༡. ལ་སུ་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. ལ་སུ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ལ་སུ་ཎ’’ནྟི ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི མ་ག་དྷེ་སུ ཛཱ་ཏཾ ལ་སུ་ཎ་མེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་མྤི བྷ་ཎྜི་ཀ་ལ་སུ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ མ་ག་དྷ་ར་ཊྛེ ཛཱ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
བྷ་ཎྜི་ཀ་ལ་སུ་ཎནྟི པོ་ཊྚ་ལི་ཀ་ལ་སུ་ཎ་མེ་ཝ, ས་མྤུ་ཎྞ་མི་ཉྫཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཨེ་ཀ་དྭི་ཏི་མི་ཉྫ་ཀ’’ནྟི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རེཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༧༩༥) ཨེ་ཏྠ ས་ཙེ དྭེ ཏ་ཡོ བྷ་ཎྜི་ཀེ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཡེ་ཝ ས་ངྑཱ་དི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི, ཨེ་ཀཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་མི་ཉྫ་ཀཾ ཁཱ་ད་ནྟི་ཡཱ པ་ན པ་ཡོ་ག་ག་ཎ་ནཱ་ཡ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནི.
པ་ལ་ཎྜུ་ཀཱདཱི་ནཾ ཝ་ཎྞེ་ན ཝཱ མི་ཉྫཱ་ཡ ཝཱ ནཱ་ནཱ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ཝ་ཎྞེ་ན ཏཱ་ཝ པ་ལ་ཎྜུ་ཀོ ནཱ་མ པ་ཎྜུ་ཝ་ཎྞོ ཧོ་ཏི, བྷ་ཉྫ་ན་ཀོ ལོ་ཧི་ཏ་ཝ་ཎྞོ, ཧ་རི་ཏ་ཀོ ཧ་རི་ཏ་པ་ཎྞ་ཝ་ཎྞོ. མི་ཉྫཱ་ཡ པ་ན པ་ལ་ཎྜུ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཱ མི་ཉྫཱ ཧོ་ཏི, བྷ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ དྭེ, ཧ་རི་ཏ་ཀ་སྶ ཏི་སྶོ. ཙཱ་པ་ལ་སུ་ཎོ ཨ་མི་ཉྫ་ཀོ. ཨ་ངྐུ་ར་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཏ་སྶ ཧོ་ཏི. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཱདཱི་སུ པ་ན ‘‘པ་ལ་ཎྜུ་ཀ་སྶ ཏཱི་ཎི མི་ཉྫཱ་ནི, བྷ་ཉྫ་ན་ཀ་སྶ དྭེ, ཧ་རི་ཏ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༧༩༧) ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ པ་ལ་ཎྜུ་ཀཱ་ད་ཡོ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ནྟི. སཱུ་པ་ས་མྤཱ་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ན མཱ་ག་དྷ་ཀ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཉྷི པ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སུ མུ་གྒ་སཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཝཱ མ་ཙྪ་མཾ་ས་ཝི་ཀ་ཏི་ཡཱ ཝཱ ཏེ་ལེ ཝཱ བ་ད་ར་སཱ་ལ༹་ཝཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་མྦི་ལ་སཱ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི་བྷ་ངྒེ་སུ ཝཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཡཱ་གུ་བྷ་ཏྟེ་པི པ་ཀྑི་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བ་ད་ར་སཱ་ལ༹་ཝཾ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༧༩༣-༧༩༧) ནཱ་མ བ་ད་ར་ཕ་ལཱ་ནི སུ་ཀྑཱ་པེ་ཏྭཱ ཙུ་ཎྞེ་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཱ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ་ཝི་ཀ་ཏི.
ལ་སུ་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ས་མྦཱ་དྷ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ་ཀཱ་སེ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨུ་པ་ཀ་ཙྪ་ཀེ་སུ ཙ མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡཱཏི ཀ་ཎྜུ་ཀ་ཙྪུ་ཨཱ་དི་ཨཱ་བཱ་དྷ་པ་ཙྩ་ཡཱ སཾ་ཧ་རཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨེ་ཏྠ ཙ ལ་སུ་ཎེ ཙ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི (ཝ་ཛི་ར. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༨༠༠) པོ་རཱ་ཎཱ.
ས་མྦཱ་དྷ་ལོ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཏ་ལ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ལ་གྷཱ་ཏ་ཀེཏི མ་ཏྠ་ཀེ པ་ཧཱ་ར་དཱ་ནེ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཏ་ལཾ ‘‘མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་རཾ དེ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༨༠༤) པ་ད་བྷཱ་ཛ་ནི་ཡཾཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མུ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཏ་ལ་གྷཱ་ཏ་ནེ’’ཏི. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ སཱ་ཎ་ཏྟི་ཀཾ.
ཏ་ལ་གྷཱ་ཏ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཛ་ཏུ་མ་ཊྛ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ཛ་ཏུ་མ་ཊྛ་ཀེ’’ཏི ཨེ་ཏཾ ནི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་ན ད་ཎྜ་ཀཾ པ་ཝེ་སེ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཛ་ཏུ་མ་ཊྛ་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦནྟི པ་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་གྒ་པ་བྦནྟི ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་གྒ་པ་བྦཾ. ཏ་ཏི་ཡཾ པ་བྦཾ པ་ཝེ་སེ་ཏཱིཏི ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི ཏ་ཏི་ཡཾ པ་བྦཾ པ་ཝེ་སེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༨༡༢) ‘‘ག་མྦྷཱི་ར་ཏོ དྭི་ནྣཾ པ་བྦཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི ཀེ་ས་གྒ་མ་ཏྟ་མྤི པ་ཝེ་སེ་ནྟི་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི.
ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རཾ ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀཾ ཨཱ་དི་ཡ་ན་ཝ་ཏྠུ་སྨིནྟི ཨ་ཏི་ཨ་ནྟོ པ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀ་དྷོ་ཝ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ. ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༨༡༢) པ་ན ས་ཏི་པི ཕ་སྶ་སྶཱ་དི་ཡ་ནེ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ནཱཏི ཏ་ཀྐ་ད་དྷི་མ་ཏྠུ་ར་ས་ཁཱི་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན. ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བཱི་ཛ་ནི་ཡཱཏི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་ཎྞཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི བཱི་ཛ་ནི་ཡཱ.
ཨི་མཾ པི་ཝ་ཐཱཏི ཨི་མཾ པཱ་ནཱི་ཡཾ ཝཱ སཱུ་པཱ་དིཾ ཝཱ པི་ཝ་ཐ. ཨི་མི་ནཱ བཱི་ཛ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ་ན བཱི་ཛ་ཐ. དཱ་པེ་ནྟི་ཡཱཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི དཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ.
ཨུ་པ་ཏི་ཊྛ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཙེ་ཝ བྷོ་ཛ་ན་ཉྩ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ པ་ན ཨ་ར་ཉྙ་ཏོ ཨཱ་ཧ་ར་ཎེ་པི སུ་ཀྑཱ་པ་ནེ་པི ཝ་དྡ་ལི་དི་ཝ་སེ བྷ་ཛྫ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ན་ས་ཛྫ་ནེ་པི ཀ་པ་ལླ་ས་ཛྫ་ནེ་པི ད་བྦི་ས་ཛྫ་ནེ་པི དཱ་རཱུ་ནི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་གྒི་ཀ་ར་ཎེ་པི ཀ་པ་ལླ་མྷི དྷ་ཉྙ་པ་ཀྑི་པ་ནེ་པི ད་བྦི་ཡཱ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་སུ་པི ཀོ་ཊྚ་ན་ཏྠཾ ཨུ་དུ་ཀྑ་ལ་མུ་ས་ལཱ་དི་ས་ཛྫ་ནེ་སུ་པི ཀོ་ཊྚ་ན་པ་པྥོ་ཊ་ན་དྷོ་ཝ་ནཱ་དཱི་སུ་པི ཡཱ་ཝ མུ་ཁེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ད་ནྟེ་ཧི ས་ངྑཱ་ད་ཏི, ཏཱ་ཝ ས་བྦ་པྤ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ད་ནྟེ་ཧི སཾ་ཁཱ་ད་ནཾ, ཏཱ་ཝ པུ་བྦ་པྤ་ཡོ་གེ་སུ དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཱི’’ཏི.
ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. པ་ཋ་མ་ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚེཏི གྷ་ར་ཀུ་ཊྚ་སྶ པ་ར་བྷཱ་གེ. ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རེཏི པ་རི་ཀྑེ་པ་པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཏི་རོ་བྷཱ་གེ, ཏེ ཙ ཁོ ཀུ་ཊྚ་པཱ་ཀཱ་རཱ ཨི་ཊྛ་ཀ་སི་ལ་དཱ་རཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཀུ་ཊྚ་སྶ ཝཱ པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཝཱ པ་ར་ཏོ’’ཏི. ས་བྦཱ་ནི་པེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཚ་ཌྜེ་ནྟི་ཡཱཏི ཨེ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཚ་ཌྜེ་ནྟི་ཡཱ. པཱ་ཊེ་ཀྐཾ པ་ན ཚ་ཌྜེ་ནྟི་ཡཱ ཝ་ཏྠུ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡ་མྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
བྷི་ཀྑུ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊནྟི བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་བྦ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ཊཾ.
པ་ཋ་མ་ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན བྷི་ཀྑུཾ ས་མུ་ཙྩི་ནོ་ཏི. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་བཱི་ཛེ་སུ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༨༣༠) པ་ན ཁེ་ཏྟེ་སུ ཀོ་ཎཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་རོ་པི་མེ་སུ ཁེ་ཏྟ་མ་རི་ཡཱ་དཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་ཊྛཱ་ནེ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཚ་ཌྜི་ཏ་ཁེ་ཏྟེཏི མ་ནུ་སྶེ་སུ ས་སྶཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ག་ཏེ་སུ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཁེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡ་ཏྠ པ་ན ‘‘ལཱ་ཡི་ཏ་མྤི པུ་བྦ་ཎྞཱ་དི པུ་ན ཨུ་ཊྛ་ཧི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ར་ཀྑ་ནྟི, ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་མེ་ཝ. སཱ་མི་ཀེ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཁེ་ཏྟ་པཱ་ལ་ཀཱ, ཨཱ་རཱ་མཱ་དི་གོ་པ་ཀཱ ཙ སཱ་མི་ཀཱ་ཝ. ཨི་མི་ནཱ ཙ ས་ངྒྷ་ས་ནྟ་ཀེ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཚ་ཌྜེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ས་ངྒྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ, ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀེ བྷི་ཀྑུ་ས་ནྟ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི སཱ་རུ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་ཙྩཱ་ར་ཚ་ཌྜ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ན་ཙྩནྟི ན་ཊཱ་ད་ཡོ ཝཱ ན་ཙྩ་ནྟུ, སོ་ཎྜཱ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མོ་ར་སུ་ཝ་མ་ཀྐ་ཊཱ་ད་ཡོ་པི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ ན་ཙྩ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཙྩ་ནྟི ཨ་ནྟ་མ་སོ མོ་ར་ན་ཙྩ་མྤཱི’’ཏི. གཱི་ཏནྟི ན་ཊཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ གཱི་ཏཾ ཧོ་ཏུ, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལེ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ སཱ་དྷུ་ཀཱི་ལི༹་ཏ་གཱི་ཏཾ ཝཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ‘‘ད་ནྟ་གཱི་ཏ་མྤི གཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཨོ་ཀཱུ་ཛ་ནྟཱ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦ་མེ་ཏཾ གཱི་ཏ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གཱི་ཏ་ནྟི ཨ་ནྟ་མ་སོ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཎ་ཀ་གཱི་ཏ་མྤཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨ་བྷཱ་ཎ་ཀ་གཱི་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ས་ཉྙ་ཏ་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏྟཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་དཱི་གྷཾ ཀ་ཏྭཱ གཱི་ཏ་སྶ་རེ་ན དྷ་མྨ་བྷ་ཎ་ནཾ, ཏ་མྤི ནེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནོ, ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ (ཁུ. པཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.པ་ཙྪི་མ་པ་ཉྩ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘‘དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ གཱི་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, གཱི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏོ པ་ན དྷ་མྨོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྨཱ དྷ་མྨཾ བྷ་ཎ་ནྟེ་ན ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཏྟཱ་དིཾ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ ཙ་ཏུ་ར་སྶེ་ན (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༤༩) ཝ་ཏྟེ་ན པ་རི་མ་ཎྜ་ལཱ་ནི པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཝཱ་དི་ཏནྟི ཏ་ནྟི་བ་དྡྷཱ་དི་ཝཱ་ད་ནཱི་ཡ་བྷ་ཎྜ་ཝཱ་དི་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ, ཀུ་ཊ་བྷེ་རི་ཝཱ་དི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ད་ཀ་བྷེ་རི་ཝཱ་དི་ཏ་མྤི, ས་བྦ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཝཱ་དི་ཏ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་དི་ཏ་ནྟི ཨ་ནྟ་མ་སོ ཨུ་ད་ཀ་བྷེ་རི་ཝཱ་དི་ཏ’’ནྟི. ཡཾ པ་ན ནི་ཊྛུ་བྷ་ནྟཱི ཝཱ སཱ་ས་ངྐེ ཝཱ ཋི་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཀཾ ཝཱ ཕོ་ཊེ་ཏི, པཱ་ཎིཾ ཝཱ པ་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ད་སྶ་ནེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་ཝ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན. ཨཱ་ལོ་ཙ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ་པི ད་སྶ་ན་ས་ངྑེ་པ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ད་སྶ་ནཱ་ཡ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི. ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཱཏི ཨེ་ཝཾ ག་ནྟྭཱ ཡ་སྨིཾ པ་དེ་སེ ཋི་ཏཱ.
ན་ནུ ཙ ས་ཡཾ་ན་ཙྩ་ནཱ་དཱི་སུ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཀ་ཐཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི, ཨི་མི་ནཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པ་མཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨེ་ལ༹་ཀ་ལོ་མ་ས་དི་སཱ་ནཱིཏི པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་ག་ཏ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ས་བྦེ་སཾ ཝ་སེ་ན པ་ན ཚ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨཱ་རཱ་མེ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ སེ་ས་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ཧི ཡུ་ཏྟཱ་ཡ པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཧི ནི་སི་ནྣཱ་པི པ་སྶི་ཏུཾ ན ལ་བྷེ་ཡྻ. ‘‘པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་ར་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཨཱ་ས་ན་སཱ་ལཱ་ཡ ནི་སི་ནྣཱ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི, ‘‘པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཋ་ཏྭཱ གཱི་ཝཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟི་ཡཱ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. བྷི་ཀྑུ་སྶཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ་ཝ ནཱ་ནཾ.
ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ལ་སུ་ཎ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.