ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༠. ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཊྛེ་ནཱཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན, ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཊྛོ, ཏེ་ན ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཊྛེ་ན. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ’’ཏི. ས་དྡྷཱ་ཝ ཨུ་བྷ་ཡ་ཧི་ཏ་ཏྠི་ཀེ་ཧི དྷ་ནཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན དྷ་ནཾ ས་དྡྷཱ་དྷ་ནཾ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ དྷ་ནེ་སུ. ས་བྦ་སེ་ཊྛཾ ས་བྦེ་སཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏེ་ས་ཉྩ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་སོ་དྷ་ནེ་ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀ་མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་ར་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཋ་ཏྭཱཏི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནི པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་གྒཱུ་པ་གཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཙེ་ཝ པཱ་ར་མི་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཋ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀ་པཱ་ར་མི་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
ས་མཱ་དྷིཾ པ་རི་ཀྑ་རོ་ནྟི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི་ཏི ས་མཱ་དྷི་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ, ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ. ཨི་དྷ པ་ན ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་དྷི་པ་རི་ཝཱ་རཱ’’ཏི.
ཨ་ས་ཏཾ ཨ་སཱ་དྷཱུ་ནཾ དྷ་མྨཱ ཏེ་སཾ ཨ་སཱ་དྷུ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ. ཨ་ས་ནྟཱཏི ཨ་སུ་ནྡ་རཱ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལཱ་མ་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་བྦ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་སུ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཧི ས་ཙྩཱ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ན ད་སྶ་ན་ཏོ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི ཙ ཨ་རི་ཡོ ཝི་པ་སྶ་ན་ཀོ་ཏི.
ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ དྷ་མྨཱཏི ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ, ན ཨ་ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ. དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཧི དྷ་མྨ་ཉྙུ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ན པཱ་ལི༹་དྷ་མྨ་པ་ཋ་ནཱ་དི་མ་ཏྟེ་ན. བྷཱ་སི་ཏ་སྶཱཏི སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཙེ་ཝ ཏ་ད་ཉྙ་སྶ ཙ ཨ་ཏྟ་ཏྠ་པ་ར་ཏྠ་བོ་དྷ་ཀ་སྶ པ་ད་སྶ. ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཧི ཨེ་ཝ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་པི བོ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་གེ་སུ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཡོ་ག་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ན་སྶ. ཨ་ཏི་ས་མྦཱ་དྷནྟི ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ལེ་ན ཏཱི་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ པ་རི་སནྟི ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ པ་རི་སཾ. བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ་དི་ཀཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ་དི་ཀཾ མ་ནུ་སྶ་པ་རི་སཾ་ཡེ་ཝ པུ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཝ་ད་ནྟི ཨ་པ་རེ. ‘‘ཨི་མཾ མེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ, ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཏ་ད་ཉྙོ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ པུ་གྒ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པུ་གྒ་ལ་ཉྙཱུ. ཨེ་ཝཾ ཏེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ན་མྤི བོ་དྷ་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ, ནི་ཧཱི་ནཾ ཝཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ.
༣༣༡. ‘‘ནི་དྡ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཨཱ་དི-ས་དྡ་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་དྡ་སཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི. ན་ཏྠི དཱ་ནི ཨི་མ་སྶ ད་སཱ་ཏི ནི་དྡ་སོ. པ་ཉྷོཏི ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཨ་ཏྠོ. པུ་ན ད་ས་ཝ་སྶོ ན ཧོ་ཏཱིཏི ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ ཀི་རཱ’’ཏི ཀི་ར་ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ‘‘ནི་དྡ་སོ’’ཏི ཙེ་ཏཾ དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ནི་བྦཱི་སཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཡ ནི་ནྣ་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. གཱ་མེ ཝི་ཙ་ར་ནྟོཏི གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ.
ན ཨི་དཾ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ ཏེ་སུ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ. སཱ་ས་ནེ་པི སེ་ཀྑ་སྶཱ་པི ན ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ. ཡ་སྶ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡེ་ན ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཧི་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎཾ. པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨི་ཏ་རཱ་ནི, ཡཱ་ནི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི.
སི་ཀྑཱ་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་དཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ, ཏཾ པ་ན་སྶཱ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་པཱུ་ར་ཎེ’’ཏི. སི་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ར་ཀྑ་ཎཾ སི་ཀྑཱ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཏོ པཱུ་ར་ཎེ པ་རི་ཙྪི་ནྣཾ ཨ་ར་ཀྑ་ཎེ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ར་ཀྑ་ཎེ ཙ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏོ. བ་ཧ་ལ་ཙྪ་ནྡོཏི ད་ལ༹ྷ་ཙྪ་ནྡོ. ཨཱ་ཡ་ཏིནྟི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ནཱ་ག་ཏ་དི་ཝ་སཱ་དི་ཀཱ་ལོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ པུ་ན་དི་ཝ་སཱ་དཱི་སུ་པཱི’’ཏི. སི་ཀྑཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ནི་ཝི་ཊྛ་ཨ་ཏྠི་ཏཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པེ་མ་ཏཱ, ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ནི་སཱ་མ་ནཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ན་ཡ་ནེཏི ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷེ ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནེ. ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝེཏི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཝི་ག་མ་སི་དྡྷེ ཝི་ཝེ་ཀ་བྷཱ་ཝེ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེཏི ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ པ་གྒ་ཎྷ་ནེ, ཏཾ པ་ན ས་བྦ་སོ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ པཱུ་ར་ཎེ’’ཏི. ས་ཏི་ཡ་ཉྩེ་ཝ ནེ་པ་ཀྐ་བྷཱ་ཝེ ཙཱཏི ས་ཏོ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཙ. ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་བ་ལེ་ནེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. དི་ཊྛི་པ་ཊི་ཝེ་དྷེཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་གྒ་ད་སྶ་ནེ’’ཏི. ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷེ ཧི ཨི་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནེ མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི སི་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེཏི ད་ས་ཝི་དྷ་སྶ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷ་སྶཱ་པི ཝཱ ཨ་སུ་བྷ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ. ཨི་ད་ཉྷི དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཙ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎེཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏཱ་སཾ་སཱུ་ཙི་ཏ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎེ. ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ནཱཏི མ་གྒེ་ན ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ནུ་སེ་ནྟཱིཏི ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ས་ཡ་ནྟི. ཀཱ་ར་ཎ་ལཱ་བྷེ ཧི ས་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ར་ཧཱ ཀི་ལེ་སཱ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་ནུ ཨ་ནུ ས་ཡི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ ‘‘ཨ་ནུ་ས་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཐཱ་མ་ག་ཏོཏི ཐཱ་མ་པྤ་ཏྟོ. ཐཱ་མ་ག་མ་ན་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དཱི་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ ས་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ‘‘ཐཱ་མ་ག་ཏཱ་ནུ་ས་ཡཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱི’’ཏི. ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ. ཡེ པ་ན ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ. ན ཧི ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡོ ནཱ་མ ཀོ་ཙི ཨ་ཏྠི. ཡ་དི ‘‘ཏ་སྶ བཱི་ཛ’’ནྟི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཏ་མྤི ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི.