ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ
༥. ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨུ་བྦྷ་ཀ་པྤ་རནྟི དུ་ཏི་ཡ་མ་ཧཱ་ས་ནྡྷི་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ. ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩ་ར་ཎནྟི ཧ་ཏྠ་སྶ ཝཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཝཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ས་ཉྩ་ར་ཎཾ.
ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༦༢) བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨ་ཝ་སྶ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༦༢) –
‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘ཨེ་ཀ་ཏོ’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ ས་ཏི ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་དོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི.
པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་ཡནྟི པུ་རི་ས་སྶ ཡཾ ཀ་ཉྩི ཀཱ་ཡཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ་ཨ་ཝ་སྶུ་ཏེ་པཱིཏི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙེ་ཝ པུ་རི་ས་སྶ ཙ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ན ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་པི. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན. ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷནྟི པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན, ཨུ་བྦྷ་ཀྑ་ཀ་ཨ་དྷོ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ཨ་དྷོ་ཀ་པྤ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཀཱ་ཡནྟི ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཡཾ ཀ་ཉྩི ཀཱ་ཡཾ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ ས་ཡཾ ཨཱ་མ་ས་ནྟི་ཡཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ ཏ་སྶ ཨཱ་མ་ས་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟི་ཡཱ་པཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་རི་ས་སྶ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གོ ན་ཏྠཱིཏི པུ་རི་ས་སྶ མེ་ཐུ་ན་རཱ་གོ, གེ་ཧ་སི་ཏ་པེ་མཾ, སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ. ཨ་ཝ་སེ་སེཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཁེ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སེ. ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་དི་བྷེ་དེཏི ‘‘ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀེ (པཱ་ཙི. ༦༥༩, ༦༦༢) ས་བྦ་ཝཱ་རེ. ‘‘ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝཱ ཨཱ་མ་ས་ནྟི་ཡཱ, ཨ་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ཡ ཝཱ, ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨི་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟི་ཡཱ ཝཱ, ཏེ་ན ཕུ་ཊྛཱ་ཡ་པི ཏཾ ཕ་སྶཾ ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ནྟི་ཡཱ ཝཱ ཨཱ་མ་ས་ནེ་པི ས་ཏི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི.
ཨུ་བྦྷ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཝ་ཛྫ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ དྷ་མྨཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣནྟི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཊྛ་ནྣ་མ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣཾ. ཨི་ད་ཉྩ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༦༦) པ་ཙྪཱ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཙ་རི་ཡེ་ཧི པ་ན པུ་རི་མེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡུ་ག་ལ༹ཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༦༦༦) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཝ་ཛྫ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཾ ཡཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, སཱ་པི ཝ་ཛྫ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཝ་ཛྫ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཾ པེ་མ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཙི་ཏྟཾ དོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཏ་ཏྲ ཧི པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ…པེ… སེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཝ་ཛྫ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ་ནཱཏི ཉ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཙ. ཨི་དྷ པ་ན ཙོ་ད་ནཱ་སཱ་ར་ཎཱ་པུ་བྦ་ཀ་མེ་ཝ ཉ་ཏྟི་ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་ར་ཎནྟི ཉ་ཏྟི་ཊྛ་པ་ན་ཉྩེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་ཙ་ན་ཉྩ. ཨ་ནཱ་ད་རནྟི པུ་གྒ་ལེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཙ ཨཱ་ད་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ག་ཎེ ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ས་ངྒྷེ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ས་མྦ་ཧུ་ལ་པུ་གྒ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏེ ག་ཎེ ཝཱ. ‘‘ས་མྨཱ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀེཏི ཨེ་ཀ་ཀ་མྨ་ཨེ་ཀུ་དྡེ་ས་ས་མ་སི་ཀྑཱ་ཏཱ་ཡ. ས་ཧ ཨ་ཡ་ན་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ས་ཧ ཝ་ཏྟ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ས་མཱ་ནོ སཾ་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཡེ་ན སཾ་ཝཱ་སེ་ན ཏེ ‘‘ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ཨ་ཊྛ. ༦༦༩) ཝུ་ཏྟཱ, སོ སཾ་ཝཱ་སོ ཏ་སྶ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀ་སྶ ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན་ཏྠི, ཡེ་ཧི ཙ ས་དྡྷིཾ ཏ་སྶ སོ སཾ་ཝཱ་སོ ན་ཏྠི, ན ཏེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡཱ ཀ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སོ ཨ་ཀ་ཏ་ས་ཧཱ་ཡོ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་སྶ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀིཾ ཏཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ནྟི ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ས་ངྐཱ སི་ཡཱ་ཏི ཏཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡཾ་དི་ཊྛི་ཀོ སོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སོཏི ཡོ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ, སོ.
ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ལོ་ཀ་སྶཱ་ད་མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་ཝ་སེ་ནཱཏི (སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༦༧༥) ལོ་ཀ་སྶཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ མི་ཏྟ་ས་ནྠ་ཝ་སྶ ཝ་སེ་ན. ཀིཾ ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནཱ’’ཏི. ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་རཱ་གེ་ནེ་ཝ ཏི་ནྟཱ ཨི་དྷ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏཱ ནཱ་མ, ན མེ་ཐུ་ན་རཱ་གེ་ནཱ་ཏི. ཀ་ཐ་མེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡཾ པ་ན་སྶ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ – ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་ས་དྡྷ་མྨོཏི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨོ. ན ཧི མེ་ཐུ་ན་སྶ སཱ་མ་ནྟཱ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ ཧོ་ཏི. ‘‘ཝི་ཉྙཱུ པ་ཊི་བ་ལོ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུ’’ནྟི (པཱ་ཙི. ༦༧༦) ཝ་ཙ་ན་མྤི ཙེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀ་ནྟི. ཡཾ ཡེ་ན ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལ་སྶཱཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠོཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ཏྠོ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩེ་ཏྠ ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎནྟི ‘‘ཧ་ཏྠོ ནཱ་མ ཀ་པྤ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཨ་གྒ་ན་ཁཱ’’ཏི (པཱ་ཙི. ༦༧༦) ཝུ་ཏྟ་སྶ ཧ་ཏྠ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་སྶ་པི ཨ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཁེ་ཏྟ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཧ་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞ་གྒ་ཧ་ཎནྟི ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཀ་ཎྞ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་སྶ་པི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་དེ་ས་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཋཱ་ནནྟི ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ. ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ པཱུ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. ཏ་སྨཱ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཡེ་ན ཏེ་ན ན་ཡེ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཏཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨེ་ཝཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ས་ཏྟ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུ་མྤི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟེ་སུ ཏཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ དེ་སེ་ཏྭཱ མུ་ཙྩ་ཏི. ག་ཎ་ནཱུ་པི་ཀཱཏི དེ་སི་ཏ་ག་ཎ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ.
ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨི་ཏི ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎི་ཡཱ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཝི་ན་ཡ་ཏྠ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡཾ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནི་ཡཾ
བྷི་ཀྑུ་ནི་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.