ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༠. སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་ཁ་ཡ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁཱ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ, ཀཱ་ཡ་ཉྩ ལ་དྡྷ་སྶཱ་དེ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཊྛུ ཝཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཁ་ན་ཏི ཝཱ ཀཱ་ཡི་ཀཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩཱ་བཱ་དྷ་ནྟི སུ་ཁཱ. ‘‘སུ་ཀ་རཾ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི སུ་ཁཱ’’ཏི ཨ་པ་རེ. ཝེ་ད་ཡ་ཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ. ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནོཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་མཱ་ནོ. ‘‘ཀཱ་མ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་པ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ས་མྤ་ཛཱ་ན་སྶ ཝེ་དི་ཡ་ནཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཝེ་དི་ཡ་ནཾ.
ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ. རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྷེ་ཏྠ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ‘‘ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་སྶཱཏི བྷ་ཝེ་ཡྻ. དྷ་མྨ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཏྟུ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་སྶེ་ཝ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནོ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཝོ་ཧཱ་ར་མ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ནི་ཏྠུ་ན་ནྟོཏི བ་ལ་ཝ་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ་ཝེ་ག་སྶ ནི་རོ་དྷ་ནེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ དི་སྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ས་ར་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ཏྠུ་ན་ནྟོ. ཝེ་ག་ས་ནྡྷཱ་ར་ཎེ ཧི ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་མྤི ཝི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཐེ་རོ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཐཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱཏི ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཧཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མ་ར་ས་ཏཱ་པཱ་ད་ནེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་ས་མ་ཐཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧཱིཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧི ས་ཧ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཧི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ནཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་དྷི་ག་མོ, ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན་པི. ལོ་ཀི་ཡཱ་ན་མྤི ཝཱ ས་ཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཏ་ཏྠ ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཧཱི’’ཏི. ས་མ་སཱི་སཱིཏི ཝཱ་ར་ས་མ་སཱི་སཱི ཧུ་ཏྭཱ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝཱ་ར་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཝཱ་རེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཐཱ ཙ སུ་ཁཾ, ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑནྟི ཡ་ཐཱ ‘‘སུ་ཁཾ ཀོ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཝེ་དི་ཡ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ དུ་ཀྑ་མྤི. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ཡ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྑཱ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ, ཀཱ་ཡ་ཉྩ པཱི་ལེ༹་ཏི ཝི་བཱ་དྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཊྛུཾ ཝཱ ཁཱ་ད་ཏི, ཁ་ན་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀཾ, ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ སཱ་ཏ་ནྟི དུ་ཀྑཱ. ‘‘དུ་ཀྐ་རཾ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ནཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི དུ་ཀྑཱ’’ཏི ཨ་པ་རེ. ཨ་རཱུ་པ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནནྟི ཨ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧཾ, ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་མུ་ཁེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏི ཕ་སྶ་སྶ, ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ན པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨི་དཾ ཏཱ་དི་སེ པུ་གྒ་ལེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ་སཾ ཨཱ་དི་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ས་ཀྐ་པ་ཉྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ དཱི་སུ ‘‘ཕ་སྶོ པཱ་ཀ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི, (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣༥༩) ཏཾ ཨ་ཝི་རོ་དྷི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཡ་མཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏཱ་ས་ཉྷི པ་ཝ་ཏྟི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ, ན ཨི་ཏ་རཱ་ཡ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཝཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཨི་ཏ་རཱ་ཡ་པི པ་ཝ་ཏྟི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཝི་སེ་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཀྐ་པ་ཉྷེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨ་ཏྠ་ཝི་སེ་སོ ཏ་ཏྠ ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
པུ་བྦེ ‘‘ཝ་ཏྠུཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཝ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཛཱ་ན་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་དི་པ་ཛཱ་ན་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་པ་རོ་པི པ་ཛཱ་ན་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཙི་ཏྟ་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ཨ་ནེ་ཀ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་དྭ་ཡ་སྶ ཝི་སི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཎེ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི. ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ཏ་དཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏེ་ན སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཎེ བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ་ནཾ ཨི་ཏ་ར་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ་ཨ་བྷཱ་ཝ་པ་ཛཱ་ན་ནེ་ན སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཉཱ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶཱ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ ཙ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨི་ཏོ པ་ཋ་མཾ་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཏཱ་ས་མྤི ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ནཱ་མ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཨ་དྷུ་ཝཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ’’ཏི. ཨ་ནི་ཙྩགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཝི་དྡྷ་སྟེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ. ཨ་དྷུ་ཝགྒ་ཧ་ཎེ་ན པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཏ་སྶ ཨ་ས་དཱ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ཝི་པ་རི་ཎཱ་མགྒ་ཧ་ཎེ་ན དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཏ་སྶ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟ་དཱི་པ་ན་ཏོ, ཏེ་ན སུ་ཁཱ་པི ཝེ་ད་ནཱ དུ་ཀྑཱ, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རཱ་ཏི ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི ‘‘ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི ཏཱི་སུ་པི ཝེ་ད་ནཱ་སུ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་པ་ཛཱ་ན་ནཱ ཛོ་ཏི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་དཱ་ནི ཏ་མ་ཏྠཾ སུ་ཏྟེ་ན (མ. ནི. ༢.༢༠༥) སཱ་དྷེ་ཏུཾ ‘‘ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ནེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མ་ངྒི་ས་མ་ཡེ ནེ་ཝ དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི ནི་རུ་དྡྷ་ཏྟཱ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ པ་ན ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ. ས་ཀི་ཙྩ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ནི་ཙྩཱ. ས་མེ་ཙྩ ས་མྦྷུ་ཡྻ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྑ་ཏཱ. ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ. ཁ་ཡ་ཝ་ཡ་པ་ལུ་ཛྫ་ན་ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་པ་ཀ་ཏི་ཏཱ་ཡ ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཱ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་མི་སཾ ནཱ་མ, པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་ཧ ཨཱ་མི་སེ་ཧཱི་ཏི སཱ་མི་སཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་མི་ས་ནི་སྶི་ཏཱ’’ཏི.
ཨི་ཏོ པ་རནྟི ‘‘ཨ་ཏྠི ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི པཱ་ལི༹ཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༨༡. ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ན ས་ཧ རཱ་གེ་ནཱ་ཏི ས་རཱ་གཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ’’ནྟི. ཝཱི་ཏ་རཱ་གནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མཾ ས་རཱ་ག་པ་ད་པ་ཊི་ཡོ་གི་ནཱ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་པ་དེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་ར་སྶ པ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་སྶེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་དཾ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི. སེ་སཱ་ནི དྭེ དོ་ས་མཱུ་ལཱ་ནི, དྭེ མོ་ཧ་མཱུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཏེ་ས་ཉྷི རཱ་གེ་ན ས་མྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠེ་ཝ ས་རཱ་ག་ཏཱ, ཏཾ་ནི་མི་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ན སི་ཡཱ ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་ཀཱ་ལེ སོ་ཏི ན་ཏྠེ་ཝ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཏཱ་པཱི་ཏི དུ་ཀྑ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏཱ ཨེ་ཝེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཝ པུ་རི་མ་པ་དཾ ན པ་ཙྪི་མ་པ་དཾ བྷ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ པ་དེ་སི་ཀཾ པ་ཛཱ་ན་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀ་ནྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ. ཡེ པ་ན ‘‘པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ ཨ་ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ས་མྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝེ་ཏྠ པ་མཱ་ཎཾ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ན་མྤི དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་ས་ངྒ་ཧོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡ་དུ་ཀེ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་སུ ས་ཧ མོ་ཧེ་ནེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མོ་ཧ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏྠ ‘‘ས་ཧེ་ཝ མོ་ཧེ་ནཱ་ཏི ས་མོ་ཧ’’ནྟི པུ་རི་མ་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་མྤི ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ཐཱ པ་ན ཨ་ཏི་མཱུ་ལ༹ྷ་ཏཱ་ཡ པཱ་ཊི་པུ་གྒ་ལི་ཀ་ན་ཡེ་ན ས་ཝི་སེ་ས་མོ་ཧ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ‘‘མོ་མཱུ་ཧ་ཙི་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་དྭ་ཡཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ‘‘ས་མོ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ སེ་སཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ‘‘ཝ་ཊྚ་ནྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི སཱ་ས་ངྐཾ ཝ་ད་ཏི. ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཐི་ན་མི་དྡྷེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ ཨ་ནུ་ག་ཏ་ནྟི ཐི་ན་མི་དྡྷཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ་ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ས་ངྐུ་ཙི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ, ས་ངྐུ་ཙི་ཏ་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ངྐོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཐཱ་མ་ཛཱ་ཏེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩེ་ན ས་ཧ་ག་ཏཾ སཾ་ས་ཊྛ་ནྟི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ས་བྦ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི. པ་ས་ཊ་ཙི་ཏྟཾ ནཱ་མ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཝི་སེ་སཾ ཝི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཝི་ས་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.
ཀི་ལེ་ས་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་པུ་ལ་ཕ་ལ་ཏཱ་ཡ ཙ དཱི་གྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཏཾ, མ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཝཱ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ཧི ག་ཏཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་ནྟི མ་ཧ་གྒ་ཏཾ, ཏཾ པ་ན རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷཱུ་མི་ག་ཏཾ ཏ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་སྶ ལོ་ཀེ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར’’ནྟི. ཏ་སྶ ཙེ་ཏྠ པ་ཊི་ཡོ་གཱི པ་རི་ཏྟཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར’’ནྟི. ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ཧི ས་ཧ ཨུ་ཏྟ་རེ་ཧཱི་ཏི ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཨུ་ཏྟ་ར་ནྟི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རནྟི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ས་མ་ཏྠེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨཱ་ཧི་ཏཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་སྶཱཏི ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ ན ས་མཱ་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ར་ཧི་ཏ’’ནྟི. ཏ་ད་ངྒ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ, ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ, མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ཝི་མུ་ཏྟ’’ནྟི. ཡ་ཏྠ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟི ན་ཏྠི, ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟི་ར་ཧི་ཏ་ནྟི ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙི་ཏྟེ་པི སི་ཡཱ་ས་ངྐཱ་ཏི ཏཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་མུ་ཙྪེ་ད…པེ… ཨོ་ཀཱ་སོ་ཝ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨོ་ཀཱ་ས་བྷཱ་ཝོ ཙ ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་ར་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.