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྱ་ཏི་རེ་ཀེ་ན ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཚ ར་ཏྟི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ.

པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦནྟི ཡ་སྨཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་རི་ཝཱ་སཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཀེ་ཝ་ལཾ མཱ་ན་ཏྟ་མེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཡཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་ཝུ་ཏྠ་པ་རི་ཝཱ་ས་སྶ དཱི་ཡ་ཏི, ཨི་དཾ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དནྟི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མཱ་ན་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཝཱ་ཀྱེ. ཀ་ཐཾ པ་ན ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ མཱ་ན་ཏྟཱ་ནཾ དཱ་ན་ཝི་དྷི ཙ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨ་ཡནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. པ་རི་ཝཱ་སེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་དེ་སནྟི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མྨ གུ་མྦེ་ན ཝཱ ཝ་ཏི་ཡཱ ཝཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཊྛཱ་ནཾ. ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི ཨ་ནྟོ་ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ. ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱཏི –

‘‘ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ, སོ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཡཱ་ཙིཾ, ཏ་སྶ མེ ས་ངྒྷོ ཨེ་ཀི་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་ཡ ཚཱ་ར་ཏྟཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་དཱ་སི, སོ་ཧཾ མཱ་ན་ཏྟཾ ཙ་རཱ་མི, ཝེ་ད་ཡཱ་མ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི མཾ ས་ངྒྷོ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༧) –

ཨཱ་པ་ཏྟི་དི་ཝ་སཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ. ཨི་མ་ཉྩ པ་ན ཨ་ཏྠཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༧) ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བྷཱ་སཱ་ཡ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑུཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སེ་ཧི ས་ཏི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ག་ནྟུ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨ་རུ་ཎེ ཨུ་ཊྛི་ཏེ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཝ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ས་ཙེ སོ་པི ཀེ་ན་ཙི ཀ་མྨེ་ན པུ་རེ ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཝཱ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཾ ཝཱ ཡཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཡ་སྨཱ ག་ཎ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ, བྷི་ཀྑཱུ་ན་ཉྩ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ་ཝ ཝ་སི, ཏེ་ན་སྶ ཨཱུ་ནེ ག་ཎེ ཙ་ར་ཎ་དོ་སོ ཝཱ ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ ཝཱ ན ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཀ་ཉྩི ན པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཡཾ པ་ཋ་མཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏོ ཏེ་སུ ག་ཏེ་སུ ཝཱ ཨ་ག་ཏེ་སུ ཝཱ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི.

ཡ་ཏྠ སི་ཡཱཏི ཡ་སྶཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ ཝཱི་ས་ཏི་ག་ཎོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ཏྠི. ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཏ་བྦོཏི ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན པ་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྦྷཱ་ན་ཀ་མྨཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘སུ་ཎཱ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༡༠༡) པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན. ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཨ་བྦྷ་ནྟེ་ཧི ཙ པ་ཋ་མཾ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཀཱ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡ་ཉྷི ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏོ, པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་བྦྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦོ. ཝ་ཏྟེ ས་མཱ་དི་ནྣེ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་པི ཝ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏྭཱ ཨ་བྦྷཱ་ནཾ ཡཱ་ཙི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཝ་ཏྟ་སྶ པ་ན ཝ་ཏྟ་ས་མཱ་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི. སོ ཧི ཚཱ་ར་ཏྟཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ནེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༩༧) ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཏཾ པ་ནེ་ཏཾ ས་བྦཾ པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ཀ་མྨཾ པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༧༥) ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༥, ༩༧) ཙ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷ་ཡེ་ན ན ཝི་ཏྠཱ་ར་ཡི་མྷ, ཨ་ཏྠི་ཀེ་ཧི པ་ན ཏ་ཏོ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མ་སྶ པ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་ཏ་རེ་ན ཀ་ཏཾ ཀུ་པྤ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀེ་ནཱ་པི ཙེ…པེ… ཨ་ན་བྦྷི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཡནྟི ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ. སཱ་མཱི་ཙཱིཏི ཝ་ཏྟཾ.

ཨི་ཏི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ

ཝི་ན་ཡ་ཏྠ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡཾ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནི་ཡཾ

ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.