ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཀ་ཎྜཾ
༡. ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མཱ་ནུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀོ་དྷཱུ་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི བཱ་ཧུ་ལླ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཏི་ཙི་ཏྟཾ ཏི་ཝེ་ད་ན’’ནྟི. ཨ་ཌྜ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཌྜོཏི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི, ཏ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཏྠཱ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝཱཏི ཝ་ཏྠུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙཱ་ར་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ, ན ཏ་ཏི་ཡཱ་ཡ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་ངྒྷ་ཏོ ནི་སྶཱ་རེ་ཏཱིཏི ཨཱ་པ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་མྷཱ ནི་སྶཱ་རེ་ཏི. ཧེ་ཏུ་མྷི ཙཱ་ཡཾ ཀ་ཏྟུ་ཝོ་ཧཱ་རོ ‘‘ནི་སྶཱ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨོ ‘ནི་སྶཱ་ར་ཎཱི་ཡོ’ཏི ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ.
ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་སྶ་ཡ་བྷི་ཀྑཱ་ཙཱ་ར་མ་གྒཱ་དཱི་སུ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱཏི ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ. དུ་ཏི་ཡེཏི དུ་ཏི་ཡཱ་རོ་ཙ་ནེ. ཏེ་ནཱཏི ཨུ་པཱ་ས་ཀེ་ན. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ‘‘མ་མ ཙ ཏ་ཝ ཙ ཀ་ཐཾ ཏྭཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཡ. ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་ཐཱ་པེ་ཏཱིཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀེ་ན ཀ་ཐཱ་པེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཧི ཨཱ་རོ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེཏི ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀ་ཐཾ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏུ, ཨི་ཏ་རོ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་ཐཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༧༩). ཀ་པྤི་ཡ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀ་ཐཾ, ཨི་ཏ་རོ ཝཱ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀ་ཐཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཡ་མཱ་ནེ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པ་ན ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙི་ཏཾ པ་ན ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཀ་ཐཾ སུ་ཏྭཱ.
ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཡ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ‘‘ཏ་སྶཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ར་ཀྑཾ ཡཱ་ཙ་ཏཱིཏི དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཾ ཡཱ་ཙ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཡཱ་ཙི་ཏཱ ར་ཀྑཱ དྷ་མྨི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨུ་པ་སྶ་ཡེ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཨ་ནོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཏྠི ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༧༩), ཨ་ཏྠི ཨ་ནོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ་པི ཨ་ཏྠི ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ, ཨ་ཏྠི ཨ་ནོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ.
ཀ་ཐཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི? བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡེ གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ, དྷུ་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཝཱ ཡེ ཀེ་ཙི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ཨཱ་ཙ་ར་ནྟི, རུ་ཀྑཾ ཝཱ ཚི་ནྡ་ནྟི, ཕ་ལཱ་ཕ་ལཾ ཝཱ ཧ་ར་ནྟི, པ་རི་ཀྑཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི. བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་སྶ་ཡེ ཨི་དཾ ནཱ་མ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙ ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི, སཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏ་ཉྩེ སུ་ཏྭཱ ཏེ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཏེ་སཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ད་ཎྜཾ ག་ཎྷི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་པི ས་ཏི གཱི་ཝཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ན ཏ་སྶ ‘‘ད་ཎྜཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི, པ་ཉྩ་མཱ་ས་ཀ་མ་ཏྟེ ག་ཧི་ཏེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཧོ་ཏི.
ཏེ་ཧི ‘‘ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ནཱ’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏུ་མྷེ་ཡེ་ཝ ཛཱ་ནི་སྶ་ཐ. ཀེ་ཝ་ལ་ཉྷི མ་ཡཾ ར་ཀྑཾ ཡཱ་ཙཱ་མ, ཏཾ ནོ དེ་ཐ, ཨ་ཝ་ཧ་ཊ་བྷ་ཎྜ་མྤི ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི, སཱ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ས་ཙེ་པི ཏེ ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཏེ ཀཱ་ར་ཀེ ག་ཝེ་སི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻ་མྤི ག་ཧི་ཏཾ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ནེ་ཝ གཱི་ཝཱ, ན ཨཱ་པ་ཏྟི.
པ་རི་ཀྑཱ་རཾ ཧ་ར་ནྟེ དི་སྭཱ ཏེ་སཾ ཨ་ན་ཏྠ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཙོ་རོ ཙོ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྟུ་མྤི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་པི ཧི ཡཾ ཏེ་སཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ས་བྦཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རཾ པ་ན ‘‘ཨི་མི་ནཱ མེ པ་རི་ཀྑཱ་རོ ག་ཧི་ཏོ, ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཧི, མཱ ཙ་སྶ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. དཱ་ས་དཱ་སི་ཝཱ་པི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཌྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཨ་ཌྜོ ནཱ་མ, ན ཝ་ཊྚ་ཏི.
ཀ་ཐཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི? ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རེ་ཧི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏེ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཝོ་ཧཱ་རི་ཀེ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨུ་པ་སྶ་ཡེ ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི, ར་ཀྑཾ ནོ དེ་ཐ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙ ཨ་སུ་ཀེ་ན ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ཧོ་ཏི, སཱ་པི ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཏེ་ས་ཉྷི ད་ཎྜེ ཀ་ཏེ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ས་བྦཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ གཱི་ཝཱ. སེ་སཾ པུ་རི་མ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ས་ཙེ པ་ན ཝོ་ཧཱ་རི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ ‘‘ཨི་མཾ ནཱ་མ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་མཱ’’ཏི བྷེ་རིཾ ཙ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཊྛ་མཱ་ནེ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ནེ་ཝ གཱི་ཝཱ, ན ཨཱ་པ་ཏྟི.
ཡོ ཙཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཝུ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷི་ཀྑུ་ནོ་པི ཧི ཨོ་དི་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཡཾ ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་ཏེ ཏེ་སཾ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཾ ས་བྦཾ གཱི་ཝཱ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ད་ཎྜཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟ་སྶ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ. ཡོ པ་ན ‘‘ད་ཎྜཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ནྟོ་པི ཨ་ནོ་དི་སྶ ཀ་ཐེ་ཏི, ཏེ ཙ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ད་ཎྜཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ན དོ་སོ. ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཚི་ནྡ་ནྟཱ་ནཾ ཝཱ་སི་ཕ་ར་སུ་ཨཱ་དཱི་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ པཱ་སཱ་ཎེ ཀོ་ཊྚེ་ནྟི, ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ དྷཱ་རཱ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པ་དྷཱ་ཝི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ པ་རི་ཀྑཱ་རེ ག་ཎྷ་ནྟི, ཏ་མྤི ན ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ, ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ཛྫ་མྤི ག་ཙྪེ་ཡྻ.
ཨུ་སྶ་ཡ་ཝཱ་དི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཙོ་རི་ཝུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
མ་ལླ་ག་ཎ་བྷ་ཊི་པུ་ཏྟ་ག་ཎཱ་དི་ཀནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༦༨༣) མ་ལླ་ག་ཎོ ནཱ་མ ནཱ་རཱ་ཡ་ན་བྷ་ཏྟི་ཀོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ནཱི་ཡ་ཊྛ་པ་ན་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཁ་ཎ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀོ ག་ཎོ. བྷ་ཊི་པུ་ཏྟ་ག་ཎོ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་ར་བྷ་ཏྟི་ཀ་ག་ཎོ. དྷ་མྨ་ག་ཎོཏི སཱ་ས་ན་བྷ་ཏྟི་ཀོ ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀོ ག་ཎོ. ག་ནྡྷི་ཀ་སེ་ཎཱིཏི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་ར་སུ་ག་ནྡྷི་ཝི་ཀ་ཏི་ཀཱ་ར་ཀོ ག་ཎོ. དུ་སྶི་ཀ་སེ་ཎཱིཏི དུ་སྶ་ཝཱ་ཎི་ཛ་ས་མཱུ་ཧོ, པེ་ས་ཀཱ་ར་ག་ཎོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི་ཡཱཏི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི་ཡཱ. ཀེ་ན་ཙི ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན པ་ཀྐ་ནྟཱ་སུ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཁ་ཎྜ་སཱི་མཾ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་སྶི་ཏ་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༨༣), ཨ་ཉྙཾ སཱི་མཾ ཝཱ ན་དིཾ ཝཱ ག་ནྟྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙོ་རི་ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི. ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡཾ. པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་རི་ཡཱ་པི ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ས་མ་ངྒི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏི་ཙི་ཏྟཾ.
ཙོ་རི་ཝུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨེ་ཀ་གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་མ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨ་ཉྙོ གཱ་མོ གཱ་མ་ནྟ་རཾ. ན་དི་པཱ་རནྟི ན་དི་ཡཱ པཱ་རི་མ་ཏཱི་རཾ. ‘‘གཱ་མ་ནྟ་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༨༧, ༦༩༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ གཱ་མེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི, ན ས་ཀ་གཱ་མེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་གཱ་མ་ཏོ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེཏི པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ. དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེཏི དུ་ཏི་ཡེ་ན པཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ. ཡེ་སུ པ་ན པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ, ཨུ་པ་ཙཱ་རེ ཝཱ ཨོ་ཀྐ་ནྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ, ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཝཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠ ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟེ, ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏཱ་ནི དྭེ པ་དཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ‘‘ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ གཱ་མ་སྶ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༩༢) ཧི པཱ་ལི༹. ཏ་ཐཱ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ་པི ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི –
‘‘པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ. དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ས་ཀ་གཱ་མ་ཏོ…པེ… ཨེ་ཀེ་ན པཱ་དེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ གཱ་མ་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པེ ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རེ་ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ’’ཏི –
ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པ་ཋ་མཾ པཱ་དཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མེ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པཱ་ཙི. ༦༩༢) པ་ད་སཱ ག་མ་ན་མེ་ཝ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་སཱ པ་ཝི་ས་ནྟི་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ས་ཙེ་པི ཧ་ཏྠི་པི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཡཱ ཝཱ པ་ཝི་ས་ཏི, ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༩༢) ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ན་དི་པཱ་ར་ག་མ་ནེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ན་དི་ཡཱཏི ‘‘ན་དཱི ནཱ་མ ཏི་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀོ ཏེ་མི་ཡ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༩༢) ན་དི་པཱ་ར་ག་མ་ན་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ. ན་དི་པཱ་ར་ག་མ་ན་ཝི་བྷ་ངྒོ ཧི ཨི་དྷ ན་དི་པཱ་ར་ག་མ་ནས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ. པུ་ན ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་མེ་ཝ པ་ཙྩུ་ཏྟ་ར་ནྟི་ཡཱ ཝཱཏི པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་རི་སྶཱ པ་ན ཨ་ཡཾ པ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ པ་ར་ཏཱི་རཾ ག་ཙྪ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཝཱ པ་དྷཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ ‘‘པུ་རེ ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༩༢) ཨཱ་བྷོ་གཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཏ་སྶཱ ཨ་རུ་ཎོ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རེ ཨ་རུ་ཎེ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཐ པ་ན ‘‘ཡཱ་ཝ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནཱ ཨི་དྷེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་ནཱ་བྷོ་གེ་ན ཝཱ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཨ་ཙྪ་ཏི, དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨི་དྷ པ་མཱ་ཎཾ. ཧ་ཏྠ་པཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨེ་ཀ་ག་བྦྷོ་པི ན ར་ཀྑ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ག་བྦྷེ…པེ… ཨཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི.
ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ པ་སྶ་ཏི. ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཡ་ཏྠ ཋི་ཏཱ མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷ་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡ, དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་རོ་ཙ་ན་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡ ཙ ‘‘ཨ་ཡྻེ’’ཏི ས་དྡཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨོ་ཧཱི་ཡ་ནཾ ནཱ་མ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་ར་ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཱ་ན་མ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཝི་ཛ་ཧ་ནཾ, ཏ་སྨཱ. ཨ་ནྟོ་གཱ་མེ པ་ན ཨོ་ཧཱི་ཡ་ནཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨི་ནྡ་ཁཱི་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོཏི ཨུ་མྨཱ་རཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ. བ་ཧི་གཱ་མེཏི གཱ་མ་སྶ བ་ཧི་པ་དེ་སེ. མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷ་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡཱ’’ཏི. མ་གྒ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ས་དྡེ་ན ཝི་ཡཱ་ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ས་དྡཱ་ཡ་ནྟི་ཡཱཏི ས་དྡཾ ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ. ‘‘ས་དྡ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ད་སྶ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ས་ཝ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ ཝི་ཛ་ཧི་ཏེ ན ར་ཀྑ་ཏི, ཛ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ཙེ པུ་རི་མཱ་ཡོ ཨ་ཉྙེ་ན མ་གྒེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཀྐ་ནྟཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. དྭི་ནྣཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ནཾ ཨེ་ཀཱ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི ‘‘ག་ཙྪ་ཏུ ཨ་ཡ’’ནྟི ཨོ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་པི ‘‘ཨོ་ཧཱི་ཡ་ཏུ ཨ་ཡ’’ནྟི ག་ཙྪ་ཏི, དྭི་ནྣ་མྤི ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་ཙེ པ་ན ག་ཙྪ་ནྟཱི་སུ པུ་རི་མཱ་པི ཨ་ཉྙཾ མ་གྒཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, པ་ཙྪི་མཱ་པི ཨ་ཉྙཾ, ཨེ་ཀཱ ཨེ་ཀི་སྶཱ པ་ཀྐ་ནྟ་ཊྛཱ་ནེ ཏི་ཊྛ་ཏི, དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
‘‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཙ་ཏུ་རོ’’ཏི (པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༤༧༩) ཨ་ཡཾ པ་ཉྷོ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ནེ གཱ་མ་ནྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ན་དི་པཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟོ. སཱ ཧི ས་ཀ་གཱ་མ་ཏོ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡེ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཀཱ་ལེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ ན་དི་པཱ་རཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟཱ་ཝ ར་ཏྟི་ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་གཱ་མ་ནྟ་ར་ན་དི་པཱ་ར་ག་མ་ན་ག་ཎ་མྷཱ་ཨོ་ཧཱི་ཡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏུ་རོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
པ་ཀྑ་ས་ངྐ་ནྟཱ་ཡ ཝཱཏི ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ངྐ་ནྟཱ་ཡ. ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡེ་ནཱཏི ཧ་ཏྠི་མོ་ཙ་ནཱ་དི་ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཝི་ནཱ.
ཨེ་ཀ་གཱ་མ་ནྟ་ར་ག་མ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ཨོ་སཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཏ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶཱཏི ཡོ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཀོ ག་ཎོ, ཏ་སྶེ་ཝ ཀཱ་ར་ཀ་ས་ངྒྷ་སྶ. ཝ་ཏྟེ ཝཱ ཝ་ཏྟ་ནྟིནྟི ཏེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་པྤ་བྷེ་དེ ནེ་ཏྠཱ་ར་ཝ་ཏྟེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ.
ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་ཨོ་སཱ་ར་ཎ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. བྷོ་ཛ་ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེཏི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ. མ་ཧཱ་པ་ཙྩ་རི་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༧༠༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ‘‘ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟཱི པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི (པཱ་ཙི. ༧༠༣) ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ ན ས་མེ་ཏི. ཡ་དི ཧི པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ན་པྤ་མཱ་ཎཾ, ཀིཾ ‘‘ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ་ཏི ཛཱ་ན་ནྟཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན, ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏེ་སཱུཏི པུ་གྒ་ལོ ཙེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཙཱ་ཏི ཨུ་བྷོ་སུ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏེ་སུ ག་ཎྷ་ནྟི་ཡཱ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི. ‘‘ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ’’ཏི ཝཱ ཉ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟི་ཡཱཏི ས་ཡཾ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ་པི ‘‘ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏོ ཨ་ཡ’’ནྟི ས་ཉྙཱ་ཡ ཏ་སྶ ཧ་ཏྠ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི་ཡཱ. ཨ་ཐ ས་ཡཾ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཱ་པི ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཾ ཝཱ ‘‘ཨ་ཝ་སྶུ་ཏོ’’ཏི ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ‘‘ཀི་སྶ ཏྭཾ, ཨ་ཡྻེ, ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་སཱི་ཏི, ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ, ཨ་ཡྻེ་ཏི, ཏྭཾ པ་ན, ཨ་ཡྻེ, ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ་ཏི, ནཱ་ཧཾ, ཨ་ཡྻེ, ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི.
བྷོ་ཛ་ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. བྷོ་ཛ་ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དུ་ཀྐ་ཊཱ་དི་ཀཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨི་མི་ནཱ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ན ཨུ་ཡྻོ་ཛི་ཀཱ་ཡེ་ཝ, ཨི་ཏ་རི་སྶཱ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀུ་ལཱ་ནུ་དྡ་ཡ་ཏཱ་ཡཱཏི ཀུ་ལཱ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀ་ཏཱ་ཡ.
བྷོ་ཛ་ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་དུ་ཏི་ཡ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧-༡༣. ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྟ་མཱ་དཱི་ནི ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠཱ་ནེ་ཝ.
ས་ཉྩ་རི་ཏྟཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༤-༡༧. ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་ངྒྷཾ ན བྷི་ནྡ་ཏཱིཏི ཀ་མྨཾ, ཨུ་དྡེ་སོ ཙཱ་ཏི དྭཱི་ཧི བྷེ་དོ, སོ ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ན་ཏྠཱི་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནཱི ས་ངྒྷཾ ན བྷི་ནྡ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་རི་ཝཱ་སཱ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཚཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཚཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཋོ ད་ཊྛ་བྦོ, ཚཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི དུ་ཀྐ་ཊཾ ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ –
‘‘ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ག་རུ་ཀཾ སཱ་ཝ་སེ་སཾ;
ཚཱ་དེ་ཏི ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ;
ན བྷི་ཀྑུ་ནཱི ནོ ཙ ཕུ་སེ་ཡྻ ཝ་ཛྫཾ;
པ་ཉྷཱ་མེ་སཱ ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཙི་ནྟི་ཏཱ’’ཏི. (པ་རི. ༤༨༡) –
ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནི་ནི་སེ་དྷོ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཡེ་སུ པ་ན པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘ཚཱ་ད་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ནཱ ན-ཀཱ་རཾ པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི, སོ པ་མཱ་ད་ལེ་ཁོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ པ་རི་ཝཱ་སོ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཱ་ཡ ཝཱཏི ཝི་ཧཱ་རེ བ་དྡྷ་སཱི་མ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སོ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཧཱིཏི ཝི་ཧཱ་ར་སཱི་མཾ སོ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཧི.
མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནནྟི པ་ཝེ་སོ་པཱ་ཡ་མ་ཏྟ་ནི་ད་སྶ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱ་ཧ – ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ ཡ་ཐཱ བྷི་ཀྑུ་མཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐཱ་ཡ ‘‘པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པ་ཏོ, ཨ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ པ་རི་ཀྑེ་པཱ་ར་ཧ་ཊྛཱ་ན་ཏོ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨཱ’’ཏི (ཀ་ངྑཱ. ཨ་ཊྛ. ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝ་མ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ ཙ དྭེ ལེ་ཌྜུ་པཱ་ཏེ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དྷ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཏ་ཏྲ ཙེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ པ་དེ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ གཱ་མེ་པི ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པ་ན གཱ་མེ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་པ་རེ པ་ན བྷ་ཎ་ནྟི ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ན་མྤི གཱ་མེ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, བྷི་ཀྑུ་ཝི་ཧཱ་རོ ནཱ་མ པུ་བྦེ་ཡེ་ཝ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་སྨཱ གཱ་མཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་མེ་ཝ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཾ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ པ་ན ཝི་ཧཱ་རོ གཱ་མེ་ཡེ་ཝ, ན བ་ཧི, ཏ་སྨཱ གཱ་མཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཝི་ཧཱ་རཱུ་པ་ཙཱ་ར་ཉྩ ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ད་སྶི་ཏཾ. ཏ་སྨཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཏྠཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཨཱ་རོ་ཙི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ.
ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀཱ་དི་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཝི་ན་ཡ་ཏྠ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡཾ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནི་ཡཾ
བྷི་ཀྑུ་ནི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.