༣. ཨེ་ཀ་གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་མ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཉྙོ གཱ་མོ གཱ་མ་ནྟ་རཾ. ན་དི་པཱ་རནྟི ན་དི་ཡཱ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རཾ. ‘‘གཱ་མ་ནྟ་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༨༧, ༦༩༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ གཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན ས་ཀ་གཱ་མེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་གཱ་མ་ཏོ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ. དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེཏི དུ་ཏི་ཡེ་ན པཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ. ཡེ་སུ པ་ན པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ, ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཝཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟེ, ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི དྭེ པ་དཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༩༢) ཧི པཱ་ལི༹. ཏ་ཐཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ་པི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི –
‘‘པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ས་ཀ་གཱ་མ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི –
ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་ཙི. ༦༩༢) པ་ད་སཱ ག་མ་ན་མེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་སཱ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ས་ཙེ་པི ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༩༢) ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ན་དི་པཱ་ར་ག་མ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ན་དི་ཡཱཏི ‘‘ན་དཱི ནཱ་མ ཏི་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཏེ་མི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༩༢) ན་དི་པཱ་ར་ག་མ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ. ན་དི་པཱ་ར་ག་མ་ན་ཝི་བྷ་ངྒོ ཧི ཨི་དྷ ན་དི་པཱ་ར་ག་མ་ནས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ. པུ་ན ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ ཝཱཏི པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རི་སྶཱ པ་ན ཨ་ཡཾ པ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝཱ པ་དྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ‘‘པུ་རེ ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༩༢) ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རེ ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ པ་ན ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཨི་དྷེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་བྷོ་གེ་ན ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཨ་ཙྪ་ཏི, དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨི་དྷ པ་མཱ་ཎཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨེ་ཀ་ག་བྦྷོ་པི ན ར་ཀྑ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ག་བྦྷེ…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ པ་སྶ་ཏི. ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཱ མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷ་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་རོ་ཙ་ན་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡ ཙ ‘‘ཨ་ཡྻེ’’ཏི ས་དྡཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ནཾ ནཱ་མ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ, ཏ་སྨཱ. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ པ་ན ཨོ་ཧཱི་ཡ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོཏི ཨུ་མྨཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ. བ་ཧི་གཱ་མེཏི གཱ་མ་སྶ བ་ཧི་པ་དེ་སེ. མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷ་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡཱ’’ཏི. མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ས་དྡེ་ན ཝི་ཡཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ས་དྡཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱཏི ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ. ‘‘ས་དྡ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝི་ཛ་ཧི་ཏེ ན ར་ཀྑ་ཏི, ཛ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ཙེ པུ་རི་མཱ་ཡོ ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཀྐ་ནྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. དྭི་ནྣཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ནཾ ཨེ་ཀཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ‘‘ག་ཙྪ་ཏུ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨོ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་པི ‘‘ཨོ་ཧཱི་ཡ་ཏུ ཨ་ཡ’’ནྟི ག་ཙྪ་ཏི, དྭི་ནྣ་མྤི ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་སུ པུ་རི་མཱ་པི ཨ་ཉྙཾ མ་གྒཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་ཙྪི་མཱ་པི ཨ་ཉྙཾ, ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ པ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཙ་ཏུ་རོ’’ཏི (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༤༧༩) ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ གཱ་མ་ནྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ན་དི་པཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ. སཱ ཧི ས་ཀ་གཱ་མ་ཏོ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ན་དི་པཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་གཱ་མ་ནྟ་ར་ན་དི་པཱ་ར་ག་མ་ན་ག་ཎ་མྷཱ་ཨོ་ཧཱི་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་རོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
པ་ཀྑ་ས་ངྐ་ནྟཱ་ཡ ཝཱཏི ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ངྐ་ནྟཱ་ཡ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠི་མོ་ཙ་ནཱ་དི་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝི་ནཱ.
ཨེ་ཀ་གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་མ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.