༡༠. ས་ངྒཱི་ཏི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༩༦. ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ཏི བུ་དྡྷ་ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་པ་རི་མཱ་ཎེ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹. ཏ་ཏྠ ཧི ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རཱ, ཨི་ཏ་རེ་སུ དེ་ཝཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ནོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ’’ཏི. ཉཱ་ཎ་ཛཱ་ལ་པ་ཏྠ་ར་ཎནྟི ཙ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ’’ཏི, ས་ཏྟ་ལོ་ཀཾ བྱ་ཝ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཀེ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་སྶ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ངྒ་ལཾ བྷ་ཎཱ་པེ་སྶ་ནྟི ‘‘ཏཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶཱ’’ཏི. ཏཱི་ཧི པི་ཊ་ཀེ་ཧི ས་མྨ་སི་ཏྭཱཏི ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀ་དུ་ཀཱ་དི་ནཱ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ. ཉཱ་ཏུཾ ཨི་ཙྪི་ཏཱ ཨ་ཏྠཱ པ་ཉྷཱ, ཏེ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨེ་ཀ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཱ ས་ཧ་སྶཾ, ཙུ་དྡ་ས ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙུ་དྡ་ས་པ་ཉྷཱ་དྷི་ཀེ་ན པ་ཉྷ་ས་ཧ་སྶེ་ན པ་ཊི་མ་ཎྜེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མི་དྷ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏེ པ་ཉྷེ པ་ར་ཏོ སུ་ཏྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀ་ཝ་སེ་ན དྭེ པ་ཉྷཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༤༩) ཝི་བྷཱ་གེ་ན པ་རི་ག་ཎེ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ད་སྶེ་སྶ་ཏི.

ཨུ་བྦྷ་ཏ་ཀ་ན་ཝ་ས་ནྡྷཱ་གཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༢༩༧. ཨུ་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་གཱ་རཾ བྷཱུ་མི་ཏོ ཨུ་བྦྷ་ཏཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ‘‘ཨུ་བྦྷ་ཏ་ཀ’’ནྟི ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཙྩ་ཏྟཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ས་ནྡྷཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱཏི ཨེ་ཀཱ མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ. ཨུ་ཡྻོ་ག་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟུ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ པ་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ ས་ནྡྷཾ ཀ་རོ་ནྟི མ་རི་ཡཱ་དཾ བ་ནྡྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཋཱ་ནཾ ‘‘ས་ནྡྷཱ་གཱ་ར’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨུ་ཡྻོ་ག་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཡཱ་ཝ གེ་ཧཾ གོ་མ་ཡ་པ་རི་བྷ་ཎྜཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏཱ་ཝ ཨེ་ཀཾ དྭེ དི་ཝ་སེ ཏེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཏ་ཏྠ ས་ནྠ་མྦྷ་ནྟཱི་ཏི་པི ས་ནྡྷཱ་གཱ་རཾ, ཏེ་སཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ ས་ཧ ཨ་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཨ་གཱ་ར་ནྟི་པི ས་ནྡྷཱ་གཱ་རནྟི. ཡ་སྨཱ ཝཱ ཏེ ཏ་ཏྠ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཀ་སི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ་ཝ་པི་ཏུ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ གྷ་རཱ་ཝཱ་ས་ཀི་ཙྩཾ ས་ནྡྷ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཚི་དྡཱ་ཝ་ཚི་དྡཾ གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ཏ་ཏྠ ས་ནྡྷ་ར་ནྟཱི་ཏི་པི ས་ནྡྷཱ་གཱ་རཾ, སཱ ཨེ་ཝ སཱ་ལཱ་ཏི ས་ནྡྷཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ. དེ་ཝ་ཏཱཏི གྷ་ར་དེ་ཝ་ཏཱ. ནི་ཝཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠ་ཏྟཱ ‘‘ཀེ་ན་ཙི ཝཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ན མ་ནུ་སྶཱ ཏ་ཏྠ ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཀ་པྤེ་སུ་མེ་ཝ. ‘‘ས་ཡ་མེ་ཝ པ་ན ས་ཏྠུ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ནཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ པུ་ཉྙ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ཨ་ཧོ མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ’’ཏི ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛཱ ཨེ་ཝཾ ས་མྨཱ ཙི་ནྟེ་སུ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

༢༩༨. ཨ་ཊྚ་ཀཱཏི ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཾ བ་དྡྷཱ མ་ཉྩ་ཀཱ. མུ་ཏྟ་མ་ཏྟཱཏི ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་གཱ་རེ ན་ཝ་ཀ་མྨ་སྶ ནི་ཊྛཱ་པི་ཏ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ, ཏེ་ན‘‘ཨ་ཙི་ར་ཀཱ་རི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་ར་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་མོ ཨཱ་ར་མི་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ར་ཉྙཱ་རཱ་མཱ. ས་ནྠ་ར་ཎཾ ས་ནྠ་རི, ས་བྦོ ས་ཀ་ལོ ས་ནྠ་རི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་བྦ་ས་ནྠ་རི, བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ས་བྦཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ’’ནྟི.

༢༩༩. ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀོཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧོ ཙཱ་ཏུ་རི་ཡ་སོ. ‘‘ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠཾ ཋཱ་ནཾ ག་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་བྷཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠེ ཋཱ་ནེ ཨ་བྷི་བྱཱ་པ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ན ཨ་ན་ནྟཾ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫོ་ཏ་ཏེ་ཝ. ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་མ་ཉྫ་ཊྛ་པ་བྷ་སྶ་ར་ཝ་སེ་ན ཚ་བྦ་ཎྞཱ. ས་བྦེ དི་སཱ་བྷཱ་གཱཏི ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ཡ བཱ་ཧུ་ལླ་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ.

ཨ་བྦྷ་མ་ཧི་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ སུ་ཉྙཾ ན སོ་བྷ་ཏི, ཏཱ་ར་ཀཱ་ཙི་ཏཾ པ་ན ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑཾ ཏཱ་སཾ པ་བྷཱ་ཧི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝི་ཛྫོ་ཏ་མཱ་ནཾ ཝི་རོ་ཙ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་གྒ་ཏ་ཏཱ་ར་ཀཾ ཝི་ཡ ག་ག་ན་ཏ་ལ’’ནྟི. ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལློཏི མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ སཱ་ཁ་གྒཱ ཕུ་ལློ. ‘‘པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ་ཋ་པི་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི པ་རི་ཀ་པྤཱུ་པ་མཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་ཡ-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. སི་རི་ཡཱ སི་རིཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ སོ་བྷཱ་ཡ ཏེ་སཾ སོ་བྷ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་པི ས་བྦེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་དཾ ནེ་སཾ ‘‘ཨ་པྤི་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་གུ་ཎེ་སུ ལོ་ཀི་ཡ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ན ཧི ཏེ ས་བྦེ་ཝ ད་ས་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ལཱ་བྷི་ནོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཏྟ་ནྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༢༩༦). ཏ་སྨཱ ཡེ ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡཱ, ཏེ ས་བྦེ་ས་མྤི པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བོ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཡེ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, ཏེ ལོ་ཀི་ཡ་གུ་ཎ་དཱི་པ་ཀེ་ཧི པ་དེ་ཧཱི་ཏི ན ཏ་ཐཱ ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཨ་སཱི་ཏི་མ་ཧཱ་ཐེ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་བྷཱ་གི་ནོ ག་ཧི་ཏཱ.

རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་སཱི་ཏི་ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན-པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ-དྭ་ཏྟིཾ་ས་མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཀཱ་ཡ་པྤ་བྷཱ་བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་ཀེ་ཏུ་མཱ་ལཱ་ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཝ (དཱི. ནི. ༢.༣༣; ༣.༢༠༠; མ. ནི. ༢.༣༨༥) བུ་དྡྷ་ཝེ་སོ. ཚ་བྦ་ཎྞཱ བུ་དྡྷ་ར་སྨི་ཡོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏ་ཝི་ལོ་ཀི་ཏཱ་དཱི་སུ པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏོ བུ་དྡྷཱ་ཝེ་ཎི་ཀོ ཨ་ཙྩ་ནྟུ་པ་ས་མོ བུ་དྡྷ་ཝི་ལཱ་སོ. ཨ་སྶནྟི ཏ་སྶཾ.

ས་ནྡྷཱ་གཱ་རཱ་ནུ་མོ་ད་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱཏི ‘‘སཱི་ཏཾ ཨུ་ཎྷཾ པ་ཊི་ཧ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༥, ༣༡༥) ན་ཡེ་ན ས་ནྡྷཱ་གཱ་ར་གུ་ཎཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱ ས་ནྡྷཱ་གཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་པུ་ཉྙཱ་ནི་སཾ་ས་བྷཱ་ཝི་ནཱི. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱཏི ས་ངྒཱི་ཏི་ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཱ སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་པུ་ལ་ཧེ་ཏཱུ་པ་མཱ་ས་མཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ཝི་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་དཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨཱ་ཀཱ་ས་ག་ངྒཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཡ ནི་རུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཏཱ་ཡ སུ་ཝི་སུ་དྡྷེ་ན, ཝི་པུ་ལོ་དཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་མེ་ཡྻེ་ན ཙ ཨ་ཏྠེ་ན སུ་ཎ་ནྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ན་ཏོ. པ་ཐ་ཝོ་ཛཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནྟོ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙེ་སཾ སུ་དུ་ཀྐ་ར་ཏཱ་ཡ, མ་ཧཱ་སཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྠ་སྶ. མ་ཧཱ་ཛ་མྦུཾ མ་ཏྠ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཙཱ་ལེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙཱ་ལ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱ་ན་ཏོ. ཡོ་ཛ་ནི་ཡ…པེ… པཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཡ དེ་ས་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཡ་ནྟེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཝེ་ད་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་སྶེ་ཝ ལ་བྷཱ་པ་ནེ་ན སཱ་ཏ་མ་དྷུ་ར་དྷ་མྨཱ་མ་ཏ་ར་སཱུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ. མ་དྷུ་ག་ཎྜནྟི མ་དྷུ་པ་ཊ་ལཾ.

༣༠༠. ‘‘ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི བྱཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ཡཾ ཨི་དཾ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཾ ཡ་ནྡི་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ-ས་དྡོ ‘‘པ་རཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ, ཝི་ལོ་ཀ་ནཉྩེ་ཏྠ ས་ཏྠུ ཙ་ཀྑུ་དྭ་ཡེ་ན་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ‘‘མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ…པེ… ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཧ་ཏྠེ་ན ཀུ་ཙྪི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧ་ཏྠ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ཀུ་ཀ་ཏ་མེ་ཝ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝཾ པཱ་ད་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ནི་ཙྩ་ལཱ ནི་སཱི་དིཾ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཝི་ནཱི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན, བུ་དྡྷ་གཱ་ར་ཝེ་ན ཙ. ‘‘ཨཱ་ལོ་ཀཾ པ་ན ཝ་ཌྜྷ་ཡི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཀ་དཱ་ཙི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མྤི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ས་ཏྠུ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨེ་ཝཾ པ་ཡོ་ག་ས་མྤཱ་ད་ནཱི་ཡ་མེ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ. ཏི་རོ་ཧི་ཏ་ཝི་དཱུ་ར་ཝ་ཏྟ་ནི་པི རཱུ་པ་ག་ཏེ མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ཝཱི་མཾ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟུ་པ་གཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཙ་ཀྑུ་ཏ་ལེ་སུ ནི་མི་ཏྟཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦེ་སཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཏ་ལེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཧ་ད་ཡེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ. ཀ་སྨཱ ཨཱ་གི་ལཱ་ཡ་ཏི ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཧ་ཏྠི་ནཱ་གཱ་ནཾ བ་ལཾ དྷཱ་རེ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཙོ་ད་ཀ་སྶ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨེ་ས ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ, ཡ་དི་དཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ. ཡེ པ་ན ཨ་ནི་ཙྩཱ, ཏེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ ཨེ་ཝ, དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ཏེ་སུ ས་ཏྠུ ཀཱ་ཡེ དུ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པི་ཊྛི་ཝཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫི, སོ ཙ ཁོ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པ་ར་མ་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་ཡཾ ཨུ་དཱ་ན་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

བྷི་ནྣ་ནི་ག་ཎྛ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༠༡. ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ པཱ་སཱ་དི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༡༦༤).

༣༠༢. སྭཱ་ཁྱཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི སྭཱ་ཁྱཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ས་ཏྠཱ་རཱ ཝཱ སྭཱ་ཁྱཱ་ཏཾ དྷ་མྨཾ ས་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སི་ཏ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཧི ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཀཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཀ་ཐེ་ནྟི.

ཨེ་ཀ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༠༣. ས་མ་གྒེ་ཧི བྷཱ་སི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་མ་གྒེ་ཧི ཧུ་ཏྭཱ བྷཱ་སི་ཏ་བྦཾ, ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཉྩེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་ཏ་བྦ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ པ་ན ས་མ་གྒེ་ཧི ས་ངྒཱ་ཡ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་མྤི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧཱིཏི ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་རུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱ་མ་གྒི་ར་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོཏི ཡ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ས་ངྒཱ་ཡ་ནེ སཱ་མ་གྒི་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏཾ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཡ, ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཀ་དུ་ཀ་ཏི་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན བ་ཧུ་དྷཱ སཱ་མ་གྒི་ར་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ས་བྦེ ས་ཏྟཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱ ས་ཏྟཱ, ཏེ པ་ན བྷ་ཝ་བྷེ་ད་ཏོ ས་ངྑེ་པེ་ནེ་ཝ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. བྱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ན་མྤི བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སོ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨུ་ར་སི་ལོ་མོ’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཏོ ཋི་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི. ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཋི་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་རོ ཋི་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ས་མཱ་ས་ཝི་གྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛི་ཏི་ཀཱ, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ ཧེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་ར-ས་དྡོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཝཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ་ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༡༨༣, ༢༣༢) ཝི་ཡ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་པི པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་དྷ་མྨོ, ན ས་ཏྟ་དྷ་མྨོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༣༦; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ཝེ་ར་ཉྫ་ཀ་ཎྜ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༣༠; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཊྛ. ༦༥; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༡༨༦) ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་ཐ་ནྟི? པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ་ཏི ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ནི་བྦི་ནྡ་མཱ་ནོ ས་མྨཱ ཝི་ར་ཛྫ་མཱ་ནོ ས་མྨཱ ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ས་མྨཱ པ་རི་ཡ་ནྟ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་མྨ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏ་མ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ? ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༢༧) ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོཏི ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་བྦེ་སཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཉ་ཏྭཱཏི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏོཏི ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ དེ་སི་ཏོ.

ཙོ་ད་ཀོ ཝུ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་པ་དཾ ནཱི་ཏ་ཏྠ་ཏོ ད་ཧ་ནྟོ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ ཋ་ཏྭཱ ‘‘ན་ནུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཝེ་དེ་ནྟོ ‘‘ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ་ས་ཉྷི ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཛྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ནཱ་ཧཱ་རཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པཱི’’ཏི ཨི་དཾ སཱ་ས་ནེ ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་ཧཱ་ར-ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ, ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི ཏེ ཨེ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཨ་བྱཱ་པི་ཏ་དོ་སོ ཨཱ་པ་ནྣོ. ཨ་ཐ ས་བྦོ་པི པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨི་མཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་ར་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ‘‘ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཡེ་ནཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏ་སྨི་ཉྷི སུ་ཏྟེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ཛ་ཊྛ་མ་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཨཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན ནཱ་མ་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་ཏི་པི ཛ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨོ་ཛཱ་དཱི་སུ སཱ་ཏི་ས་ཡོ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ མུ་ཁྱོ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛོ་ཏི ཏེ ཨེ་ཝ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ངྒཱི་ཏི་སུ་ཏྟེ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ ས་བྦོ པ་ཙྩ་ཡོ དྷ་མྨོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཨི་མཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྟེ་ན (ཨ. ནི. ༡༠.༦༡) ས་མ་ཏྠེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ.

ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་པི ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ སོ་པི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཛ་ན་ཀོ, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀོ ཙ ཧུ་ཏྭཱ ཏཾ ཏཾ ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ་ཏི དྭཱི་སུ ཨཱ་ཧཱ་རེ་སུ. ཨ་ས་ཉྙ་བྷ་ཝེ ཡ་དི་པི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་ར་ལ་ཀྑ་ཎོ. ཨི་དཱ་ནི ཨི་མ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཧི བུ་དྡྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ ཏི་ཏྠ་ཀ་ར་མ་ཏ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ བུ་དྡྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཱ་ས་ནི་ཀཱ ཏཱ་དི་སཾ ཛྷཱ་ནཾ ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཧི ཨུ་པ་ཏྟི་ཝི་སེ་སེ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་ཉྙི་ནོ, ཨ་ཉྙཱ་ཝི་རཱ་གཱ་ཝི་རཱ་གེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶི་ནོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ས་ཉྙ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་ཀྑ་ཎ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན སཱ་ས་ནི་ཀཱ. ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི ཧུ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ་ཡེ་ཝ པ་རི་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི? ཡ་དེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༤༡) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་མེ་ཝ. དྷཱིཏི ཛི་གུ་ཙྪ་ན་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྨཱ དྷཱི ཙི་ཏྟནྟི ཙི་ཏྟཾ ཛི་གུ་ཙྪཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དྷི་བྦ་ཏེ་ཏཾ ཙི་ཏྟནྟི ཨེ་ཏཾ མ་མ ཙི་ཏྟཾ ཛི་གུ་ཙྪི་ཏཾ ཝ་ཏ ཧོ་ཏུ. ཝ་ཏཱཏི ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ, ཏེ་ན ཛི་གུ་ཙྪཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཝ་ད་ཏི. ནཱ་མཱཏི ཙ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ ཨེ་ཝ, ཏེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏི. ཙི་ཏྟ་སྶ བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་སེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ནྟིཾ རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱཏི ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ སཱ་དྷུ སུ་ཊྛཱུ’’ཏི ཨི་མཾ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟིཾ, ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་བྷི་རུ་ཙིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ.

ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཛྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ’’ཏི. པ་ཎི་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སཱིཏི མ་ར་ཎ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཋ་པི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. ཡ་དི ཋཱ་ནཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ཀ་མྨ་བ་ལེ་ན ཡཱ་ཝ བྷེ་དཱ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ ཏེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨེ་ཝ རཱུ་པཱ་ན་མྤཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ན་མྤི. པི-ས་དྡེ་ན པ་གེ་ཝ ས་ཙེ་ཏ་ནཱ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་ཐཾ པ་ན ཨ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ནེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ན་ནྟི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཡེ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡེ་ནེ་ཝ དི་ཝ་སཾ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལ་མ་ཏྟཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀ་པྤེ་ནྟི, ཏེ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ. ཡེ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ཛཱི་ཝེ་ནྟི, ཏེ པུ་ཉྙ་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ. ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ པ་ན ནེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ཀ་པྤ་ནཾ, པུ་ཉྙ་ཕ་ལ་སྶ པ་ན ལེ་སོ་པི ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ པ་ན ཏེ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ…པེ… ན པུ་ཉྙ་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ཧ་ར་ཎེ་ན མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ན ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཕ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཀིཾ པ་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཙོ་དེ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏེ སི་ཡཱ ཏ་ཝ ཙོ་ད་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ས་རོ, སཱ པ་ན ཨེ་ཏྠ ཨ་ན་ཝ་ས་རཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྩ ན པ་ཉྩཱ་ཏི ཨི་དཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་ར་སྶེ་ཝ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན་ནུ པ་ཙྩ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རོ’’ཏི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མ་ཏྠེ་ནྟོ ‘‘ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

མུ་ཁྱཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན་པི ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ…པེ… སཱ་དྷེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ནོ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ནོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཁེ་ལོ༹་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཡོཏི ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་རཱ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནནྟི ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟེ་ཧི ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ. ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཧཱ་རོ ཧི ས་བྦེ་སཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ་ཏི. ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷནྟི ‘‘ཀ་ཏ་མོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙོ་དི་ཏ་མེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ. ཀ་ཐེ་ཏྭཱཏི ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ.

‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ…པེ… དུ་ཀྑཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ པ་ཋ་མ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ཏ་ནཾ, དུ་ཏི་ཡ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ན ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ དུ་ཀ་ཏི་ཀཱ་དི་པ་ཉྷེ་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ཨེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་ནི་ཡྻཱ་ཏ་ནཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སེ་སེ་སུ ན ཀ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཕ་ལཾ ཨེ་ཏཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡོ, ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ས་ངྑ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མ་སྨི་མྤི…པེ… ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ’’ཏི. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨཱ་ཧ་ར་ཎ་ཊྛ་ཝི་སི་ཊྛོ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨཱ་ཧ་ར་ཎཉྩེ་ཏྠ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཏྟ་པྤ་དྷཱ་ནཾ, ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟ་པྤ་དྷཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཧེ་ཊྛི་མ་ཏོ ཝི་སེ་སོ’’ཏི. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཧཱ་རེ ག་ཧི་ཏེ ‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ ན ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི པ་དེ་ས་ཝི་ས་ཡོ ས་བྦ-ས་དྡོ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ས་བྦེ ཏ་ས་ནྟི་ད་ཎྜ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༣༠). ན ཧེ་ཏྠ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ཀ་ཊོ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཝི་སེ་ས་སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ པ་ཉྷཱ་ནཾ. ནོ ཙ ག་ཎྷིཾ་སུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ. དྷ་མྨོ ནཱ་མ ན་ཏྠི ས་ངྑ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཉྷེ ‘‘ས་ངྑཱ་རོ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

ཡ་དཱ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ས་མ་དྷི་ག་ཏོ, ཏ་དཱ ཨེ་ཝ ས་བྦ་ཉེ་ཡྻཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ’’ཏི. ས་ཡནྟི སཱ་མཾ་ཡེ་ཝ. ཨ་དྡྷ་ནི་ཡནྟི ཨ་དྡྷཱ་ན་ཀྑ་མཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལཱ་ཝ་ཊྛཱ་ཡི པཱ་ར་མྤ་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ར་མྤ་ར་ཀ་ཐཱ་ནི་ཡ་མེ་ནཱཏི པ་ར་མྤ་ར་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ན་ནི་ཡ་མེ་ན, ནི་ཡ་མི་ཏ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཀ་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ པ་རི་མཱ་ཎཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཀ་ཀོ, པ་ཉྷོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཀ་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ་ཏི.

ཨེ་ཀ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

དུ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༠༤. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷཱཏི ཏེ་སཾ ཏཱ་ཝ ནཱ་མ་ན་ཊྛེ་ན ནཱ་མ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ ཨཱ་ཧ. ཏ་སྶཱ་པི ཧི ཏ་ཐཱ ནཱ་མ་བྷཱ་ཝཾ པ་ར་ཏོ ཝ་ཀྑ་ཏི. ‘‘ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏཾ ནཱ་མ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་མ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི སཱ་ཏི་ས་ཡ་མི་དཾ ཏེ་སཾ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶ ནཱ་མ་སྶ ཀ་ར་ཎེ་ནེ་ཝ ཏེ ‘‘ནཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཾ སཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་མཾ, ཀི་ཏྟི་མ་ནཱ་མཾ, གུ་ཎ་ནཱ་མཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ནཱ་མ་ནྟི པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ‘‘ན ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ན’’ནྟི ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨི་ཏ་ར་ནཱ་མ་མེ་ཝ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ནཱ་མ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཨཱ་ད་ཡོ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ པ་ཐ་ཝི་ཨཱ་པཱ་ད་ཡོ ཨི་དྷ ནཱ་མ་ནྟི ཨ་ན་དྷི་པྤེ་ཏཱ, རཱུ་པ་ནྟི པ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ པ་ན པ་ཐ་ཝི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ནཱ་མ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ‘‘པ་ཐ་ཝི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡཱ’’ཏི ནི་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་མ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཕ་སྶ་ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྦ་དཱ་པི ཕ་སྶཱ་དི་ནཱ་མ་ཀ་ཏྟཱ, པ་ཐ་ཝི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཀེ་ས་ཀུ་མྦྷཱ་དི་ནཱ་མ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡ ནཱ་མ་ནྟ་རཱ་ནཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ ཙ ས་དཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཀ་ཏ་ནཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ནཱ་མཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶོ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནཱ་མ་མ་ནྟ་རེ་ན ཡེ ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ནཱ་མཱ་ཡ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཱ ནཱ་མཾ. རཱུ་པཾ པ་ན ཝི་ནཱ་པི ནཱ་མ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧ་ཎཾ ཨུ་པ་ཡཱ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ནཱ་མ་ས་ཉྙཱ ནི་རུ་ལ༹ྷཱ, ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལི་ཀཱ ཙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཨི་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ནྟཱ་ན་མྤི ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀོ, ཏ་བྦི་བྷཱ་ག་ར་ཧི་ཏེ པ་ན ཨེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ ནི་ཙྩེ ནི་བྦཱ་ནེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ན…པེ… ནཱ་མ་ན་ཊྛེ་ན ནཱ་མ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ནཱ་མ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན. ན་མ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ སཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཏ་ནྣི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦནྟི ཁ་ནྡྷ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ, ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ. ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ་པི ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི སོ ནེ ཏ་ཏྠ ནཱ་མེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ་པཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནཱ་མེ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨེ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དི་ཀེ. ཀཱ་མཾ ཀེ་སུ་ཙི རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ, ནི་བྦཱ་ནེ པ་ནེ་ས སཱ་ཏི་ས་ཡོ ཏ་སྶ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏཱ་ཀ་པྤ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི ནཱ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་རི་ཡཱ ས་ཀ་ལ་མྤི དི་ཝ་ས་བྷཱ་གཾ ཏཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ནྟཱ་པི ཏི་ཏྟིཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི.

‘‘རུ་པྤ་ན་ཊྛེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ སཱི་ཏཱ་དི་ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི རུ་པྤ་ནཾ. ན་ནུ ཙ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱ་ག་མེ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ལ་བྦྷ་ཏི, ན པ་ན ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་རཾ. ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་ར་ཉྷེ་ཏྠ རུ་པྤ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ སཱི་ཏཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཏ་སྨཱ ‘རཱུ་པ’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀེ་ན རུ་པྤ་ཏི? སཱི་ཏེ་ན་པི རུ་པྤ་ཏི, ཨུ་ཎྷེ་ན་པི རུ་པྤ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (སཾ. ནི. ༣.༧༩). ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ རཱུ་པ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི? ཏ་ཏྠཱ་པི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན་ཏི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ རཱུ་པ་ས་མ་ཉྙཱ. ཨ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ས་དི་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ་ཡེ་ཝ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ རུ་པྤ་ན’’ནྟི ཨ་ཉྙེ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ རཱུ་པ་ཡ་ཏི ཝི་ཀཱ་ར་མཱ་པཱ་དེ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཾ. ‘‘ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནེ་ན ཝི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ རུ་པྤ་ན-ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ རཱུ་པ་ས་མ་ཉྙཱ་ཡ པ་ས་ངྒོ ཨེ་ཝ ན་ཏྠི ས་ངྒྷ་ཊྚ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘པ་ཊི་གྷ་ཏོ རུ་པྤ་ན’’ནྟི ཨ་པ་རེ. ‘‘ཏ་སྶཱཏི རཱུ་པ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶཱ་ཏི པ་ན ཡུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི རཱུ་པ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་སྶཱ་པི ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན, མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༥༦) ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཀོ ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏེ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨེ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི.

ཨ་ཝི་ཛྫཱཏི ཨ་ཝི་ནྡི་ཡཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ, ཛཱི་ཝོ, ཨི་ཏྠཱི, པུ་རི་སོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཝི་ནྡི་ཡཾ ‘‘དུ་ཀྑཾ, ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ས་བྦ་མྤི དྷ་མྨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏེ སཾ་སཱ་རེ ས་ཏྟེ ཛ་ཝཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན སཱ དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཙྪཱ་ད་ཀོ ས་མྨོ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི. བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏ་ཎྷཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡོ བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་ཙྪ་ནྡོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀོ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ག་ཧི་ཏོ.

བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱིཏི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཝི་ཊྛཱ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝོ, ཏི་ཊྛ་ཏི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་སྶ་ཏནྟི ས་སྶ་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛཱིཏི ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་མེ་ཝ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ‘‘ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཝི་ཊྛཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་བྷ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝི་བྷ་ཝོ, ཨུ་ཙྪེ་དོ.

ཡཾ ན ཧི་རཱི་ཡ་ཏཱིཏི ཡེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧོ, པུ་གྒ་ལོ ཝཱ ན ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ན ལ་ཛྫ་ཏི, ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ཡོ དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཧི་རཱི་ཡི་ཏ་བྦེ་ནཱཏི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཧི་རཱི་ཡི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་དྷ་མྨཾ ན ཛི་གུ་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ལླ་ཛྫ་ཏཱཏི པཱ་པ་སྶ ཨ་ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱ. ཡཾ ན ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཏ་བྦེ་ནཱཏི པ་ན ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨོ་ཏྟ་པྤི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ་ན ཨོ་ཏྟ་པྤ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཧི་རཱི་ཡི་ཏ་བྦེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྷཱ་ཡ་ན་ཀ་ཨཱ་ཀཱ་རོཏི པཱ་པ་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ.

‘‘ཡཾ ཧི་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ན་ནྟ་ར་དུ་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ. ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏོ བ་ཧི་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ. ཨ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པ་ཏི ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ. ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ལ་ཛྫཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏཱཏི པཱ་པ་ཏོ ཛི་གུ་ཙྪ་ན་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཱ. བྷ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏནྟི ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟཱ་ས་ན་རཱུ་པེ་ན ཨ་ཝ་ཊྛི་ཏཾ. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཏཱ ཙ ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ན ཏེ་སཾ ཀ་དཱ་ཙི་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་པྤ་ཡོ་ག་ཏོ. ན ཧི ལ་ཛྫ་ནཾ ནི་བྦྷ་ཡཾ, པཱ་པ་བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ལ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི.

དུ་ཀྑནྟི ཀི་ཙྪཾ, ཨ་ནི་ཊྛ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཝི་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་གཱ་ཧི་མྷཱིཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ལོ་མ་གཱ་ཧ་ཀེ. ཏ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཾ དུ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི སཱ་ཏཾ ཨི་ཊྛཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཱ་ཏོ, ཏ་སྨིཾ ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཱ་ཏེ. ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཙ ཨོ་ཝཱ་ད་བྷཱུ་ཏེ སཱ་ས་ན་ཀྐ་མེ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀེ ཙ ཨཱ་ད་ར་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱ་ད་རེ’’ཏི. ཏ་སྶ ཀ་མྨནྟི ཏ་སྶ དུ་བྦ་ཙ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ དོ་ཝ་ཙ་སྶཾ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོཏི ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་སྶ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་མེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘སཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཙེ་ཏ་ནཱ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཧི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་པྤ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡ་དུ་སྶཱི་ལྱཱ་དི་པཱ་པ་དྷ་མྨ་ཡོ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལཱ པཱ་པཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཏེ པུ་གྒ་ལཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ པུ་གྒ་ལོ པཱ་པ་ས་མྤ་ཝ་ངྐོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, སཱ ཙེ་ཏ་ནཱ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི ཝཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སཱ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ དོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ ཝི་ཡ ད་ཊྛ་བྦཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

‘‘སུ་ཁཾ ཝ་ཙོ ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ད་ཀྑི་ཎ་གྒཱ་ཧི་མྷི ཨ་ནུ་ལོ་མ་སཱ་ཏེ སཱ་ད་རེ པུ་གྒ་ལེ་ཏི སུ་བྦ་ཙོཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ཏ་སྶ མི་ཏྟཱ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཨ་ན་ནྟ་ར་དུ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ…པེ… ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨུ་བྷོཏི སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ ཙ. ཏེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ ‘‘སོ་ཝ་ཙ་སྶ་ཏཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ ལོ་ཀི་ཡཱ་པི ཧོ་ནྟི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི.

ཝ་ཏྠུ་བྷེ་དཱ་དི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ ཏཾ་ཏཾ་ཛཱ་ཏི་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ རཱ་སི་ཏོ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཏཱ པ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་ཧ་ཎེ པ་ཉྩ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཏཱ་སཾ པ་ན ག་ཧ་ཎེ ས་ཏྟ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ‘‘ཨི་མཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཏེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཱ ཏཱ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི ཏཱ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་སུ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་སུ ཝི་ཡ ཋི་ཏཱ་སུ, དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཝི་བྷཱ་གཱ་སུ ཙ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན, ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ད་སྶེ་ཏུཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ས་ཧ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཧེ་ཝ. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་པ་ན་པ་ཡོ་ག་ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ, ཏ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ན་ཝཱ་ཙཱ ཙེ་ཝ ‘‘པ་སྶི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱ་ཙཱ ཙ. ཏཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨི་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཧོ་ནྟ་ཉྩ པ་ཋ་མེ ཝཱ ཏ་ཏི་ཡེ ཝཱ ཨ་ནུ་སཱ་ཝ་ནེ་ཡྻ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟེ, ‘སཾ་ཝ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝཱ པ་དེ པ་རི་ཡོ་སི་ཏེ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཏཾ ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཙ ཡ་ཐཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡ་ཏཱ་པཱ་ད་ནཾ, ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ཡ་པི ས་ངྒ་ཧོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་ཏོ པུ་བྦེ པ་རི་ཀ་མྨཾ པ་ཝ་ཏྟཾ, ཨི་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒ མ་ཛ྄ཛྷེ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཝུ་ཊྛཱ་ནེ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ, པ་གེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ན པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་རཾ ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་མ་ཏྠཱཏི ཝུ་ཊྛཱ་པ་ནེ ས་མ་ཏྠཱ.

‘‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ, སུ་ཁ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨེ་ཏཱ་སྭེ་ཝ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཏི ཨེ་ཏཱ་སུ ཀོ་ས་ལླེ ད་སྶི་ཏེ ཏཱ་སུ་པི ཀོ་ས་ལླཾ ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷི་ནཱི. ‘‘ས་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ པ་ཉྙཱ-ས་དྡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ སུ་ཏ་མ་ཡཱ, ཨི་ཏ་རཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ. ཏ་ཏྠཱ་པི ས་མྨ་ས་ན་པ་ཉྙཱ ལོ་ཀི་ཡཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ ཧི སཱ, ཨི་ཏ་རཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ. ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ, ཏ་ཏྠ ཀོ་ས་ལླཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཏཾ པ་ན ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏི་དྷཱ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་མྨ་ས་ན་པ་ཉྙཱ ཧི ཏ་སྶཱ ཨཱ་དི, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ མ་ཛ྄ཛྷེ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ.

ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ག་ནྠ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ དྷཱ་ཏུ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་སྶ ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ ཨུ་གྒ་ཧ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ. ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝི་དྷི་ནོ ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ. ཡ་སྨཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཙ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏེ་ས་མེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝི་དྷི, ཏ་སྨཱ དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ་པི ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཝ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་པི པ་རི་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ཀ་ཏྟུ་ཀཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཝ་ན ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ལོ་ཀི་ཡཱ’’ཏི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མྨ་ས་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ནི་པྥ་ཏྟི པ་རི་ནི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཏེ་སཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཏཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་པི ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྨ་ས་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ’’ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རོ, སོ པ་ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཱ་ན’’ནྟི. ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨུ་གྒ་ཧ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་ཝ་ན་ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན.

ཋཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི ཕ་ལཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ར་ཎ་ཏོ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཏོ. ཏེ་སཾ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ དུ་ཀེ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡེ དྷ་མྨཱ ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཋཱ་ནཾ, ཏེ་ཝ དྷ་མྨཱ ཏཾ་ཝི་དྷུ་ར་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་ནནྟི པ་ཋ་མ་ན་ཡེ ཕ་ལ་བྷེ་དེ་ན ཏ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ; དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡེ པ་ན ཨ་བྷི་ནྣེ་པི ཕ་ལེ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་བྷེ་དེ་ན ཏེ་སཾ ཋཱ་ནཱ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ན ཧི ཀ་དཱ་ཙི ཨ་རི་ཡཱ དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱ ནི་ཙྩ་གྒཱ་ཧ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ པ་ན སི་ཡཱ ཏ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི.

ཨུ་ཛུ་ནོ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཛྫ་ཝཾ, ཨ་ཛི་མྷ་ཏཱ ཨ་ཀུ་ཊི་ལ་ཏཱ ཨ་ཝ་ངྐ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ན་ཛྫ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘གོ་མུ་ཏྟ་ཝ་ངྐ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ན་ཛྫ་ཝོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ, ཨ་གོ་ཙ་ར་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧི…པེ… ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡཾ གོ་མུ་ཏྟ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ནཱ་མ ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ངྐ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པུ་རི་མ་ས་དི་སོཏི པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་བྷི་ཀྑུ་ས་དི་སོ. ཙ་ནྡ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ནཱ་མ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ཊྛཱ་ནེ ཝ་ངྐ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ན་ངྒ་ལ་ཀོ་ཊི་ཝ་ངྐ་ཏཱ ནཱ་མ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ ཝ་ངྐ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི་ཏོ. ཨི་དཾ ཨ་ཛྫ་ཝཾ ནཱ་མ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཨ་ཛྫ་ཝ་ཏཱཏི ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ, ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན་སྶ ཨ་ཛྫ་ཝོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ལ་ཛྫཱི, ཧི་རི་མཱ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ལ་ཛྫ་ཝཾ, ཧི་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལ་ཛྫཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ལ་ཛྫཱི ཡ་ཐཱ ‘‘མཱ་ལཱི, མཱ་ཡཱི’’ཏི ཙ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ལ་ཛྫཱི་བྷཱ་ཝོ, སཱ ཨེ་ཝ ལ་ཛྫཱ.

པ་རཱ་པ་རཱ་དྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཀྑ་མཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི. སུ་ཙི་སཱི་ལ་ཏཱ སོ་ར་ཙྩཾ. སཱ ཧི སོ་བྷ་ན་ཀ་མྨ་ར་ཏ་ཏཱ, སུ་ཊྛུ ཝཱ པཱ་པ་ཏོ ཨོ་ར་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ར་ཏ་ཏཱ སོ་ར་ཙྩཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ར་ཏ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི.

‘‘ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡཾ ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཉྙཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཉྷི པ་ར་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ ཏ་ད་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙཱ་པེ་ཀྑཾ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཉཱ་ཏཱི་ནཾ, གུ་ཎཱ་ན་ཉྩ སཱ་མ་ཉྙ་ནཱ་མཱ་དི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙེ་ཧི ནཱ་མཾ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི, ན་ཏྠི་ཡེ་ཝ ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ནཱ་མ་སྶ ནཱ་མ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱ་མ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ནཱ་མ་སྶ ས་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ནི་ད་སྶེ་ཏི, ན ནཱ་མ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙཾ, ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ པ་ན ནཱ་མ-ས་དྡོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏི, ན པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དཱི་སཱུ་ཏི ན ཏེ་སཾ ནཱ་མ་བྷཱ་ཝོ. ན ཧི པ་ཐ་ཝཱི་ཨཱ་དི་ནཱ་མཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཀེ་སཱ་དི་ནཱ་མེ་ཧི རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ནཱ་མཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན ནཱ་མེ་ན ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦེ་ན པི་ཎྜཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི.

ཨ་ཐ ཝཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཙ, ཏེ་སཾ པ་ཀཱ་ས་ཀ་པ་ཀཱ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ནཱ་པི ནཱ་མེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཏེ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶོ ཝི་ཡ ནཱ་མཱ་ཡ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ནཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཊི་གྷ་ས་མྥ་སྶོ ཙ ན ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ནཱ་མེ་ན ཝི་ནཱ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ‘‘ནཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, ཨ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ནཱ་མ་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཡཾ, ཨ་ཉྙ་ཕ་སྶ་ས་བྷཱ་ག་ཏྟཱ ཝཱ. ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ་པི ཧི རཱུ་པ་ཡ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་ཡ་ཏཱི་ཏི ནཱ་མནྟི ཨི་དྷ པ་ཙྪི་མ་པུ་རི་མཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. རཱུ་པ་ཡ་ཏཱིཏི ཝི་ནཱ་པི ནཱ་མེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་མ་ཡ་ཏཱིཏི ནཱ་མེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཀཱ་ས་ཀཾ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡཱཏི ས་ཏི་པི རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ན ཏཾ པ་ར་མ་སྶཱ་ས་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་ཡ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ ནཱ་མ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ‘‘ནཱ་མ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཙ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ ཙཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཀོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠོ. ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཧི ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ, ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་མེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ, ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ད་སྶ་ནེ་ན ཝཱ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཱ་ནཾ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨི་ཉྩ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ཙ ག་ཧ་ཎ་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀཾ ཝཱ ཁ་ནྡྷཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་བྷོ་ག་བྷཱུ་ཏཾ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཝ་སེ་ན ‘‘ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ས་ཧ སི་ཀྑི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ས་ཧ་དྷ་མྨོ, ཏ་ཏྠ བྷ་ཝཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཾ, ཏ་སྨིཾ ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀེ. དོ་ཝ་ཙ་སྶ-ས་དྡ་ཏོ ཨཱ་ཡ-ས་དྡཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དོ་ཝ་ཙ་སྶཱ་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, དོ་ཝ་ཙ་སྶ་སྶ ཝཱ ཨ་ཡ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི དོ་ཝ་ཙ་སྶཱ་ཡཾ. ཨཱ་སེ་ཝ་ནྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནུ་སི་ཀྑ་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན བྷ་ཛ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་ཝ་ནཱ…པེ… བྷ་ཛ་ནཱ’’ཏི. ས་བྦ་ཏོ་བྷཱ་གེ་ན བྷ་ཏྟི ས་མྦྷ་ཏྟི.

ས་ཧ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ཨ་བྦྷཱ་ན་ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ‘‘ཨ་ཧཾ བྷ་ནྟེ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཙ ས་ཧེ་ཝ. ས་ཧེ་ཝ ཧི ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་ཏི, ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ, ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཝཱ, ཝུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ’’ཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་ཧ ཕ་ལ་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཧ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.‘‘ས་ཧ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ཧ པ་རི་ཀ་མྨེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

དྷཱ་ཏུ་ཝི་ས་ཡཱ ས་བྦཱ་པི པ་ཉྙཱ དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ. ཏ་དེ་ཀ་དེ་སཱ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པུ་རི་མ་པ་དེ་པི ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དི་པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀོ་ས་ལླཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ས་མྨ་ས་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.

ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ས་ཡཱ ས་བྦཱ་པི པ་ཉྙཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྭཱི་སུ་པི ཝཱ པ་དེ་སུ ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཱ, དྷཱ་ཏུ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཙ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཏ་ཐཱ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི, མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟཱི, ཏ་ད་ཏྠཾ སུ་ཎ་ནྟཱི, ག་ནྠ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ དྷཱ་རེ་ནྟཱི, ‘‘ཨི་དཾ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནཱ་མ, ཨ་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ག་ཎ་ན་ཏོ ཙ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཛཱ་ན་ནྟཱི ཙ པ་ཉྙཱ ཨུ་གྒ་ཧ་པ་ཉྙཱ་དི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ. མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་དེ པ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་པི པ་ཉྙཱ ཨུ་གྒ་ཧོ་ཏི ཏ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ‘‘ཨུ་གྒ་ཧ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཏ་སྶ ཛཱ་ན་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ, ‘‘ཡ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཧཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟོ ཨུ་གྒ་ཧོ’’ཏི ཛཱ་ན་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧ་ཛཱ་ན་ནཾ. ‘‘མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཝ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟོ’’ཏི ཛཱ་ན་ནཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཛཱ་ན་ནཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་མྤི ‘‘མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀོ་ས་ལླ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་གྒ་ཧོ་པི ཧི མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟིཾ ལ་དྡྷུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཡོ ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཡོ ཙ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡོ, ས་བྦོ སོ ‘‘མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཀོ་ས་ལླཾ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཏཱཏི. ས་མྨ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ, སཱ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ས་མྨ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་དི་པ་ཛ་ཧ་ན་ཏོ. མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ས་མྨ་ས་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ, སོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྨ་ས་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡེ་ནི་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྑཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ན་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ.

ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཁ་མ་ནཾ. ཏ་ཉྷི པ་རེ་སཾ དུ་ཀྐ་ཊཾ དུ་རུ་ཏྟ་ཉྩ པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ་ས་ནཾ ‘‘ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཙ་ཎྜི་ཀྐནྟི ཨ་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. དོ་མ་ན་སྶ་ཝ་སེ་ན པ་རེ་སཾ ཨ་ཀྑཱི་སུ ཨ་སྶཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ ཨ་ན་སྶུ་རོ་པོ. ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱཏི ས་ཀ་མ་ན་ཏཱ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣོ ས་ཀོ མ་ནོ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ. ཙི་ཏྟ་ནྟི ཝཱ ཙི་ཏྟ་པྤ་བ་ནྡྷཾ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏ་མ་ནེ་ན ས་ཀ་མ་ན་ཏཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཝཱ པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ, སཱ ན ས་ཏྟ་སྶཱ་ཏི པུ་གྒ་ལ་དི་ཊྛི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཁ་ནྟི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཁ་ནྟི. སུ་ཙི་སཱི་ལ་ཏཱ སོ་ར་ཙྩཾ. སཱ ཧི སོ་བྷ་ན་ཀ་མྨ་ར་ཏ་ཏཱ. སུ་ཊྛུ པཱ་པ་ཏོ ཨོ་ར་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ར་ཏ་ཏཱ སོ་ར་ཙྩཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ར་ཏ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི.

ས་ཁི་ལོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ སཱ་ཁ་ལྱཾ, ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙ་ཏཱ. ཏཾ པ་ན བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟཱི ཡཱ པཱ་ལི༹ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ སཱ་ཁ་ལྱ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཎྜ་ཀཱཏི ས་དོ་ས་ཝ་ཎེ རུ་ཀྑེ ནི་ཡྻཱ་ས་པི་ཎྜི་ཡོ, ཨ་ཧི་ཙྪ་ཏྟ་ཀཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི ‘‘ཨ་ཎྜ་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཕེ་གྒུ་རུ་ཀྑ་སྶ པ་ན ཀུ་ཐི་ཏ་སྶ ཨ་ཎྜཱ་ནི ཝི་ཡ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ ཙུ་ཎྞ་པི་ཎྜི་ཡོ, ག་ཎྛི་ཡོ ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀཱ. ཨི་དྷ པ་ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ན་ཀ་ཀྐ་སཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཎྜ་ཀ་པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ་ཙཱ ‘‘ཨ་ཎྜ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. པ་དུ་མ་ནཱ་ལ༹ཾ ཝི་ཡ སོ་ཏཾ གྷཾ་ས་ཡ་མཱ་ནཱ པ་ཝི་ས་ནྟཱི ཀ་ཀྐ་སཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཀོ་དྷེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཀོ་དྷ་སཱ་མ་ནྟཱ. པུ་རེ སཾ་ཝ་དྡྷ་ནཱ་རཱི པོ་རཱི, སཱ ཝི་ཡ སུ་ཀུ་མཱ་རཱ མུ་དུ་ཀཱ ཝཱ་ཙཱ པོ་རཱི ཝི་ཡཱ་ཏི པོ་རཱི. ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝཱ་ཙཱ་ཡཱ་ཏི ཝཱ. ‘‘ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ས་མྨོ་ད་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ མུ་དུ་ཀ་བྷཱ་ཝོ མ་དྡ་ཝཾ ས་མྨོ་ད་ཀ་མུ་དུ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཨཱ་མི་སེ་ན ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་ན, ཏ་ཐཱ དྷ་མྨེ་ན ཙཱཏི དྭཱི་ཧི ཚི་དྡོ. ཨཱ་མི་ས་སྶ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ར་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟ་སྶ ཧི ཚི་དྡ་སྶ ཝི་ཝ་ར་སྶ བྷེ་ད་སྶ པ་ཊི་ས་ནྠ་ར་ཎཾ པི་ད་ཧ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རོ. ཏཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ, པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ ཙ པཱ་ལི༹་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་གྒཾ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཨ་གྒཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཨུ་དྡེ་ས་དཱ་ནནྟི པཱ་ལི༹་ཡཱ, ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨུ་དྡི་ས་ནཾ. པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱཏི པཱ་ལི༹་ཡཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ. དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཐ་ནནྟི ས་ར་བྷ་ཉྙ་ས་ར་བྷ་ཎ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐ་ནཾ.

ཀ་རུ་ཎཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ་བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་ར་མཱ་ཧ. ཀ་རུ་ཎཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོཏི ཏ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཝ་ད་ཏི. པཱ་ལི༹་པ་དེ པ་ན ཡཱ ཀཱ་ཙི ཀ་རུ་ཎཱ ‘‘ཀ་རུ་ཎཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཀ་རུ་ཎཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱིཏི པ་ན ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཱ་ཝ. མེ་ཏྟཱ་ཡཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. སུ་ཙི-ས་དྡ་ཏོ བྷཱ་ཝེ ཡྻ-ཀཱ་རཾ, ཨི-ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཨེ-ཀཱ་རཱ་དེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཙེ་ཡྻ་ནྟི སུ་ཙི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཧོ་ཏུ ཏཱ་ཝ སུ་ཙི་བྷཱ་ཝོ སོ་ཙེ་ཡྻཾ, ཏ་སྶ པ་ན མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཏཱ ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི.

མུ་ཊྛཱ ས་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩཾ, ས་ཏི་པ་ཊི་པ་ཀྑོ དྷ་མྨོ, ན ས་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ. ཡ་སྨཱ པ་ཊི་པ་ཀྑེ ས་ཏི ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ཏི་ཝི་ག་ཏཱ ཝི་པྤ་ཝུ་ཏྠཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏི་ཝི་པྤ་ཝཱ་སོ’’ཏི. ‘‘ཨ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ-ཀཱ་རོ པ་ཊི་པ་ཀྑེ ད་ཊྛ་བྦོ, ན ས་ཏྟ་པ་ཊི་སེ་དྷེ. ཨུ་ད་ཀེ ལཱ་བུ ཝི་ཡ ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པི་ལ་ཝ་ནྟཱ ཝི་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ན ཨོ་གཱ་ཧ་ཏི, སཱ པི་ལཱ་པ་ན་ཏཱ. ཡེ་ན ག་ཧི་ཏ་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མྨུ་སྶ་ཏི ན ས་ར་ཏི, སཱ ས་མྨུ་སྶ་ན་ཏཱ. ཡ་ཐཱ ཝི་ཛྫཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཝི་ཛྫཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཨ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡེ་ཝ.

ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དོཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཝི་ནཱ་སོ. ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱཏི ཨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་སེ ཨ་ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ.

ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏི་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་སུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ནཱ་མཾ. ཨ་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏ ནི་མི་ཏྟཾ. ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཉཱ་ཎནྟི ཏཱ་ཡ ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩེ་ཝ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ མུ་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ, ཡཱ ཙ ཏ་ད་ཏྠཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ན བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ན་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷཱ་ཝེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣཾ བ་ལ’’ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨ’’ནྟི.

ཀཱ་མཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ ཐི་ར་བྷཱ་ཝོ་པི བ་ལ་ཊྛོ ཨེ་ཝ, པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི པ་ན ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡ་ཏཱ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ བ་ལ་ཊྛོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཀ་མྤ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨ་ས་མ་ན་ཏོ ས་མ་ཐོ ས་མཱ་དྷི. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ནཱ ཝི་ཝི་དྷེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ད་སྶ་ན་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ. ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱཏི ས་མཱ་དྷཱ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ. ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པུ་བྦེ ཨ་ལཱི་ནཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཧུ་ཏྭཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ. ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་གྒ་ཧོ་ཝ ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་སྶ པ་གྒཱ་ཧ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་གྒཱ་ཧ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི, ཏ་སྶ་ཏྠོ ས་མ་ཐེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་གྒཱ་ཧོ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཏོ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ནི་བྦ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཐཱ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཐ་པ་གྒཱ་ཧཱ་ནཾ ཨུ་པ་རི པ་ཝ་ཏྟི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་དུ་ཀ་སྶ་པི མི་སྶ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.

ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣ་སྶ སཱི་ལ་སྶ བྷེ་ད་ཀ་རོ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. སཱི་ལ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ ཨ་སཾ་ཝ་རོ. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝི་ནཱ་སི་ཀཱཏི ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༤༤༡; ༢.༩༤; ཝི་བྷ. ༧༩༣) ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ དཱུ་སི་ཀཱ.

སཱི་ལ་སྶ ས་མྤཱ་ད་ནཾ ནཱ་མ ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཏོ ཏ་སྶ ཨ་ནཱུ་ན་ཏཱ་པཱ་ད་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤཱ་ད་ན་ཏོ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏོ’’ཏི. པཱ་རི་པཱུ་ར་ཏྠོ ཧི ས་མྤ་དཱ-ས་དྡོ་ཏི. མཱ་ན་སི་ཀ་སཱི་ལཾ ནཱ་མ སཱི་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི་པྤ་ཧཱ་ནཾ. དི་ཊྛི་པཱ་རི་པཱུ་རི་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎནྟི ཨ་ཏྠི་ཀ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པཱ་རི་པཱུ་རི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ.

ཝི་སུ་དྡྷིཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠནྟི ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་ཨུ་པ་རི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ. སུ་ཝི་སུ་དྡྷ་མེ་ཝ ཧི སཱི་ལཾ ཏ་སྶཱ པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཝི་སུ་དྡྷིཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ད་སྶ་ནནྟི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷིཾ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་སུ་དྡྷི་ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པཱ་པེ་ཏུཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཱ་དི་ས་མྨཱ་ད་སྶ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ནོ ས་ཀཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཀ་མྨཾ ས་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏོ ཨ་ནྭ་ཡ་ཏོ ཙ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ‘‘པ་རེ་ན ཀ་ཏ་མྤཱི’’ཏི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ པ་རེ་ན ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་མྤི ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨུ་སྶཱ་ཧི་ཏེ་ན པ་རེ་ན ཀ་ཏཾ་པཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཉྷི ཏཾ པ་ར་སྶ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏཾ, ཏ་མྤི ས་ཀ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཏྠ་བྷ་ཉྫ་ན་ཏོཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ས་བྦ་ཨ་ཏྠ་ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏོ. ཨ་ཏྠ་ཛ་ན་ན་ཏོཏི ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་ཏྠ་པ་ར་ལོ་ཀ་ཏྠ་པ་ར་མ་ཏྠཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཏོ. ཨཱ་ར་བྦྷ་ཀཱ་ལེ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟ་མྤི ཝ་ཙཱི་ས་ཙྩ་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཾ ན ཝི་ལོ་མེ་ཏི ན ཝི་རོ་དྷེ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་མྤཱ་པ་ན་ཏོ.

ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནནྟི ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ, ཏེ་ན མ་གྒཾ ཝ་ད་ཏི. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡནྟི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡ་མཱ་ཧ. ས་བྦཱ་པི མ་གྒ་པ་ཉྙཱ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙ ན་ཡོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡཱ (དྷ. ས. ༥༥༠) ས་མེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་དིཾ ཨ་ཝོ་ཙ.

ཡ་སྨཱ སཾ་ཝེ་གོ ནཱ་མ ས་ཧོ་ཏྟ་པྤ་ཉཱ་ཎཾ, ཏ་སྨཱ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུཾ བྷ་ཡ་ཏོ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་བྷ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི. བྷཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི བྷ་ཡཾ, ཛཱ་ཏི ཨེ་ཝ བྷ་ཡཾ ཛཱ་ཏི་བྷ་ཡཾ. སཾ་ཝེ་ཛ་ནཱི་ཡནྟི སཾ་ཝི་ཛྫི་ཏ་བྦཾ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཨུ་ཏྟཱ་སི་ཏ་བྦཾ. ཋཱ་ནནྟི ཀཱ་ར་ཎཾ, ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏ་སྶཱཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་སཾ་ཝེ་ག་སྶ. ཨུ་པཱ་ཡ་པ་དྷཱ་ནནྟི ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཾ ཝཱི་རི་ཡཾ.

ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནེ་ན ཙ. ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ལཾ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ, ཀ་ཐཾ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི ས་ངྐོ་ཙཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ན ས་ནྟུ་ཊྛ་སྶ. བྷི་ཡྻོ་ཀ་མྱ་ཏཱཏི བྷི་ཡྻོ བྷི་ཡྻོ ཨུ་པྤཱ་ད་ནི་ཙྪཱ. ཝོ་སཱ་ནནྟི ས་ངྐོ་ཙཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ནྟི. ཏུ་སྶ་ནཾ ཏུ་ཊྛི ས་ནྟུ་ཊྛི, ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟུ་ཊྛཱི་ཏི ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ. ཝཱི་རི་ཡ་པྤ་ཝཱ་ཧེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཨ་ནྟ་རཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ག་མ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ པ་ཊི་ཝཱ་ནཾ, ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཊི་ཝཱ་ནཱི, ན པ་ཊི་ཝཱ་ནཱི ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནི་ཏཱ. ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎེ ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ ཨཱ་ད་ར་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ. སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱཏི ས་ཏ་ཏ་མེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ཊྛི་ཏ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ཁ་ཎྜཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎཾ. ཨ་ནོ་ལཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱཏི ན ལཱི་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཚ་ནྡ་ཏཱཏི ཀུ་ས་ལ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨ་ནི་ཀྑི་པ་ནཾ. ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་ར་ཏཱཏི ཀུ་ས་ལ་ཀ་ར་ཎེ ཝཱི་རི་ཡ་དྷུ་ར་སྶ ཨ་ནི་ཀྑི་པ་ནཾ. ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱཏི ཨཱ་ད་རེ་ན སེ་ཝ་ནཱ. བྷཱ་ཝ་ནཱཏི ཝ་ཌྜྷ་ནཱ བྲཱུ་ཧ་ནཱ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ.

ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཊྛེ་ན པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཝི་དི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན ཝི་སི་ཊྛཱ མུ་ཏྟཱི་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི. སྭཱ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ག་མ་ནེ་ན, པ་ཊི་ཡོ་གི་ཝི་ག་མ་ནེ་ན ཙ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི སུ་ཊྛུ མུ་ཏྟཱ, ཏ་ཏོ ནི་རཱ་ས་ངྐ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨ་བྷི་ར་ཏཱ, ཏཾ ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏཱ ཨ་དྷི་ཀཾ མུ་ཙྩ་ན་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་མཱཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི. མུ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝི་སེ་སེ་ན ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ ཝི་མུ་ཏྟི.

ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎནྟི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏཱི་ཏི ཁ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཉཱ་ཎཾ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ.པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ནཱཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒེ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ནེ པུ་ན ས་ནྡ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་བྷཱུ་ཏེཏི ཏཾ་ཏཾ་ཕ་ལེ. ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ཀ་རོ མ་གྒོ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ, ཏ་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ, ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ, བྷ་ངྒེ་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི.

དུ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

ཏི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༠༥. དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཀ་ཏྟཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ལུ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ལོ་བྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ལུ་བྦྷ་ཏི ཏེ་ན, ལུ་བྦྷ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏ་ནྟི ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏེ་ཝ. དུ་སྶ་ཏི མུ་ཡ྄ཧ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཏཾ ཨ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟཱ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མཱུ་ལ་ཉྩ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ, ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ. ན ཧི མཱུ་ལ་ཀ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ, ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི མོ་མཱུ་ཧ་ཙི་ཏྟ་དྭ་ཡེ མོ་ཧ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ན སི་ཡཱ. ཏེ་སནྟི ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ. ‘‘ན ལུ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ལོ་བྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ན་ཡེ་ན.

དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཱ་ནཱིཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཏོ, པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ ན སུ་ཊྛུ ཨ་ས་མྨཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནི. ཝི་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི བཱི་བྷ་ཙྪཱ་ནི ས་མྤ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཨ་ནི་ཊྛ་རཱུ་པ་ཏྟཱ. ཀཱ་ཡེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན. ཀཱ་ཡ་ཏོཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ཏོ. ‘‘སུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ ཀཱ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི, ཏཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ. ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏནྟི ཝཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝ་ད་ཏི, ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་སྶ་པི ཝཱ, ཡ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི. ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་མྤི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶཱཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ, ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ ཙ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ. སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ་ཝ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཡི་དཾ དྭཱ་ར་དྭ་ཡེ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ‘‘ས་བྦ་སྶཱ་པི སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ’’ནྟི ཀེ་ཙི. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཉྷི ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལཾ ཨུ་དྡི་སྶ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ སི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ, སི་ཡཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་ནྟི.

པཱ་ཎོ ཨ་ཏི་པཱ་ཏཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་ད་ཡོ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་ད་ཡོ པ་ན ཏི་སྶོ ཙེ་ཏ་ནཱ’’ཏི. ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་པི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ དྭཱ་ར་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶཱ་པི ཀ་མྨ་སྶ ས་ནཱ་མཱ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཏོ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ, ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧུ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ –

‘‘དྭཱ་རེ ཙ་ར་ནྟི ཀ་མྨཱ་ནི, ན དྭཱ་རཱ དྭཱ་ར་ཙཱ་རི་ནོ;

ཏ་སྨཱ དྭཱ་རེ་ཧི ཀ་མྨཱ་ནི, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ’’ཏི. (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་དྭཱ་ར་ཀ་ཐཱ);

ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་པི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་པི ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱཏི མ་ནོ་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ. ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཏཾ ཏཾ པ་ཀྑི་ཀཱ ཝཱ ཧོ་ནྟི ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ ཝཱ་ཏི. ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏི་ཝི་དྷ་སྶ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཏི་སྶོ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཀཱ་ཡེ་ན པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནེ སཱི་ལ་སྶ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ.

ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠ དྭེ ཀཱ་མཱ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མོ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་པ་ཀྑེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མེ་ཧི པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་པ་ཀྑེ པ་ན ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. བྱཱ་པཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ་པི བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ. ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་ཧིཾ་ས་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟེ, ཝི་ཧིཾ་ས་ནཾ ཝཱ ཨེ་སཱ ས་ཏྟཱ་ན་ནྟི ཝི་ཧིཾ་སཱ, ཏཱ་ཡ པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧིཾ་སཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ཨེ་ཝཾ ས་དྡ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པྤི་ཡེ ཨ་མ་ནཱ་པེ ས་ངྑཱ་རེ ཨཱ་ར་བྦྷ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཊྛཱ་ནཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦཱ. བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨ་ཝ་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡཱ་ཝ ཝི་ནཱ་ས་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ནཱ་ས་ནཾ པ་ན པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ‘‘ས་ངྑཱ་རོ’’ ཧི དུ་ཀྑཱ་པེ་ཏ་བྦོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཡེ ‘‘དུ་ཀྑཱ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་ཙྪི་ཏཱ ས་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཏེ་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ངྑཱ་རཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཡེ པ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷཱ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཝི་ས་ཡཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ ས་ཏྟ་ས་ཉྙི་ཏཱ. ཡེ པ་ན ན དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡོ་ག་ཏོ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ལོ་བྷ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ལོ་བྷོ, ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ ས་བྦོ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ, ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏེ་ཧི པ་ན ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏྟཱ, ནི་བྦཱ་ནཾ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏོ, ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ བྷཱུ་མི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་སུ་བྷ་པུ་བྦ་བྷཱ་གེཏི ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ. ཨ་སུ་བྷ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཾ. ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ ཧི ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སྶ བྷཱུ་མིཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ས་པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ་ནི མེ་ཏྟཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནི. ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེཏི ཨ་སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ ཧི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡི་ས་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘རུ་ཀྑེ སཱ་ཁཱ’’ཏི. ཛྷཱ་ནཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. ཏཾ ཛྷཱ་ནཾ ས་མྨ་སི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཀཱ་ལེ་པི ཧི སོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ་ཏི. བྱཱ་པཱ་ད་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཀི་ཉྩི་པི ན བྱཱ་པཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ, མེ་ཏྟཱ, ཏཱ་ཡ པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནེཏི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་ཏེ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ. ཀ་རུ་ཎཱ་ཛྷཱ་ནེཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ན ཝི་ཧིཾ་ས་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ, ཀ་རུ་ཎཱ.

ན་ནུ ཙ ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨི་མེ་སཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཎ་ཏོ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ནོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨ་ལོ་བྷོ སཱི་སཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ལོ་བྷོ པ་དྷཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ནི་ཡ་མི་ཏ་པ་རི་ཎ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡ་དཱ ཨ་ལོ་བྷ་པྤ་དྷཱ་ནོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ག་རུ་ཀོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ལ་དྡྷཱ་ཝ་ས་རོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི. ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་དོ་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན ཡོ ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ, ས་ཏི ཙ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐ་བྷཱ་ཝེ ཀ་སྶ་ཙི་པི ཨ་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ ཙ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏེ ཨི་ཏ་རེ དྭེ. ཏ་ད་ནྭ་ཡི་ཀཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨ་ནུ་གཱ་མི་ནོ, ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་དི་སྶ་ན་ཏོ ‘‘ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཧོ་ནྟི, ཨ་ས་ཏི ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཏ་ད་ནུ་མཱ་ན་ནེ་ཡྻཱ བྷ་ཝ་ནྟི. སེ་ས་དྭ་ཡེ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ས་ངྐ་པྤོ ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏྟི་ཀེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ (དཱི. ནི. ༣.༢༨༨) ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷི་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ པུ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི? ཏ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝེ་ཏཾ.

ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ཏཱ་སུ དྭེ ས་ཏྟེ་སུ་པི ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎ་མཱ་ཧ ‘‘ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་ཐེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ‘‘ཨ་སུ་བྷ་པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་ཐེ་ཝ ཏཱ་ས་མྤི ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ཉྙཱ་དཱི་ན་མྤི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོཏི ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཀཱ་མེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ. ཏ་ཀྐ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཀྐོ. ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏ་ཀྐ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐོ. ས་ངྐ་པྤ་ན་པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྐ་པྤོ. ཨ་ཉྙེ་སུ་པི ཀཱ་མ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཨེ་ཝ ཀཱ་མོ་པ་པ་དོ དྷཱ་ཏུ-ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཀཱ་མ་ས་ངྐ་པྤ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུཨཱ་དཱི་སུ. ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏཱུ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ཧི ཀཱ་མི་ཏ་བྦ་དྷཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཧེ་ཋེ་ཏཱིཏི ཝི་བཱ་དྷ་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཏྟི་ཀེ. ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ནཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ ཀ་ཐཱ. ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ཀ་ཐཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ. ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨི་ཏ་རཱ དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་ཏི་བྱཱ་པ་ནེ་ན. ཏ་ཏོཏི ཨི་ཏ་ར་དྷཱ་ཏུ་དྭ་ཡ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ. ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ. ད་སྶེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུཾ…པེ… ཀ་ཐེ་སི. ཀ་སྨཱ? པ་གེ་ཝ ཨ་པ་ཝཱ་དཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨུ་སྶ་གྒོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝཱ ཨ་པ་ཝཱ་ད་ཝི་ས་ཡཾ ཏཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ་ཝ ཨུ་སྶ་གྒོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི, ཉཱ་ཡོ ཧེ་ས ལོ་ཀེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི.

དྭེ ཀ་ཐཱཏི ‘‘ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀཱ, ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ ཙཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༠༥) ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྟི་ཀེ ཝུ་ཏྟཱ དྭེ ཀ་ཐཱ. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠོ ཨི་དྷཱ་པི ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ག་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.

སུ་ཉྙ་ཏ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ. ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ ཀཱ་མོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན སུ་ཉྙ་ཏ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ. བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀནྟི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ས་ཉྙི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ. དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་མྷཱིཏི ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷཱ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎེ ཀ་ཏེ. བྷ་ཝེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦཱཏི ‘‘ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ རཱུ་པ་བྷ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཏ་ད་ཏྠོ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ, ན ཡཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝ་སེ་ན. ཡ་ད་གྒེ་ན ཙ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ བྷ་ཝེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ, ཏ་ད་གྒེ་ན བྷ་ཝ་སྶ ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་རི་ཙྪི་ཛྫ་ན་ཏོ. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚ་མེ་ཏྠཱ་ཏི ནི་རོ་དྷོ, སཱ ཨེ་ཝ སུ་ཉྙ་ཏ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏཱུཏི ནི་རོ་དྷ་དྷཱ་ཏུ, ནི་བྦཱ་ནཾ. ནི་རུ་དྡྷེ ཙ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚེ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཱ ནི་རུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟི.

ཧཱི་ན་དྷཱ་ཏུ་ཏྟི་ཀོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༡༤) ཧཱི་ན་ཏྟི་ཀེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཧཱི་ནཱ དྷཱ་ཏཱུ་ཏི དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ’’ཏི. ཏེ ཧི ལཱ་མ་ཀ་ཊྛེ་ན ཧཱི་ན་དྷཱ་ཏུ. ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཝཱ་ཏི མ་ཛ྄ཛྷི་མ་དྷཱ་ཏུ, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ. ཨུ་ཏྟ་མ་ཊྛེ་ན ཨ་ཏ་པྤ་ཀ་ཊྛེ་ན ཙ པ་ཎཱི་ཏ་དྷཱ་ཏུ, ན་ཝ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ.

པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཏ་སྶ ས་ནྟཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ, ཀཱ་མ་རཱ་གོ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སཱུཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝེ་སུ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏེ་སུ. ཨ་ན་དྷི་ག་ཏེ་སུ པ་ན སོ པ་ཏྠ་ནཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ག་ཧི་ཏོ. ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟཱིཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་སུ ནི་ཀ་ནྟི. བྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠ་ནཱཏི བྷ་ཝེ་སུ པ་ཏྠ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཱུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཝི་ས་ཡཱ, མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་ཝི་ས་ཡཱ, བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏཱ, བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ ‘‘བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཝི་བྷ་ཝོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, ཝི་བྷ་ཝ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. རཱུ་པཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝ་ཏྠུ ཀཱ་མ་ཝི་ས་ཡཱ བ་ལ་ཝ་རཱ་ག་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱཏི པ་ཋ་མ་ན་ཡོ, ‘‘ས་བྦེ་པི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ ཀཱ་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན ཀཱ་མཱ’’ཏི (མ་ཧཱ་ནི. ༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཏེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཱ དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ས་བྦཱ་པི ཏ་ཎྷཱ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱཏི དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ.

ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ པ་ནཱཏི པ་ན-ས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ནོ, ཏེ་ན པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་ག་ཏོ ཨ་ཉྙོ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡོ ལོ་བྷོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (ཝི་བྷ. ༩༡༥) ‘‘ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཨི་མཾ ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཏི་ཀ་ནྟ་ར་མྤི ས་མཱ་ནཾ ཏ་ཎྷཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་དེ་ས་ནཱ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཏཾ ‘‘ཝཱ་རོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ ཝཱ་རེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ར་ཛ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཀཱ་མ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན. པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱཏི པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཏ་ཏོཏི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ. ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱཏི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ. ཨི་ཏ་རཱ དྭེ ཏ་ཎྷཱཏི རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཾ, ཨ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏཾ ས་བྦ་སྶ་པི ལོ་བྷ་སྶ, ཏ་སྶ པ་ན ‘‘རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ ཨ་རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་གོ རཱུ་པ་རཱ་གོ ཨ་རཱུ་པ་རཱ་གོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ནི་རོ་དྷ་ཏ་ཎྷཱཏི བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷེ བྷ་ཝ་ས་མུ་ཙྪེ་དེ ཏ་ཎྷཱ. ཡ་སྨཱ ཧི ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྨཱ ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་པི ཏ་ཎྷཱ ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.

ཝ་ཊྚ་སྨིནྟི ཏི་ཝི་དྷེ་པི ཝ་ཊྚེ. ཡ་ཐཱ ཏེ ཧི ནི་སྶ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚེ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ས་ཏྟཾ ཏེ་སཾ པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སཾ་ཡོ་ཛེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚེ་པཱི་ཏི. ས་ཏཱིཏི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ. རཱུ་པཱ་དི་བྷེ་དེཏི རཱུ་པ་ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ. ཀཱ་ཡེཏི ཁ་ནྡྷ་ས་མཱུ་ཧེ. ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ས་ཏཱི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ. དི་ཊྛི་ཡཱ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏོ ཧི ཨ་ཏྟཱ་དི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ན་ཏྠི, དི་ཊྛི པ་ན ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི. ཝི་ཙི་ན་ནྟོཏི དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝཱི་མཾ་ས་ནྟོ. ཀི་ཙྪ་ཏཱིཏི ཀི་ལ་མ་ཏི. པ་རཱ་མ་ས་ཏཱིཏི པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ཏི. ‘‘སཱི་ལེ་ན སུ་དྡྷི, ཝ་ཏེ་ན སུ་དྡྷཱི’’ཏི ག་ཎྷ་ནྟོ ཧི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པ་ར་ཏོ ཨཱ་མ་ས་ཏི ནཱ་མ. ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ དི་ཊྛཱིཏི རཱུ་པཱ་དི-དྷ་མྨེ, པ་ཙྩེ་ཀཾ ཏེ ཝཱ ནི་སྶི་ཏཾ, ཏེ་སཾ ཝཱ ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ, སཱ་མི་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི ཝཱི་ས་ཏི. ཝི་མ་ཏཱིཏི དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨཱ, མི་ཙྪཱ ཝཱ མ་ན་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སཾ་ས་ཡི་ཏ་ཊྛེ་ན ཨ་མ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་གྒཱ་ཧོཏི ཨ་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ‘‘སུ་དྡྷི་མ་གྒོ’’ཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒཱ་ཧོ.

ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཙི་ར་པ་རི་ཝུ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨཱ་ས་ཝ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ས་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན, པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཝ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཝ་དྷི་ཨ་ཏྠོ ཨཱ-ཀཱ་རོ, ཨ་ཝ་དྷི ཙ མ་རི་ཡཱ་དཱ་བྷི་ཝི་དྷི་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ མ་རི་ཡཱ་དོ ཀི་རི་ཡཾ བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཱ ཝུ་ཊྛོ དེ་ཝོ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཝི་དྷི ཀི་རི་ཡཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ བྷ་ཝ་གྒཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡ་སོ པ་ཝ་ཏྟོ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཝི་དྷི་ཨ་ཏྠོ ཨ་ཡཾ ཨཱ-ཀཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཀ་ཏྠ་ཙི དྭེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཱཏི ཝི་ན་ཡ་པཱ་ལི༹ཾ (པཱ་རཱ. ༣༩) ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༩) དྭི་དྷཱ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི. ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཨཱ་ས་ཝ་སུ་ཏྟེ, (ཨི་ཏི་ཝུ. ༥༦; སཾ. ནི. ༥.༡༦༣) ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༤.༣༢༡). ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟེ་སུ་པི ཧི ‘‘ཏ་ཡོ་མེ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝཱ་ས་ཝོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཏ་ཡོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི. ནི་ར་ཡཾ ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱི་ཡཱ. ཡ་སྨཱ ཨི་དྷ སཱ་ས་ཝཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ས་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དེ་སི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་ག་ཏི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ས་ཝཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨི་མ་སྨིཾ ས་ངྒཱི་ཏི་སུ་ཏྟེ ཏ་ཡོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཨཱ བྷ་ཝ་གྒཾ ཨཱ གོ་ཏྲ་བྷུཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་སུ མཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་དི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན, ཨ་བྷི་བྱཱ་པ་ན་མ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙེ་སཾ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ-ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. ན ཙེ་ཏྠ ‘‘དི་ཊྛཱ་ས་ཝོ ནཱ་ག་ཏོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཾ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ, བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡཱ་པི བྷ་ཝཱ་ས་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཀཱ་མཱ་ས་ཝོ ནཱ་མ ཀཱ་མ་ན་ཊྛེ་ན, ཨཱ་ས་ཝ་ན་ཊྛེ་ན ཙ. ཝུ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠ་ཏོ ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ.

ཀཱ་མེ ཨེ་ས་ཏི ག་ཝེ་ས་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཀཱ་མེ་ས་ནཱ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་བྷི་པ་ཏྠ་ནཱ་ཝ་སེ་ན, པ་རི་ཡེ་ཊྛི་ཝ་སེ་ན, པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་རཱ་གོ. བྷ་ཝེ་ས་ནཱ པ་ན བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ, བྷ་ཝཱ་བྷི་ར་ཏི་བྷ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་རཱ་གོ. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་ས་མྨ་ཏ་སྶཱཏི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་སྶ, ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏ་སྶ ཙ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶཱཏི ཏ་པོ་པ་ཀྐ་མ་སྶ. ཏ་དེ་ཀ་ཊྛནྟི ཏཱ་ཧི རཱ་ག་དི་ཊྛཱི་ཧི ས་ཧ་ཛེ་ཀ་ཊྛཾ. ཀ་མྨནྟི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ. ཏ་མྤི ཧི ཀཱ་མཱ་དི་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ དི་ཊྛཱིཏི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཡཱ ཀཱ་ཙི པ་ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཏ་པོ་པ་ཀྐ་མ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ཨེ་ཝ.

ཨཱ་ཀཱ་ར་ས་ཎྛཱ་ནནྟི ཝི་སི་ཊྛཱ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ་ཝི་དྷནྟི ཧི ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ས་ཎྛི་ཏཾ, ས་མ་ཝ་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཝི་ད་ཧ་ནཾ ཝི་སི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་དྷཱ, ཝི་དྷཱི་ཡ་ཏི ཝི་ས་དི་སཱ་ཀཱ་རེ་ན ཋ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝི་དྷཱ, ཀོ་ཊྛཱ་སོ. ཝི་ད་ཧ་ན་ཏོ ཧཱི་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ད་ཧ་ན་ཏོ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ ཝི་དྷཱ, མཱ་ནོ་ཝ. སེ་ཡྻ་ས་དི་ས་ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱཏི སེ་ཡྻ་ས་དི་ས་ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝཱ’ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཏ་ཡོ མཱ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ སེ་ཡྻ་སྶེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་དི་ས་ཧཱི་ནེ་སུ་པི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི མཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཨུ་དྡི་ཊྛེ ན་ཝ་ཝི་དྷེ་པི མཱ་ནེ ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. རཱ་ཛཱུ་ན་ཉྩེ་ཝ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀ་སྨཱ? ཏེ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སེ་ཡྻ་ཏོ ད་ཧ་ནྟཱི་ཏི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘རཱ་ཛཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཏྠཱིཏི ཀོ-ས་དྡོ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏྠོ, ཨ་ཉྙོ ས་དི་སོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝཱཏི རཱ་ཛཱུ་ནཾ, པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ན་ཉྩ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སེ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏྟཱ ཏ་སྶ. ‘‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི མཱ་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

‘‘ཀོ མ་ཡཱ ས་དི་སོ ཨ་ཉྙོ རཱ་ཛ་པུ་རི་སོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝཱ ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཨ་མ་ཙྩོ ཏི ནཱ་མཱ་མེ་ཝ…པེ… ནཱ་མཱ་ཧ’’ནྟི ཝཱཏི ས་དི་ས་སྶ སེ་ཡྻ་མཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ.

དཱ་སཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན བྷ་ཏི་ཀ ཀ་མྨ་ཀ་རཱ་དཱི་ནཾ པ་རཱ་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝཱ ག་ཧི་ཏེ ཨེ་ཝ ‘‘པུ་ཀྐུ་ས་ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ད་ཡོ་པཱི’’ཏི ས་ཡ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ན་ནུ ཙ མཱ་ནོ ནཱ་མཱ་ཡཾ སཾ་པ་གྒ་ཧ་ར་སོ, སོ ཀ་ཐཾ ཨོ་མཱ་ནེ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི? སོ་པི ཨ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཝི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ནཱ པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀིཾ དཱ་སོ ནཱ་མ ཨ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཏེ མཱ་ནེ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.

ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ བྷ་ཝ་ནི་ཀ་ནྟི ཝི་ཡ, ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི ཝི་ཡ ཙ ན མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ ན ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཧི ཏེ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ. ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ’’ཏི ཙ ཏ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པྤ་ཧཱ་ཡི་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་མ་གྒེ་ཧི ཙ ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཡེ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏ་རཱ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏ་མཱ ཙ. མཱ་ནོ ཧི ‘‘ཨ་ཧཾ ཨ་སྨཱི’’ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་རི་མ་གྒེ་སུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་མཱ་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡ, ཏེ་ནེ་ཝ ཏེ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཝུ་ཏྟཱ.

ཨ་ཏ་ཏི ས་ཏ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྡྷཱ, ཀཱ་ལོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཡོ ཨ་དྡྷཱ་ཏི ཏ་ཡོ ཀཱ་ལཱ’’ཏི. སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི བྷ་དྡེ་ཀ་ར་ཏྟ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༣.༢༨༣) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན. ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཡོ ཙཱ་ཝུ་སོ མ་ནོ, ཡེ ཙ དྷ་མྨཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྨིཾ ཙེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཏ་ད་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཏ་ད་བྷི་ན་ནྡ་ནྟོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སཾ་ཧཱི་ར་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༢༨༤) ཨ་དྡྷཱ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པུ་བྦེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ད་ནྟ་རནྟི ཏེ་སཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྡྷཱ, ཡོ པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱ་ཡ ‘‘པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟེ ཀ་ངྑ་ཏི, (དྷ. ས. ༡༡༢༣) པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟེ ཨ་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི (དྷ. ས. ༡༠༦༧, ༡༡༠༦, ༡༡༢༨) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ‘‘པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷ་ངྒོ དྷ་མྨོ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ངྒ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣོ དྷ་མྨོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡེཏི ཨུ་པྤཱ་དོ, ཋི་ཏི, བྷ་ངྒོ་ཏི ཏཱི་སུ ཁ་ཎེ་སུ. ཡ་དཱ ཧི དྷ་མྨོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཡ་དཱ ཙ ཝེ་ཏི, ཨི་ཏི དྭཱི་སུ་པི ཁ་ཎེ་སུ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཝི་ཡ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ་ཏི. དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝཱུ་པཱ་དྷི་ཀཾ པ་ཏྟ་བྦཾ ཨུ་ད་ཡོ, ཝི་དྡྷཾ་ས་བྷཱ་ཝཱུ་པཱ་དྷི་ཀཾ ཝ་ཡོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཋི་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི? ན དྷ་མྨོ, དྷ་མྨ་སྶ པ་ན ཨ་ཝ་ཏྠཱ་བྷེ་དོ, ཏ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ལོ་ཀེ ཀཱ་ལ་ས་མ་ཉྙཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དོ ཙ ནཱ་མ ཨ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ. ཏེ་ནེ་ཝ ཝོ་ཧཱ་རེ་ནཱཏི ཏཾ ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ དྷ་མྨོ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཡེ་ན ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཀཱ་ལོ ཏ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏེ་ནེ་ཝ ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟོ.

ཨ་ནྟ-ས་དྡོ ལོ་ཀེ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ, ཀོ་ཊི་ཡཾ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཏ་ད་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཀོ་ཊི ཨ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ར་བྷཱ་གོཏི པཱ་རི་མ་ནྟོ. ཨ་མ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི བྷ་ཝ་པྤ་བ་ནྡྷོ ནི་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ནྟོ, ཀོ་ཊི. ཨ་མ་ནཾ ནི་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ན་ནྟི ཨ་ནྟོ, ཨོ་སཱ་ནཾ. སོ པ་ན ‘‘ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༩༣; སཾ. ནི. ༢.༥༡) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་ཎྞ་ཝ་སྶ པཱ་རི་མ་ནྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་བྷཱ་གོ’’ཏི. ཨ་མྨ་ཏི པ་རི་བྷུ་ཡྻ་ཏི ཧཱི་ལཱི༹་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟོ, ལཱ་མ་ཀོ. ཨ་མྨ་ཏི བྷཱ་ག་སོ ཉཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ནྟོ, ཨཾ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཨ་ནྟོ’’ཏི. ས་ནྟོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀཱ་ཡོ དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧོ་ཏི ས་ཀྐཱ་ཡོ, ཁ་ནྡྷཱ, ཏེ པ་ན ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་བྷཱུ་ཏཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི. པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷཱཏི ཡེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཀཱ, ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པ་གེ་ཝ སི་དྡྷཱ ཏ་ཎྷཱ. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏནྟི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཡ་དི ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡོ ཨ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཱ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཀ་སྨཱ མ་གྒོ ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་གྒོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ཡ་ཏྟཱཏི ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་མྤཱ་པ་ཀ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

ཡ་དི པ་ན ཧེ་ཏུ་མ་ནྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏུ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏི, ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ ག་ཧི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎེ ས་ངྑ་ཏ་དུ་ཀོ ཝི་ཡ, ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀོ ཝི་ཡ ཙ དུ་ཀོ་ཝཱ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཏི་ཀོ. ཡ་ཐཱ པ་ན ས་ཀྐཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡོ་པི ག་ཧི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷུ་པཱ་ཡོ ག་ཡ྄ཧེ་ཡྻ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཙ་ཏུ་ཀྐོ ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ན ཏི་ཀོ, ཏ་སྨཱ ཧེ་ཏུ་མ་ནྟ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཧེ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡུ་ཏྟོ སི་ཡཱ – ཨི་དྷ ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལི་ཀཱ, ཨ་ས་ཏི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་པ་ར་མེ་ན ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ ཙ, ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་བྦ་དཱ་བྷཱ་ཝཱི་ཏི ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལི་ཀོ, ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཙ. ཨི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཙྩཱ་ནི མ་ཧཱ་ཐེ་རོ ཨི་མཱ་ཡ ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཡ ‘‘ཏ་ཡོ ཨ་ནྟཱ’’ཏི ཏི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ པ་ན ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ན ཏ་ཐཱ་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ དུ་ལླ་བྷ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ཏི་ཀ་ཏོ བ་ཧི་ཀ་ཏོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ་མ་ཏི.

དུ་ཀྑ་ཏཱཏི དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ, དུ་ཀྑཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཡ་ཐཱ དེ་ཝོ ཨེ་ཝ དེ་ཝ་ཏཱ. དུ་ཀྑ-ས་དྡོ ཙཱ་ཡཾ ཨ་དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ་པི སུ་ཁུ་པེ་ཀྑཱ་སུ ཀ་ཉྩི ཨ་ནི་ཊྛ་ཏཱ་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ས་བྷཱ་ཝ་དུ་ཀྑ་ཝཱ་ཙི་ནཱ ཨེ་ཀེ་ན དུ་ཀྑ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ‘‘དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. བྷ་ཝ་ཏི ཧི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝེ་པི ཨ་ཏྠེ ཨ་ཉྙ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ས་དི་ས་ཏཱ་ལེ་སེ་ན བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་ས་ངྐཱ་ཏི ཝི་སེ་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཡ་ཐཱ ‘‘རཱུ་པ་རཱུ་པཾ ཏི་ལ་ཏེ་ལ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཐཱ) ཙ. ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ངྑ་རཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ. ས་ངྑ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧི ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་རི་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ངྒ་བྷ་ངྒཱ་བྷི་མུ་ཁ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷ་ཀྑ་ཎེ་པི ཝི་བཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཛ་རཱ་བྷ་ངྒ་པཱི་ལི༹་ཏཱ’’ཏི. ཏ་སྨཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ར་ཧ་ཏོཏི དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེཏི པ་རི་ཎཱ་མེ, ཝི་ག་མེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནི་ཡཾ ‘‘ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དུ་ཀྑཱ་ཏི ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ དུ་ཀྑ’’ནྟི. ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ན་ཉྷི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནུ་པ་ར་མོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོ པི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡོ་གེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ པ་དེ་ས་ནི་སྶི་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ་ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི དུ་ཏི་ཡ་ན་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ན་ནུ ཙ ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ དུ་ཀྑཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༢༧༨) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ན་མྤི ས་ངྑཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, སཱ པ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཨ་པ་ཝཱ་ད་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨི་ཏ་ར་དུ་ཀྑ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་ཝ་ཏྟཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ཡཾ ཝི་རོ་དྷོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ན་ཉྩཱ’’ཏི.

མི་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་ཝོཏི ‘‘ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་སཱི་སི་ཏོ་པི ཏ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་སུ་བྷཱ་དཱི་སུ་ཡེ་ཝ ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་ཝོ, མུ་སཱ་ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི ཧི ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཨི་ཙྪ་ནྟཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཏེ དྷ་མྨཱ ‘‘ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཨཱ་སཱི་སི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་སུ་བྷཱ་སུ་ཁཱ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟེ་སུ སུ་བྷཱ་དི་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ས་ད་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ནི་ཡ་ཏ་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ དྷ་མྨཱ ཨ་སུ་བྷཱ་དཱི་སུ སུ་བྷཱ་དི་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ཧོ་ནྟི. ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནེ ས་ཏི ཁ་ནྡྷ་བྷེ་དཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ཏོ ནི་ཡ་ཏོ, མི་ཙྪ་ཏྟོ ཙ སོ ནི་ཡ་ཏོ ཙཱ་ཏི མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏོ. ཨ་ནེ་ཀེ་སུ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་སུ ཀ་ཏེ་སུ ཡཾ ཏ་ཏྠ བ་ལ་ཝཾ, ཏཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛ་ན་ཀ་ཏཱ་ཡ ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ‘‘ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནེ ས་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཁ་ནྡྷ་བྷེ་དཱ་ན་ནྟ་རནྟི ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙུ་ཏི ཧི མ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༩༠; མ. ནི. ༡.༡༢༣; ༣.༣༧༣; ཝི་བྷ. ༡༩༣) ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཏི ཕ་ལ་དཱ་ནེ ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཏེ་སཾ ཕ་ལ་ཀཱ་ལོ, ན ཨ་ཉྙོ་ཏི ཕ་ལ་ཀཱ་ལ་ནི་ཡ་མེ་ན ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ན ཕ་ལ་དཱ་ན་ནི་ཡ་མེ་ནཱ་ཏི ནི་ཡ་ཏ་ཕ་ལ་ཀཱ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནཾ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་ན་མྤི ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ཝི་ཀ་ལ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཝི་པ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་ཏཱ ཝི་ཡ བ་ལ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་ན ཝི་པཱ་ཀེ དི་ནྣེ ཨ་ཝི་པ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནཾ ཕ་ལ་དཱ་ནེ ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཕ་ལ་དཱ་ན་ནི་ཡ་མེ་ནེ་ཝ ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཏཱ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཝ་སྶ་ཉྩ ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཕ་ལ་དཱ་ན་ཏོ.

ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡ་ཀེ ཨ་ས་ཏི ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཕ་ལ་དཱ་ན་ཏོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ, ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ན ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི་ཝ་སེ་ན, ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀེ་ན ཙ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ན་ནྟ་རེ་ཀ་ནྟ་ཕ་ལ་དཱ་ཡ་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ, ན པ་ན ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ ཨ་ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཕ་ལ་ནི་ཝ་ཏྟ་ཀཾ ཨ་ཏྠི ས་བྦཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝཱི་ཙི་ཕ་ལ་ཏྟཱ, ན ཙ ཧེ་ཊྛཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཨི་ཙྪ་ཏོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི ཝི་ཡ ཨུ་པ་རཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་བ་ལཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་བ་ལཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི ཨ་ཏྠི ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཝཱི་ཙི་པཱ་ཏ་ན་ཏོ, ན ཙ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི. ཏ་སྨཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་རེ་ཀ་ནྟ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛ་ན་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི. ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཙ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནྟེ ཝི་པཱ་ཀེ ནི་ཡ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ར་ཏཱ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ས་ངྐ་ཏྟཱ ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཡ་ཏཱ་ནེ་ཝ. ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ན ཕ་ལཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནཱ་མ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ་ནི, ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟ་ནེ་ན ཨ་ན་ནྟ་ར་ཀ་ར་ཎ་སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཙཱ་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནེ་ཝ ཙ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ པ་ན ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན ཝི་པཱ་ཀེ དི་ནྣེ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཏེ་ནེ་ཝ ཀ་ཏ་ཏྟཱ ན དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ན ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝི་གྷཱ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ན་ཏྠི ཏེ་སཾ ནི་ཡ་ཏཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཏཱ་ནི་ཝ་ཏྟཱི་ཏི. ན ཧི ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ ས་མཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ཝི་ཧ་ན་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཀ་སྶ པ་ན ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནཱི་ཏི. ས་མྨཱ་ས་བྷཱ་ཝེཏི ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝེ. ནི་ཡ་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀོ ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཕ་ལ་དཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་མ་ཏོ.ན ནི་ཡ་ཏོཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ན ནི་ཡ་ཏོ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཀི་ལེ་སཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ.

ཏ་མ་ནྡྷ་ཀཱ་རོཏི ཏ་མོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ་ཏི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཏ་མོ ནཱ་མ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཚཱ་ད་ན་ཊྛེ་ན. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་མོ ཝི་ཧ་ཏོ, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་པྤ་ནྣོ (མ. ནི. ༡.༣༨༥; པཱ་རཱ. ༡༢), ཏ་མོ་ཀྑ་ནྡྷོ པ་དཱ་ལི་ཏོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༦༤) ཙ ཨཱ་དི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཱི་སེ་ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཧ་ཏཱ ས་མྨོ་ཧེ་ན ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ཝི་ཡུ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨཱ་ག་མྨཱཏི པ་ཏྭཱ. ཀ་ངྑ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) ཀ་ངྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི སཾ་ས་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱིཏི པ་སཱ་དཱ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ས་མྤ་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི. ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཉྷི ཡ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ན ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ཏཱ་ཝ ཏ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཨ་ན་ཝ་ས་རོ་ཝ. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ས་དྡྷཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ, ནི་ཙྪ་ཡཱ་དྷི་མོ་ཀྑོ་པི ཏ་ཏྠ ན པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ཏི ཨེ་ཝ.

ན ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ‘‘ཨི་མཱ་ནི མ་ཡཱ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ར་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠི པ་ར་ཏོ ར་ཀྑི་ཏ་བྦ་སྶེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ར་ཀྑི་ཏཱ་ནཱི་ཏི མུ་ཊྛ་སྶ་ཙྩ་སྶ བོ་དྷི་མཱུ་ལེ ཨེ་ཝ ས་ཝཱ་ས་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ས་ཏི་ཡཱ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ་ནི ནཱ་མ ས་བྦ་དཱ་པི ར་ཀྑི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ. ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏནྟི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ན་ཏྠེ་ཝ, ཡ་ཏོ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ. ནོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ, པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ་པི ཝི་ན་ཡེ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན སི་ཡཱ ཏེ་སཾ ཨ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ལེ་སོ, ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝི་ཧཱ་ར་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནྟི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཏྟི-ས་དྡཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཉྷི ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ‘‘མ་ནོ་དྭཱ་རེ’’ཏི ཨི་དཾ ཏ་སྶཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི མ་ནོ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ས་ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན, ན པ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་པ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན, ཡ་ཏོ ནཾ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་སྶཱ་པི ‘‘ག་ཙྪེ་ཡྻཾ ཝཱ་ཧཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ, ན ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻཾ. ག་ཙྪེ་ཡྻཾ ཝཱ་ཧཾ ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ, ན ཝཱ ག་ཙྪེ་ཡྻ’’ནྟི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༣༧) པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཾ. མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏནྟི མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཨ་པྤ་ས་ཏྠཾ ཙ་རི་ཏཾ. ས་ཏྠཱ་རཱ ཨ་པྤ་ས་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཧི ཏཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏཾ, ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀོ བྷ་ག་ཝཱ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦི་དྷུ་རཾ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘ན ཁོ ཏེ…པེ… ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཨ་ཝོ་ཙ, ཏ་སྨཱ སོ ཐེ་ར་སྶ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན པཱ་སཾ་སོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ, ཏ་སྶ ཙ པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཾ ཨཱ་རོ་པེ་ནྟོ’’ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤི ན་ཏྠི, ཡ་ཏོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སུ་ཏྟེ ‘‘ཧ་ནྡ དཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཝཱ་རེ་མི ཝོ, ན ཙ མེ ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧ་ཐ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༢༡༥) ཝུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ‘‘ན ཁོ མ་ཡཾ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧཱ་མ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ’’ཏི ས་ཏྠུ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་དི་ཀཾ སི་ར་སཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི. ཨ་ཡ་ཉྷི ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་བྷཱུ་མི་ཡ་མྤི ཙ་རི་ཡཱ་ཙི་རཱ་ནུ་ག་ཏོ ཨ་ཧོ་སི, པ་གེ་ཝ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ཉྩེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

བུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨཱ གུ་ཎཱ, ན ཨ་ཉྙེ་ས་ནྟི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘ན་ཏྠི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ལ་དྡྷ་གུ་ཎ་ཀི་ཏྟ་ནཾ, ན ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་དྷ་མྨ་ནྟ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ས་བྦ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀེ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ནི ཀུ་ཏོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་མྦྷ་ཝོ. ‘‘བུ་དྡྷ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ཏོ ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཏཱི་ཎི ཉཱ་ཎཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཡོ་ནི་པ་ཉྩ་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎཱ་ནི ཝི་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ. ན་ཏྠི ཚ་ནྡ་སྶ ཧཱ་ནཱིཏི ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་ཚ་ནྡ་སྶ ཧཱ་ནི ན་ཏྠི. ན་ཏྠི ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཧཱ་ནཱིཏི ཁེ་མ་པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ནུ་ག་ཏ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཧཱ་ནི ན་ཏྠི. ‘‘ན་ཏྠི ད་ཝཱཏི ཁི་ཌྜཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀི་རི་ཡཱ ན་ཏྠི. ན་ཏྠི ར་ཝཱཏི ས་ཧ་སཱ ཀི་རི་ཡཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ས་ཧ་སཱ པ་ན ཀི་རི་ཡཱ ད་ཝཱ ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ཉྙ་ཀ་ར་ཎཾ ར་ཝཱ. ཁ་ལི་ཏནྟི ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཨ་པྥུ་ཊཾ. ས་ཧ་སཱཏི ཝེ་གཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ ཏུ་རི་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊོ མ་ནོཏི ནི་ར་ཏྠ་ཀོ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟནྟི ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑ་མཱ་ཧ, ཨ་ཡ་ཉྩ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ པཱ་ཋོ ཨཱ་ཀུ་ལོ ཝི་ཡ. ཨ་ཡཾ པ་ན པཱ་ཋོ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལོ –

ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་སེ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ་སེ. ཨི་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཎ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི, ས་བྦཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, ས་བྦཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ. ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི ཚ་ནྡ་སྶ ཧཱ་ནི, ན་ཏྠི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ, ན་ཏྠི ཝཱི་རི་ཡ་སྶ, ན་ཏྠི ས་མཱ་དྷི་སྶ, ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་ཡ, ན་ཏྠི ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ. ཨི་མེ་ཧི དྭཱ་ད་ས་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི ད་ཝཱ, ན་ཏྠི ར་ཝཱ, ན་ཏྠི ཨ་པྥུ་ཊཾ, ན་ཏྠི ཝེ་གཱ་ཡི་ཏ་ཏྟཾ, ན་ཏྠི ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊ་མ་ནོ, ན་ཏྠི ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱ་ཏི.

ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པེ་ཀྑཱཏི ཨ་ཉྙཱ་ཎུ་པེ་ཀྑཱ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན ཏི་ཀོ དེ་སི་ཏོ.

ཀི་ཉྩ་ནཱཏི ཀི་ཉྩི་ཀྑཱ. ཨི་མེ པ་ན རཱ་གཱ་ད་ཡོ པ་ལི་བུ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན ཀི་ཉྩ་ནཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཀི་ཉྩ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩ་ནཱ་ཏི པ་ལི་བོ་དྷཱ’’ཏི.

ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ནཱཏི ཨ་ནུ ཨ་ནུ ད་ཧ་ན་ཊྛེ་ན. རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ ཨི་ཏྟ་ར་ཀྑ་ཎཱ ཀ་ཐཾ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ས་ངྐཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ད་ཊྛ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛེ. ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི སཱ་ས་ནེ, ལོ་ཀེ ཙ པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. རཱ་གོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཏི་ཁི་ཎ་ཀ་རོ ཧུ་ཏྭཱ. ཏ་སྨཱ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཏི་ཁི་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་ཧི ཧ་ད་ཡ་པྤ་དེ་སཾ ཛྷཱ་པེ་སི ཡ་ཐཱ ཏཾ བཱ་ཧི་རཱ ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ ས་ནི་སྶ་ཡཾ. ཏེ་ན སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི སུ་པ་ཏོ ཝི་ཡ བྱཱ་དྷི ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ མ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི. དོ་ས་སྶ ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ད་ཧ་ན་ཏཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨི་ཏ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ.

ཀཱ་མཾ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་གྒི་ཨཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ ཨ་གྒཱི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཨི་ཙྪི་ཏཱ ས་ནྟི, ཏེ པ་ན ཏེ་ཧི ཨི་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྟཱ, ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏཱ་དི་སཱ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀཱ. ཡེ པ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ཀཱ, ཏེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ད་རེ་ན ཧུ་ན་ནཾ པཱུ་ཛ་ནཾ ཨཱ་ཧུ་ནནྟི ས་ཀྐཱ་རོ ‘‘ཨཱ་ཧུ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ཧུ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི (ཨི་ཏི་ཝུ. ༡༠༦). ཡ་ད་གྒེ་ན ཙ ཏེ པུ་ཏྟཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཏེ་སུ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ནེ་སཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ, ཏ་ད་གྒེ་ན ཏེ་སུ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་ཧི་ཏ་དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སུ…པེ… ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. སྭཱ་ཡ་མ་ཏྠོཏི ཡོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་རི ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་ཊྛོ, སོ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ནཱཏི མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀ་སྶ ནཱ་མ མཱ་ཏ་རི ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙི་ར་ཏ་རཾ ཀཱ་ལཾ ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་དཱི་པ་ནེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཀ་སྶ་པ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘མི་ཏྟ་ཝི་ནྡ་ཀོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. དྷ་ན་ལོ་བྷེ་ན, ན དྷ་མྨ་ཙྪ་ནྡེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡཾ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནུ་ཊྛཱ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ. ནི་ཝཱ་རེ་སི ས་མུ་དྡ་པ་ཡཱ་ཏཱ ནཱ་མ བ་ཧྭ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན. ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཝ་སེ་ན དྭི་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རེ ཀ་ཏྭཱ.

ནཱ་ཝཱ ཨ་ཊྛཱ་སི ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀ་མྨ་བ་ལེ་ན ཝཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཝཱ་ཡ་ན་ཏོ. ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ར་ཀྑི་ཏ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟོ. ཡ་ཐཱ པུ་རི་མཱ་ཧི པ་ར་ཏོ མཱ ཨ་ག་མཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཱ་ཧི་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱ་ཧི ‘པ་ར་ཏོ པ་ར་ཏོ མཱ ཨ་ག་མཱ་སཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ’’ཏི. ཁུ་ར་ཙ་ཀྐ་དྷ་རནྟི ཁུ་ར་དྷཱ་རཱུ་པ་མ་ཙ་ཀྐ་དྷ་རཾ ཨེ་ཀཾ པུ་རི་སཾ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་སི པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶ བ་ལེ་ན.

ཙ་ཏུ་བྦྷཱིཏི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་དི་སཱི་ཧི ཝི་མཱ་ན་པེ་ཏཱི་ཧི, ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏྭཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཨ་ཊྛ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱཏི རཱུ་པཱ་དི་ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ཏ་ཏོ ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་རཱ ཨ་ཊྛ ཝི་མཱ་ན་པེ་ཏི་ཡོ ཨ་དྷི་ག་ཙྪི. ཨ་ཏྲི་ཙྪནྟི ཨ་ཏྲི་ཙྪཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ཏི་ལོ་བྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྲ ཨ་ཏྲ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨི་ཙྪ་ནྟོ. ཙ་ཀྐནྟི ཁུ་ར་ཙ་ཀྐཾ. ཨཱ་ས་དོཏི ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་སཱ་དེ་ཏི.

སོཏི གེ་ཧ་སཱ་མི་ཀོ བྷ་ཏྟཱ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ནུ་ད་ཧ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ.

ཨ་ཏི་ཙཱ་རི་ནཱིཏི སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཙཱ་རི་ནཱི མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རི་ནཱི. ར་ཏྟིཾ དུ་ཀྑནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ས་མུ་པ་ཊྛི་ཏེ་ན སུ་ན་ཁེ་ན ཁཱ་དི་ཏ་བྦ་ཏཱ་དུ་ཀྑཾ. ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཨ་ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ན་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊ་པ་ཊ་ནྟཱིཏི པ་ཊ་པ་ཊཱ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་ར་ཝ་ད་སྶ་ན་ཉྷེ་ཏཾ. མུ་ཊྛི་ཡོ་གོ ཀི་རཱ་ཡཾ ཏ་སྶ སུ་ན་ཁ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་སྶ, ཡ་དི་དཾ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་ཊྛུ་བྷི་ཏྭཱ པཱ་དེ་ན གྷཾ་ས་ནཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ ཏ་ཐཱ ཨ་ཀཱ་སི.སུ་ན་ཁཱ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡིཾ་སཱུ’’ཏི.

ད་ཀྑི་ཎཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡཱ དི་ཡྻ་མཱ་ནཱ ད་ཀྑ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧི ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ནཱི་ཏི. ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ. རེ་ཝ་ཏཱི་ཝ་ཏྠུ ཝི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་པེ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ (ཝི. ཝ. ༨༦༡ ཨཱ་ད་ཡོ) ཏེ་སཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་ཉྩ (ཝི. ཝ. ༩༧༧-༩༨༠; པེ. ཝ. ཨ་ཊྛ. ༧༡༤-༧༣༦) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཏི་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ན་ནུ ས་ངྒ་ཧོ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷོ་ཝ, སོ ཀ་སྨཱ ‘‘ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི? ‘‘ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ཏྠ་སྶ ས་དྡ་སྶེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ‘‘ཏི་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ-ཏི་ཀེ) པ་དེ་སུ ས་ངྒ་ཧ-ས་དྡོ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྠོ་པི ཝཱ ཨ་ནི་དྡྷཱ་རི་ཏ་ཝི་སེ་སོ སཱ་མ་ཉྙེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཾ པ་ཏྟོ ‘‘ཏི་ཝི་དྷེ་ན རཱུ་པ་ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. རཱུ་པ་ཀ་ཎྜ-ཏི་ཀེ) ‘‘ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ན ཀོ་ཙི དོ་སོ. ནི་དྡྷཱ་རི་ཏེ ཧི ཝི་སེ་སེ ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཏཱ སི་ཡཱ, ན ཏ་ཏོ པུ་བྦེ་ཏི. ‘‘ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ་པི ཛཱ་ཏི-ས་དྡ་སྶ སཱ་པེ་ཀྑ་ས་དྡ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ་ཝ ས་མྦ་ནྡྷཱ་ར་ཧ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ‘‘མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི (ཁུ. པཱ. ༥.༦; སུ. ནི. ༢༦༥). ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ, ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝཱ ས་ངྒ་ཧོ ས་ཛཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ. ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏི, ས་ཉྫཱ་ཏི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧོ ས་ཉྫཱ་ཏི་ས་ངྒ་ཧོ, ས་ཉྫཱ་ཏི་དེ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ཡ ས་ངྒ་ཧོ ཀི་རི་ཡཱ་ས་ངྒ་ཧོ. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ག་ཎ་ནནྟི ‘‘རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ག་ཎ་ནཾ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཏཱི་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧི རཱུ་པ་ག་ཎ་ནཱཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ཧི ཏཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི རཱུ་པ་སྶ ས་ངྒ་ཧོ, ག་ཎེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་པ་སྶ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ནི་ད་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ནི་ད་སྶ་ནཾ, ད་ཊྛ་བྦ་བྷཱ་ཝོ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝོ, ཏ་སྶ ཙ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟེ་པི ཨ་ཉྙེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ཏུཾ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཧ ནི་ད་སྶ་ནེ་ནཱ་ཏི ས་ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཧི ཨེ་ཀཱི་བྷཱུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཡོ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀ་རོ ས་བྷཱ་ཝོ, སོ ཨ་ཉྙོ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙ་རི་ཏུཾ ཡུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཱ་ཝ་བོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏོཏི ཙ་ཀྑུ་ནོ གྷ་ཊྚ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ. གྷ་ཊྚ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ གྷ་ཊྚ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ་ན ད་ཊྛ་བྦ་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནཱ་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཡཾ, ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མྤ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཏ་ནཾ པ་ཊི་ཧ་ན་ནཾ, ཡེ་ན བྱཱ་པཱ་རཱ་དི་ཝི་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ས་ཡེ་སུ ཝི་ཀཱ་རུ་པྤ་ཏྟི. ཏ་ཏྠ བྱཱ་པཱ་རོ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ས་ཝི་ས་ཡེ་སུ ཨཱ་ཝི་ཙྪ་ནྣཾ, རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་བྷུ་ཛ་ན་ནྟི ཨི་མེ ཨཱ་དི་ས་དྡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ཧི ཝི་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་བྱཱ་པཱ་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ ཝི་ཀཱ་རོ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ པ་ན ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ. ཀཱ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎ་མྤི ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ སི་ཡཱ ཏ་སྶཱ་པི ས་ངྒ་ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རནྟི ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཾ. ནཱ་སྶ པ་ཊི་གྷོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར’’ནྟི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨ་ཝ་སེ་སཾ སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཾ སུ་ཁུ་མ་རཱུ་པཾ.

ས་ངྑ་རོ་ནྟཱིཏི ས་མྤི་ཎྜེ་ནྟི. ཙེ་ཏ་ནཱ ཧི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ར་ས་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀི་ཙྩེ་སུ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཨ་བྷི་ས་ནྡ་ཧ་ནྟཱི ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སེ་ན ཏེ ས་མྤི་ཎྜེ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨེ་པི པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ས་ངྑ་རོ་ནྟཱི ས་མྤི་ཎྜེ་ནྟཱི ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ…པེ… རཱ་སཱི ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱིཏི ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑ་རོ་ཏི. པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཨི་ཏ་ར་སྶ ཕ་ལ་ཏོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་སི་ཊྛཾ བྷི་ནྣཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ངྑ་རོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཙ ས་ཡཾ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་རེ་ཧི་པི. པུ་ཛྫ་བྷ་ཝ་ཕ་ལ་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ན་སྶ པུ་ན་ན་ཏོ ཙ པུ་ཉྙོ.

མ་ཧཱ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནནྟི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ཡུ་ནི་པྥཱ་ད་ནཱ་དི་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ མ་ཧཱ་ཙི་ཏྟེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ. ཨ་ཊྛེ་ཝ ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ནྟི, ཡཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཀུ་ས་ལཱ. ‘‘ཏེ་ར་ས་པཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ‘‘ན་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ན ཧི བྷཱ་ཝ་ནཱ ཉཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏཱ ཡུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི ཀ་སི་ཎེ་སུ ཛྷཱ་ན་པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ‘‘པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི’’ཏི་ཨཱ་དི བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧི ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཾ. ཏ་སྶ ཧི པ་རི་ཀ་མྨ་སྶ སུ་པ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ད་རཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན སི་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ར་ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ. ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀེ་ཙི མ་ཎྜ་ལ་ཀ་ར་ཎ་མྤི བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷ་ཛཱ་པེ་ནྟི.

དཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དྷ་མྨཱ དཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ དཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ, དཱ་ན་ཉྩ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི. ཨ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་དེ་ས་ནཱཏི ཨ་ཡཾ པུ་ཉྙཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཏྠ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.

སོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ནཱ་པི ཧི ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཀཱ་མཾ ནི་ཙྩ་སཱི་ལཾ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལཾ, ནི་ཡ་མ་སཱི་ལ་མྤི སཱི་ལ་མེ་ཝ, པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་ན ས་བྦ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཾ སཱི་ལཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱི་ལ་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཝཱ ཨེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ནི་ཙྩ་སཱི་ལཾ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་སཱི་ལཾ, ནི་ཡ་མ་སཱི་ལཾ ས་མཱ་དི་ཡི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཝི་ཧཱ་རཾ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ, ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ས་མཱ་དི་ནྣ་སཱི་ལེ ཙ ཏ་སྨིཾ, ‘‘སཱ་དྷུ སུ་ཊྛཱུ’’ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟ་སྶ, ཏཾ སཱི་ལཾ སོ་དྷེ་ནྟ་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལ་མ་ཡཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

པུ་བྦེ ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཡོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨི་དཱ་ནི ས་མྨ་ས་ན་ན་ཡེ་ན ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི ཨ་ནི་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དུ་ཀྑ་ཏོ, ཨ་ན་ཏྟ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.

ཏ་ཏྠ ཡེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ, ཏེ ཡ་སྨཱ དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི ས་དྡྷིཾ དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ དྭཱ་ར་ཚ་ཀྐཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚ ཚ་ཀྐཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཡ་སྨཱ པ་ན ལ་ཀྑ་ཎེ་སུ ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ དུ་བྦི་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ. ཏ་ཏོ ཡེ་སུ ཀ་སི་ཎེ་སུ ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, ཏཱ་ནི ཨི་མེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟཱ་ནི, ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཏཱ་ནི ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ད་ས ཀ་སི་ཎཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏོ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན དྭ་ཏྟིཾ་ས ཀོ་ཊྛཱ་སཱ ག་ཧི་ཏཱ. པུ་བྦེ ཁ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ག་ཧི་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ནཱ་ཏི་ས་ངྑེ་པ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡེ་ན ཙ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཙ ག་ཧི་ཏཱ. ཏེ་སུ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ས་ཏི་པི སུ་ཉྙཱ་ནི་རཱི་ཧ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱ་ཝེ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་དྷི་པ་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ན་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་པི ཨི་མེ དྷ་མྨཱ བྷཱུ་མི་ཏྟ་ཡ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཏི་ཝི་དྷཱ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནི་མི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་ད་ཡོ ན་ཝ བྷ་ཝཱ ག་ཧི་ཏཱ. ཨེ་ཏྟ་ཀེ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻ་ཝི་སེ་སེ པ་ཝ་ཏྟ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཀོ་ས་ལླེ་ན ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཛྷཱ་ན་ཨ་པྤ་མ་ཉྙཱ་རཱུ་པཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི. པུ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཝི་བྷ་ཛྫ མ་ན་སི་ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒཱ་ནི ག་ཧི་ཏཱ་ནི. པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཧི སུ་ཁེ་ན, སུ་ཊྛུ་ཏ་ར་ཉྩ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཏ་སྨཱ སོ པ་ཙྪ་ཏོ ག་ཧི་ཏོ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཏེ ས་མྨ་ས་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ, པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ དྭཱི་ཧི ཨཱུ་ནཱ་ནི དྭེ་ས་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ཨ་ཏྠ་ཝི་ཙཱ་རཾ པ་ན ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ན པུ་ཉྙོ་ཏི ཨ་པུ་ཉྙོ. ཏ་སྶ པུ་ཉྙ-ས་དྡེ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨི་ཉྫ་ན་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ སུ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨི་ཉྫི་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་ཉྫཾ, ཨ་ནི་ཉྫ་མེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ནེ་ཉྫ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་བྦ་མྤི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨཱ་ནེ་ཉྫ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.

ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒ་ཊྛཱ, ཧེ་ཊྛི་མཱ ཏ་ཡོ ཕ་ལ་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ཝི་དྷོ. ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱཏི ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དི་ཀཱ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ. ཏཱ་སུ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཝཱ སེ་ཀྑོ, ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལོ ཧི ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛཱ་ཡ་མཱ་ནོ སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཡ་ཏི, ན ཡོ་ནི་ཡཾ. སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལོ་ཏི ཝཱ སེ་ཀྑོ. པུ་གྒ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཀ་ཐཱ་ཡ སེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཡ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་མ་གྒ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་དྷ་མྨཱ སེ་ཀྑ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་སེ་ཀྑོཏི ཙ ཡ་ཏྠ སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་ས་ངྐཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ཊི་སེ་དྷོ་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ནི་བྦཱ་ནེ་སུ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཧི སི་ཀྑཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི་ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝ་མྤི ཨ་ནུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ཨེ་ཏཱ ‘‘སི་ཀྑཱ’’ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ་སུ་པི མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཝི་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མ་ངྒཱི་པི ཏཱ་སུ སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཙ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝི་ཡ སེ་ཀྑ་ཏྟེ ས་ཏི སེ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཡ་ནྟི ཙ སི་ཀྑཱ སཱི་ལཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙ ‘‘སེ་ཀྑོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨ་སེ་ཀྑོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་སེ་དྷོ ཀ་ཏོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ སི་ཀྑཱ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩ་ཏྟཱ ན སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཀེ་ཝ་ལཾ སི་ཀྑཱ་ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ན ཏཱ སི་ཀྑཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ནཱ་པི ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི སེ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ, ན ཙ ‘‘སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལོ, སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལེ་སུ པ་ན སི་ཀྑཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་མ་གྒ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སི་ཀྑཱ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི སི་ཀྑཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཙ སེ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ, ‘‘སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལཱ, སི་ཀྑཱ་སུ ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི.

‘‘སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི སེ་ཀྑོ’’ཏི ཙ ཨ་པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་སི་ཀྑོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི. ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན སི་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཨ་སེ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་སི་ཀྑོ ད་སྶི་ཏོ, ན སི་ཀྑཱ་ར་ཧི་ཏོ ཏ་སྶ ཏ་ཏི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟ་སི་ཀྑོ ཝཱ ཨ་སེ་ཀྑོ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ སེ་ཀྑ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཝ ཋི་ཏ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ཙ ཨ་ཏྠེ་ཧི སེ་ཀྑོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཊྛ་སྶ ཨ་སེ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ནྣོ་ཏི? ན ཏཾ་ས་དི་སེ་སུ ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་ཏོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཏོ ཧི ནི་ནྣཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཾ, ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨེ་ཝ སེ་ཀྑ་དྷ་མྨཱ ‘‘ཨ་གྒ་ཕ་ལ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཀུ་ས་ལ་སུ་ཁ་ཏོ ཙ ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁཾ ས་ནྟ་ཏ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་ནྟི, ཝུ་དྡྷི་པྤ་ཏྟཱ ཙ ཏེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒཱི ‘‘ཨ་སེ་ཀྑོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.

ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀོཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. སོ ཧི ར་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཀུ་ལ་དྷ་མྨ་པ་དེ་སུ ཐཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཛཱ་ཏི་ཐེ་རོ ནཱ་མ. ཐེ་ར་ཀ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱཏི སཱ་ས་ནེ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ གུ་ཎཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ནི་མྨ་ད་ན་ཀཱ. ཐེ་རོཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟོ. སཱི་ལ་ཝཱཏི པཱ་སཾ་སེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨེ་ཏེ་ན དུ་སྶཱི་ལྱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ བཱ་ལྱ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི བ་ཧུ སུ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, ཨེ་ཏེ་ནཱ་སྶ སུ་ཏ་ཝི་ར་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ བཱ་ལྱ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན ཙ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ལཱ་བྷཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ བཱ་ལྱ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཙ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཀ་ཐེ་ཏི. ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ བཱ་ལྱ་སྶ ས་བྦ་སོ ཨ་བྷཱ་ཝཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྠེ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ་སྶ ད་སྶེ་ཏི. ན ཙེ་ཏྠ ས་མུ་དཱ་ཡེ ཝཱ་ཀྱ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ནཾ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝཱ་ཀྱ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཐེ་ར་ནཱ་མ་ཀོ ཝཱ ‘‘ཐེ་རོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཀོ ཝཱ.

ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན, པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ པ་ར་སྶ དཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱ་ནཾ, པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ. དཱ་ན་མེ་ཝ དཱ་ན་མ་ཡཾ. པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ མ་ཡ-ས་དྡོ. པུ་ཉྙ་ཉྩ ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན ཀི་རི་ཡཱ ཙ ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ. པ་རེ་སཾ པི་ཡ་མ་ནཱ་པ་ཏཱ་སེ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ་ནཾ. པུ་བྦེ…པེ… ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ས་ངྑཱ་ར་ཏྟི་ཀེ (དཱི. ནི. ༣.༣༠༥; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༠༥) ཝུ་ཏྟ་དཱ་ན་མ་ཡ་སཱི་ལ་མ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. ཨི་མཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ. ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཡོ་གཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟ་སྶ. ཏ་ད་ཏྠནྟི དཱ་ན་ཏྠཾ. ‘‘ཨི་མཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ དེ་ཧཱི’’ཏི ཝཱ་ཙཾ ནི་ཙྪཱ་རེ་ནྟ་སྶ. དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝཱཏི ཡ་ཐཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ‘‘ཨ་ནྣ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི དེ་མཱི’’ཏི དཱ་ན་ཀཱ་ལེ ཏཾ དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨི་མཾ དཱ་ན་མ་ཡཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ དཱ་ན་ཀཱ་ལེ་པི དཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཏྟཱ. ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱཏི ‘‘ཨེ་ཏཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ མ་ཡ྄ཧཾ ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ ཀུ་ལ་ཏ་ནྟི ཀུ་ལ་པ་ཝེ་ཎཱི ཀུ་ལ་ཙཱ་རི་ཏྟ’’ནྟི ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལེ ཋ་ཏྭཱ ད་ད་ཏོ ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་མ་ཡཾ. ཡ་ཐཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི དཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝ་ཏྟ་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ ད་ད་ཏོ སཱི་ལ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ, ཨ་པ་ར་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ཁ་ཡ་ཏོ, ཝ་ཡ་ཏོ ས་མྨ་ས་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ད་ད་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ.

ཨ་པ་ཙཱི་ཏི་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་པ་ཙི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨ་པ་ཙཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཡ་ཐཱ ན་ནྡཱི་རཱ་གོ ཨེ་ཝ ན་ནྡཱི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ ཨ་པ་ཙི་ཏི་ཡཱ ས་ཧ་ག་ཏཾ ས་ཧ་པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨ་པ་ཙི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཾ. ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ. ཝ་ཡ་སཱ གུ་ཎེ་ཧི ཙ ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་སུ བྱཱ་ཝ་ཊོ ཧོ་ཏི ཡཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ, སཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་མེ་ཝ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ. ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ག་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ པ་ཏྟཾ པུ་ཉྙཾ ཨ་ནུ་པྤ་དཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་ཏྟཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ པ་རེ་ན ཨ་ནུ་པྤ་དི་ནྣ་ཏཱ་ཡ པ་ཏྟཾ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་ཏྟ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནཾ. ཨ་ན་ནུ་པྤ་དི་ནྣཾ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་དཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་བྦྷ་ནུ་མོ་ད་ནཾ. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི དེ་ས་ནཱ, དེ་ས་ནཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ་མ་ཡཾ. སུ་ཎཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་ཝ་ནཾ, ས་ཝ་ན་མེ་ཝ ས་ཝ་ན་མ་ཡཾ. དི་ཊྛི་ཡཱ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨུ་ཛུ་ག་མ་ནཾ དི་ཊྛི་ཛུ་ག་ཏཾ. ས་བྦ་ཏྠ ‘‘པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི པ་དཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ན་པུཾ་ས་ཀ་ལི་ངྒ་ཏཱ.

པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན སཱ་མཱི་ཙི་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཾ ཨ་པ་ཙི་ཏི. ཝ་ཡ་སཱ གུ་ཎེ་ཧི ཙ ཛེ་ཊྛཱ་ནཾ གི་ལཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ད་ཏྭཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནནྟི ཙ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སོ, ཡཾ ཀི་ཉྩི དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ད་ཏྭཱ, པུ་ཉྙཾ ཝཱ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་རི་ཎཱ་མ་ན་མྤི པ་ཏྟཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་མེ་ཝ. ཏཾ ན མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ. པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎེ་ན མུ་དུ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ པ་རེ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎེ་ན མུ་དུ་ཙི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི་སྶ ས་ཝ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་རེ་ས་ཉྩ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ས་བྦེ་སནྟི ས་བྦེ་ས་མྤི ད་ས་ནྣཾ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ. ནི་ཡ་མ་ལ་ཀྑ་ཎནྟི མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་ཡཱ་མ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཾ. དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘ཨ་ཏྠི, ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་སྶ དུ་ར་ས་མུ་སྶཱ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༢.༩༤; ༣.༡༣༦; ཝི་བྷ. ༧༩༣) ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ. དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཧི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨི་མཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་རི་སོ་དྷི་ཏཾ མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀཾ མ་ཧཱ་ཝི་པྥཱ་རཾ བྷ་ཝ་ཏི.

པུ་རི་མེ་ཧེ་ཝ ཏཱི་ཧཱིཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧེ་ཝ ཏཱི་ཧི. སཱི་ལ་མ་ཡེ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དཱ་ན་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, དཱ་ན་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཙ. ཀཱ་མཾ དེ་ས་ནཱ དྷ་མྨ་དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དཱ་ན་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཱ, ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་སཱི་སེ ཋ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ཝི་ཡ ས་ཝ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དི་ཊྛི་ཛུ་ག་ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ’’ཏི ཀེ་ཙི. དི་ཊྛི་ཛུ་ག་ཏེ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ, ཏ་སྶ ཙ པ་རེ་སཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་རི་ཎཱ་མ་ནཾ, གུ་ཎ་པ་སཾ་སཱ, ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཨ་ནུ་མོ་ད་ནཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ད་ཡོ པུ་ཉྙ་ཝི་སེ་སཱ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏེ་སཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ.

པ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ སོ་དྷ་ན་ཏྠོ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ཙོ་ད་ནཱ, སཱ ཡཱ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ནི ཙོ་ད་ནཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི དི་ཊྛ་སུ་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙོ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི. དི་ཊྛེ་ནཱཏི ཙ ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, དི་ཊྛེ་ན ཧེ་ཏུ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀིཾ པ་ན ཏཾ དི་ཊྛ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ’’ནྟི. དི་སྭཱཏི ཙ ད་སྶ་ན་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཡ་ཐཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ’’ཏི. ‘‘སུ་ཏེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ར་སྶཱཏི པ་ར་ཏོ, པ་ར་སྶ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ.དི་ཊྛ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་ནཱཏི དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏེ་ན པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་ན, ཏ་ཐཱ པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་ན ཝཱ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མེ་ན. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙོ་དེ་ཏི ཝ་ཏྠུ་ས་ནྡ་སྶ་ནེ་ན ཝཱ སཾ་ཝཱ་ས་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཝཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཝཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ཨ་ཏི་པྤ་པ་ཉྩོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ’’ཏི. ཝི་ཏྠཱ་རཾ པ་ན ཨི་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.

ཀཱ་མཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཀཱ་མེ་ཧི ཨུ་པ་པ་ནྣ་ཏཱ, ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཾ, ས་མ་དྷི་ག་མོ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མཱུ་པ་སེ་ཝ་ནཱ ཀཱ་མ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ ཝཱ’’ཏི. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་མཱཏི དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་རཱ་སཱི་ནཾ ཝི་ཡ ས་ཡཾ, པ་རེ་ཧི ཙ ཨ་ནི་མྨི་ཏཱ. ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཀ་མྨ་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཀཱ་མཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་མཱ. ཏེ པ་ན ཏེ་སཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ནི་བ་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ནི་བ་དྡྷ་ཀཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏུ་དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཝཱ་སི་ནོཏི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ ཏུ་སི་ཏཱ དེ་ཝཱ. ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ. པ་ར་ནི་མྨི་ཏཱ ཀཱ་མཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཀཱ་མཱ.

པ་ཀ་ཏི་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ཛཱ་ན་ནཾ ཝ་ད་ཏི, ན པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ. ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟཱིཏི ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི པཱ་ཏ་བྱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཀེ་ཙི་ཝཱ་ད་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ཙི པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏེ ‘‘ཡཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ལི་ངྒི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན, ཏུ་སི་ཏཱ་ནཾ ཧ་ཏྠཱ་མ་ས་ན་མ་ཏྟེ་ན, ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི་ནཾ ཧ་སི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན, པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀི་ཏ་མ་ཏྟེ་ན ཀཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨི་ཏ་རེ་སཾ དྭི་ནྣཾ དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཀཱ་མེ་སུ ཝི་ར་ཛྫ་ན་སྶ ཏེ་སུ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀཱ་མཱ་ན་ཉྩ ཨུ་ཏྟ་རུ་ཏྟ་རི པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ནི་སྶ་ནྡཱ་བྷཱ་ཝོ ཏེ་སཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཀཱ་མ་ཀི་ཙྩནྟི ཏ་ངྑ་ཎི་ཀ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱུ་པ་ས་མཱ་ཝ་ཧཾ ཕ་སྶ་སུ་ཁཾ. ཀཱ་མཱཏི ཀཱ་མཱུ་པ་བྷོ་གཱ. པཱ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝཱཏི ཧེ་ཊྛི་མེ་ཧི ཨེ་ཀ་ས་དི་སཱ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ཨེ་ཀ་རཱུ་པཾ ས་མཱ་ན་རཱུ་པ་ནྟི, ས་མ་ཉྙཱ་ཏཾ ས་མཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ.

སུ་ཁ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱཏི སུ་ཁ་ས་མ་དྷི་ག་མཱ. ཧེ་ཊྛཱཏི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ མ་ནུ་སྶེ་སུ, དེ་ཝེ་སུ ཝཱ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁནྟི ཀུ་ས་ལ་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ. བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན་པི ཧེ་ཊྛུ་པ་རི་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀེ་སུ, བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏེ་སུ ཝཱ ཀུ་ས་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏེ་སུ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨེ་སུ ཝཱ ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་སྶ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་སུ་ཁཱུ་པ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཱུ་པ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཏི་ནྟཱཏི ཏེ་མི་ཏཱ, ཛྷཱ་ན་སུ་ཁེ་ན ཙེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པ་ཕུ་ཊྛ་ཀཱ་ཡེ་ན ཙ པ་ཎཱི་ཏཱ ཝི་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ནྟ་ཏོ ཏི་ནྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ ཀུ་ས་ལ་སུ་ཁ་ཏོ ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁཾ ས་ནྟ་ཏ་ར་ཏཱ་ཡ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རཾ བ་ཧུ་ལ་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་ད་མྤི ཝི་པཱ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ ཨེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. ཏེ་སནྟི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ. ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་སྶ སུ་ཁ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ལོ་བྷོ མ་ཧཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ས་ནྟ་མེ་ཝཱཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་ས་ངྑོ་བྷ་པཱི་ཏི་ཨུ་བྦི་ལཱ་ཝི་ཝི་ག་མེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་པ་ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཧི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏ་ཏཱ་ཡ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་མེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་ཏ་པྤ་ཀེ་ན སུ་ཁ་པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟེ་ན སུ་ཁེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཏུ་སཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨི་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཏུ་སི་ཏཱ. ཡ་སྨཱ ཏེ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི སུ་ཁ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ན པ་ཏྠེ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏོ…པེ… ས་ནྟུ་ཊྛཱ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སུ་ཁནྟི ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་སུ་ཁཾ.

ས་ཏྟ ཨ་རི་ཡ་པ་ཉྙཱཏི ཨ་ཊྛ་མ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་པ་ཉྙཱ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ པ་ཉྙཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ པ་ཉྙཱ ནཱ་མ. ས་བྦཱ་པི ཏེ་བྷཱུ་མི་ཀཱ པ་ཉྙཱ ‘‘སེ་ཀྑཱ’’ཏི་པི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ‘‘ཨ་སེ་ཀྑཱ’’ཏི་པི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ནེ་ཝ་སེ་ཀྑཱ་ནཱ་སེ་ཀྑཱ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་པ་ཉྙཱ.

ཡོ་ག་ཝི་ཧི་ཏེ་སཱུཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ པ་ཉྙཱ་པ་རི་ཎཱ་མི་ཏེ་སུ ཨུ་པཱ་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མྤཱ་དི་ཏེ་སུ. ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཀ་མྨ་ཉྩ ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྩ ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ་དཱི་ན་ནྟི ཝཱ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུཔི. ཏ་ཏྠ ཙ དུ་ཝི་དྷཾ ཀ་མྨཾ ཧཱི་ན་ཉྩ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཀ་མྨཱ་དི, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཉྩ ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི. སི་པྤ་མྤི དུ་ཝི་དྷཾ ཧཱི་ན་ཉྩ ན་ལ༹་ཀཱ་ར་སི་པྤཱ་དི, ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཉྩ མུ་དྡ་ག་ཎ་ནཱ་དི. ཝི་ཛྫཱ་ཝ ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ དྷ་མྨི་ཀ་མེ་ཝ ནཱ་ག་མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཏྟ་ཕུ་དྷ་མ་ན་ཀ་མ་ནྟ་ས་དི་སཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཙྩེ པ་ཎྜི་ཏཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ས་དི་སཱ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟཱ ནེ་ཝ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི པ་སྶ་ནྟི, ན ཝཱ ཀ་ཏཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནྟི. ན ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ སུ་ཎ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཙི་ནྟཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟི. པ་ཉྙ་ཝ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ཙི་ནྟཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ནི་པི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏནྟི ‘‘ཨི་དཾ ཀ་མྨཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀཾ, ཨི་དཾ ནོ ས་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎཾ. ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏ་ཉྷི ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ ‘‘ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དཱ་ནི་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཝཱ-ས་དྡེ་ན ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠེ་ན དུ་ཀྑཱ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཉྷི ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཡཾ དུ་ཀྑཾ, ཏ་ད་ན་ཏྟཱ་ཏི [(སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ) ཨ་དྷི་ཀ་པཱ་ཋོ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི]. ཡཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པནྟི ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཊྛཱ ནི་དྡི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝཾ. ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཁ་ནྟི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི. སཱ ཧི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ད་སྶ་ནེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ, ཏ་ཐཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ མ་གྒ་ས་ཙྩ་སྶ, པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་སྶ ཙ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ཝི་ལོ་མ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ཙ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ. ས་བྦཱ་ནི་པི ཨེ་ཏཱ་ནི ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི ཁ་མ་ཏི ས་ཧ་ཏི ད་ཊྛུཾ ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཁ་ནྟི. པ་སྶ་ཏཱི་ཏི དི་ཊྛི. རོ་ཙེ་ཏཱི་ཏི རུ་ཙི. མུ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མུ་ཏི. པེ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི པེ་ཀྑཱ. ཏེ ཙ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཏཱ་ཡ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི. པ་ར་ཏོ ཨ་སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཨ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པ་དེ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་སུ་ཏྭཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ནྟོ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨ་ཡཾ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི. སཱ པ་ནེ་སཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པི ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎཾ དྭི་ནྣ་མེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནྟི་མ་བྷ་ཝི་ཀཱ་ནཾ, སེ་ས་པ་ཉྙཱ ས་བྦེ་ས་མྤི པཱུ་རི་ཏ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི.

པ་ར་ཏོ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏཱིཏི ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི པ་རེ་ན ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནི, པ་རེ་ན ཀ་ཏཱ་ནི ཝཱ དི་སྭཱ་པི པ་ར་སྶ ཀ་ཐ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ་པི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ་པི པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ ས་བྦཱ པ་ར་ཏོ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶཱཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མ་ངྒི་སྶ, ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཧི ཨི་དྷ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨི་ཙྪི་ཏཱ་ཏི.

ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ནཱ་མ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་མ་ཐ་ན་ཏྠཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, རཱ་གཱ་དི་ས་དི་སོ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑོ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ ཙ ཝི་མ་ཐ་ནཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ‘‘སུ་ཏ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝུ་དྷ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་ནྟོ ‘‘ཏཾ ཧཱི’’ཏི ཨཱ་དིཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘སུ་ཏཱ་ཝུ་དྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༧.༦༧) སུ་ཏྟ་པ་དེ་ན ས་མ་ཏྠེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏཱིཏི ཏ་ད་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི. ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱིཏི ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི ཙ. སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏཱིཏི ཏེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན, ཏཱ་ཡ ཙ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ རཱ་གཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི.

ཝི་ཝེ་ཀ་ཊྛ་ཀཱ་ཡཱ་ནནྟི ག་ཎ་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་པ་ཀ་ཌྜྷི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ. སྭཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨེ་ཀཱ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི ནེ་ཀྑ་མྨ་ཡོ་ག་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏཱ་ན’’ནྟི. ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོཏི ཀི་ལེ་ས་ས་ངྒ་ཎི་ཀཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏ་ཏོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ. སཱ པ་ན ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་མ་ཝོ་དཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ་ན’’ནྟི. ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀོཏི ནི་བྦཱ་ནཾ. ཏ་ད་དྷི་ག་མེ་ན ཧི པུ་གྒ་ལ་སྶ ནི་རུ་པ་དྷི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་པ་དྷཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ན’’ནྟི, ཝི་ས་ངྑཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ས་མ་ངྒཱི་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏ་མྤི ཨ་ཝ་སྶ་ཡ་ཊྛེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་མྤཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡཱ’’ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ སུ་ཏ་པ་ཝི་ཝེ་ཀཱ་པི པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ཀཱ, པ་ཉྙཱ པ་ན སུ་ཏེ་ན, ཨེ་ཀ་ཙྩ་པ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན ཝཱ ཝི་ནཱ་པི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཨཱ་ཝུ་དྷ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ནཱི་ཏི ཏ་ཏོ པ་ཉྙཱ སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་ཝུ་དྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ སཱ ཨ་ཏྠི, སོ ན ཀུ་ཏོ་ཙཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.

ནཱ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ དྷ་མྨནྟི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚེ ན ཨ་ཉྙཱ་ཏཾ ཨ་ཝི་དི་ཏཾ ཨ་མ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཛཱ་ནི་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཊི་པ་ནྣ་སྶ ཨི་མི་ནཱ པུ་བྦཱ་བྷོ་གེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་རེ ‘‘ན་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པུ་བྦཱ་བྷོ་ག་སི་དྡྷཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཾ དཱི་པེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཨེ་ཝ སཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡནྟི ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན ཉཱ་ཏ་མ་རི་ཡཱ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཉཱ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ན་ཀ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ’’ནྟི. ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙོ, ཨ་ཉྙ་སྶ བྷཱུ་ཏཾ, ཨཱ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཨ་ཉྙ་བྷཱུ་ཏཾ.ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝཱི་སཱུཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཙ་ཏུ་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏེ་སུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་པྤ་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི, པ་རི་ཉྙཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་རི་ནི་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟེ་སུ.

མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོཏི མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ ཙ་ཏ་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ཝ་ཎྞོ, ག་ནྡྷོ, ར་སོ, ཨོ་ཛཱ, ས་མྦྷ་ཝོ, ས་ཎྛཱ་ནཾ, ཛཱི་ཝི་ཏཾ, བྷཱ་ཝོ, ཀཱ་ཡ་པྤ་སཱ་དོ, ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙུ་དྡ་ས་ས་མྦྷཱ་རོ མཾ་ས་པི་ཎྜོ.

ཀ་སི་ཎཱ་ལོ་ཀཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ རཱུ་པ་ད་སྶ་ན་ཏོ ‘‘དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ ཨཱ་ལོ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཉྙཱ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཉྙཱ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑཱུཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཨ་ཝུ་ཏྟ་སི་དྡྷོ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ’’ཏི.

ཨ་དྷི་ཀཾ ཝི་སི་ཊྛཾ སཱི་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ. སི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏོཏི ཨཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཏོ. ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ ནཱ་མ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀ་སཾ་ཝ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ, མ་གྒ་སཱི་ལ་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ མ་གྒ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟེ. ཨ་དྷི་སཱི་ལ་མེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་མཱ་པ་ནྣཱཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཏྠ་ཡ་ནྟེ་ནཱ’’ཏི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་རཱི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, པཱ་པ་ཀཱ་རཱི ཙ པཱ་པ་ཀཾ;

ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི དྭ་ཡ་མྤེ་ཏུཾ, ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཉྷི ཀཱ་ར་ཀ’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༢༥༦);

ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀྑ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་ཀ་ངྑཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ལོ་ཀི་ཡ་སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་མེ་ཝ ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.

པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀཱ་ཡོཏི པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་སུ ཀཱ་ཡོ ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧོ. ཀཱ་ཡོ ཙ སོ བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙཱ་ཏི ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ. ཡ་སྨཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ནེ་ན ས་བྦ་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ་ཏི པ་ཧཱི་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦ་སོ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝི་ནི་ཡཱ་པི ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ, པ་གེ་ཝ ཀཱ་ལ༹་ཀཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀཱ་ཡོ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཧི…པེ… སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ན ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝི་ཡ དུ་བྦ་ལཱ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ.

ཝི་པ་སྶ་ནཱ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ད་སྶ་ན་ཏོ. མ་གྒོ པ་ཊི་པ་དཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ ཏ་དུ་ཏྟ་རི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཕ་ལཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ ཨ་ཀུ་པྤ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཕ་ལཾ ཝཱ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ དི་ཝ་ས་མྤི ནི་བྦཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ དི་སྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡཾ ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏ་ཝི་ནི་སྶ་ཊ་ཏྟཱ. ད་སྶ་ན-ས་དྡཾ ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ད་སྶ་ནཱ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ཉྷི ད་ཊྛ་བྦཾ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན་ཏྠི ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ, ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ཏྟ་རི་ཡནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མཾ ཛེ་ཊྛ་ཀ’’ནྟི.

སེ་སོཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སོ པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡེ་ན, ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡེ་ན ཙ ཏི་ཝི་དྷོ ས་མཱ་དྷི, ཨི་མི་ནཱ ཨེ་ཝ ཙ ས་མཱ་དྷི་ཏྟ་ཡཱ་པ་དེ་སེ་ན སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ་པི པ་ཉྩ་ཀ་ན་ཡོ ཨཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་ར་མ་ཏྠ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་ཡཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ཊཱི. ༡.༣༨) ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.

ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ནཱ་མཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ་ཏི ཨཱ་ག་མ་ནཾ, ཏ་ཏོ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ.ས་གུ་ཎ་ཏོཏི ས་ར་ས་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨ་ཏོ. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏྭཱཏི ‘‘ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ དི་སྭཱཏི པ་ཋ་མཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ. ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ག་ཧ་ཎ་ཏོ. ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ས་གུ་ཎ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏཱ, ན ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ་ཏི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ན་ཏྠཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ, ན པ་ན ནཱ་མ་དཱ་ནེ་ཏི ནཱ་ཡཾ དོ་སོ. ཨ་ཐ ཝཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ, ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཱ ཝི་ཡ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡཱ་ཏི བྷི་ཡྻོ་པི ན ཀོ་ཙི དོ་སོ.

ཡ་སྨཱ ས་གུ་ཎ་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ ས་ངྐ་རོ ཧོ་ཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ནཱ་མ་ནྟ་ར་ལཱ་བྷ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ པ་ན ནཱ་མ་ལཱ་བྷེ ས་ངྐ་རོ ན་ཏྠི ནཱ་མ་ནྟ་ར་ལཱ་བྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་པ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་མི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀ་ཀི་ལེ་སཱ་བྷཱ་ཝཱཏི ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་གྒཱ་ཧ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ. ཀཱ་མ་ཉྩཱ་ཡཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཱ་དིཾ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏོ ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་མཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ མ་གྒ་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ནཱ་མཾ ཨུ་དྡྷ་ཊཾ. སུ་ཏྟེ ཙ –

‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ཧི, མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་མུ་ཛྫ་ཧ;

ཏ་ཏོ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཙ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི. (སུ. ནི. ༣༤༤; སཾ. ནི. ༡.༢༡༢);