ཚ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༣. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ,ཨ་དྷི-ས་དྡོ ས་མཱ་ས་ཝི་ས་ཡེ ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྠཾ, པ་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་ཉྩ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ; ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་སུ བྷ་ཝཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཱིཏི ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ་སུ་པི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏཱ་ནི པ་ན ཡེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་དྡ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཡ་ཐཱ ‘‘ཝེ་ན་ཡི་ཀོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༤༦; ཨ. ནི. ༨.༡༡; པཱ་རཱ. ༨) ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏོཏི ཏ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏོ, ཡཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ན་ཉྷི པ་ཊི་ཡོ་གཱི་ནི བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ བ་ཧི་དྡྷཱ་དྷ་མྨཱ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནཱི’’ཏི ཧི ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནི་ཀཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏ་ཐཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ‘‘བཱ་ཧི་རཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ནི པ་ན ས་ས་ནྟཱ་ནི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་ད་ཡོ, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ཝ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཏི. ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མཱུ་ཧཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི་པི ཏེ་སཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི བྷི་ནྣ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ, ཙི་ཏྟེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་བྷི་སཾ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི. ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་ད་ནི་སྶི་ཏནྟི ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཾ ནི་སྶཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཀྑུ་ས་ནྣི་སྶི་ཏོ ས་མྥ་སྶོ, ན ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རི་ཀོ. ཨི་མེ ད་ས ས་མྥ་སྶེཏི ཨི་མེ པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཀེ ད་ས ཝི་པཱ་ཀ་ས་མྥ་སྶེ ཋ་པེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཕ་སྶེ ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན. ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ཀྐེ ཏ་ཎྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟཱ་པི ཏ་ཎྷཱ དྷ་མྨ་ཏ་ཎྷཱཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་པྤ་ཊི་སྶ་ཡོཏི ཨ་པྤ་ཊི་སྶ་ཝོ, ཝ-ཀཱ་ར་སྶ ཡ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་དྡེ་སོ. ག་རུ་ནཱ ཀི་སྨི་ཉྩི ཝུ་ཏྟེ གཱ་ར་ཝ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་སྶ་ཝ་ནཾ པ་ཊི་སྶ་ཝོ, པ་ཊི་སྶ་ཝ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ་ས་བྷཱ་ག་ཉྩ ཡཾ ཀི་ཉྩི གཱ་ར་ཝཾ, ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་སྶ་ཝོ་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་སྶ་ཝོ, གཱ་ར་ཝ་ར་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཀ་ཏཾ ས་ཏྠུ ཀ་ཏ་ས་དི་སཾ, ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏཾ ས་ཏྠུ པུ་ར་ཏོ ཀ་ཏ་ས་དི་སཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཀྐ་ཙྩཾ ན ག་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨཱ་ད་རཾ གཱ་ར་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི. ཡ་ཐཱ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་སེ ཀོ་པི་ཏེ, ཨ་གཱ་ར་ཝེ ཙ ཀ་ཏེ ས་བྦཱ སི་ཀྑཱ ཀུ་པྤ་ཏི, ས་བྦ་ཏྠ ཙ ཨ་གཱ་ར་ཝཾ ཀ་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ སཾ་ཝ་ར་ས་མཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཏོ བྷེ་དོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་བྷི་ཀྑུ་སྨིཾ་པི…པེ… ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཀ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ནཱ་ད་རི་ཡ་མ་ཏྟེ་ན་པི སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་རི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་པྤ་མཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི. དུ་ཝི་དྷནྟི དྷ་མྨཱ་མི་ས་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཾ.
སོ་མ་ན་སྶཱུ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱཏི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཝི་ཙཱ་རཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཨུ་པ་ས་དྡོ ཙ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཙཱ་རཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི་སྶ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (དྷ. ས. ༨) ‘‘ཙཱ་རོ ཝི་ཙཱ་རོ…པེ… ཨུ་པ་ཝི་ཙཱ་རོ’’ཏི ནི་དྡེ་སོ པ་ཝ་ཏྟོ. སོ་མ་ན་སྶ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ངྐ་པྤ་ཏོ་པི སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ཀཱ་མཾ པ་རི་ཏྟ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་མ་ཝི་ཡོ་གི་ནོ, ཀི་རི་ཡཱ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ བྱཱ་པཱ་རོ སཱ་ཏི་ས་ཡོ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཙཱ་ར་སྶཱ་ཏི ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏྭཱ’’ཏི པུ་བྦ་ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཙཱ་རེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ལ་དྡྷ་པུ་བྦཱ་སེ་ཝ་ན་སྶ ཝི་ཙཱ་ར་སྶ བྱཱ་པཱ་རོ པ་ཉྙཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཝི་ཙཱ་རོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑོ’’ཏི པེ་ཊ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ པུ་གྒ་ལོ དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙཾ ག་ཏོ ཝུ་ཏྟོ, སཱ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཀོ་ས་མྦ་ཀ་སུ་ཏྟེ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་ས་མྦ་ཀ་སུ་ཏྟེ པ་ཋ་མ་མ་གྒོ ཀ་ཐི་ཏོ’’ཏི. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ. ཙ་ཏཱུ་སུ་པི མ་གྒེ་སུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི དི་ཊྛི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་གྒཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི.