༡༠. པཱ་ཡཱ་སི་རཱ་ཛ་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༦. བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཝཾ ག་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་ཏྟཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཡ་སྨཱ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ ལོ་ཀེ ‘‘ཀུ་མཱ་རོ’’ཏི ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ནྟི. ཨ་ཡ་ཉྩ ར་ཉྙོ ཀི་ཏྟི་མ་པུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ར་ཉྙོ…པེ… ས་ཉྫཱ་ནིཾ་སཱུ’’ཏི.
ཨ་སྶཱཏི ཐེ་ར་སྶ. པུ་ཉྙཱ་ནི ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་པྤ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཾ དེ་ཝེ་སུ ཙེ་ཝ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝི་སེ་སཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཏྟཱ. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེཏི པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་དི་ཝ་ས་ཏོ ཏ་ཏི་ཡེ དི་ཝ་སེ.
ཏེ་སཾ སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་ཡཱ ནི་ཡ་ཏ་ཏཱ་ཡ, པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་ར་སྶ ཙ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ཨ་ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ནྟ་རཾ…པེ… ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ཡཱཏི པུ་བྦེ ས་ཧ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ.
‘‘ཀུ་ལ་དཱ་རི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཙྪི་མྷི ཨུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཨེ་ཝ་སྶ ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘སཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ སཱཏི ཀུ་ལ་དཱ་རི་ཀཱ. ཙ-ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. ཀུ་ལ་གྷ་རནྟི པ་ཏི་ཀུ་ལ་གེ་ཧཾ. ག་བྦྷ་ནི་མི་ཏྟནྟི ག་བྦྷ་སྶ ས་ཎྛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ. ས་ཏི་པི ཝི་སཱ་ཁཱ་ཡ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཝཱ་སི་ཀུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟེ ཏ་སྶཱ ཏ་ཏྠ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝི་སཱ་ཁ་ཉྩཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨཱ་ག་ཏཱ ཝཱ་སི་ཊྛོ་པི ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི. དེ་ཝ་ཏཱཏི ཨི་དྷ་པི སཱ ཨེ་ཝ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་དེ་ཝ་ཏཱ. པ་ཉྷེཏི ‘‘བྷི་ཀྑུ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཡཾ ཝ་མྨི་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༤༩) ཨཱ་ག་ཏེ པ་ནྣ་ར་ས་པ་ཉྷེ.
སེ་ཏ་བྱཱཏི ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ ན་ག་ར་སྶ ནཱ་མཾ.ཨུ་ཏྟ་རེ་ནཱཏི ཨེ་ན-ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ‘‘སེ་ཏ་བྱ’’ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ན ཨུ་ཏྟ་ར་ས་དྡཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ སེ་ཏ་བྱ་ཏོཏི ནི་སྶ་ཀྐ་པྤ་ཡོ་གོ ཀ་ཏོ. ཨ་ན་བྷི་སི་ཏྟ་ཀ་རཱ་ཛཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཨ་པྤ་ཏྟོ.
པཱ་ཡཱ་སི་རཱ་ཛ་ཉྙ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༧. དི་ཊྛི་ཡེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཏནྟི ག་ཏ-ས་དྡེ་ན པ་ད་ཝ་ཌྜྷ་ན་མཱ་ཧ, དི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ག་ཏ་མ་ཏྟཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ, ཨ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་གྒཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ ག་ནྟ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛི་ཡཱ ག་ཧ་ཎ་མ་ཏྟཾ, ཀེ་ཝ་ལོ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏཾ པ་ན དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཏ་སྶ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་ར་ལཱ་བྷ་ཏོ ཙ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཛཱ་ཏ་ནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱཏི ཏ་ཏོ ཨི་དྷཱ་ག་ཙྪ་ན་ཀ་སྶ, ཨི་ཏོ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪ་ན་ཀ་སྶ ཙ ཨ་པ་དི་ས་ན་ཏོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ན་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་རཱུ་པ་ཀཾ ཨ་པ་དི་སི་ཏྭཱ.
༤༠༨. ཨཱ་པ་ནྣཱ་ན་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་ཝི་ས་ཡེ ཨ་ཡཾ པུ་རཱ-ས་དྡ་པ་ཡོ་གོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་རཱ…པེ… ས་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཡཱ་ཝ ན ས་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི.
ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡ་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༡. ཡ་ཐཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཝི་པུ་ལོ་བྷཱ་ས་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་ན ཨོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡཱ, ཨེ་ཝ་མ་ཡ་མྤི པ་ཉྙཱ་ཨོ་བྷཱ་སེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ནྡི་མ…པེ… ཨ་ཉྙེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀེ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཏེ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟི, ཀི་ཏྟ་ཀ་ཉྩ ཋཱ་ནཾ ནེ་སཾ ཨཱ་བྷཱ ཕ་ར་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་མྤི ཙོ་ད་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. པ་ལི་ཝེ་ཋེ་སྶ་ཏཱིཏི ཨཱ་བ་ནྡྷི་སྶ་ཏི, ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་བྦེ་ཋེ་ཏུཾ ཏཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏུཾ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཙོ་ད་ནཾ ནི་བྦེ་ཋེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏཾ ས་ངྒྷཱ་ཏ་ནཾ པ་ཀྑཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟོ ‘‘པ་ར་སྨིཾ ལོ་ཀེ, ན ཨི་མ་སྨི’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཡཾ ན་ཏྠི་ཀ་དི་ཊྛི ‘‘དེ་ཝོ’’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘དེ་ཝཱ་པི དེ་ཝ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ་པི མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨ་སྶ དི་ཊྛི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘དེ་ཝཱ ཏེ, ན མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཉྩ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙ་ནྡེཏི ཙ་ནྡ་ཝི་མཱ་ནེ, ན ཙ ཙ་ནྡེ ཝཱ ཀ་ཐི་ཡ་ནྟེ.
༤༡༢. ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀཱ. དུ་ཀྑཾ ས་ཉྫཱ་ཏཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི དུ་ཀྑི་ཏཱ. ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཡི་ཏ་བྦཱ ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀཱ, ས་དྡྷཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ ཏུ་མྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཙྩ་ཡོ པ་ཏྟི་ཡཱ་ཡ་ནཾ ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཙྩ་ཡི་ཀཱ.
ཙོ་ར་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༣. ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱཏི ཨུ་པེ་ཙྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ. ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎི་ཀ་ས་ཏྟེ་སཱུཏི ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ས་ངྒྷཱ་ཏ་ན་ཀ་ས་ཏྟེ་སུ. ཀ་མྨ་མེ་ཝཱཏི ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ནེ་ར་ཡི་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ. ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཏ་ཏྠ ས་བྦཾ ནི་ར་ཡ་ཀ་ཎྜ་པཱ་ལི༹ཾ (མ. ནི. ༣.༢༥༩) ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟ་ཏོ (མ. ནི. ༣.༢༥༩) ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡུ་ཏྟི་ཏོ་པི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནེ་ར་ཡི་ཀེ ནི་ར་ཡེ པཱ་ལེ་ནྟི ཏ་ཏོ ནི་གྒ་ནྟུཾ ཨ་པྤ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ར་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ པ་པ་ཉྩ་སཱུ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པ་པུ་རི་ས་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༥. ནི་མྨ་ཛྫ་ཐཱཏི ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ མ་ཛྫ་ཐ སོ་དྷེ་ཐ. ཏཾ པ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ གཱུ་ཐ་སྶ ཏ་ཐཱ སོ་དྷ་ནཾ ཨ་པ་ན་ཡ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ནེ་ཐཱ’’ཏི.
ཨ་སུ་ཙཱིཏི ཨ་སུ་དྡྷོ, སོ པ་ན ཡ་སྨཱ མ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ན་ཀོ མ་ནོ་ཧ་རོ ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མ་ནཱ་པོ’’ཏི. ཨ་སུ་ཙི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་སུ་ཙི་བྷཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ག་ཏོ པ་ཏྟོ་ཏི ཨ་སུ་ཙི་ས་ངྑཱ་ཏོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སུ་ཙི་ཀོ་ཊྛཱ་ས་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི. དུ་གྒ་ནྡྷོཏི དུ་ཊྛ་ག་ནྡྷོ ཨ་ནི་ཊྛ་ག་ནྡྷོ, སོ པ་ན ན ཡོ ཀོ་ཙི, ཨ་ཐ ཁོ པཱུ་ཏི་ག་ནྡྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ཎ་པ་ག་ནྡྷོ’’ཏི. ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟོཏི ཧཱི་ལི༹་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟོ. པ་ཊི་ཀཱུ་ལོ གྷཱ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སྶ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་རཱུ་པོ. ཨུ་བྦཱ་དྷ་ཏཱིཏི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི བཱ་དྷ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ག་ནྡྷོ…པེ… བཱ་དྷ་ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་སུ་ཙི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ, ཨ་སུ་ཙི་མྷི་ཡེ་ཝ ཛཱ་ཏ་སཾ་ཝ་དྡྷ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, དེ་ཝཱ་ན་ཉྩ གྷཱ་ན་པ་སཱ་ད་སྶ ཏི་ཀྑ་ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༤༡༦. དཱུ་རེ ནི་བྦ་ཏྟཱ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ.
༤༡༩. སུ་ནྡ་ར་དྷ་མྨེཏི སོ་བྷ་ན་གུ་ཎེ. སུ་ག་ཏི་སུ་ཁནྟི སུ་ག་ཏི ཙེ་ཝ ཏ་པྤ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ སུ་ཁ་ཉྩ.
ག་བྦྷི་ནཱི་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༠. པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨེ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡོ, སུ་ཁཾ. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཡོ, དུ་ཀྑཾ. ཨ་པ་ཀྐནྟི ན སི་དྡྷཾ ན ནི་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཏྟཾ. ན པ་རི་པཱ་ཙེ་ནྟི ན ནི་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་པེ་ནྟི. ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ག་མེ་ནྟཱིཏི ཨུ་དི་ཀྑ་ནྟི. ནི་བྦི་སནྟི ཡ་སྶ པ་ན ཏཾ ཀ་མྨ་ཕ་ལཾ ནི་བྦི་ས་ནྟོ ནི་ཡུ་ཉྫ་ནྟོ, ནི་བྦི་སནྟི ཝཱ ནི་བྦེ་སཾ ཝེ་ཏ་ནཾ པ་ཊི་ཀ་ངྑ་ནྟོ བྷ་ཏ་པུ་རི་སོ ཡ་ཐཱ.
༤༢༡. ཨུ་བྦྷི་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་ས་གྒེ་ན པ་ད་ཝ་ཌྜྷ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷི་ནྡི་ཏྭཱ’’ཏི.
སུ་པི་ན་ཀ་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༢. ‘‘ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ཝཱ པ་ཝི་ས་ནྟཾ ཝཱ ཛཱི་ཝ’’ནྟི ཨི་དཾ ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སོ ཧི ‘‘ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་པི་ན་ད་སྶ་ན་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛཱི་ཝོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཏཾ་ཏཾ་ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ པ་རི་བྦྷ་མི་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་ཝི་པ་ལླ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ. ཨ་ཐ་སྶ ཐེ་རོ ཁུ་དྡ་ཀཱ་ཡ ཨཱ་ཎི་ཡཱ ཝི་པུ་ལཾ ཨཱ་ཎིཾ ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཛཱི་ཝ་ས་མ་ཉྙཱ་མུ་ཁེ་ན ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛིཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ ‘‘ཨ་པི ནུ ཏཱ ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཛཱི་ཝཾ པ་སྶ་ནྟི པ་ཝི་ས་ནྟཾ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ནྟཾ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཏྠ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ ཛཱི་ཝ་ས་མ་ཉྙཱ, ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཛཱི་ཝ་ནྟི ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
༤༢༣. ཝེ་ཋེ་ཏྭཱཏི ཝེ་ཁ་དཱ་ན་ས་ངྑེ་པེ་ན ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ. ཙ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེཏི ཙ་ཝ་ན་སྶ ཙུ་ཏི་ཡཱ པ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ, ན ཙ་ཝ་མཱ་ན་ཀཱ་ལེ. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི ཀ་ཏི་པ་ཡ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཏ་དཱ ལ་བྦྷ་ཏི, མ་ཏྟ-ས་དྡོ ཝཱ ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཀ་མྨ་ཛཱ་དི་ཏི་ས་ནྟ་ཏི་རཱུ་པ་ཝི་སེ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ཉྙཱ་ཎེ པ་ན ཛཱི་ཝ་ས་ཉྙཱི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ས་ནྟ་ཏྟ་ཨ་ཡོ་གུ་ལ༹་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༤. ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏེ་ཛནྟི ཝི་ག་ཏུ་སྨཾ.
༤༢༥. ཨཱ་མ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ-ས་དྡོ ཨཱ་མི་ས-ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཌྜྷ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྡྷ་མ་ཏོ’’ཏི, ཨཱ་མ་ཏོཏི ཝཱ ཨཱི་སཾ ད་ར་ཐེ་ན ཨུ་སྨ་ནཱ ཡུ་ཏྟ་མ་ར་ཎོ མ་ར་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཧི ཨ་ཝི་ག་ཏུ་སྨོ ཧོ་ཏི, ན མ་ཏོ ཝི་ཡ ཝི་ག་ཏུ་སྨོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་རི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ རཱུ་པ་སྶ ཨོ་དྷུ་ན་ནཾ ནཱ་མ་སྶ ཨོ་ར་ཏོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ར་ཏོ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཨོ་ར་ཏོ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ པ་ན སཾ་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ས་ནྡྷུ་ན་ནཾ, ཏཾ པ་ན པ་ར་ཏོ ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ར་ཏོ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. པ་ར་མུ་ཁཾ ཀ་ཏ་སྶ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ནི་དྡྷུ་ན་ནནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཀ་རོ་ཐཱ’’ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨ་པ་རི་བྷི་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཏ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ངྑ་དྷ་མ་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༦. ས་ངྑཾ དྷ་མ་ཏི, དྷ་མཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ས་ངྑ་དྷ་མོ. ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ས་དྡ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ས་ལླཱ་པེ་ཏྭཱ, ས་དྡ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ དྷ་མ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྷ་མི་ཏྭཱ’’ཏི.
ཨ་གྒི་ཀ་ཛ་ཊི་ལ་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༢༨. ཨཱ་ཧི་ཏོ ཨ་གྒི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་གྒི་ཀོ, སྭཱ་སྶ ཨ་གྒི་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཡ་སྨཱ ཨ་གྒི་ཧུ་ཏ་མཱ་ལཱ་ཝེ་དི་ས་མྤཱ་ད་ནེ་ཧི ཙེ་ཝ ཨི་ནྡྷ་ན་དྷཱུ་མ་བ་རི་ཧི་ས་ས་པྤི་ཏེ་ལཱུ་པ་ཧ་ར་ཎེ་ཧི བ་ལི་པུ་པྥ་དྷཱུ་མ་ག་ནྡྷཱ་དི་ཨུ་པ་ཧཱ་རེ་ཧི ཙ ཏ་སྶ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་གྒི་པ་རི་ཙཱ་ར་ཀོ’’ཏི. ཨཱ་ཡུཾ པཱ་པུ་ཎཱ་པེ་ཡྻནྟི ཡ་ཐཱ ཙི་ར་ཛཱི་ཝཱི ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡུཾ པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཾ པཱ་པེ་ཡྻཾ. ཝ་ཌྜྷིཾ ག་མེ་ཡྻནྟི ས་རཱི་རཱ་ཝ་ཡ་ཝེ, གུ་ཎཱ་ཝ་ཡ་ཝེ ཙ ཕཱ་ཏིཾ པཱ་པེ་ཡྻཾ. ཨ་ར་ཎཱི ཡུ་ག་ལ༹ནྟི ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎཱི, ཨ་དྷ་རཱ་ར་ཎཱི་ཏི ཨ་ར་ཎཱི་དྭ་ཡཾ.
༤༢༩. ཨེ་ཝནྟི ‘‘བཱ་ལོ པཱ་ཡཱ་སི་རཱ་ཛ་ཉྙོ’’ཏི་ཨཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཏ་ཡཱཏི ཐེ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་མ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་སྶ མ་ཀྑ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ཡུ་ག་གྒཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱཏི ས་མ་དྷུ་ར་གྒ་ཧ་ཎ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན. པ་ལཱ་སེ་ནཱཏི པ་ལཱ་སེ་ཏཱི་ཏི པ་ལཱ་སོ, པ་ར་སྶ གུ་ཎེ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རེ ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཚ་ཌྜེ་ནྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎེ་ཧི ས་མེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ཀ་ར་ཎ་ར་སོ ཧི པ་ལཱ་སོ, ཏེ་ན པ་ལཱ་སེ་ན.
དྭེ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༠. ཧ་རི་ཏ་ཀ་པ་ཏྟནྟི ཧ་རི་ཏ་བྦ་པ་ཏྟཾ, ཨ་པྤ་པ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་མ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ནྣ་དྡྷ་དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་ལཱ་པནྟི ཏཱུ་ཎཱི་ར་མཱ་ཧ, ཏ་ཉྩ ས་ནྣ་ཡ྄ཧ་ཏོ དྷ་ནུ་ནཱ ཝི་ནཱ ན ས་ནྣ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྣ་དྡྷ་དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པ’’ནྟི. ཨཱ་སི་ཏྟོ་ད་ཀཱ་ནི ཝ་ཊུ་མཱ་ནཱིཏི ག་མ་ན་མ་གྒཱ ཙེ་ཝ ཏཾ་ཏཾ་ཨུ་ད་ཀ་མ་གྒཱ ཙ ས་མྨ་དེ་ཝ དེ་ཝེ་ན ཕུ་ཊྛ་ཏྟཱ ཏ་ཧཾ ཏ་ཧཾ པ་གྒྷ་རི་ཏ་ཨུ་ད་ཀ ས་ནྡ་མཱ་ན་ཨུ་ད་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ལི་ལཱ མ་གྒཱ ཙ ཀ་ནྡ་རཱ ཙཱ’’ཏི.
ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏེ་ནཱཏི ས་ཀ་ཊེ་སུ ཡ་ཐཱ་ཋ་པི་ཏེ་ན, ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་མྨ ཨི་ཏོ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཋ་པེ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ ཀ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀི་རི་ཡཱ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝཱ་ཙཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་རོ་པི་ཏེ་ན, ཡ་ཐཱ་ག་ཧི་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ.
ཨ་ཀྑ་དྷུ་ཏྟ་ཀ་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༤. པ་རཱ་ཛ་ཡ་གུ་ལ༹ནྟི ཡེ་ན གུ་ལེ༹་ན, ཡཱ་ཡ ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ ཋི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་རཱ་ཛ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་ད་སྶ་ནཾ ག་མེ་ནྟོ གི་ལ་ཏི.པ་ཛྫོ་ཧ་ནནྟི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛུ་ཧ་ན་ཀ་མྨཾ. ཏཾ པ་ན བ་ལི་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ལི་ཀ་མྨ’’ནྟི.
སཱ་ཎ་བྷཱ་རི་ཀ་ཨུ་པ་མཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༦. གཱ་མ་པ་ཏྟནྟི གཱ་མོ ཨེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ, སུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནཱ་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཊྛི་ཏ་གཱ་མ་པ་དེ་སོ’’ཏི. གཱ་མ་པ་དནྟི ཡ་ཐཱ པུ་རི་ས་སྶ པཱ་ད་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ‘‘པ་ད’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ གཱ་མ་ཝཱ་སཱི་ཧི ཨཱ་ཝ་སི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ཏ་ནི་ཝུ་ཏྠཱ་གཱ་རཾ ‘‘གཱ་མ་པ་ད’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ’’ཏི. སུ་ས་ནྣ་དྡྷོཏི སུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་མ་ན་ཡོ་གྱ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན སུ་ཊྛུ ས་ཛྫི་ཏོ. ཏཾ པ་ན སུ་ས་ཛྫ་ནཾ སུ་ཊྛུ བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་བ་དྡྷོ’’ཏི.
ཨ་ཡཱ་དཱི་ན་མྤི ལོ་ཧ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏི་པི ལོ་ཧ-ས་དྡོ སཱ་ས་ནེ ཏ་མྦ་ལོ་ཧེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལོ་ཧ་ནྟི ཏ་མྦ་ལོ་ཧ’’ནྟི.
ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༧. ཨ་བྷི་ར་དྡྷོཏི ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟོ, སཱ་ས་ན་སྶ ཨཱ་རཱ་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ པ་སཱི་ད་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣོ’’ཏི. པ་ཉྷུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི པ་ཉྷེ་སུ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི མ་ཡཱ པུ་ཙྪི་ཏ་ཏྠེ་སུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི.
ཡ་ཉྙ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༨. ས་ངྒྷཱ་ཏནྟི སཾ-ས་དྡོ པ་ད་ཝ་ཌྜྷ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘གྷཱ་ཏ’’ནྟི. ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལེ་ནཱཏི ས་དི་ས་ཕ་ལེ་ན. མ་ཧ་པྥ་ལོ ན ཧོ་ཏི ག་ཝཱ་དི་པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. གུ་ཎཱ་ནི་སཾ་སེ་ནཱཏི ཨུ་དྡ་ཡ་ཕ་ལེ་ན. ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཛུ་ཏི་ཡཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ག་མ་ན་ཛ་ནི་ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཏེ་ཛེ་ན. ན མ་ཧཱ་ཛུ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་པྥཱ་ར་ཏཱ་ཡཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལ་སྶ ཝི་པུ་ལ་ཏཱ་ཡ, པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཊྛུ་ཁེ་ཏྟེཏི ཨུ་ས་བྷཱ་དི་དོ་སེ་ཧི དཱུ་སི་ཏ་ཁེ་ཏྟེ, ཏཾ པ་ན ཝ་པྤཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་སཱ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶཱ་ར་ཁེ་ཏྟེ’’ཏི. དུ་བྦྷཱུ་མེཏི ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ, སྭཱ་སྶ ཀུ་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་སཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝཱ སི་ཡཱ ནི་ནྣ་ཏཱ་དི་དོ་ས་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མོ པ་ཀྑོ པ་ཋ་མ་པ་དེ་ན ད་སྶི་ཏོ་ཏི ཨི་ཏ་རཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ས་མ་བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ད་ཎྜཱ་བྷི་གྷཱ་ཏཱ་དི་ནཱ ཚི་ནྣ་བྷི་ནྣཱ་ནི. པཱུ་ཏཱི་ནཱིཏི གོ་མ་ཡ་ལེ་པ་དཱ་ནཱ་དི་སུ་ཁེ་ན ཨ་སུ་ཀྑཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཱ་ནི. ཏཱ་ནི པ་ན ཡ་སྨཱ སཱ་ར་ཝ་ནྟཱ་ནི ན ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་སྶཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི. ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ཧ་ཏཱ་ནཱིཏི ཝཱ་ཏེ་ན ཙ ཨཱ་ཏ་པེ་ན ཙ ཝི་ན་ཊྛ་བཱི་ཛ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཏེ་ཛཱ་ནཱི’’ཏི. ཡཾ ཡ་ཐཱ་ཛཱ་ཏ་ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དི་ག་ཏེ་ན ཏ་ཎྜུ་ལེ་ན ཨ་ངྐུ་རུ་པྤཱ་ད་ན་ཡོ་གྱ་བཱི་ཛ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ, ཏཾ ཏ་ཎྜུ་ལ་སཱ་རོ, ཏ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ཏཱ་ནི པ་ན བཱི་ཛཱ་ནི ན ཏཱ་དི་སཱ་ནི ཁ་ཎྜཱ་དི་དོ་ས་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ. དྷཱ་རཱ་ཡ ཁེ་ཏྟེ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཝ་སྶ་ན་མེ་ཝ, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན ས་མྨཱ ཝ་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་ངྐུ་ར་མཱུ་ལ་པ་ཏྟཱ་དཱི་ཧཱིཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ངྐུ་ར་ཀ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་དྡྷཾ ཝུ་དྡྷིཾ, མཱུ་ལ་ཛ་ཊཱ་དཱི་ཧི ཧེ་ཊྛཱ ཝི་རུ་ལ༹ྷིཾ, པ་ཏྟ་པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙ ཝེ་པུ་ལླནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ནཱཏི པ་རེ་སཾ ཝི་བཱ་དྷ་ནེ་ན. ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏོཏི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏ་གྷཱ་ས་ཙྪཱ་ད་ནཱ་དི་དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ཏོ. ག་ཝཱ་དི་གྷཱ་ཏེ་ན་པི ཧི ཏ་ཏྠ པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ གྷཱ་སོ ས་ངྐཱི་ཡ་ཏི. ‘‘ཨ་པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཨི་དཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. གུ་ཎཱ་ཏི་རེ་ཀནྟི གུ་ཎཱ་ཏི་རི་ཏྟཾ, སཱི་ལཱ་དི་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎེ་ཧི ཝི་སི་ཊྛ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པུ་ལཱཏི ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་ལཱ༹་རཱ.
ཨུ་ཏྟ་ར་མཱ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣༩. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་ཧི ས་ཀུ་ཎྜ་ཀེ་ཧི ཏ་ཎྜུ་ལེ་ཧི སི་དྡྷཾ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་ཎྜུ་ལ་བྷ་ཏྟ’’ནྟི. བི་ལ་ངྒཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨཱ་ར་ནཱ་ལཾ བི་ལ་ངྒ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏ་དེ་ཝ ཀ་ཉྫི་ཡ་ཏོ ཛཱ་ཏ་ནྟི ཀ་ཉྫི་ཡཾ, ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི བི་ལ་ངྒ་དུ་ཏི་ཡཾ, ཏཾ ‘‘ཀ་ཉྫི་ཀ་དུ་ཏི་ཡ’’ནྟི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. དྷོ་ར་ཀཱ་ནཱིཏི དྷོ་ཝི་ཡཱ་ནི. ཡ་སྨཱ ཐཱུ་ལ་ཏ་རཱ་ནི་པི ‘‘ཐཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཐཱུ་ལཱ་ནི ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. གུ་ལ༹་ད་སཱ་ནཱིཏི སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཐཱུ་ལ་ཏཱ་ཡ, ཀ་ཉྫི་ཀ་སྶ བ་ཧ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ པི་ཎྜི་ཏ་ད་སཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ཉྫ་པུ་ཉྫ…པེ… ད་སཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ནུ་དྡི་ས་ཏཱིཏི ཨ་ནུ ཨ་ནུ ཀ་ཐེ་ཏི.
༤༤༠. ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩནྟི ན ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཨ་ནཱ་ད་ར་ཀཱ་རཾ, ཏཾ པ་ན ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་དྡྷཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏནྟི ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ན ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ར་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀ་ཏཾ, ཡ་ཐཱ ཀ་ཏཾ པ་རེ་སཾ ཝི་མྷ་ཡཱ་ཝ་ཧཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ཏཾ. ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་ལཱ༹་ར་པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩ་དཱ་ནེ་ནེ་ཝ བཱ་དྷི་ཏོ. ཨ་པ་ཝི་དྡྷནྟི ཚ་ཌྜ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝི་ཡ ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨེ་ཏེ་ན ཏ་སྨིཾ དཱ་ནེ གཱ་ར་ཝཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཝ་ད་ཏི. སེ་རཱི་ས་ཀཾ ནཱ་མཱཏི ‘‘སེ་རཱི་ས་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་ཀཾ. ཏུ་ཙྪནྟི པ་རི་ཛ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝི་ར་ཧ་ཏོ རི་ཏྟཾ.
པཱ་ཡཱ་སི་དེ་ཝ་པུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༤༡. ཏ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཏ་སྶ དཱ་ན་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. སི་རཱི་ས་རུ་ཀྑོཏི པ་བྷ་སྶ་ར་ཁ་ནྡྷ་ཝི་ཊ་པ་སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣོ མ་ནུ་ཉྙ་ད་སྶ་ནོ དི་བྦོ སི་རཱི་ས་རུ་ཀྑོ. ཨ་ཊྛཱ་སཱིཏི ཕ་ལ་སྶ ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཝི་མཱ་ན་དྭཱ་རེ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. པུ་བྦཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ནཱཏི པུ་རི་མ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་ས་པ་རི་ཙ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན. ན ཀེ་ཝ་ལཾ པུ་བྦཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་ཏུ་སུ་ཁུ་མ་ཝ་སེ་ན པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀི་ར་སྶ ཨུ་ཏུ་སུ་ཁཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སོཏི ཨུ་ཏྟ་རོ མཱ་ཎ་ཝོ. ཡ་དི ཨ་ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ པཱ་ཡཱ་སི ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟོ, པཱ་ཡཱ་སི་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ཀ་ཐཾ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཡཱ་སི་སྶ པ་ནཱ’’ཏི. ནི་ཀ་ནྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི པཱ་ཡཱ་སི་མྷི སཱ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན, པུ་བྦེ་པི ཝཱ ཏ་ཏྠ ནི་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦ་ཏཱ་ཡ. དི་སཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝི་མཱ་ནནྟི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཾ ཧུ་ཏྭཱ དི་སཱ་སུ ཝི་ཙ་ར་ཎ་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ, ན རུ་ཀྑ་པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རཱ་དི་ས་མྦ་ནྡྷཾ. ཝ་ཊྚ་ནི་ཨ་ཊ་ཝི་ཡནྟི ཝི་མཱ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡ་ནྟི.
པཱ་ཡཱ་སི་རཱ་ཛ་ཉྙ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཱ.