དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ
ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༢. པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་དི་དྷ་མྨ་ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་དྷཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ པཱ་ལི༹་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏ་མ་ཏྠཾ ཨུ་ལླི་ངྒེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་དྷེ་ན དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ ཀ་ཐེ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛ་ནྟི? ཝི་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏོ. ཡེ་ས་ཉྷི ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཋ་མཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཋ་མཾ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་པི ས་མ་ཐ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དེ་སི་ཏཱ, ཏ་ཏོ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ, ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཙ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦེ་སུ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ, པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཙ ཨུ་ཏྟ་རཱ དེ་ས་ནཱ, ཏ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པི ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ན་ཏྠཱ ཨི་ཙྪི་ཏཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་དྷཱ་ནཱ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བ་ཧུ་ལཱ ཙ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཏ་སྶཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་བྷཱ་གེ་ན དེ་སི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན མི་སྶ་ཀ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་ཐ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་གྒ་ཧ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ས་ཀ་ལ་པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་གྒ་ཧཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ.
‘‘ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡུ་ག་ན་ནྡྷ་ཏཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ཛཱ་ན་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན, སོ པ་ན ‘‘ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རོ་ཝ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི. ཙ-ས་དྡོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྠ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ.
ཏ་ཏྠཱཏི ‘‘ཡ་ཐཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་པ་དེ. སུ་བྷ་མྤཱིཏི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ་པི. སོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རེ་ན ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟོ, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་སྶ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཙ. ཨི་ཊྛཾ, ཨི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དི སུ་བྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཨཱ་ཀ་ངྑི་ཏ་སྶ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨ་ནུ་པཱ་ཡ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཏནྟི ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ ས་བྷཱ་ག་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏེ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ ཙ དུ་ཝི་དྷེ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ. ཨཱ་ཧཱ་རོཏི པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ.
ཨ་སུ་བྷནྟི ཨ་སུ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, ཏཾ པ་ན ད་ས་སུ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཨ་སུ་བྷེ་སུ ཙ ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀ་ཨ་སུ་བྷེ་སུ ཙ པ་ཝ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀེ་སཱ་དཱི་སུ ཧི ས་ཉྙཱ ‘‘ཨ་སུ་བྷ་ས་ཉྙཱ’’ཏི གི་རི་མཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟེ (ཨ. ནི. ༡༠.༦༠) ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ག་ཧ་ཎཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏེ་སུ པ་ན ཨ་སུ་བྷེ་སུ ‘‘སུ་བྷ’’ནྟི, ‘‘ཨ་སུ་བྷ’’ནྟི ཙ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཏ་ད་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ པ་ན ཨི་ཏ་རེ པཱི་ཏི.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ ཨ་སུ་བྷེ་སུ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ, ཡ་ཐཱ ཝཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧོ. ཨུ་པ་ཙཱ་ར་པྤ་ནཱ་ཝ་ཧཱ་ཡ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནཱ ཨ་སུ་བྷ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གོ. ‘‘བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ མི་ཏཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་བྷི་བྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨོ་ཏཱ་རཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཙ ཨ་ཏྠོ ནི་དྡེ་སེ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡོ པ་ན བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ཏཾ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཎཱ་མ་སྶ ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་སྶ ཏ་སྶ ཙ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཛེ་གུ་ཙྪ་ཏཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཊྛི་ཏི་ཀ་ཏྟཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ས་བྦ་སོ བྷོ་ཛ་ནེ པ་མཱ་ཎ་སྶ ཛཱ་ན་ནེ་ན བྷོ་ཛ་ནེ་མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ནཱ་མ. ཏཱ་དི་ས་སྶ ཧི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏེ་ཝ.
ཨ་སུ་བྷ་ཀ་མྨི་ཀ་ཏི་སྶ་ཏྠེ་རོ ད་ནྟ་ཊྛི་ད་སྶཱ་ཝཱི. པ་ཧཱི་ན་སྶཱཏི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱི་ན་སྶ. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན (དྷ. ས. ༡༡༥༩, ༡༥༠༣) ས་བྦོ་པི ལོ་བྷོ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ནཱ’’ཏི.
པ་ཊི་གྷ་མྤི པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཊི་གྷ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ པ་ཊི་གྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ.
མེ་ཛྫ་ཏི སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི མི་ཏྟོ, ཧི་ཏེ་སཱི པུ་གྒ་ལོ, ཏ་སྨིཾ མི་ཏྟེ བྷ་ཝཱ, མི་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨེ་སཱ་ཏི མེ་ཏྟཱ, ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ, ཏ་སྶཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ. ཨ་པྤ་ནཱ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་རོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ‘‘ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི ཨ་པྤ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ སུ་ཊྛུ མུ་ཙྩ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏནྟི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ. ཏ་ཏྠཱཏི མེ་ཏྟཱ་ཡ. བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ་ཏོཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་ར་ཝ་ཏོ.
ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟཱ་ཡ་ན་སྶ ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧོ, པ་ཋ་མུ་པྤ་ནྣོ མེ་ཏྟཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ པ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མེ་ཏྟཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཝ མེ་ཏྟཱ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཀ་མྨ་མེ་ཝ ས་ཀཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀ་མྨ་སྶ་ཀཱ, ས་ཏྟཱ, ཏ་བྦྷཱ་ཝོ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ, ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་ཏཱ. དོ་ས་མེ་ཏྟཱ་སུ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནཾ ཝཱི་མཾ་སཱ ཨི་དྷ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནཾ. མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཝ་ནྟ་ཏཱ ཨི་དྷ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ཏཱ. ཨོ་དི་སྶ་ཀ་ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཱ་ནནྟི (ཨོ་དྷི་ས་ཀ་ཨ་ནོ་དྷི་ས་ཀ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཱ་ནཾ མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༡༥) ཨ་ཏྟ་ཨ་ཏི་པི་ཡ་ས་ཧཱ་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་རི་ཝ་སེ་ན ཨོ་དི་སྶ་ཀ་ཏཱ, སཱི་མཱ་ས་མྦྷེ་དེ ཀ་ཏེ ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་ཏཱ. ཨེ་ཀཱ་དི་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དི་སཱ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎེ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝི་ཧཱ་ར་ར་ཙྪཱ་གཱ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨོ་དི་སྶ་ཀ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཾ. ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་ཨུ་དྡེ་ས་ར་ཧི་ཏཾ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་དི་དི་སཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ དྭི་དྷཱ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨོ་དི་སྶ་ཀ་ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་དི་སཱ་ཕ་ར་ཎཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་གྒ་ཧོཏི ཙ ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ས་བྦེ ས་ཏྟཱ, པཱ་ཎཱ, བྷཱུ་ཏཱ, པུ་གྒ་ལཱ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ, ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཝེ་རཱ ཧོ་ནྟུ, ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཱ, ཨ་ནཱི་གྷཱ, སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ་ཏི ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷཱ ཨ་ནོ་དི་སྶ་ཀ་ཕ་ར་ཎཱ མེ་ཏྟཱ. ས་བྦཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ, པུ་རི་སཱ, ཨ་རི་ཡཱ, ཨ་ན་རི་ཡཱ, དེ་ཝཱ, མ་ནུ་སྶཱ, ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ས་ཏྟོ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ, ཨ་ཊྛ་ཝཱི་ས་ཏི ཝི་དྷཱ ཝཱ, ད་ས་ཧི དི་སཱ་ཧི དི་སོ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ད་ས་ཝི་དྷཱ, ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ཡ ཝཱ དི་སཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་དི་ཨི་ཏྠཱ་དི་ཨ་ཝེ་རཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཨ་སཱི་ཏཱ་དྷི་ཀ་ཙ་ཏུ་ས་ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ ཙ ཨོ་དྷི་སོ ཕ་ར་ཎཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡེ་ན ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ར་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, སོ ཨ་ར་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཏེ་ན ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ ཧི ཨི་དཾ བྷུ་མྨཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི. ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏཱ པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ, ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་རི་ཉྩ་ནཱ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ན་མ་ནཱཏི ཀ་ར་ཛ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་རཱུ་པེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ན་མ་ནཱ. ལཱི་ནཱ་ཀཱ་རོཏི ས་ངྐོ་ཙཱ་པ་ཏྟི.
ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊྛ་པ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ ཝི་སོ་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ར་མྦྷ་དྷཱ་ཏུཨཱ་དི་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཋ་མཱ་ར་མྦྷ་ཝཱི་རི་ཡ’’ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ཋ་མཱ་ར་མྦྷ་མ་ཏྟ་སྶ ཀོ་ས་ཛྫ་ཝི་དྷ་མ་ནཾ, ཐཱ་མ་ག་མ་ན་ཉྩ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀོ་ས་ཛྫ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ཏ་ར’’ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཐཱ་མ་ག་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་རཾ པ་རཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཏ་ཏོ་པི བ་ལ་ཝ་ཏ་ར’’ནྟི.
ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོཏི ཨ་ཏི་བྷོ་ཛ་ནེ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧོ, ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷུ་ཏྟེ ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀེ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་གཱ་ཧོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ བྷུ་ཏྟེ ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ ཙ ཨ་ཏྠ་ཏོ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ…པེ… ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. དི་ཝཱ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀནྟི དི་ཝཱ ག་ཧི་ཏ་ནི་མི་ཏྟཾ སཱུ་རི་ཡཱ་ལོ་ཀཾ ར་ཏྟི་ཡཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟ་སྶཱ་པཱིཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡ་ནི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྷུ་ཏ་ངྒ་ནི་སྶི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཡ་པཱི’’ཏི.
ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མྤི ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ནུ་སོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཝ་ཧ་ཏཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཝཱུ་པ་ས་མོ ནཱ་མ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ཀཱ་རོ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མེ་ཝེ་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ ག་ནྠ་ཏོ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཝི་ཙཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཏ་བྦ་ཧུ་ལ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཨ་ཏྠ་ཝེ་དཱ་དི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ཀྑེ་པོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝི་དྷི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ, ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཏི་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཀ་ཏཱ་ཀ་ཏཱ་ནུ་སོ་ཙ་ན་ཉྩ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན་པི…པེ… ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ད་གྒེ་ན བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ད་གྒེ་ན པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ་ཝི་ན་ཡ་པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ་ཧི་པི ཏཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝུ་དྡྷ་སེ་ཝི་ཏཱ ཙ ཝུ་དྡྷ་སཱི་ལི་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པྤ་ཧཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཝུ་ཏྟཱ. ཝུ་དྡྷ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝི་ནོ་ད་ཀཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཝི་ཀྑེ་པོ ཙ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་བ་ཧུ་ལ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝི་ན་ཡ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ་ད་ཡོ ནི་དྡི་ཊྛཱ. པ་ཧཱི་ནེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩེཏི ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ བྷུ་མྨཾ. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཝུ་ཏྟོ.
ཏི་ཊྛ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཋཱ་ནཱི་ཡཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཋཱ་ནཱི་ཡཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཋཱ་ནཱི་ཡཱ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ, ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཋཱ་ནཱི་ཡཱ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཋཱ་ནཱི་ཡཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཋཱ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཨེ་ཝ. སཱ ཧི པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣཱ པ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ས་བྷཱ་ག་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎཾ.
ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱཏི ཀོ་ས་ལླ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཊྛེ་ན ཀུ་ས་ལཱ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ. ཡེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ, ཏེ སཱ་ཝ་ཛྫཱ, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ, ཧཱི་ནཱ ཙ. ཡེ ཀུ་ས་ལཱ, ཏེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ, སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ,པ་ཎཱི་ཏཱ ཙ. ཀུ་ས་ལཱ ཝཱ ཧཱི་ནེ་ཧི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཨཱ་ར་དྡྷཱ ཧཱི་ནཱ, པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི པ་ཎཱི་ཏཱ. ཀ་ཎྷཱཏི ཀཱ་ལ༹་ཀཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཱ. སུ་ཀྐཱཏི ཨོ་དཱ་ཏཱ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་བྷ་སྶ་ར་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཱ. ཀ་ཎྷཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏོ ཝཱ ཀ་ཎྷཱ. སུ་ཀྐཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཏོ སུ་ཀྐཱ. ཏེ ཨེ་ཝ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ. ཀ་ཎྷཱ ཧི ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡ སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ, ཏ་ཐཱ སུ་ཀྐཱ་པི ཨི་ཏ་རེ་ཧི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཱ ཙ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ ཙ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ. སུ་ཁཱ ཧི ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ, དུ་ཀྑཱ ཙ ཝེ་ད་ནཱ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ཏི.
ཀཱ་མཾ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱ་ཧི ས་བྦཱ་པི ཨ་ཊྛ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཏ་ཐཱ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་མཱུ་ལི་ཀཱ སེ་ས་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཱི་ཎི ར་ཏ་ནཱ་ནི ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི. ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་གུ་ཎཱ་ཝ་བོ་དྷེ ‘‘ས་ཏྠ་རི ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. ས. ༡༠༠༨, ༡༡༢༣, ༡༡༦༧, ༡༢༤༡, ༡༢༦༣, ༡༢༧༠; ཝི་བྷ. ༩༡༥) ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི. ཝི་ན་ཡེ པ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ‘‘སི་ཀྑཱ་ཡ ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ན་ཡེ ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་སྶཱ་པཱི’’ཏི. ཨོ་ཀ་པྤ་ནི་ཡ་ས་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་སྶཱཏི ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ན་ས་དྡྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཨ་དྷི་མོ་ཀྑེ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་བ་ཧུ་ལ་སྶ, ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཉྩ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཝཱ ནི་ནྣ་པོ་ཎ་ཏཱ་ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ.
ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་ཡཱཏི ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ. སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་སཱུཏི ‘‘སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་སཱུ’’ཏི ཨཱ་དི-ས་དྡོ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མེ་ན ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཊི་གྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ, དུ་ཏི་ཡེ་ན་མེ་ཏྟཱ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཁ་ནྡྷ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༣. ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ ཝཱ ཁ་ནྡྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ.
ཨི་ཏི རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨི་དཾ-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ རཱུ་པ’’ནྟི. ཏ་ཡི་དཾ ས་རཱུ་པ་གྒ་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པཾ, ན ཨི་ཏོ པ་རཾ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཝཱ པ་ཀཱ་ར་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་ཏི རཱུ་པ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ བྷཱུ་ཏུ་པཱ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཡ་ཏྟ་ཀོ རཱུ་པ་སྶ པ་བྷེ་དོ, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི རུ་པྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཙ་ཀྑཱ་དི་ཝ་ཎྞཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ, ན ཨི་ཏོ པ་རཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཙ ‘‘ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, སཱ་ཏཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཁ་ནྡྷ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༤. ཚ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རེ་སཱུཏི ‘‘ཚ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ ཚ་སུ བཱ་ཧི་རེ་སཱུ’’ཏི ‘‘ཚ་སཱུ’’ཏི པ་དཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི ཚ་ལེ༹་ཝ ཝུ་ཏྟཱ་ནི? ཚ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡུ་པྤ་ཏྟི་དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཏོ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དྭཱ་རཾ, རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཨི་ཏ་རེ་སཾ, ཚ་ཊྛ་སྶ པ་ན བྷ་ཝ་ངྒ་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏོ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཀ་དེ་སོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དྭཱ་རཾ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ཙ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཙ་ཀྑུ, རཱུ་པཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི སོ་ཏཾ. གྷཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གྷཱ་ནཾ. ཛཱི་ཝི་ཏ་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ར་སོ ཛཱི་ཝི་ཏཾ, ཏཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ཝ྄ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ. ཀུ་ཙྪི་ཏཱ་ནཾ སཱ་ས་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ཡོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་དེ་སོ་ཏི ཀཱ་ཡོ. མུ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ནོ. རཱུ་པ་ཡ་ཏི ཝ་ཎྞ་ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཾ. ས་པྤ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཧ་རཱི་ཡ་ཏི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝཾ ག་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་དྡོ. ག་ནྡྷ་ཡ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཏྠུཾ སཱུ་ཙེ་ཏཱི་ཏི ག་ནྡྷོ. ར་ས་ནྟི ཏཾ ས་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ར་སོ. ཕུ་སཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཕོ་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི དྷ་མྨཱ. ས་བྦཱ་ནི པ་ན ཨཱ་ཡཱ་ནཾ ཏ་ན་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༡༠, ༥༡༡, ༥༡༢; ཝི་སུ་དྡྷི. ཊཱི. ༢.༥༡༠) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༨༤; མ. ནི. ༡.༡༡༧) ཨེ་ཏྠ ཙ་ཀྑུ ནཱ་མ པ་སཱ་ད་ཙ་ཀྑུ, ན ས་ས་མྦྷཱ་ར་ཙ་ཀྑུ, ནཱ་པི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཨཱ་དི་ཀ་ནྟི ཨཱ་ཧ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དནྟི. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཾ ཙ་ཀྑུ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པ་སཱ་དོ’’ཏི. (དྷ. ས. ༥༩༦) ཙ-ས་དྡོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྠ་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་ཏྠོ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ས་སྶ ཙེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན, རཱུ་པེ་སུ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ན་ཀི་ཙྩ་སྶ ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་ར་ཧ་བྷཱུ་ཏ་པ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཙ ད་ཊྛུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་པ་སཱ་ད་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ, ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ས་ར་སོཏི ཙ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སོ ཧི ར་སཱི་ཡ་ཏི ཨ་ཝི་ར་དྡྷ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ་དཱི་ཡ་ཏི ར་མཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘ར་སོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་སཱ་མ་ཉྙ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན.
‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༢༠༤, ༤༠༠; མ. ནི. ༣.༤༢༡, ༤༢༥, ༤༢༦; སཾ. ནི. ༢.༤༣, ༤༥; ༢.༤.༦༠) ས་མུ་དི་ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ, ན ཝི་སུཾ ཝི་སུ་ནྟི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ‘‘རཱུ་པེ ཙཱ’’ཏི པུ་ཐུ་ཝ་ཙ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ, ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཙ དེ་ས་ནཱ་ག་ཏི་ཡཱ ཀཱ་མཾ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘རཱུ་པེ ཙ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ན ས་བྦཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ. ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ཧ་ན་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་བྷ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩཱཏི ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ, རཱུ་པེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཙ པ་ཊི་ཙྩ. ཀཱ་མཾ ཨ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ, ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་ག…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མེ་སུ རཱ་གོ, ཀཱ་མོ ཙ སོ རཱ་གོ ཙཱ་ཏི ཝཱ ཀཱ་མ་རཱ་གོ. སོ ཨེ་ཝ བ་ནྡྷ་ན་ཊྛེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཡ་སྶ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་ཊྚ་སྨིཾ སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏི བ་ནྡྷ་ཏི ཨི་ཏི དུ་ཀྑེ་ན ས་ཏྟཾ, བྷ་ཝཱ་དི་ཀེ ཝཱ བྷ་ཝ་ནྟ་རཱ་དཱི་ཧི, ཀ་མྨུ་ནཱ ཝཱ ཝི་པཱ་ཀཾ སཾ་ཡོ་ཛེ་ཏི བ་ནྡྷ་ཏཱི་ཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་གྷ་སཾ་ཡོ་ཛཾ་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ཡ་ཐཱ་ར་ཧ་མ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ས་ཏྟ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏོ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩ་སྶ ཙེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
བྷ་ཝ་སྶཱ་ད་དི་ཊྛི་སྶཱ་ད་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་མ་སྶཱ་དགྒ་ཧ་ཎཾ. ཨ་སྶཱ་ད་ཡ་ཏོཏི ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟ་སྶ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏོཏི ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ན་ནྡ་ནྟ་སྶ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ནཱ་པི བ་ལ་ཝ་ཏོ ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་མ་རཱ་གུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ’’ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏ’’ནྟི པ་དཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎནྟི ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁུ་མཾ ཨེ་ཝཾ་དུ་བྦི་བྷཱ་གཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ. ‘‘ནི་ཙྩཾ དྷུ་ཝ’’ནྟི ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. ‘‘ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཏི ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏཱི་ཏི ག་ཎྷ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. པ་ཋ་མཱ་ཡ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཏྟོ ནུ ཁོ’’ཏི, ཨི་ཏ་རཱ་ཡ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་ཏྟ་སྶ ནུ ཁོ’’ཏི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏོ. ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་དི་གཱ་ཧཱ་ནུ་ག་ཏཱ ཧི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷ་ཝཾ པ་ཏྠེ་ནྟ་སྶཱཏི ‘‘ཨཱི་དི་སེ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ ཡ་སྨཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨི་དཾ ཨི་ཊྛཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ སུ་ལ་བྷཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཡ་ཏི་མྤི ཨེ་དི་སོ, ཨི་ཏོ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རོ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི བྷ་ཝཾ ནི་ཀཱ་མེ་ནྟ་སྶ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ རཱུ་པཾ. ཏཾ་ས་དི་སེ ཧི ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་ཏི ཧི ཏཾ་ས་དི་སེ་སུ ཏ་བྦོ་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ ‘‘སཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྟི་རཱི, ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནཱི’’ཏི. ཨུ་སཱུ་ཡ་ཏོཏི ཨུ་སཱུ་ཡཾ ཨི་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་ཏོ. ཨ་ཉྙ་སྶ མ་ཙྪ་རཱ་ཡ་ཏོཏི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎེ་ན མ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏོ. ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི ན་ཝ་ཧི སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི.
ཏ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎནྟི སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་པ་ཊི་གྷ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛཱ་དི་རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩེ་ཝ ཏ་ཛྫཱ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཉྩཱ་ཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨ་ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་བྷཱུ་མི་ལ་དྡྷུ་པྤ་ནྣཾ ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཏྟ་མཱ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ. ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཡེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མ་ཐ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ ཏ་ད་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཧཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༢༤༡) སུ་ཏྟ་པ་དཾ ཀ་ཐ་ནྟི? ཏཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ནུ་ལོ་མ་སཱ་ས་ནཱ ཧི སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ, ཨ་ཡཾ པ་ན ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ན་ཡེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏི ནཱ་ཡཾ དོ་སོ་ཏི. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་སྶཱཏི ཐཱུ་ལ་སྶ, ཡ་ཏོ ཨ་བྷི་ཎྷ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཏི་བྦ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཎུ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏ་སྶ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ་པེ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ཧི ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཀ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ སོ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཛཱ་ན་ནཱ, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་པ་ཛཱ་ན་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷ་མྨེ་སུ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་བྷ་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནེ་ནཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་མུ་ཁེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧོ སི་དྡྷོ ཧོ་ཏི. པ་ར་སྶ ཝཱ དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶཱཏི ཨ་ཌྜྷེ་ཀཱ་ད་ས་པྤ་བྷེ་ད་སྶ རཱུ་པ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ‘‘ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ནཱི་ཧ་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. སེ་ས་ཀྑ་ནྡྷེ་སཱུཏི ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏི་དེ་སེ་ན རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷེ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི སེ་ས་ཁ་ནྡྷེ་སུ ‘‘ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཝི་སེ་སཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ས་བྦ་ཏྠ ས་མཱ་ན་ནྟི ཁ་ནྡྷ་པ་བྦེ ཝི་ཡ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་བྦེ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ག་ཧི་ཏཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༥. བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶཱཏི ཀི་ལེ་ས་ནི་དྡཱ་ཡ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ, ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཾ ཝཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་སྶ. ཨ་ངྒེ་སཱུཏི ཀཱ་ར་ཎེ་སུ, ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་སུ ཝཱ. ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་ཉཱ་ཎུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷི་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡཾ ཋི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཏི ས་མྦོ་དྷཱི’’ཏི. སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ, ཨ་ཡ་ཉྩ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དེ་ས་ནཱ ལོ་ཀི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ་ཏི ས་མྦོ་དྷཱི’’ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻ.
‘‘ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠོ ‘‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏནྟི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ. ཏ་ཏྠཱཏི ས་ཏི་ཡཾ, ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨཾ.
ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་ཏི་པྤ་དྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་དི་སཱ་ཏྠ་ཀ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཉཱ་ཎཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཾ. ཏཾ ས་བྦ་ཏྠ ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨ་པྤ་ཧཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་སེ་ཝ་ནཱ ཙ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི་ར་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནཱ, ས་ཏོ་ཀཱ་རཱི་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ, ཏ་ཏྠ ཙ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏི་སྶ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ, ཡོ བོ་དྷི་མ་ཎྜེ སུ་ཝ་ཎྞ་ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ བྷཱ་སཱ་སུ ཀ་ཏ་ར་བྷཱ་སཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་མཱི’’ཏི པ་རི་སཾ པ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོཏི ད་ཏྟཱ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ར་མཱ་ཧ.
དྷ་མྨཱ་ནཾ, དྷ་མྨེ་སུ ཝཱ ཝི་ཙ་ཡོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡོ, སོ ཨེ་ཝ ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོཏི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཏཾ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎ་ཨཱ་དི་ཀ་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. སོ ཧི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ ‘‘ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་དཱ་བྷོ་ག་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་པི ཏ་གྒ་ཏི་ཀཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྶ ཨ་བྷི་ཎྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རོ. བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡཱཏི ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱཏི པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ནཱ་ཡ.
པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་ཏཱཏི པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཀ་བྷཱ་ཝོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པི ནི་ཀཱ་ཡེ ས་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ པ་རི་ཡོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཡཾ ཡཾ ཏ་ཏྠ ག་ཎྛི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ, ཏཾ ཏཾ ‘‘ཨི་དཾ བྷ་ནྟེ ཀ་ཐཾ, ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’’ཏི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ…པེ… བ་ཧུ་ལ་ཏཱ’’ཏི. ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎནྟི ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་རཱི་རཾ, ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཙ ‘‘ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ ཙི་ཏྟ་སྶ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀ་ར་ཎཾ ཏེ་སཾ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨུ་སྶ་ནྣ་དོ་སནྟི ཝཱ་ཏཱ་དི་ཨུ་སྶ་ནྣ་དོ་སཾ. སེ་ད་མ་ལ་མ་ཀྑི་ཏནྟི སེ་དེ་ན ཙེ་ཝ ཛ་ལླི་ཀཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ས་རཱི་ར་མ་ལེ་ན ཙ མ་ཀྑི་ཏཾ. ཙ-ས་དྡེ་ན ཨ་ཉྙ་མྤི ས་རཱི་ར་སྶ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ པཱི་ལཱ༹་ཝ་ཧཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཝཱཏི ཝཱ-ས་དྡེ་ན པ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཝི་ས་དེ ས་ཏི, ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཝཱ. ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཏཱ་ནི ཝི་ས་ཡོ? ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་སེ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ ཧི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀེ་སུ ནི་སྶ་ཡཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ. ཉཱ་ཎ་མྤཱིཏི པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཏཾ ཝ་ཏྠུ་ཡེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྨིཾ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ ཉཱ་ཎ་མྤི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ནི་སྶ་ཡཱ་པ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཏཾ་ནི་སྶི་ཏཱ་པ་རི་སུ་དྡྷི ཝི་ཡ ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་ཡི་ནོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏི.
ས་མ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎནྟི ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཀི་ཙྩ་སྶ པ་ཊུ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝི་ས་ད་ཏཱ་ཡ, ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩ སི་ཐི་ལ་ཏཱ་དི་ནཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་རཱ་ནི མ་ནྡཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏོཏི ཏ་སྨཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་ཏ་རེ་ས་ཉྩ མ་ནྡ་ཏྟཱ. ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑེ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་གྒ་ཎྷ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ལ་པྤ་དཱ་ནཾ པ་གྒ་ཧོ, པ་གྒ་ཧོ་ཝ ཀི་ཙྩཾ པ་གྒ་ཧ་ཀི་ཙྩཾ, ‘‘ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ཋཱ་ནཾ, ཨ་ནི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝི་ཀྑེ་པ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, ཡེ་ན ཝཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ ཧོ་ནྟི, སོ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ. རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཡེ་ན ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝི་ས་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཾ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ད་སྶ་ན་ཀི་ཙྩཾ. ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི བ་ལ་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ ཧི ཨི་ནྡ་ཊྛཾ ཀཱ་རེ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཧ་པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ར་ས་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ཏ་སྨཱཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཏནྟི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ནཱཏི ཡ་སྶ ས་དྡྷེ་ཡྻ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏཱ་དི་གུ་ཎེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཝཱི་མཾ་ས་ནེ་ན. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ན་ཡེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ས་ར་ས་ཏོ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ས་ཝི་པྥཱ་རོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ན ཧོ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཨི་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝོ’’ཏི པ་རི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙཱ་བྱཱ་པཱ་ར་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ. དྷུ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ ཧི ཡ་ཐཱ ས་དྡྷཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ནྡ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ས་དྡྷཱ་ཡ མ་ནྡ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝཱ, ཡ་ཐཱ ཝཱ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ བ་ལ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཧཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ན་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ དུ་ཝི་དྷེ་ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན ཀི་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཡ་ཏོ, ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཝཱ མ་ནྡ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཝི་ཀ་པྤེ ཧཱ་པ་ན་ཝི་དྷི ད་སྶི་ཏོ. དུ་ཏི་ཡ་ཀ་པྤེ པ་ན ཡ་ཐཱ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ མ་ནྡ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ བ་ལ་ཝཾ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན, ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊུ་ཀི་ཙྩ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧེ་ན མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཏེ་ཧི ས་མ་ར་སཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ཧཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་སི་ནྡྲི་ཡེ་སུ་པི ཧཱ་པ་ན་ཝི་དྷི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠཱུཏི. སོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་དྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་རོ ས་ཏྠུ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ད་སྶ་ན་པྤ་སུ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ས་ཏྠཱ་རཱ ‘‘ཀིཾ ཏེ ཝ་ཀྐ་ལི ཨི་མི་ནཱ པཱུ་ཏི་ཀཱ་ཡེ་ན དི་ཊྛེ་ན, ཡོ ཁོ ཝ་ཀྐ་ལི དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏི, སོ མཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༣.༨༧; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏི་ཀ་ཐཱ; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༠༨; དྷ. པ. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༨༠; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༡༣༠; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༠༠༧; ཐེ་ར་གཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ནི་ཡོ་ཛི་ཏོ་པི ཏཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ པ་ཎཱ་མི་ཏོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏུཾ པ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི, ཨ་ཐ ནཾ ས་ཏྠཱ ཡ་ཐཱ་ནི་སི་ནྣོ་ཝ ཨོ་བྷཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ –
‘‘པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ བྷི་ཀྑུ, པ་ས་ནྣོ བུ་དྡྷ་སཱ་ས་ནེ;
ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ པ་དཾ ས་ནྟཾ, ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ས་མཾ སུ་ཁ’’ནྟི. (དྷ. པ. ༣༨༡) –
གཱ་ཐཾ ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཧི ཝ་ཀྐ་ལཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. སོ ཏེ་ན ཨ་མ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ ཧ་ཊྛ་ཏུ་ཊྛོ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ པ་ཊྛ་པེ་སི. ས་དྡྷཱ་ཡ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝཱི་ཐིཾ ན ཨོ་ཏ་ར་ཏི, ཏཾ ཉ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ཨ་དཱ་སི. སོ ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣ་ན་ཡེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ མ་གྒ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཀྐ་ལི་ཏྠེ་ར་ཝ་ཏྠུ ཙེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཨེ་ཏྠཱཏི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ས་ཀི་ཙྩཱ་ཀ་ར་ཎེ.
ཨི་ཏ་ར་ཀི་ཙྩ་བྷེ་དནྟི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཝི་སེ་སཾ. པ་སྶ་དྡྷཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཧཱ་པེ་ཏ་བྦནྟི ཡ་ཐཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎེ་ན ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ པ་སྶ་དྡྷི་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་ཡ་ཏི ས་མཱ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་ཏྟཱ ཏ་སྶཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཾ ཀོ་ས་ཛྫ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟཱི ཝཱི་རི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝི་ཡ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པཱ་ཏ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟཱི ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ ཧཱ་པེ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་སྶ་དྡྷ་ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཧཱ་པེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠཱུཏི སུ་ཀུ་མཱ་ར་སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ. (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༤༢; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༠༥) སོ ཧི ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ སཱི་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘མ་མ ས་རཱི་རཾ སུ་ཁུ་མཱ་ལཾ, ན ཙ ས་ཀྐཱ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ སུ་ཁཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཀི་ལ་མེ་ཏྭཱ་པི ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཏཾ ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཕོ་ཊེ་སུ ཨུ་ཊྛི་ཏེ་སུ་པི ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. ས་ཏྠཱ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ཝཱི་ཎཱུ་པ་མོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཱ་ཡོ་ཛ་ན་ཝཱི་ཐིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ ག་ཏོ. ཐེ་རོ་པི ས་ཏྠཱ་རཱ དི་ནྣ་ན་ཡེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཏཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛཱ་སི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་ཎ་ཏྠེ་ར་སྶ ཝ་ཏྠུ ད་སྶེ་ཏ་བྦ’’ནྟི. སེ་སེ་སུ་པཱིཏི ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡེ་སུ་པི.
ས་མ་ཏནྟི ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ནཱུ་ནཱ་ན་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ, ཏ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ དྷུ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཏོ ནེ་སཾ ས་མ་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ནཱ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཀོ་ས་ཛྫུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ ས་མ་ར་ས་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཏོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་པཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ‘‘བ་ལ་ཝ་ས་དྡྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ནཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ ཡོ བ་ལ་ཝ་ཏི་ཡཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཝི་ས་ད་ཉཱ་ཎོ, སོ མུ་དྷ་པྤ་ས་ནྣོ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་ས་ནྣོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་སཱི་ད་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ. ཀེ་རཱ་ཊི་ཀ་པ་ཀྑནྟི སཱ་ཋེ་ཡྻ་པ་ཀྑཾ བྷ་ཛ་ཏི. ས་དྡྷཱ་ཧཱི་ནཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏི་དྷཱ་ཝ་ནྟོ ‘‘དེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཝི་ནཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་མ་ཏྟེ་ན་པི དཱ་ན་མ་ཡཾ པུ་ཉྙཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི པ་རི་ཀ་པྤེ་ཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ཧི ཝ་ཉྩི་ཏོ, ཨེ་ཝཾ་བྷཱུ་ཏོ ཙ སུ་ཀྑ་ཏ་ཀྐ་ཝི་ལུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ནཱ་དི་ཡ་ཏི ས་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་ས་མུ་ཊྛི་ཏོ ཝི་ཡ རོ་གོ ཨ་ཏེ་ཀི་ཙྪོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ས་མ་བྷཱ་ཝོ ན ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ, ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ་ཝ, ཨེ་ཝཾ, ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ས་མ་བྷཱ་ཝོ ན ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ, ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧོ་ཝ, ཏ་ཐཱ ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཝ་ཧོ, ཝི་ཀྑེ་པཱ་ཝ་ཧོ་ཝཱ་ཏི. ཀོ་ས་ཛྫཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཏེ་ན ཨ་པྤ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་དུ་བྷ་ཡནྟི ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་དྭ་ཡཾ, ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡ་དྭ་ཡ་ཉྩ. ས་མཾ ཀཱ་ཏ་བྦནྟི ས་མ་ར་སཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ས་མཱ་དྷི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱཏི ས་མ་ཐ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ. ཨེ་ཝནྟི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཐོ་ཀཾ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡ་ཧ་ནྟོཏི ‘‘པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི་ཏི མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ་ན ཀ་ཐཾ ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་དྡྷཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝི་དྷི ཨི་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ས་དྡ་ཧ་ནྟོ ས་དྡྷཾ ཛ་ནེ་ནྟོ. ཨོ་ཀ་པྤེ་ནྟོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝ་ཀ་པྤེ་ནྟོ པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟོ. ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཊྚ་ཏི ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཛྷཱ་ན་སྶ. ཨུ་བྷི་ནྣནྟི ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ནཾ. ས་མཱ་དྷི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ནོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་པི ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཏཱ་ཡ་པཱི’’ཏི, ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པྤ་ནཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་པྤ་ནཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི སཱ་ས་ངྐཾ ཝ་ད་ཏི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པྤ་ནཱ པ་ན ཏེ་སཾ ས་མ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཡུ་ག་ན་ནྡྷཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༤.༡༧༠; པ་ཊི. མ. ༢.༥).
ཡ་དི ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་དྡྷཱ་པ་ཉྙཱ་ནཾ, ས་མཱ་དྷི་ཝཱི་རི་ཡཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཏཱ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ཀ་ཐཾ ས་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི པ་ན ས་བྦ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀེ་ཀ་དེ་སེ ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ས་དྡྷཱ་ཝཱི་རི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ པཱི་ཏི ཙ ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཀེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘པ་སྶ་དྡྷི་ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཧཱི’’ཏི. སཱཏི ས་ཏི. ས་བྦེ་སུ རཱ་ཛ་ཀ་མྨེ་སུ ནི་ཡུ་ཏྟོ ས་བྦ་ཀ་མྨི་ཀོ. ཏེ་ནཱཏི ཏེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ས་བྦ་ཏྠ ནི་ཡུ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཏྠི་ཀཱ ས་བྦ་ཏྠ ལཱི་ནེ, ཨུ་དྡྷ་ཏེ ཙ ཙི་ཏྟེ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ས་བྦེ ཝཱ ལཱི་ནེ, ཨུ་དྡྷ་ཏེ ཙ ཙི་ཏྟེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨ་ཏྠི་ཀཱ ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ས་བྦ་ཏྠི་ཀཱ. ཙི་ཏྟནྟི ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཧི ས་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ པ་རཱ་ཡ་ཎཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཁ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་དེ ཨ་ནོ་གཱ་ལ༹ྷ་པ་ཉྙཱ་ནནྟི པ་རི་ཡ་ཏྟི་བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན་པི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་བུ་དྡྷཱི་ནཾ. བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སེ་ཝ་ནཱ ཧི སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཝ་ཧཱ. ཏ་རུ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཀཾ་ས་ཏོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཨེ་ཝ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་པ་ཉྙཱ་ས ལ་ཀྑ་ཎ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ’’ཏི. ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཏ་པྤ་རི་ཙྪེ་ད་ཀ་ཉཱ་ཎ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་མྦྷཱི་རེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཉྷི ཉེ་ཡྻཾ ཏཱ་དི་སཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཾ, ཏ་སྶཱ ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཏྠ པ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡཱ, ཏ་སྶཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་བྷེ་ད་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ ནཱ་མ ཨ་ར་ཧཱ ཨེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟོ་ཏི་པི སོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཝཱི་རི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
‘‘ཏ་ཏྟཾ ཨ་ཡོ་ཁི་ལཾ ཧ་ཏྠེ ག་མེ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༢༥༠, ༢༦༧; ཨ. ནི. ༣.༣༦) ཝུ་ཏྟ་པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ནི་ར་ཡེ ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟ་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི, དེ་ཝ་དཱུ་ཏ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ ཏ་སྶ ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཀ་ཊ་ཝ་ཧ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཏ་ད་ཉྙ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ནེ་ཧི ཙ ཝི་བཱ་དྷི་ཡ་མཱ་ན་ཀཱ་ལཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་ར’’ནྟི ཨི་དཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པེ་ཏེ་སུ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཝཱ པེ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་པི སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཀཱ་ལོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ མེ་ཏྟེ་ཡྻ་སྶ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཡཾ ཏ་སྶ ཀ་པྤཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ.
ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ནོཏི ‘‘ཝཱི་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟོ ཨེ་ཝ ས་བྦོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ, ལོ་ཀི་ཡོ ཙ ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱི་རི་ཡེ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶ་ན་སཱི་ལ་སྶ. ག་མ་ན་ཝཱི་ཐིནྟི ས་པུ་བྦ་བྷཱ་གཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ, ས་ཧ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཊི་པཱ་ཊི, ས་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ར་མྤ་རཱ ཝཱ. སཱ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝ་ཊྚ་ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི ནཱ་མ. ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷཱི་བ་ཧུ་ལོཏི ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ད་ལ༹ྷཱི་ཀ་མྨ་པྤ་སུ་ཏོ. པི་ཎྜནྟི ར་ཊྛ་པི་ཎྜཾ. པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནི ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཀ་ར་ཎེ་ན པི་ཎྜ་སྶ བྷི་ཀྑཱ་ཡ པ་ཊི་པཱུ་ཛ་ནཱ པི་ཎྜཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཾ.
ནཱི་ཧ་ར་ནྟོཏི པ་ཏྟ་ཐ་ཝི་ཀ་ཏོ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ. ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱཏི ཏཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ས་ན་པ་ཎྞ་སཱ་ལ་དྭཱ་རེ ཋི་ཏོ་ཝ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙ་ཏཱ་ཡ དི་བྦ་སོ་ཏེ་ན སུ་ཏྭཱ. མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི, དི་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི, ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་མཱ ཏི་སྶོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ. དཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱིཏི ‘‘ཏ་ཡི ཀ་ཏེ་ན དཱ་ན་མ་ཡེ་ན, ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་མ་ཡེ་ན ཙ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ཁེ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ, ཨ་ནྟེ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཉྩ དཱ་ཏུཾ ས་ཀྑི་སྶ་སཱི’’ཏི ཐེ་རོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་ཙྪ་ཏི. སི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝཱཏི ‘‘ཨ་ཀི་ཙྪེ་ནེ་ཝ མ་ཡཱ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་སཱ་ནེ ས་ཉྫཱ་ཏ་པཱ་མོ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན སི་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨེ་ཝ.
ཝི་པྤ་ཊི་པ་ནྣནྟི ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཀུ་ལ་དྷ་མྨཱ་དི་ལ་ངྒྷ་ནེ་ན ཨ་ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཾ. ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ པུ་ཏྟོ ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཨ་ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀུ་ལ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ བཱ་ཧི་རོ ཧུ་ཏྭཱ པི་ཏུ ས་ནྟི་ཀཱ དཱ་ཡ་ཛྫ་སྶ ན བྷཱ་གཱི, ཨེ་ཝཾ. ཀུ་སཱི་ཏོཔི ཏེ་ན ཀུ་སཱི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ཏྠུ ས་ནྟི་ཀཱ ལ་དྡྷ་བྦ་ཨ་རི་ཡ་དྷ་ན་དཱ་ཡ་ཛྫ་སྶ ན བྷཱ་གཱི. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ་ཝ ལ་བྷ་ཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ.
མ་ཧཱཏི སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི མ་ཧ་ནྟོ ཝི་པུ་ལོ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ. ཏཾ པ་ན་སྶ གུ་ཎ་མ་ཧ་ཏྟཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མྤ་ནེ་ན ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཏྠུ་ནོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཡ་སྨཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་མེ་ན ས་ཀྱ་པུ་ཏྟ་སྶ་བྷཱ་ཝོ ས་མྤ་ཛཱ་ཡ་ཏི, ཏ་སྨཱ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་ལ་སཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ད་ལ༹ྷཱི་བ་ཧུ་ལཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ བྷུ་ཉྫི་ཏྭཱ སེ་ཡྻ་སུ་ཁཱ་དི་ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ན་ཀཱ་ནཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཀ་ཐི་ཀཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཏོ ཝ་ཛྫ་ནཱ ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ. ‘‘དི་ཝ་སཾ ཙ་ངྐ་མེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༤༢༣; ༣.༦༥; སཾ. ནི. ༤.༡༢༠; མ་ཧཱ་ནི. ༡༦༡) བྷཱ་ཝ་ནཱ་ར་དྡྷ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ནཾ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ཙྪིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༦༤) པ་ན ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ན ག་ཧི་ཏཾ, ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏཱ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཏི ཨི་དཾ དྭ་ཡཾ ག་ཧི་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ག་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཝཱི་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ག་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡུ་པྤཱ་ད་ནེ ཡུ་ཏྟ་པྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ནཾ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷ་མེ་ཝ. ཏ་ཏྠ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན- ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན, ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ད་ཡོ ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣཱ པཱི་ཏི པ་ར་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་པཱི་ཏི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ག་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘པཱི་ཏི་ཡེ་ཝ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྶཱ པ་ན བ་ཧུ་སོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པུ་ཐུ་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ. ཡ་ཐཱ སཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཏ་སྶཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ.
‘‘བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༢༣) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི་ནི་ཊྛ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ’’ཏི. ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་མཱ་ནོཏི པཱི་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པེ་ཧི ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་མཱ་ནོ. དྷ་མྨ་གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ནྟ་སྶཱ་པི ཡཱ་ཝ ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ ས་ཀ་ལ་ས་རཱི་རཾ ཕ་ར་མཱ་ནོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ སེ་ས་ཨ་ནུ་སྶ་ཏཱི་སུ. པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ་ཉྩ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ཏ་སྶཱ་པི ཝི་མུ་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་པྤ་དེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ་པི ནི་པྤ་དེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ ཝི་ཡ ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཏྠོ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷིཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ…པེ… པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་པཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ ཀི་ལེ་སཱ’’ཏི པཱ་ཋོ. ཏེ ཧི ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟཱི་ཏི. ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ, ཡ་སྨཱ ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ནེ་སཾ ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན ཧི ཀི་ལེ་སེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒུ་པྤ་ཏྟི ཡུ་ཏྟཱ. པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་སཱ་ད་སི་ནེ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཐཱུ་ས་ས་མ་ཧ་ད་ཡ་ཏཱ ལཱུ་ཁ་ཏཱ, སཱ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ད་ར་གཱ་ར་ཝཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ སཾ་སཱུ་ཙི་ཏ་ལཱུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ’’ཏི.
ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ད་ར་ཐ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་སྶ་དྡྷི ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་བོ་དྷི་ཨ་ངྒ་བྷཱུ་ཏོ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ, ཏ་སྶ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པྤཱ་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
པ་ཎཱི་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སེ་ཝ་ན་ཏཱཏི པ་ཎཱི་ཏ་ས་པྤཱ་ཡ་བྷོ་ཛ་ན་སེ་ཝ ན་ཏཱ. ཨུ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་སུ་ཁགྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་པྤཱ་ཡ་ཨུ་ཏུ་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་གྒ་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཉྷི ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ས་པྤཱ་ཡཾ སེ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་སྶ ཀ་ལླ་ཏཱ་པཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ ཀ་ལླ་ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཝི་དྷཱ་ཡ་པི པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ས་ཏྟེ་སུ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ནྟི ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོ, ཨི་སྶ་རཱ་དི་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི པ་ན ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ. ཨེ་ཏེ ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀ་མྨུ་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ པ་ཡོ་གོ ཡ་སྶ སོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་ཡོ་གོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་པ་ཡོ་ག་ཏཱ. ཨ་ཡ་ཉྷི པ་ཧཱ་ཡ སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཏཾ པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧོ་ནྟཱི པ་སྶ་དྡྷི་དྭ་ཡཾ ཨཱ་ཝ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ སཱ་ར་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏཱ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ པུ་རི་མུ་པྤ་ནྣོ ས་མ་ཐོ ཨེ་ཝ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ. ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་རི་བྦྷ་མ་ནེ་ན ཝི་ཝི་དྷཾ ཨ་གྒཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བྱ་གྒོ, ཝི་ཀྑེ་པོ. ཏ་ཐཱ ཧི སོ ཨ་ན་ཝ་ཊྛཱ་ན་ར་སོ, བྷ་ནྟ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ ཙ ཝུ་ཏྟོ, ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྱ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཀྑོ་ཏི ཨ་བྱ་གྒོ, ས་མཱ་དྷི. སོ ཨེ་ཝ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི པུ་བྦེ ཝི་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཊྛེ་ན ཙ ཨ་བྱ་གྒ་ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི.
ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ནཱ ཙ པ་ཉྙཱ་ཝ་ཧཱ ཝུ་ཏྟཱ, ས་མཱ་དྷཱ་ནཱ་ཝ་ཧཱ་པི ཏཱ ཧོ་ནྟི ས་མཱ་དྷཱ་ནཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀོ་ས་ལླཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ར་ཀྑ་ན་ཀོ་ས་ལླ་སྶ ཙ ཏཾ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ནཱ་མ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་སྶཱཏི ཙ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཧི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཛྷཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀོ་ས་ལླཾ ནི་མི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཏི་སི་ཐི་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་མ་ནྡ་ཏཾ, པ་མོ་ད་ཝེ་ཀ་ལླ་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶ པ་གྒ་ཎྷ་ནནྟི ཏ་སྶ ལཱི་ན་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན ལ་ཡཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ས་མུ་དྡྷ་ར་ཎཾ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ལཱི་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ ཏཾ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི སུ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཡཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་གྒིཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶ, སོ ཏ་ཏྠ སུ་ཀྑཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, སུ་ཀྑཱ་ནི གོ་མ་ཡཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, སུ་ཀྑཱ་ནི ཀ་ཊྛཱ་ནི པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, མུ་ཁ་ཝཱ་ཏ་ཉྩ ད་དེ་ཡྻ, ན ཙ པཾ་སུ་ཀེ་ན ཨོ་ཀི་རེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ནུ ཁོ སོ པུ་རི་སོ པ་རི་ཏྟཾ ཨ་གྒིཾ ཨུ་ཛྫཱ་ལི་ཏུ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤).
ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, སཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝ. ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་བ་ལ་ཝ་ཏཾ, པ་མོ་དུ་བྦི་ལཱ་ཝ་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཏ་སྶ ནི་གྒ་ཎྷ་ནནྟི ཏ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ནི་སེ་དྷ་ནཾ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ –
‘‘ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨུ་དྡྷ་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཀཱ་ལོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ཀཱ་ལོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨུ་དྡྷ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ ཏཾ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི སུ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཡཾ ཧོ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་སྶ, སོ ཏ་ཏྠ ཨ་ལླཱ་ནི ཙེ་ཝ ཏི་ཎཱ་ནི…པེ… པཾ་སུ་ཀེ་ན ཙ ཨོ་ཀི་རེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ནུ ཁོ སོ པུ་རི་སོ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏུ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི (སཾ. ནི. ༥.༢༣༤).
ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་དཱི་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཏྠ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་མ་ནྡ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཉྙཱ་བྱཱ་པཱ་ར་སྶ ཨ་པྤ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡ་ཐཱ ཧི དཱ་ནཾ ཨ་ལོ་བྷ་པ་དྷཱ་ནཾ, སཱི་ལཾ ཨ་དོ་ས་པ་དྷཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་མོ་ཧ་པ་དྷཱ་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ པ་ཉྙཱ ན བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ པུ་བྦེ་ནཱ་པ་རཾ ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཧཱ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་ཏོ ཝི་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རོ པུ་རི་ས་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་རུ་ཙིཾ ན ཛ་ནེ་ཏི, ཏེ་ན ཏཾ ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ཏི, ཏེ་ནཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག…པེ… ནི་ར་སྶཱ་དཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་སྶ སཾ་ཝེ་གུ་པྤཱ་ད་ནཾ, པ་སཱ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཉྩ ཏི་ཀི་ཙྪ་ན་ནྟི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཊྛ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ སུ་ག་ཏི་ཡཾ, དུ་གྒ་ཏི་ཡ་ཉྩ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་ད་ཉྙ་མེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་ཁུ་པྤི་པཱ་སཱ་དི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་བཱ་དྷ་ནཱ་དི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་ཀྑཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏ་ཡི་དཾ ས་བྦཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཝ་ནི་སྶི་ཏཾ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏཱི་ཏེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙ ཀཱ་ལེ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཀ་དུ་ཀྑཱ་ནི ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏཱ་ནི. ཡེ པ་ན ས་ཏྟཱ ཨཱ་ཧཱ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ, ཏ་ཏྠ ཙ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཕ་ལཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ནོ, ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཀཱ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཊྛ་མཾ སཾ་ཝེ་ག་ཝ་ཏྠུ ག་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མ་ཡེ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱཏི ཨ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མྤ་ཧཾ་སི་ཏ་བྦ་ས་མ་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ པ་སཱ་དུ་པྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཧཾ་ས་ནཱ, སཾ་ཝེ་ག་ཛ་ན་ན་པུ་བྦ་ཀ་པ་སཱ་དུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཏོ་ས་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨཱཏི ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ར་ཧེ་ན, ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ས་མྨཱ ཨ་ཝི་ས་མཾ ས་མྨ་དེ་ཝ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ. ‘‘ཨ་ལཱི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀོ་ས་ཛྫ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ལཱི་ནཾ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ན་དྷི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཾ, པ་ཉྙཱ་པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཙ ཨ་ནི་ར་སྶཱ་དཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ་ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ. ཏ་ཏྠ ཨ་ལཱི་ན་ཏཱ་ཡ པ་གྒ་ཧེ, ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏ་ཏཱ་ཡ ནི་གྒ་ཧེ, ཨ་ནི་ར་སྶཱ་ད་ཏཱ་ཡ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ ན བྱཱ་པཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཏ་ཏཱ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ, ཨ་ནི་ར་སྶཱ་ད་ཏཱ་ཡ ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ, ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ལཱི་ནཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཾ. ས་མ་ཐ་ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནི་ར་སྶཱ་དནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མ་ཡེ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཏཱཏི ཨ་ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ས་མ་ཡེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་གྒ་ཧ་ནི་གྒ་ཧ་ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནེ་སུ ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ པེ་ཀྑ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཏོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ཙ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མྤི ས་མཱ་དྷཱ་ན ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་མཱ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཏ་ཏྠ ས་མ་དྷུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཾ ཝཱ’’ཏི.
ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ཝི་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ཏ་སྨིཾ ས་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, ཨ་ས་ཏི ཙ ཨ་སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. སོ ཙ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ ས་ངྑཱ་ར་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡེ ཙ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ དཱུ་རཱི་ཀ་ཏ་ནྟི ཨ་ནུ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶེ་ཝ པ་ཧཱ་ན་ཝི་དྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ར་ཀེ་ལཱ་ཡ་ན་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏཱ’’ཏི. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཧི ཝི་སེ་ས་ཏོ རཱ་གོ པ་ཊི་པ་ཀྑོ. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ རཱ་ག་བ་ཧུ་ལ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒོ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༢༦༧). དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ, ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. དྭཱི་ཧེ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་ངྑྱཱ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ས་ངྑྱཱ ཨེ་ཝེ་ཏྠ ས་མཱ་ནཱ, ན ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ས་བྦ་ཐཱ ས་མཱ་ན་ནྟི. ཨ་སྶཱ་མི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ན་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ. ས་ཏི ཧི ཨ་ཏྟ་ནི ཏ་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ནཱ་མ སི་ཡཱ, སོ པ་ན ཀོ་ཙི ན་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ན་དྡྷ་ནི་ཡནྟི ན ཨ་དྡྷཱ་ན་ཀྑ་མཾ ན ཙི་ར་ཊྛཱ་ཡི, ཨི་ཏྟ་རཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
མ་མཱ་ཡ་ཏཱིཏི མ་མ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ཏི ‘‘མ་མཱ’’ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ ཏི་ཊྛ་ཏི.
མ་མཱ་ཡ་ནྟཱཏི མཱ་ནཾ ད་བྦཾ ཀ་རོ་ནྟཱ.
ཨ་ཡཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་དེ་ས་ནཱ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏཱ་ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་པ་རི་གྒཱ་ཧི་ཀཱ ས་ཏི དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ’’ནྟི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༦. ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བཱ་དྷ་ན་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཡོ ཡོ ཝཱ ས་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏོ, རུ་པྤ་ནཱ་དི ཀ་ཀྑ་ལཱ༹་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་ནི་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཛ་ནི་ཀཾ ནི་མི་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཾ. པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷནྟི ཡ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ པུ་རེ་ཏ་རཾ སི་དྡྷཾ ཏ་ཎྷཾ. སི་དྡྷེ ཧི ཀཱ་ར་ཎེ ཏ་སྶ ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིནྟི དུ་ཀྑཾ, ས་མུ་ད་ཡོ ཙཱ་ཏི དྭི་ནྣཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟཾ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ན པ་ཝ་ཏྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི, ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ དྷཱ་ཏུ. དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནོ, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཏཾ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཛཱ་ན་ནཾ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༨. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ བྱཱ་པ་ནི་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ནི་དྡེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེཏི ས་ཏྟཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་ཡེ, ས་ཏྟ་གྷ་ཊེ ས་ཏྟ་ས་མཱུ་ཧེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་དི་བྷེ་དཱ་སུ ཧི ག་ཏཱི་སུ བྷུ་མྨ་དེ་ཝཱ་དི་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དི་ཁུ་པྤི་པཱ་སི་ཀཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་ཛཱ་ཏི་ཝི་སི་ཊྛོ ས་ཏྟ་ས་མཱུ་ཧོ ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ. ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཛ་ན་ནཾ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ སྭཱ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་ད་ཝི་ཀཱ་རོ ཨ་པ་རི་ནི་པྥ་ནྣོ ཡེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཏེ ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡྷིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཝི་ཀཱ་རཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཝི་ཀཱ་རཱ་ནནྟི ཨུ་པྤཱ་ད་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝི་ཀཱ་རེ་ན ས་ཝི་ཀཱ་རཱ་ནཾ. ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཧི ཏཱི་ཎི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ་ཏི. ‘‘ཨུ་པ་ས་གྒ་མ་ཎྜི་ཏ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཀེ་ཝ་ལཾ ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་ད་ཝ་ཌྜྷ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ, ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཉྩ ཨོ་གཱ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ནི་བྦ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ནཱཏི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་སཾ་སི་དྡྷི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན.
ཨ་ཐ ཝཱ ཛ་ན་ནཾ ཛཱ་ཏཱིཏི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཛཱ་ཏི་མཱ་ཧ. ས་ཉྫཱ་ཏཱིཏི ས་མྤུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ས་མྤུ་ཎྞཱ ཧི ཛཱ་ཏི ས་ཉྫཱ་ཏི. ཨོ་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན ཨོ་ཀྐ་ནྟཱིཏི ཨ་ཎྜ་ཛ་ཛ་ལཱ་བུ་ཛ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ཏི. ཏེ ཧི ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ, ཝ་ཏྠི་ཀོ་ས་ཉྩ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟཱ པ་ཝི་ས་ནྟཱ ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟི. ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱིཏི སཾ་སེ་ད་ཛ་ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན. ཏེ ཧི པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་བྷི་བྱ་ཏྟཱ ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ‘‘ཛ་ན་ནཾ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་སེ་ན, ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན ཙ དྭཱི་ཧི དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་བྦ་ས་ཏྟེ པ་རི་ཡཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ…པེ… ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟཱི’’ཏི ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ. པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ, ཏེ་ན ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ’’ཏི ཨི་མ་སྶ པ་ད་སྶ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡ་མྤི ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝཱ་དཱི་སཱུཏི ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་སུ. ཏ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི ཨེ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་སུ དྭི་ནྣཾ དྭི་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན, སེ་སེ་སུ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཾ ཝི་ཀ་ལཱ་ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ནྣཾ, ན་ཝ་ནྣཾ, ད་ས་ནྣཾ, པུ་ན་ད་ས་ནྣཾ, ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནེ་ཝ, ན ཀུ་ཏོ་ཙི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི. པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཏ་སྶ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ལཱ་བྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
༣༨༩. ས་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོཏི ས་རཱུ་པ་ནི་དྡེ་སོ. ས་རཱུ་པ་ཉྷེ་ཏཾ ཛི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ‘‘ཛ་རཱ’’ཏི, ‘‘ཝ་ཡོ་ཧཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ. ཛཱི་ར་ཎ་མེ་ཝ ཛཱི་ར་ཎ་ཏཱ, ཛཱི་ར་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཏཱ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི. ཁ་ཎྜི་ཏ་ད་ནྟཱ ཁ་ཎྜི་ཏཱ ནཱ་མ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན. ཡ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟོ ‘‘ཁ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ ཁ་ཎྜི་ཙྩཾ. ཏ་ཐཱ པ་ལི་ཏཱ་ནི ཨ་སྶ ས་ནྟཱི་ཏི ‘‘པ་ལི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏཾ པཱ་ལི་ཙྩཾ. ཝ་ལི་ཏྟ་ཙ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཝ་ལི ཏ་ཙོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཝ་ལི་ཏྟ་ཙོ.
ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ནཱཏི ཕ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན.
༣༩༠. ཙ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཙ་ཝ་ན་ཏཱ, ཙ་ཝ་ནྟ་སྶ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཏཱ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཁ་ནྡྷཱ བྷི་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶ ཁ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི, ཏེ་ནེ་ཝ བྷེ་དེ་ན ནི་རོ་དྷ་ནཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏ་སྨཱ བྷེ་དོ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ. མ་ཙྩུ་མ་ར་ཎནྟི མ་ཙྩུ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་བྷཱུ་ཏཾ མ་ར་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཁ་ཎི་ཀ་མ་ར་ཎ’’ནྟི. ‘‘མ་ཙྩུ མ་ར་ཎ’’ནྟི ས་མཱ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཡོ ‘‘མ་ཙྩཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷེ་དོ, ཡ་ཉྩ མ་ར་ཎཾ པཱ་ཎ་ཙཱ་གོ, ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི མ་ར་ཎ་ནྟི ཝི་སུཾ ས་མྦ་ནྡྷོ ན ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱཏི མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལོ, ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་སེ་སེ་ན ‘‘ཀཱ་ལོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཏ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ, ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙུ་ཏི་ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་ད་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ, ཀཱ་ལ་སྶ ཝཱ ཨ་ནྟ་ཀ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ཡཱ ལོ་ཀེ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སཱ ཙུ་ཏི, མ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ ས་བྦཱ་པི ས་མྨུ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཝ ‘‘ཡཾ ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཨ་ཡཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནཾ རུ་པྤ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ན་སྶ་ན་ཛོ་ཏ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་ཏྟཱ་ཏི བྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཁ་ནྡྷ་ས་མཱུ་ཧོ, ཏ་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ ནི་ཀྑི་པ་ནཾ, པཱ་ཏ་ནཾ ཝི་ནཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾཔ་ན ‘‘མ་ར་ཎཾ པ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་ཀྑེ་པ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ པ་ཏ་ནཾ ‘‘ནི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཕ་ལཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དོ’’ཏི པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་སྶ ཝི་ནཱ་ས་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ, ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དོ’’ཏི པ་ནེ་ཏྠ ན ཀོ་ཙི ཝོ་ཧཱ་ར་ལེ་སོ པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཙྪེ་དོ པ་ན ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ མ་ར་ཎ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་སྶ ཁ་ནྡྷ་བྷེ་ད་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཏི་སྶོ མ་ཏོ, ཕུ་སྶོ མ་ཏོ’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི, སོ བྷེ་དོ ཁ་ནྡྷ་པྤ་བ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏཱ་ཡ ‘‘ས་མྨུ་ཏི་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ས་མྨུ་ཏི་མ་ར་ཎ་ནྟི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་བྦ་སོ པ་བ་ནྡྷ་ས་མུ་ཙྪེ་དོ ཧི ས་མུ་ཙྪེ་ད་མ་ར་ཎ་ནྟི.
༣༩༡. བྱ་ས་ནེ་ནཱཏི ཨ་ན་ཏྠེ་ན. ‘‘དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༧༢༡) ཝི་ཡ དྷ་མྨ-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི. སོ་ཙ་ན་ནྟི ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ སོ་ཙ་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ. སོ་ཙི་ཏ་སྶ སོ་ཙ་ན་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཝཱ བྷཱ་ཝོ སོ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནྟོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ལཱུ་ཁ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ སོ་སེ་ནྟོ. ཐཱ་མ་ག་མ་ནེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ སོ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་སོ་སེ་ནྟོ.
༣༩༢. ‘‘ཨཱ་དི་སྶ ཨཱ་དི་སྶ དེ་ཝ་ནྟི པ་རི་དེ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་དེ་ཝོ’’ཏི ཨཱ་དེ་ཝ་ན-ས་དྡཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶུ་མོ་ཙ་ནཱ་དི་ཝི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ ཏ་བྦི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ སོ ས་དྡོ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཏཾ ཏཾ ཝ་ཎྞནྟི ཏཾ ཏཾ གུ་ཎཾ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཨཱ་དེ་ཝ་པ་རི་དེ་ཝ་སྶེ་ཝ. བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སཱཏི ‘‘ཨཱ་དེ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ པ་རི་དེ་ཝི་ཏ་ཏྟ’’ནྟི བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སཱ.
༣༩༣. ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་པ་སཱ་ད་ཝ་ཏྠུ་ཀ’’ནྟི. དུ་ཀྐ་རཾ ཁ་མ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི དུ་ཀྑ་མ་ནཾ, སོ ཨེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ས་བྷཱ་ཝོ་ཏི དུ་ཀྑ་མ་ན་ཊྛོ, ཏེ་ན. སཱ་ཏ་ཝི་དྷུ་ར་ཏཱ་ཡ ཨ་སཱ་ཏཾ.
༣༩༤. ཙེ་ཏ་སི བྷ་ཝ་ནྟི ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ, ཏཾ པ་ན ཡ་སྨཱ ཙི་ཏྟེ་ན ས་མཾ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ’’ནྟི.
༣༩༥. ས་བྦ་ཝི་ས་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནྟ་ཏོ སཱི་ད་ནཾ སཾ་སཱི་ད་ནཾ. ཨུ་ཊྛཱ་ཏུ་མྤི ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་བ་ལ་ཝཾ, ཝི་རཱུ་པཾ ཝཱ སཱི་ད་ནཾ ཝི་སཱི་ད་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐོཏི ཝི་སཱི་ད་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཁེ་དོ. ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ, ས་ཡཾ ན དུ་ཀྑོ དོ་ས་ཏྟཱ, ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་དྷ་མྨ་ནྟ་ར་ཏྟཱ ཝཱ. ཡེ པ་ན དོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ ‘‘ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ’’ཏི ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ཏེ ‘‘ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཨེ་ཀཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ, ཨེ་ཀེ་ན ཁ་ནྡྷེ་ན ཨེ་ཀེ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ན ཨེ་ཀཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཀེ་ཧི་ཙི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ’’ཏི (དྷཱ་ཏུ. ༢༤༩). ཨི་མཱ་ཡ པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ. ཨུ་པ-ས་དྡོ བྷུ་ས་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ ཨཱ་ཡཱ་སོ ཨུ་པཱ་ཡཱ་སོ’’ཏི. དྷ་མྨ་མ་ཏྟ་ཏཱ་དཱི་པ་ནོ བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སོ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ནོ, ཨ་ས་ཏི ཙ ཀ་ཏྟ་རི ཏེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ, པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ནི་དྡེ་སཱ’’ཏི.
༣༩༨. ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ-ས་དྡོ པ་ཀ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ཏི་ས་བྷཱ་ཝཱ་ན’’ནྟི, ཛཱ་ཡ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནི་ཙྪཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཏཱ་དི་སཾ ཨི་ཙྪཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ནཱ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་པ་རོ ན་ཡོ ན ཁོ པ་ནེ་ཏནྟི ཡ་མེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མ་ཡཾ ན ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨཱ ཨ་སྶཱ་མ, ན ཙ ཝ་ཏ ནོ ཛཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཧཱི་ན་ས་མུ་ད་ཡེ་སུ ཨ་རི་ཡེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨ་ཛཱ་ཏི་དྷ་མྨ་ཏྟཾ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་སུ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏཾ, ཏཾ ཨི་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་པི མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཝི་ནཱ ཨ་པྤ་ཏྟ་བྦ་ཏོ, ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟ་སྶཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ན ཨི་ཙྪཱ་ཡ པ་ཏྟ་བྦཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྠ་ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ པི-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་རི སེ་སཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པི-ཀཱ་རོ’’ཏི. ཡནྟི ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎེ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡེ་ན་པི དྷ་མྨེ་ནཱ’’ཏི. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ དྷ་མྨ-ས་དྡོ, ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏནྟི ཝཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་ལ་བྦྷ་ནཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ‘‘ཡ་མྤཱིཏི ཡེ་ན་པཱི’’ཏི ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཡ་དཱ པ་ན ཡཾ-ས་དྡོ ‘‘ཨི་ཙྪ’’ནྟི ཨེ་ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་དཱ ཨ་ལཱ་བྷ་ཝི་སི་ཊྛཱ ཨི་ཙྪཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཡ་དཱ པ་ན ‘‘ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཏ་དཱ ཨི་ཙྪཱ་ཝི་སི་ཊྛོ ཨ་ལཱ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, སོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཉྙོ དྷ་མྨོ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ལ་བྦྷ་ནེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་ག་ཏཱ ཨི་ཙྪཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ‘‘ཛ་རཱ་དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏེ་སུ ས་བྦ་ཝཱ་རེ་སུ.
ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༠. པུ་ན་བྦྷ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ པུ་ནོ་བྦྷ་ཝོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ-ས་དྡ་སྶ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་པ་ད་སྶ ཨོ-ཀཱ་ར་ནྟ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ སཱི་ལ་ན་ཊྛེ་ན ཨི་ཀ-ས་དྡེ་ན ག་མི་ཏ་ཏྠ་ཏྟཱ ཀི་རི་ཡཱ་ཝཱ་ཙ་ཀ་སྶ ས་དྡ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་སཱུ་པ་བྷ་ཀྑ་ན་སཱི་ལོ ཨ་སཱུ་པི་ཀོ’’ཏི. ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ པ་ན ‘‘པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ དེ་ཏི, པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༠༣) ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ སོ ‘‘ཏ་དྡྷི་ཏཱ’’ ཨི་ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་ས་ཏོ, ཝི་ཙི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཏ་དྡྷི་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཝཱ ཏ་དྡྷི་ཏཱ་ནཾ ཏེ་སུ་པི ཨ་ཏྠེ་སུ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀ་ས་དྡ་སི་དྡྷི ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཏྠ ཀ་མྨུ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ པུ་ན་བྦྷ་ཝཾ དེ་ཏི, ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཀ་མྨ་ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, དུ་ཝི་དྷཱ་པི པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝེ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ན་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན, ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན ཙ ན་ནྡཱི་རཱ་གོ, ཡོ ཙ ན་ནྡཱི་རཱ་གོ, ཡཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་ཊྛེ་ན ཏ་ཎྷཱ, ཨུ་བྷ་ཡ་མེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཏྠཾ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ན་ནྟི ཏ་ཎྷཱ ‘‘ན་ནྡཱི་རཱ་གེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཧེ་ཏྠ ས་ཧ-ས་དྡོ ‘‘ས་ནི་ད་སྶ་ནཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. དུ་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༩) ཝི་ཡ. ཏ་སྨཱ ན་ནྡཱི་རཱ་ག་ས་ཧ་ག་ཏཱཏི ན་ནྡཱི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ ས་བྦཱ་སུ་པི ཨ་ཝ་ཏྠཱ་སུ ན་ནྡཱི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. རཱ་ག་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་རཱ་ག་སྶ ཝི་སུཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཨེ་ཝ བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ པི་ཡ་རཱུ་པེ པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ‘‘ནི་ཝི་ས་ཏཱི’’ཏི. པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ནི་ཝེ་སཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ. ས་མྤ་ཏྟི་ཡནྟི མ་ནུ་སྶ་སོ་བྷ་གྒེ, དེ་ཝ་ཏྟེ ཙ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་ཀྑུནྟི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ ཙ་ཀྑུཾ ཝ་ད་ཏི, ས་པ་སཱ་དཾ ཝཱ མཾ་ས་པི་ཎྜཾ. ཝི་པྤ་ས་ནྣཾ པ་ཉྩ་པ་སཱ་དནྟི པ་རི་སུ་དྡྷ་སུ་པྤ་ས་ནྣ་ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ་ཀ་ཎྷ་ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟཾ. ར་ཛ་ཏ་པ་ནཱ་ལི༹་ཀཾ ཝི་ཡ ཚི་དྡཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨོ་དཱ་ཏ་ཏྟཱ. པཱ་མ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཨཱ་ལ་མྦ་ཀ་ཎྞ་བ་དྡྷཾ. ཏུ་ངྒཱ ཨུ་ཙྩཱ དཱི་གྷཱ ནཱ་སི་ཀཱ ཏུ་ངྒ་ནཱ་སཱ, ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཾ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷཱ་ནཾ. ‘‘ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ’’ཏི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཏུ་ངྒཱ ནཱ་སཱ ཡེ་སཾ ཏེ ཏུ་ངྒ་ནཱ་སཱ, ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷ་ཝོ་ཧཱ་རཱ ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གྷཱ་ནནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཛི་ཝ྄ཧཾ…པེ… མ་ཉྙ་ནྟི ཝ་ཎྞ་ས་ཎྛཱ་ན་ཏོ, ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ. ཀཱ་ཡཾ…པེ… མ་ཉྙ་ནྟི ཨཱ་རོ་ཧ་པ་རི་ཎཱ་ཧ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ. མ་ནཾ…པེ… མ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཙི་ནྟ་ན་ས་མ་ཏྠཾ. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཉྩ ས་རཱི་ར་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི, བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ཝི་ལེ་པ་ན་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཡ་དཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཏ་དཱ ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན ག་ཧི་ཏཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀི་རི་ཡཱ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཝི་ས་ཡ་ཝི་སི་ཊྛཱ ཙ ལ་ཀྑི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན. ན ཧི སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ནཱ་ན་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ཝཱ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏོ ཨུ་པྤཱ་དོ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱིཏི ནི་ཙྪི་ཏོ ཕ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་དི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི.
ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༡. ‘‘ས་བྦཱ་ནི ནི་བྦཱ་ན་ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་མ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་མྨཱཏི ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ. ནི་བྦཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཧི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷོ. ཁ་ཡ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་ར་ཛྫ་ཏི. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན, ཧཱ་ནི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཙ་ཛཱི་ཡ་ཏི. པུ་ན ཡ་ཐཱ ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ དཱུ་ར ཁི་པ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫཱི་ཡ་ཏི. བ་ནྡྷ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ མོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན མུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ན ཨ་ལླཱི་ཡ་ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་མཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ནཱ་མེ་ཧི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི? པ་ཊི་པ་ཀྑ་ནཱ་ན་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་ཝི་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ནཱ་མཱ་ནི་པི གུ་ཎ་ནེ་མི་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨ་ཝི་དྷུ་རཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ནཱ་མ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་སེ་སཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་གོཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – ན་ཏྠི ཨེ་ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ, ན ཝཱ ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་དྷི་ག་ཏེ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ, ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨོ. ‘‘ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ.
ཏ་ཎྷཱ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ ས་ཏི ཡ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, པ་ཧཱ་ནེ པ་ན ས་ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ་སྶཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ སུ་ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་པ་ཉྙ་ཏྟིནྟི ཨ་པ་ཉྙཱ་པ་ནཾ, ‘‘ཏི་ཏྟ ཨ་ལཱ་བུ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཝོ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ. ཏི་ཏྟ་ཨ་ལཱ་བུ་ཝ་ལླི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ, ཏ་སྶ ཏ་སྶཱ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ནི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་སྶ མཱུ་ལ་ཙྪེ་ད་ནཾ ཝི་ཡ མ་གྒ་སྶ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ, ཏ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི ཝི་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱུ་ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རཾ ཝི་ཡ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཙོ་ར་གྷཱ་ཏ་ཀཱ ཝི་ཡ མ་གྒོ. ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ གྷཱ་ཏི་ཏཱ་པི ཙོ་རཱ པ་ཙྪཱ ‘‘ཨ་ཊ་ཝི་ཡཾ ཙོ་རཱ གྷཱ་ཏི་ཏཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ནི་རུ་དྡྷཱ་པི ཏ་ཎྷཱ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཏྠ ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་རི་མཱ ཝཱ ཨུ་པ་མཱ མ་གྒེ་ན ནི་རུ་དྡྷཱ་ཡ ‘‘པི་ཡ་རཱུ་པ་སཱ་ཏ་རཱུ་པེ་སུ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཙྪི་མཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མྨ ནི་རུ་དྡྷཱ་ཡ ‘‘པི་ཡ་རཱུ་པ་སཱ་ཏ་རཱུ་པེ་སུ ནི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏཱ་སཾ ཝི་སེ་སོ.
མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༢. ཨ་ཉྙ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ན་ཏྠནྟི ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨ་ཉྙ་མ་གྒ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ, ཏ་ད་ཏྠཾ. ‘‘ཨ་ཡ’’ནྟི པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ, ཏེ་སུ ཙ བྷི་ཀྑཱུ་སུ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱཏི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན ཨ་རི་ཡ་ས་དྡ་སི་དྡྷི་མཱ་ཧ. ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཏྟཱཏི ཨ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎོ ཨ་རི་ཡོཏི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨ་རི་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་རི་ཡཾ ཕ་ལཾ ལ་བྷཱ་པེ་ཏི ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨ་རི་ཡོ. པུ་རི་མེ་ན ཙེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན, པ་ཙྪི་མེ་ན ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨ་རི་ཡ་ནཱ་མ་ལཱ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཝ་ཧཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ ཝཱ ཨུ་དྡི་སྶ པ་ཝ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀ་མྨཾ ཡོ་གི་ནོ སུ་ཁ་ཝི་སེ་སཱ་ནཾ ཋཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་ནྟི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ. པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ ས་ཙྩཱ་ནི ཝ་ཊྚཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཙྪི་མཱ་ནི ཝི་ཝ་ཊྚཾ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་ད་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝ་ཊྚེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ས་རཱུ་པ་ཏོ པ་རི་གྒ་ཧ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་ཝ་ཊྚེ ན་ཏྠི ཨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, ཝི་ས་ཡ་ཏྟེ ཙ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པུ་རི་མཱ་ནི དྭེ ས་ཙྩཱ་ནི ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཧི ཏ་ད་ཏྠ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎེ་ན ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཧོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝཱ་ཙཱ་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ’’ཏི. ཨི་ཊྛཾ ཀ་ནྟནྟི ནི་རོ་དྷ་མ་གྒེ་སུ ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ན ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཾ, ཏ་ནྣི་ནྣ་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ཙ ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ནེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན. པ་ཊི་ཝེ་དྷོ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ས་ཡེ ནི་སྶ་ངྒ་ཙཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་བྦི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ. ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཝི་ས་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ. ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ན ཨི་ཏོ བྷི་ཡྻོ’’ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ, ཏེ་ན. ཨི་ད་ཉྩ ཡ་ཐཱ ཏ་སྨིཾ ཉཱ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟེ པ་ཙྪཱ དུ་ཀྑ་སྶ ས་རཱུ་པཱ་དི་པ་རི་ཙྪེ་དེ ས་མྨོ་ཧོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་སྶ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༢.༤༨༤; ༣.༡༠༤) པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. པ་ཧཱི་ན་སྶ པུ་ན ཨ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་ཊྛཾ ཧཱ་ནཾ ཙ་ཛ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ, པ་ཧཱ་ན་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི པ་ཧཱ་ན་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ, ཏེ་ན. ཨ་ཡ་མྤི ཡ་སྨིཾ ཀི་ལེ་སེ ཨ་པྤ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ནེ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ས་ཏི ཙ མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཀི་ལེ་ས་སྶ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་སྶ་ངྒ་ཙཱ་རཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་ཀེ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ ‘‘ཨི་དཾ ཏ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ, སཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ, ཏེ་ན. ཨ་ཡཾ པ་ན་སྶ ཨཱ་ཝ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ ཉཱ་ཎཾ ནི་རོ་དྷཾ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྶ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏོ ཏཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ནཱ, ཝ་ཌྜྷ་ནཱ ཙ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཊྛེ་ན, དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཊྛེ་ན, ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་པི ཧི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟཾ པ་རི་ཛཱ་ན་ནཱ་དིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟོ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཝ་ཌྜྷ་ན་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ. དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཏོ, པུ་གྒ་ལ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཙ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ཊྛེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ ས་ཀྐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ, སཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷོ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ, ཏེ་ན. ཨ་ཡ་མྤི ཧི ཡ་ཐཱ ཉཱ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟེ པ་ཙྪཱ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེ ས་མྨོ་ཧོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟི་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ.
ཏི་ཊྛ་ནྟུ ཏཱ་ཝ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏཱ མ་གྒ་དྷ་མྨཱ, ཡ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟེ་སུ ཕ་ལ་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཨ་ཡཾ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཡ ཝི་ག་ཏ་ས་མྨོ་ཧོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཏྟ་དྷ་མྨོ ཝི་དི་ཏ་དྷ་མྨོ པ་རི་ཡོ་གཱ་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨; དཱི. ནི. ༡.༢༩༩; མ. ནི. ༢.༦༩) ཡ་ཏོ ས་ཙ་སྶ དྷ་མྨ་ཏཱ་ས་ཉྩོ་དི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ་ལ་མྦ་ནི་ཡོ མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཏོ པ་ར་ཏོ མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཧཱི་ནཱ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་མྨོ་པི ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ‘‘པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཧ ཝི་ཏ་ཎྜ་ཝཱ་དཱི ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ནཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཀི་ཙྩ་ཀ་ར’’ནྟི, སོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (ཀ་ཐཱ. ༢༧༤) ཨོ་དྷི་སོ་ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དཱ་ནི ཏ་མེ་ཝ ཨེ་ཀཱ་བྷི་ས་མ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘པུ་བྦ་བྷཱ་གེ…པེ… པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ པ་ཊི་ཝེ་དྷོ པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ, ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་ཝ་བོ་དྷོ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟོ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ནི་མི་ཏྟ་ཏྟཱ ཝཱ ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ཉཱ་ཎཾ ‘‘པ་ཊི་ཝེ་དྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝཾ. ཀི་ཙྩ་ཏོཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ཧི དུ་ཀྑཱ་དི་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཨི་དྷ ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོ, ཨི་མ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཉཱ་ཎ་སྶ དུ་ཀྑཱ་དི་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཀི་ཙྩ་ཏོ, པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོཏི ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མཱ་ཧ. སཱཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཨུ་གྒ་ཧཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནེ་སུ ན ཝུ་ཏྟཱ ཨ་ན་ཝ་ས་ར་ཏྟཱ. ཨ་དྷི་ག་མེ ཧི ས་ཏི ཏ་སྶཱ སི་ཡཱ ཨ་ཝ་ས་རོ.
ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ན་ཝ་ས་རཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པུ་བྦེ པ་རི་གྒ་ཧ་ཏོཏི ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་གྒ་ཧ་ཏོ པུ་བྦེ. ཨུ་གྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ཙྩཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཉྷི པ་རི་གྒ་ཧོ. ཏ་ཐཱ ཏཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ད་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གི་ཡཱ དུ་ཀྑ་པ་རི་ཉྙཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་གྒ་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ. དུ་དྡ་ས་ཏྟཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི་པི པ་ཀ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ར་ས་ཏོ ད་ཊྛུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ག་མྦྷཱི་རེ་ནེ་ཝ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཉཱ་ཎེ་ན, ཏ་ཐཱ་པི མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ག་མྦྷཱི་རཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལ་ཀྑ་ཎ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ག་མྦྷཱི་ར’’ནྟི. ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཨ་སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སུ་ཁ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་བྷ་ཝ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ པ་ར་མ་ག་མྦྷཱི་ར་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ པ་ར་མ་ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎེ་ནེ་ཝ པ་སྶི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ད་ཊྛུཾ ན ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ནཱི་ཏི དུ་དྡ་སཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཡོ་གོཏི ཀི་རི་ཡཱ, ཝཱ་ཡཱ་མོ ཝཱ. ཏ་སྶ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་ར་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཏཾ, དུ་ཀྐ་ར་ཏ་ར་ཏ་ཉྩ ཨུ་པ་མཱ་ཧི ད་སྶེ་ཏི ‘‘བྷ་ཝ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀྑ་ཎེཏི ཨ་རི་ཡ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀྑ་ཎེ. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཏཾ ཉཱ་ཎནྟི དུ་ཀྑཱ་དཱི་སུ པ་རི་ཉྙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཏཾ མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི.
ཨི་མེ་སུ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཨི་མེ་སུ ཝི་ར་མི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཛོ་ཏི་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཀཱ་མ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ. ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཏི་ཝི་དྷཨ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ. པ་ད་པ་ཙྪེ་ད་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཏ་མ་གྒོ ‘‘པ་ད’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཡེ་ན ཙ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ག་ཏ་མ་གྒོ་ཏི ཏ་སྶ པ་ཙྪེ་དོ གྷཱ་ཏོ པ་ད་པ་ཙྪེ་དོ, ཏ་ཏོ པ་ད་པ་ཙྪེ་ད་ཏོ. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཱ་པཱ་ད་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་སཱ་དྷ་ནཾ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན. མ་གྒ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནེ་ན མ་གྒ་ངྒཾ པཱུ་ར་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཀོ་ཝ ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནོ ཀུ་ས་ལ་ས་ངྐ་པྤོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏི་ཝི་དྷཱ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྐ་པྤ་ས་མུ་ཙྪེ་ད་ན་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ‘‘ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་ད་ཡོཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་སྨཱ སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ (ཝི་བྷ. ༧༠༣) ཝི་ར་ཏི་ཙེ་ཏ་ནཱ, ས་བྦེ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཙ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཏ་ཏྠ པ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་ར་ཏི་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ‘‘ཝི་ར་ཏི་ཡོ་པི ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ་པཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༠༣) ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཀེ་ཙི ‘‘ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཨཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ, ཨ་ཐ ཁོ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཡུ་ཛྫེ་ཡྻ, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝི་ར་མ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཝི་ར་ཏི་ཡོ, སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ་དི་ཝཱ་ཙཱ་བྷཱ་ས་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ, མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཝི་ར་ཏི་ཡོ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་མ་གྒ་ངྒ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ དུ་ཀྑཱ་དི་ཉཱ་ཎ་ཏཱ ཝི་ཡ, ཨེ་ཀཱ་ཡ ཝི་ར་ཏི་ཡཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་ཝི་ར་ཏི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཙ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏྟ་ཡ་སཱ་དྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་སི་དྡྷི་ཏོ, ཏཾ་སི་དྡྷི་ཡཾ ཨ་ངྒ་ཏྟ་ཡ་ཏཱ་སི་དྡྷི་ཏོ ཙ.
བྷི་ཀྑུ་སྶ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཧེ་ཏུ་ཀ་མེ་ཝ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁཱ་ད་ནཱི་ཡ…པེ… དུ་ཙྩ་རི་ཏ’’ནྟི. ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ཀོ་པོ, ན མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུ’’ཏི.
ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ཨ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི ཨ་ན་མ་ཏ་གྒེ སཾ་སཱ་རེ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ན ས་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཨ་ཡཾ ཨི་མཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི, ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷ་ཝེ.ཛ་ནེ་ཏཱིཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི. ཏཱ་དི་སཾ ཚ་ནྡཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ནཱ་མ. ཝཱ་ཡཱ་མཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི པ་ཡོ་གཾ པ་ར་ཀྐ་མཾ ཀ་རོ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡི་ཀ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨུ་ཀྑི་པེ་ནྟོ ཀོ་ས་ཛྫ་པཱ་ཏ་ཏོ ནི་སེ་དྷ་ནེ་ན པ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་ད་ཧ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི པ་དྷཱ་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི པ་དཱ་ནི ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་མྨ་སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀི་རི་ཡཱ་ཧི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཱ་ནནྟི ས་དི་ས་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་ཏི ཧི ཏཾ་ས་དི་སེ་སུ ཏ་བྦོ་ཧཱ་རོ ཡ་ཐཱ ‘‘སཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྟི་རི, ཏཱ་ནི ཨེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནཱི’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཏཱ་དི་སེ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནནྟི ‘‘ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ. པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱཏི པ་ཛ་ཧ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱཏི ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏེ་ས་ཉྩ ཨུ་པྤཱ་དོ ནཱ་མ ཨ་དྷི་ག་མོ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ནུ་པྤཱ་དོ ཨ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ན’’ནྟི. ‘‘ཋི་ཏི་ཡཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ན ཁ་ཎ་ཋི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཏ་ད་ཏྠཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་བྦྷེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ པ་བ་ནྡྷ་ཋི་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་བ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན ཋི་ཏ་ཏྠ’’ནྟི. ས་མྨུ་སྶ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨ་ད་སྶ་ན་མུ་པ་ག་མ་ན་ནྟི ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ས་མྨུ་སྶ་ནཾ ཨ་ས་མྨོ་སོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཝི་ནཱ་ས་ན་ཏྠ’’ནྟི. བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ བྷ་ཝ་ནཾ, སོ པ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི. ཝེ་པུ་ལླཾ ཨ་བྷི་ཎྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་གུ་ཎ་བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡཱ་ཏི ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི, མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠནྟི ཛྷཱ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་ཏྠཾ.
ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ. ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་སྶ་པི ཀི་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ནི་པྥཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན.
ཛྷཱ་ནཱ་ནི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི ནཱ་ནཱཏི ཡ་དི་པི ས་མཱ་དྷི་ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀེ་ཧི ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ་ནུ་མ་ཛྫ་ན་ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་ན་བྲཱུ་ཧ་ན་ས་ནྟ་སུ་ཁ་ས་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ཧི ས་མྤ་ཡོ་ག་བྷེ་ད་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི་ས་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི ཝི་བྷ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ་པི ཝཱ་ཡཱ་མོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ཀི་ཙྩཾ, ས་ཏི ཝི་ཡ ཙ ཨ་སུ་བྷཱ་སུ་ཁཱ་ནི་ཙྩཱ་ན་ཏྟེ་སུ ཀཱ་ཡཱ་དཱི་སུ སུ་བྷཱ་དི་ས་ཉྙཱ་པྤ་ཧཱ་ན་ཙ་ཏུ་ས་ཏི་ཀི་ཙྩཾ, ཨེ་ཀོ ས་མཱ་དྷི ཙ་ཏུ་ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི་ཀི་ཙྩཾ ན སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི, ཏ་ཐཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་པི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་དྷི ཨེ་ཝ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནཱ་ནཱ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒཱ་དི་ནཱ་ནཱ་མ་གྒ་ཝ་སེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་ནི ནཱ་ནཱ. དུ་ཏི་ཡཱ་ད་ཡོཔི མ་གྒཱ དུ་ཏི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ. ཨ་ཡཾ པ་ན་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ མ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་སྶ མ་གྒ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡནྟི པ་ན ཨ་ཡཾ ཛྷཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ས་དི་ས་ས་བྦཱ་ས་དི་སེ་ཀ་ཙྩ་ས་དི་ས་ཏཱ ཝི་སེ་སོ.
པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཡ་མེ་ན ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དྷ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཡ་མཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡམྤི (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༠༥). ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༣༥༠) པ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ ཝུ་ཏྟོ ས་བྦ་ཝཱ་དཱ་ཝི་རོ་དྷ་ཏོ, ཨི་དྷ པ་ན ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝཱ་ད་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཡ་མོ ཝུ་ཏྟོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡ་མོ པ་ན སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཉྙེ ཙ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཱ པ་ར་ཏོ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཡ་མཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཡ་མེ་ན ཏཱ་ཝཱ’’ཏི. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཡ་སྨཱ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་དེ་སེ ཝུ་ཊྛི་ཏ་ས་མཱ་པ་ཏྟི མ་གྒ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི བྷཱུ་མི་ཝ་ཎྞོ ཝི་ཡ གོ་དྷཱ་ཝ་ཎྞ་སྶ. པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་ཊྛ ས་ཏྟ ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཏྟ ཧོ་ནྟི ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཚ ཧོ་ནྟི པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་གྒ་ངྒ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ཚ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ’’ཏི. ཨ་རཱུ་པེ ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན་ནུ ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་རཱུ་པེ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༣༥༠) ཝུ་ཏྟཾ, ན ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཡེ་སུ པ་ན སཾ་ས་ཡོ ཨ་ཏྠི, ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ད་སྶ་ནེ་ན, ཏེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་མུ་དཱ་ཡ་ཉྩ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཉྩ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, ན ལོ་ཀི་ཡ’’ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཀ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མུ་དཱ་ཡ་སྶ ཝི་སེ་ས་ཀཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ་ཏུ་ཀྐཾ, པ་ཉྩ་ཀཾ ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཀ་ཐནྟི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཀ་ཐཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཝ་སྶ ཏ་ཏྠ ཏ་ཡོ མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཾ་པ་ཋ་མ་ཕ་ལཱ་དིཾ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཾ པ་ན མ་གྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ, ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཾ ཕ་ལ་ཉྩ པཱ་ད་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་པི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི, ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་དི་ནི་ཡཱ་མི་ཀཱ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པཱ་ད་ཀཾ, ན ས་མྨ་སི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཕ་ལ་སྶཱ་པི པཱ་ད་ཀ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཀེ་ཙི པ་ནཱཏི མོ་ར་ཝཱ་པཱི་མ་ཧཱ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. པུ་ན ཀེ་ཙཱིཏི ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལཱ༹་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རཾ. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ ཀེ་ཙཱིཏི ‘‘པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མེ་ཝ ནི་ཡ་མེ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ་དི་ནཾ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་ར་ཉྩེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟེ དྭེ ཙ ཐེ་རེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་ཏ་རེ ཐེ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི.
༤༠༣. ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ནི་རོ་དྷོ་པི ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནཱི’’ཏི. པ་ར་སྶ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྱཱ་མ་མ་ཏྟེ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ ས་ས་ཉྙི་མྷི ས་མ་ན་ཀེ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་པེ་མི, ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་པེ་མི, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་པེ་མི, ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་ད་ཉྩ པ་ཉྙཱ་པེ་མཱི’’ཏི (སཾ. ནི. ༡.༡༠༧; ཨ. ནི. ༤.༤༥) ཀ་ཐཾ པ་ན ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ ནི་རོ་དྷ་མ་གྒ་ས་ཙྩཱ་ནི པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དི་སི་དྡྷ་མཱ་ཀཱ་རཾ པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ ཨུ་དྡི་སྶཱ་པི པ་རི་གྒ་ཧོ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོཏི ས་མྦྷ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཋ་པེ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩཾ སེ་ས་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་བྦ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤༠༤. ‘‘ཨ་ཊྛི་ཀ་ས་ངྑ་ལི་ཀཾ ས་མཾ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཱ ས་ཏྟ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ ཨ་ཊྛི་ཀ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨི་ཏ་རཱ་སཾ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ན་ཝ་ནྣཾ སི་ཝ་ཐི་ཀཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. དྭེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨཱ་ནཱ་པཱ་ནཾ, དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭེ་ཡེ་ཝ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, སོ པ་ན ས་མྨ་ས་ནི་ཡ་དྷ་མྨ་པ་རི་གྒ་ཧོ. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ, ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏཱ་ད་ཡོ ཙ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ན ས་མྨ་ས་ནུ་པ་གཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ. ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ ཨཱ་དི་ཏོ ན པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ…པེ… ན ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཀེ་སཱ་དི་ཨ་པ་དེ་སེ་ན ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ན་དྷ་མྨཱ ཝི་ཡ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་དི་ཨ་པ་དེ་སེ་ན ཏ་ད་ཝ་ཏྠཱ རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི, ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་དི་མུ་ཁེ་ན ཙ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ, ཏཾ་ནི་སྶ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན མ་ཧཱ་སི་ཝ་ཏྠེ་རོ ཙ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་དཱི་སུ་པི ‘‘ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ. ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ. ཨ་པ་རི་ཉྙཱ་པུ་བྦི་ཀཱ ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཏི.
ཀཱ་མཾ ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡེ་ས་ནི་དྡེ་སེ་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ ཏཾ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, དེ་ས་ནཱ པ་ན ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ན བྷི་ཀྑུ ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ད་སྶ་ན་མ་གྒེ་ན ཉཱ་ཏ་མ་རི་ཡཱ་དཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཛཱ་ན་ནྟཱི སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་གྒ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ ཨ་ཉྙཱ ནཱ་མ, ཏ་སྶ ཕ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་པྤ་ཏ་རེ་པི ཀཱ་ལེ སཱ་ས་ན་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ནྟོཏི ནི་ག་མེ་ནྟོ.
མ་ཧཱ་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ.