པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨི་མི་ནཱ ཏཱ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཏཱ་ཝ-ས་དྡོ ཀ་མ་ཏྠོ, ཏེ་ན ‘‘ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ཏྠི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ, ཨི་མ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཨི་མ་སྨཱ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ…པེ… བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ཀིཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ? ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཨུ་པ་རི ཛཱ་ཏི་ས་དྡ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡ་ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཀིཾ-ས་དྡེ་ན ཨི་དཾ-ས་དྡ་སྶ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏོ ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡ་ས་མཱ་ས་ཏཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཡུ་ཛྫ་ཏི. ན ཧེ་ཏྠ ‘‘ཨི་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ, ཨ་ཉྙ་སྶ ཝཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་པུ་ཙྪཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡ་ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ་ཉྩ ཨི་དཾ-ས་དྡ་སྶ ‘‘ཨི་མ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཡ་པུ་ཙྪཱ ཡུ་ཛྫ་ཏི.
སཱ པ་ན ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ ཡ་དི་པི ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ས་མཱ་སེ་པི ལ་བྦྷ་ཏི, ཨ་ཉྙ་པ་ད་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ནེ་ཏྠ ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡ་ས་མཱ་སོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ས་མཱ་ས་པ་ཀྑེ པ་ན ན་ཏྠེ་ཝ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི. ན་ནུ ཙ ‘‘ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡ-ས་དྡོ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ས་མཱ་སོ ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི? ས་ཙྩཾ ཨི་ཙྪི་ཏོ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ, ཨི་དྷ པ་ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་པུ་ཙྪཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ཨི་དཾ-ས་དྡ་སྶ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཝི་སེ་ས་ན་ཏཱ, ཨི་དྷ ཙ ‘‘པུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྠ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏྠ, ཨི་དྷ ཙ ས་མཱ་ས་ཀ་པྤ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་སྨཱ པ་ན ཏ་ཏྠ ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡ་ས་མཱ་སོ ན ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི? ཧེ་ཏུ་པྤ་བྷ་ཝཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡ་ས་མཱ་སེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨི་མ་སྶ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ཨི་དཾ-ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏོ ཨ་ཏྠོ, སོ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཨི་དཾ-ས་དྡོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏེ་ནེ་ཏྠ ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡ་ས་མཱ་སོ. ཏ་ཏྠ པ་ན ཨི་དཾ-ས་དྡ་སྶ ཏ་ཏོ པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ ན་ཏྠཱི་ཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ས་མཱ་སོ ཨེ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾཔ་ན ཡ་སྨཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་པུ་ཙྪཱ་མུ་ཁེ་ནཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ ཙ ནཱ་མ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧེ་ཏུ་པྤ་བྷ་ཝཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝུ་ཏྟོ ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ.
པ་ཎྜི་ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་དི་པ་ཉྷཱ་ཝི་སེ་ས་ཛཱ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན. ཏ་མེ་ཝ ཧི་སྶ པ་ཎྜི་ཙྩཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡཱ་དི་ས་སྶ ཛཱི་ཝ་སྶ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ས་རཱི་ར་ཏོ ཨ་ན་ཉྙ་ཏྟཾ པུ་ཙྪ་ཏི ‘‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’ནྟི, སོ ཨེ་ཝཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཀ་ཐཾ ཏ་སྶ ཝ་ཉྫྷཱ་ཏ་ན་ཡ་སྶ ཝི་ཡ དཱི་གྷ་ར་སྶ་ཏཱ ས་རཱི་ར་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ན་ཉྙ་ཏཱ ཝཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ་སྶ པ་ཉྷ་སྶ ཋ་པ་ནཱི་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མེ་ས པུ་ཙྪ་ཏོ ཨ་ནཱ་ད་རོ ཝི་ཧེ་སཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མེ་ཏ’’ནྟི པ་ཀཱ་ར་ནྟ་ར་མཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཉཱ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐི་ཏེ ཙ ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ པ་མཱ་དོ་པི ཨེ་ཝཾ སི་ཡཱ, ཀ་ཐ་ན་ཝི་དྷི པ་ན ‘‘ཡཱ་དི་ས་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སྶི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཨེ་ཝཾ ཋ་པ་ནཱི་ཡ་པ་ཉྷེ ཝི་ཡ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝཱ་དིཾ ཨ་ནཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ. ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ‘‘ཀིཾ ས་བྦཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀིཾ ས་ངྑ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པུ་ཙྪ་སི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི ‘‘ཀིཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི པུ་ཊྛེ ‘‘ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻཾ, ཨ་ཏྠི ན པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི ཝི་བྷ་ཛྫ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཏི ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི. པུ་བྦེ ཡ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ཙོ་དི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠི་ཏཱ་མ་ཏྟཾ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏཾ. པུ་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་གེ་ན ཧི ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ནྟི. ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶེ་ཝ ས་རཱུ་པ་པུ་ཙྪཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘པུ་ན ཀི’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ས་བྦཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་པ་དེ་སཱུ’’ཏི ཨ་ཏི་དེ་ས་ཝ་སེ་ན ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ཝཱ་དོ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ཡ་སྨཱ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཚ་ནྣཾ ཝི་པཱ་ཀ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་དྷཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནེ་ཀེ་སུ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སུ, (མ. ནི. ༣.༡༢༦; ཨུ་དཱ. ༡) ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ (ཝི་བྷ. ༢༢༥) ཙ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎ་སྶ ནི་རུ་ལ༹ྷ་ཏྟཱ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ. ཙ-ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཏྠོ, ཏེ་ནེ་ཏྠ ‘‘ག་ཧི་ཏ་མྤཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝི་སེ་སཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་པེ་ཀྑོ ཏེ་ན ཝི་ནཱ ཏ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡཱཏི ‘‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ནཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཝཱ ས་མུ་དཱ་ཡོ་པ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏཾ ‘‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ པ་དེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ག་ཧི་ཏ་མྤཱིཏི ཚ་བྦི་དྷཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶ་མྤི. ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་མྤཱིཏི ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶ་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཕ་སྶ་མྤི. པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ན ཙེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣོ་ཝ ཨུ་པཱ་དི་ནྣོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ པ་ཙྩ་ཡོ་པི ཨུ་པཱ་དི་ནྣོ ཨི་ཙྪི་ཏོ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶེ་ཝ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཏོ…པེ… ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ’’ཏི. ན ཧི ཕ་སྶ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་དི་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ཐ ཁོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༣.༤༢༡, ༤༢༥, ༤༢༦; སཾ. ནི. ༢.༤༤, ༤༥; ༢.༤.༦༠; ཀ་ཐཱ. ༤༦༥, ༤༦༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་རཱུ་པ་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ནཱ་མ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨི་མཾ ཙ་ཀྑཱ་དི་ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཏོ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི ཝི་ཡ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཾ པི-ས་དྡེ་ན ཨ་ཝི་སི་ཊྛཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཾ པི་ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མོ བྷ་ག་ཝཱ, ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེཔི ཨི་མ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཏ་ད་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༤༣) ‘‘པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྩེ་ཝ མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ན་དེ་ས་ནཱ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཉྩཱ’’ཏི ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀ་ཏཱ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནནྟི ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ནི་དཱ་ནཾ ཀ་ཐི་ཏནྟི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་ཀ་སྶ ནི་དཱ་ན་ཏྟཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཀ་ཐི་ཏོ. ཏ་ཉྷི ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ. ནི་ཛྫ་ཊེཏི ནི་ཛྫཱ་ལ་ཀེ. ནི་གྒུ་མྦེཏི ནི་ཀྑེ་པེ. པ་ད་དྭ་ཡེ་ནཱ་པི ཨཱ་ཀུ་ལཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལཾ ཨ་བྱཱ་ཀུ་ལཾ མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དཱ་ན་མེ་ཏྠ ཀ་ཐི་ཏ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ནཾ སུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
༩༨. ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནནྟི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཛཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ. ཡ་སྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀེ་ཧེ་ཝ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཕ་ལ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་ཐོ ཏ་ཙྪོ, ཏ་པྤ་ཀཱ་རོ ཝཱ སཱ་མ་གྒི་ཨུ་པ་ག་ཏེ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ མུ་ཧུ་ཏྟ་མྤི ཏ་ཐོ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་ཏ་ཐོ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཀོ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏོ ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨ་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ. ‘‘ཨ་ན་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཐཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཐཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི. ས་བྦེ་ན ས་བྦནྟི དེ་ཝ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ས་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྦཱ ཛཱ་ཏི. ས་བྦ་ཐཱ ས་བྦནྟི ཏ་ཏྠཱ་པི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི་ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་བྦཱ, ནི་པཱ་ཏ་དྭ་ཡ་མེ་ཏཾ, ནི་པཱ་ཏ་ཉྩ ཨ་བྱ་ཡཾ, ཏ་ཉྩ ས་བྦ་ལི་ངྒ་ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ནེ་སུ ཨེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ས་བྦ་ཐཱ ས་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནེ པ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨི་ཏྠི་ཨ་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན ས་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཛཱ་ཏི་ཝཱ་རེ ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ན་ཡེ་ན. དེ་ཝཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ག་ནྡྷ་བྦ་ཡ་ཀྑཱ་དི་ཀེ པཱ་ལི༹་ཡཾ (དཱི. ནི. ༢.༩༨) ཨཱ་ག་ཏེ, ཏ་ད་ནྟ་ར་བྷེ་དེ ཙ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
ཨི་དྷ ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཨ་ཏྠ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཏྠེཏི ཨི་མ་སྨིཾ ‘‘ཀ་སྶ་ཙི ཀི་མྷི་ཙཱི’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཨུ་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྠ་སྶ ནི་དྡི་ས་ན་ཏྠེ ཛོ་ཏེ་ཏ་བྦེ ནི་པཱ་ཏོ, ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ནཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་ད་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱཏི ཏ་སྶ པ་ད་སྶ. ཏེཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་མྤ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཐེ་རཾ ཝ་ད་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐི་དནྟི ཝཱ ཏེ ཀ་ཏ་མེ་ཏི ཙེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡེ ཧི ‘‘ཀ་སྶ་ཙཱི’’ཏི, ‘‘ཀི་མྷི་ཙཱི’’ཏི ཙ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ, ཏེ ཀ་ཏ་མེ་ཏི. ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་པུ་ཙྪཱ ཧེ་སཱ. དེ་ཝ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི དེ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཾ. ཁ་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཱིཏི ཁ་ནྡྷ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ཡ་ཐཱ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ‘‘དེ་ཝཱ’’ཏི ས་མ་ཉྙཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦ་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ག་ནྡྷ་བྦཱ་ནཾ ག་ནྡྷ་བྦ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦེ་སུ ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་ས་པ་དེ་སུ, བྷ་ཝཱ་དི་པ་དེ་སུ ཙ. ཡེ་ན ཧི ན་ཡེ་ན ས་ཙེ ཧི ཛཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཛཱ་ཏི་ནི་དྡེ་ས་པ་དེ་སོ་ཝ ‘‘བྷ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷ་ཝཱ་དི་པ་དེ་སུ་པི སོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཏི. དེ་ཝཱ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དེ་ཝཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ བྷ་ཝ་གྒཱ དི་བྦ་ནྟི ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཀཱི་ལ༹་ནྟི ལ་ལ༹་ནྟི ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཛོ་ཏ་ནྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ག་ནྡྷཾ ཨ་བྦ་ནྟི པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི་ཏི ག་ནྡྷ་བྦཱ, དྷ་ཏ་ར་ཊྛ་སྶ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ. ཡ་ཛ་ནྟི ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་ས་ཀྐཱ་དི་ཀེ པཱུ་ཛེ་ནྟཱི་ཏི ཡ་ཀྑཱ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཝཱ པ་ཎི་དྷི་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཛི་ཏ་བྦཱ པཱུ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཡ་ཀྑཱ, ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་སྶ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. བྷཱུ་ཏཱཏི ཀུ་མྦྷ་ཎྜཱ, ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀ་སྶ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་བྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི ནི་བྦ་ཏྟ་ས་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛི་པ་ཀྑཱ བྷ་མ་ར་ཏུ་པྤ་ལཱ༹་ད་ཡོ. ཙ་མྨ་པ་ཀྑཱ ཛ་ཏུ་སི་ངྒཱ་ལཱ་ད་ཡོ. ལོ་མ་པ་ཀྑཱ ཧཾ་ས་མོ་རཱ་ད་ཡོ. ས་རཱི་ས་པཱ ཨ་ཧི་ཝི་ཙྪི་ཀ་ས་ཏ་པ་དི་ཨཱ་ད་ཡོ.
‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་ས’’ནྟི ཨི་དཾ ན ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ནི་དྡེ་སོ ཝི་ཡ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠཾ ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཡེ་ཝཱ་པ་ན་ཀ་ནི་དྡེ་སོ ཝི་ཡ ཝུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧ་ཏྠ་ནྟི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ནེ་ཝ ཙ ཨཱ་མེ་ཌི་ཏ་ཏྠོ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ དེ་ཝ་ག་ནྡྷ་བྦཱ་དཱི་ན’’ནྟི. ཏ་ད་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཏཾ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ‘‘དེ་ཝཱ ག་ནྡྷ་བྦཱ’’ཏི ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དེ་ཝ་ག་ནྡྷ་བྦཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ནི་རོ་དྷོ, ཝི་ག་མོ’’ཏི ཙ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཏྟཱ་ལཱ་བྷ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ ‘‘ས་བྦ་སོ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ཕ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ནོ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ ཕ་ལཾ ཏ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཧི་ནོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཾ ག་ཎྷ་ཐ ནནྟི ‘‘ཨི་དཾ མེ ཕ་ལཾ, ག་ཎྷ་ཐ ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤེ་ཏི ཝི་ཡ ནི་ཡྻཱ་ཏེ་ཏི ཝི་ཡ. ‘‘ཨེ་ས ན་ཡོ’’ཏི ཨ་ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཏི་དི་སི་ཏྭཱ ཝི་སེ་ས་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ན་ནུ ཙཱ་ཡཾ ཛཱ་ཏི པ་རི་ནི་པྥ་ནྣཱ, ས་ངྑ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ ཙ ན ཧོ་ཏི ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཏ་སྶ ཀ་ཐཾ སཱ ཧེ་ཏུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཙོ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་བྦྷཱ་ཝེ བྷཱ་ཝོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ.
༩༩. ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་གྒ་ཧོཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་གྒ་ཧོ. ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝེ ཡུ་ཛྫ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨི་དྷ པ་ནཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ‘‘ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ. ཀ་མྨ་བྷ་ཝེ ཡུ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱ་དི་ཛོ་ཏ་ནཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ ཏ་སྶ ཛཱ་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ ཧི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ན་ནུ ཙ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩཾ ཧོ་ཏི, སོ པ་ན ན ཏ་ཐཱ པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ, ཀ་མྨ་བྷ་ཝོ པ་ན པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡོ ཛ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི. ‘‘སོ ཧི ཛཱ་ཏི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝཱུ་པ་གཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝོ. ཨེ་ས ན་ཡོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ་སུ་པི. ཨོ་ཀཱ་ས་པ་རི་གྒ་ཧོ་ཝ ཀ་ཏོ‘‘ཀི་མྷི་ཙཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟ་པ་རི་གྒ་ཧ་སྶ ཀ་ཏ་ཏྟཱ.
༡༠༠. ཏི་ཎྞམྤི ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ་ནནྟི ཀཱ་མ་ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ་ནཾ. ཏི་ཎྞ་ཉྩ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཱ་ནནྟི ཀཱ་མུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞ་ཉྩ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཱ་ནཾ. ཏ་ཐཱ སེ་སཱ་ནི་པཱིཏི དི་ཊྛུ་པཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནི སེ་སུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནི་པི ཏི་ཎྞ་མྤི ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ་ནཾ, ཏི་ཎྞ་ཉྩ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. དྭཱ་ད་ས ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ དྭཱ་ད་ས ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝཱ་ཏི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་བྷ་ཝཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཡ་སྨཱ ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་བྷ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ, ཏ་སྨཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཏྠ དྭཱ་ད་ས ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏེ་སནྟི ཀ་མྨ་བྷ་ཝཱ་ནཾ. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ, ཨི་ཏ་རཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ, ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་བྷ་ཝ་སྶ པ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་ས་ངྒ་ཧ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༡༠༡. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ, སེ་སུ་པཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་པི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི ཙ ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་དྷཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ.
༡༠༢. ཡ་དི་དཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱཏི ཏ་མེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཀོ་ཊི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཨི་ཏ་ར་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཉྙཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ. ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པཱིཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀོ་ཊི་ཡཱ་པི.
༡༠༣. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ར་མྤ་རཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨེ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ. པུ་རི་མ་ཏ་ཎྷནྟི པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་སི་དྡྷཾ ཏ་ཎྷཾ. ‘‘ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡོ ཏ་ཎྷཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ‘‘ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ཨ་ཉྙེ་སུ སུ་ཏྟེ་སུ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སྶ དེ་ས་ནཱ་མ་གྒོ, ཏཾ པ་ན ཨ་ནོ་ཏ་རི་ཏྭཱ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཏ་ཎྷཱ་ད་སྶ་ན་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀ་དྷ་མྨེ དེ་སེ་ནྟོ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་དེ་ས་ནཱ་མ་གྒ་ཏོ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཝི་ཡ, ཏ་ཉྩ དེ་ས་ནཾ པ་སྶ་ཏོ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི པ་ས་ཡ྄ཧ བ་ལ་ཀྐཱ་རེ་ན དེ་སེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དྭེ ཏ་ཎྷཱཏི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏ་ཎྷཱ ཨེ་ཝ དྭི་དྷཱ བྷི་ནྡ་ནྟོ ཨཱ་ཧ. ཨེ་ས་ན་ཏ་ཎྷཱཏི བྷོ་གཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏ་ཎྷཱ. ཨེ་སི་ཏ་ཏ་ཎྷཱཏི པ་རི་ཡི་ཊྛེ་སུ བྷོ་གེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཏ་ཎྷཱ. ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཏ་ཎྷཱ་ཡཱཏི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ. དུ་ཝི་དྷཱ་པེ་སཱ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མ ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་ནཾ བྷོ་གཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, ལ་དྡྷེ་སུ ཙ ཏེ་སུ་པཱ་ཏ་བྱ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དི ཧོ་ཏཱི་ཏི.
པ་རི་ཏ་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཡེ་ས་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ. ཨཱ་ས་ཡ་ཏོ, པ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོཏི ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ག་ཝེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན, པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ཨ་པ་རི་ཡི་ཊྛཾ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་མྤི ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ལ་དྡྷ་མེ་ཝ ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ ཧི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ས་ཏི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡནྟི སུ་ཁཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ནི་ཙྪི་ནོ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, སུ་ཁཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་མུ་ད་ཡ་ཏོ, ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ན་ཏོ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏོ ཙ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ སུ་ཁ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ. ཛ་ཉྙཱཏི ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ‘‘སུ་བྷ་སུ་ཁ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་ཀཱ་རཾ ཝི་ཝི་དྷཾ ནི་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ཙྪི་ནོ་ཏི ཨཱ་རོ་པེ་ཏཱི་ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན སུ་ཏྟེཏི ས་ཀྐ་པ་ཉྷ་སུ་ཏྟེ. (དཱི. ནི. ༢.༣༥༨) ཏ་ཏྠ ཧི ‘‘ཚ་ནྡོ ཁོ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཨི་ནྡ, ཝི་ཏ་ཀྐ་ནི་དཱ་ནོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཧཱ་ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟེ.‘‘ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪི་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཝི་ནི་ཙྪཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ’’ཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཀ་ར་ཎ་སཱ་དྷ་ན་མཱ་ཧ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ.
ཚ་ནྡ་ན་ཊྛེ་ན ཚ་ནྡོ, ཨེ་ཝཾ ར་ཉྫ་ན་ཊྛེ་ན རཱ་གོ, སྭཱ་ཡཾ ཨ་ནཱ་སེ་ཝ་ན་ཏཱ་ཡ མ་ནྡོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་བྦ་ལ་རཱ་ག་སྶཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནཾ. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཨི་ད’’ནྟི ཧི ཏ་ཎྷཱ་གཱ་ཧོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཏྟ་གྒཱ་ཧ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མ’’ནྟི, ‘‘བ་ལ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཙ ཏེ་སཾ གཱ་ཧཱ་ནཾ ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་མཱ་ཧ. ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎནྟི ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མ’’ནྟི བ་ལ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ཊྛ་སྶ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡ་གྒཱ་ཧ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་ཉྙཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཋཱ་ནཾ, ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟོ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་ནོ ཡ་སྶ ཝ་སེ་ན པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནོ ཧོ་ཏི པུ་གྒ་ལོ, སོ དྷ་མྨོ ཨ་ས་ཧ་ན་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡེ་ན. ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎེ པ་ན ཡ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཡོ་ག་ཏོ པུ་གྒ་ལོ མ་ཙྪ་རོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ, ཀ་མྨཾ ཝཱ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ, མ་ཙྪེ་རོ དྷ་མྨོ. མ་ཙྪ་རི་ཡ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ད་རེ་ན ར་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ར་ཀྑོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ར…པེ… སུ་ཊྛུ ར་ཀྑ་ཎ’’ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ར་ཎཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ, ཨ་དྷི་ཀཾ ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ བྷོ་གཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་སྶཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི. པ་ར་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠནྟི མཱ་ར་ཎཱ་དི་ནཱ པ་རེ་སཾ ཝི་བཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ཨཱ་དཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་དཱ་ནཾ, ད་ཎྜ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ད་ཎྜཱ་དཱ་ནཾ, ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ར་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ. ས་ཏྠཱ་དཱ་ནེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཧ་ཏྠ་པ་རཱ་མཱ་སཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀ་ལ་ཧོ ཀཱ་ཡ་ཀ་ལ་ཧོ. མ་མྨ་གྷ་ཊྚ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀ་ལ་ཧོ ཝཱ་ཙཱ་ཀ་ལ་ཧོ. ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་རཱུ་པཾ ག་ཎྷཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ. ཝི་རུ་དྡྷཾ ཝ་ད་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་ཝཱ་དོ. ཏུ་ཝཾ ཏུ་ཝནྟི ཨ་གཱ་ར་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཏུ་ཝཾ ཏུ་ཝཾ, ས་བྦེ་ཏེ ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟཱ དོ་ས་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༠༤).
༡༡༢. དེ་ས་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་སཱིཏི ‘‘ཏ་ཎྷཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ དེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ལོ་མ་ན་ཡེ་ན པུ་ན ‘‘ཨཱ་ར་ཀྑཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨཱ་ར་བྷ་ནྟོ ནི་ཝ་ཏྟེ་སི. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀ་རཱ་ག་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ, ཏ་ཏྠ ར་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ར་མ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་རཱ་གོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ ར་ཉྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ རཱུ་པཱ་དི་ཏ་ཎྷཱ་ཝ ཀཱ་མེ་སུ ཏ་ཎྷཱ་ཏི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ. བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏྠི ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན བྷ་ཝོ, ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ. ཝི་བྷ་ཝ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཝི་བྷ་ཝོ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན, ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ ཝི་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱཏི ‘‘ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡོ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ, ཡ་དི་དཾ ཏ་ཎྷཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༠༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཏ་ཎྷཱ ཙ ‘‘ཏ་ཎྷཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༠༣) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཏ་ཎྷཱ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ དྭེ དྷ་མྨཱ. ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཙ. དྭཱི་ཧི ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ཧཱིཏི དྭཱི་ཧི བྷཱ་གེ་ཧི. དྭཱི་ཧི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ཧི ས་མོ་ས་ར་ནྟི ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མཾ ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨི་ཏོ་ཏི ས་མོ་ས་ར་ཎཾ, པ་ཙྩ་ཡོ, ཨེ་ཀཾ ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ཨེ་ཏཱ་ས་ནྟི ཨེ་ཀ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ. ཀེ་ན པ་ན ཨེ་ཀ་ས་མོ་ས་ར་ཎཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. དྭེ་པི ཧི ཏ་ཎྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨོ་ས་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ས་མ་ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨོ་ས་ར་ཎ ས་མོ་ས་ར་ཎཾ. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མཾ ས་ཧ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨོ་ས་ར་ཎ་ཀ་པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ས་མོ་ས་ར་ཎཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ནཱ་མཱ’’ཏི.
༡༡༣. ས་བྦེཏི ཨུ་པྤ་ཏྟི་དྭཱ་ར་ཝ་སེ་ན བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶཱ ཨེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི ཝེ་ད་ནཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཐཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐཱ ནཱ་མ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶེ’’ཏི. བ་ཧུ་དྷཱཏི བ་ཧུ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ཡ་ཉྷི པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཙ་ཀྑུ་པ་སཱ་དཱ་དི་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཀོ ཕ་སྶོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. སེ་སཱ་ནཾ པ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ དྭཱ་རེ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཀོ ཕ་སྶོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དྷཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ ཏ་ཐེ་ཝ ཨ་ཊྛ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷ་ཝ་ངྒ་ཙུ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ. ཡཱ པ་ན ཏཱ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝེ་ད་ནཱ, ཏཱ་སཾ མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དྷཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶོ བ་ཧུ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༡༤. ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནནྟི ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ. ཨ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱཏི ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ས་ཉྫཱ་ན་ནཱ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎ་ཝི་ཛཱ་ན་ན་བྷཱ་ཝཱ. ཏེ ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་དྷུ་རེ་ན ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་དི་རཱུ་པེ་ན ཨཱ་ཀི་རི་ཡ་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏེ་ཡེ་ཝཱཏི ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཏེ ཨེ་ཝ ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རཱ. སཱ་དྷུ་ཀཾ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནཱཏི ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཝི་ཡ པ་ཀཱ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ. ཏཾ ཏཾ ལཱི་ན་མ་ཏྠཾ ག་མེ་ནྟཱིཏི ‘‘ཨ་རཱུ་པ་ཊྛོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁ་ན་མ་ན་ཊྛོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཏཾ ཏཾ ལཱི་ནཾ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་མ་ཏྠཾ ག་མེ་ནྟི ཉཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ལི་ངྒཱ་ནི. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ་ཏོཏི ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་དི་ཀ་སྶ ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ. ནི་མཱི་ཡ་ནྟི ཨ་ནུ་མཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན, ཝེ་ད་ཡི་ཏཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཙ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་དྡེ་སཱ. ཏ་སྨཱཏི ‘‘ཨ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ས་ཏི. ཡ་སྨཱ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཨ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཨེ་ཏྠ པཱ་ལི༹་པ་དེ ཨ་ཏྠོ.
ནཱ་མ་ས་མཱུ་ཧ་སྶཱཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ན་མ་ན་ཊྛེ་ན ‘‘ནཱ་མ’’ནྟི ལ་དྡྷ་ས་མ་ཉྙ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་པུ་ཉྫ་སྶ. པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ‘‘ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་ཀ་ལཱ་པོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ ཧོ་ཏི. ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཧི སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཝི་བྷ་ཛ་ནེ ‘‘ཡཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏ་ཏྟ’’ནྟི (ཝི་བྷ. ༢༤༩ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡེ) ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཨ་ས་ཏཱིཏི ཨ་ས་ནྟེ་སུ. ཝ་ཙ་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཧི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁ་ནྡྷེ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱཏི ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཙེ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ་ཏི ཨི་མེ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ཉྙི་ཏེ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ དྷ་མྨེ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ‘‘མ་ནོ་དྭཱ་རེ’’ཏི ཝི་སེ་སི་ཏཾ. ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶ་ཝེ་ཝ་ཙ་ནོཏི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་མུ་ཁེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶོ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མོ. སོཏི མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ. པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ ཙ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་བྦྷ་ན་ཏོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏེ་ཝ, ཨ་ཡཾ པ་ན ན་ཡོ ཨི་དྷ ན ཨི་ཙྪི་ཏོ ཝེ་ད་ནཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་སྶ ཛོ་ཏི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ‘‘པ་ཉྩ་པ་སཱ་དེ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ན ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན ཝི་ནཱ པ་ཉྩ་པ་སཱ་དེ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ས་མྦྷ་ཝོ ཨ་ཏྠི. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནཱ་མ ཀ་དཱ་ཙི་པི ན་ཏྠཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཡ་ཐཱ་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་མྦ་རུ་ཀྑེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོཏི ཀེ་ཝ་ལཾ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ཏོ. ཏ་སྶཱཏི མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་སྶ.
ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཏ་རཱ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ས་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་སྶེ་ཝ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ རུ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་རོ. སོ ཨེ་ཝ རུ་པྤ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝ་ཏྠུ་ས་པྤ་ཊི་གྷཱ་དི་ཀཾ ཏཾ ཏཾ ལཱི་ན་མ་ཏྠཾ ག་མེ་ཏཱི་ཏི ལི་ངྒཾ. ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཧེ་ཏུ་ཏོ ནི་མི་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་དྡེ་སོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་ཧ་ན་ནཾ པ་ཊི་གྷོ, ཏ་ཏོ པ་ཊི་གྷ་ཏོ ཛཱ་ཏོ པ་ཊི་གྷ་ས་མྥ་སྶོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་པྤ་ཊི་གྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ. ཏ་སྶཱཏི པ་ཊི་གྷ་ས་མྥ་སྶ་སྶ. སེ་སཾ པ་ཋ་མ་པ་ཉྷེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱཏི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ས་མྥ་སྶོ པ་ཊི་གྷ་ས་མྥ་སྶོ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ཝ་སེ་ན.
ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན པ་ཙྩེ་ཀཾ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ. ཏེ་སནྟི ཕ་སྶཱ་ནཾ. ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོཏི ཝི་སེ་སཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. ད་སྶེ་ཏུནྟི བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ ད་སྶེ་ཏུཾ. ཨེ་སེ་ཝ ཧེ་ཏཱུཏི ཨེ་ས ཚ་སུ་པི དྭཱ་རེ་སུ པ་ཝ་ཏྟོ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཧེ་ཏུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཕ་སྶཱ་ནཾ. ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ ཁ་ནྡྷཱཏི ཕ་སྶེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་ད་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶཱ་པི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ར་ཏོ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶེཔི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ་པཱིཏི ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ་པི. སོ ཕ་སྶོཏི པ་ཊི་གྷ་ས་མྥ་སྶོ. བ་ཧུ་དྷཱཏི བ་ཧུ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་པཱ་ཀ་ནཱ་མཾ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་སྶ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཀི་ཙྩཾ, ཏཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན. ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀི་ཙྩཾ, ཏཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ན ནཱ་མཾ ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. རཱུ་པཾ པ་ན ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶཱ་དི་ཀ་སྶ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཚ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཏ་སྶ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་སྶ པ་ན ཏཱ་ནི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་ནི, དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྩ ཏ་ཐཱ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཾ པ་ན མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ བ་ཧུ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
༡༡༥. པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་མུ་ཁེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷི ན ཨོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧི བཱ་ཧི་ར་ཏོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་པི ཨ་ཏྠ་ཏོ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཝི་སི་ཏྭཱ…པེ… ན ཝ་ཏྟི་སྶ་ཐཱ’’ཏི. སུ་དྡྷནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཨ་མི་སྶི་ཏཾ ཝི་ར་ཧི་ཏཾ. ‘‘ཨ་ཝ་སེ་ས’’ནྟི ཨི་དཾ ནཱ་མཱ་པེ་ཀྑཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི ཨི་མཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཨོ་ཀྐ་ནྟནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན, མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཝཱ པ་ཋ་མཱ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་ཏི་ཎྞཾ. ཝོ་ཀྐ་མི་སྶ་ཐཱཏི ས་ནྟ་ཏི་ཝི་ཙྪེ་དཾ ཝི་ནཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་མི་སྶ་ཐ, ཏཾ པ་ན མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙུ་ཏི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨ་སྶཱཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ནི་རོ་དྷེ་ནཱ’’ཏི, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ནི་རོ་དྷེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་ཏོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ, ཏ་ཏོ དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ནི་རོ་དྷེ་ན ཙུ་ཏི ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ནྟ་རེཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ སོ་ལ༹་ས་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཀཱ་ལེ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ན་ཏྠཱིཏི ཨེ་ཏྠ དཱ་ར་ཀ་སྶ ཏཱ་ཝ མ་ར་ཎ་ནྟ་རཱ་ཡོ མཱ ཧོ་ཏུ ཏ་དཱ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, མཱ་ཏུ པ་ན ཀ་ཐཾ ཏ་དཱ མ་ར་ཎ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི? ཏཾ ཏཾ ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་ད་ནྟ་རེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨཱ་ཡ ག་བྦྷ་གྒ་ཧ་ཎ་སྶེ་ཝ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷི ཨ་ནོ་ཀཱ་སོ ནཱ་མཱ’’ཏི, ཙུ་ཏི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི ཝ་ད་ཏི. ཏཱ་ནི ཧི ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི ནཱ་མ, ན ཨུ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པ་ཙྪཱ ས་མུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཧཱ་ར་ཛཱ་ནཾ པ་ན ཏ་དཱ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨེ་ཝ. ཡཱ་ནི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཏི་ཝི་དྷཱ་ནི ཏ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི, ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི, བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ནཱི་ཏི. ཏེ་སུ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ་ར་ས་མ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ་ནི བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ‘‘བྷ་ཉྫ་མཱ་ནོ དྷ་མྨོ བྷ་ཉྫ་མཱ་ན་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ, ཨུ་པྤཱ་དེ, པ་ན ཋི་ཏི་ཡ་ཉྩ ན ན ས་ཀྐཱ་ཏི ‘‘ས་ཏྟ་ར་ས་མ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ, ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཙ དྷ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་མྤི དཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏ་སྶེ་ཝ ཧི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི. ཏེ་ཧི རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ བ་ལ་ཝ་ཏ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ས་ཏྟ་ར་ས་མ་སྶ…པེ… པ་ཝ་ཏྟི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཝེ་ཎཱི གྷ་ཊི་ཡ་ཏཱིཏི ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀ་མྨ་ཛ་སྶ རཱུ་པ་པ་ཝེ་ཎཱི ས་མྦ་ནྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཉྷི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་ཏོ ཡཱ་ཝ སོ་ལ༹་ས་མཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟཾ, ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཋི་ཏི་བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཡོ ཏ་ཡོ ཁ་ཎཱ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཏཱི་སུ ཏཱི་སུ ཁ་ཎེ་སུ ས་མ་ཏིཾ་ས ས་མ་ཏིཾ་ས ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་ཏི སོ་ལ༹་ས་ཏི་ཀཱ ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཏ་ཏོ པ་རེ་སུ་པི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཀ་མྨ་ཛ་སྶ རཱུ་པ་པ་ཝེ་ཎཱི ས་མྦ་ནྡྷཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཙེ པ་ན ན ས་ཀྐོ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པཱ་ནི ས་ཏྟ་ར་ས་མ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཾ དཱ་ཏུཾ ས་ཙེ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཡ་དི ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་ཏོ ས་ཏྟ་ར་ས་མཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ སི་ཡཱ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་སུ་པི ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་གེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ་སུ. ཏ་ཐཱ ས་ཏི ན་ཏྠེ་ཝ ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ཝེ་ཎཱི ན གྷ་ཊི་ཡ་ཏེ་ཝ, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཝི་ཙྪི་ཛྫ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝོ་ཀྐ་མ་ཏི་ཏི་ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱཏི ཨི་ཏྠཾ་པ་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ. ཡཱ་དི་སོ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཙ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨ་ནཱུ་ནཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫི་སྶ་ཐཱཏི ས་ནྟཱ་ན་ཝི་ཙྪེ་དེ་ན ཝི་ཙྪི་ནྡེ་ཡྻ. སུ་དྡྷཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མེ་ཝཱཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ར་ཧི་ཏཾ ཀེ་ཝ་ལཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མེ་ཝ. ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི ཝུ་ཌྜྷི. ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི ཝི་རཱུ་ལ༹ྷི. མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི ཝེ་པུ་ལླཾ. ཏཱ་ནི ཙ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་ཋ་མཱ་དི་ཝ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཋ་མ་ཝ་ཡ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝཱ-ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་དྭ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝཱཏི ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ཀ་པྤི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ, ཨི་སྶ་རཱ་དཱི་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་དཾ, ན ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཕ་སྶཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་པ་དཾ པ་ཊི་ཡོ་གཱི་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་པ་ད་ཏྟཱ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་སེ་ཝ ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ་པི ས་བྦ་པ་དེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨི་དཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མེ་ཝ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཨོ་པ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝི་ཡ ས་མུ་དི་ཏ་སྶཱ་པི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཨ་ཏྟ་ཀི་ཙྩཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏྭཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧ་ཎཾ. པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀེཏི པུ་བྦ་ངྒ་མེ་ཝ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྷི ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི. (དྷ. པ. ༡; ནེ་ཏྟི. ༩༠, ༩༢; པེ་ཊ་ཀོ. ༡༣, ༨༣) བ་ཧུ་དྷཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
ཀ་ཐཾ? ཝི་པཱ་ཀ་ནཱ་མ་སྶ ཧི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ན་ཝ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ན་ཝ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཾ སེ་ས་རཱུ་པ་སྶ ཨི་མེ་སུ ན་ཝ་སུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སེ་སེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟ་རཱུ་པ་སྶ, པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཀ་མྨ་ཛ་སྶ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དྷཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་ས་ཉྷི པ་ཋ་མ་བྷ་ཝ་ངྒ་ཏོ པ་བྷུ་ཏི ས་བྦ་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ན་ཡེ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ནེ ས་བྦཱ་པི མ་ཧཱ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ནེ་ཏ་བྦཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? སུ་ཏྟ་ཏོ, ཡུ་ཏྟི་ཏོ ཙ. པཱ་ལི༹་ཡ་ཉྷི ‘‘ཙི་ཏྟཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དྷ. ས. མཱ་ཏི་ཀཱ ༦༢) ན་ཡེ་ན བ་ཧུ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཡུ་ཏྟི་ཏོ པ་ན ཨི་དྷ ཙི་ཏྟ་ཛེ་ན རཱུ་པེ་ན དི་ཊྛེ་ན ཨ་དི་ཊྛ་སྶཱ་པི རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཙི་ཏྟེ་ཧི པ་ས་ནྣེ, ཨ་པྤ་ས་ནྣེ ཝཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ་ནི རཱུ་པཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི དི་ཊྛཱ་ནི, དི་ཊྛེ་ན ཙ ཨ་དི་ཊྛ་སྶ ཨ་ནུ་མཱ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཨི་དྷ ‘‘དི་ཊྛེ་ན ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པེ་ན ཨ་དི་ཊྛ་སྶཱ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཙྩེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶཱ་པི ཧི རཱུ་པ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཝི་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ པ་ཊྛཱ་ནེ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི.
༡༡༦. ཨི་དྷ ས་མུ་ད་ཡ-ས་དྡོ ས་མུ་དཱ་ཡ-ས་དྡོ ཝི་ཡ ས་མཱུ་ཧ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དུ་ཀྑ་རཱ་སི་ས་མྦྷ་ཝོ’’ཏི. ཨེ་ཀ་ཀོཏི ཨ་ས་ཧཱ་ཡོ རཱ་ཛ་པ་རི་སཱ་ར་ཧི་ཏོ. པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ ཏེ རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་མྷེ་ཧི ཝི་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་རི་སཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི ཧི རཱ་ཛཱ. ཨ་ཏྠ་ཏོཏི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཏོ ཨ་ཝ་ད་ནྟ་མྤི ཝ་ད་ཏི ཝི་ཡ. ‘‘ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཏ་ནྣི་སྶ་ཡོ་པི ག་ཧི་ཏོ ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶ་ཡོ་པི ‘‘ནི་སྶ་ཡོ’’ ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་སི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་སྶེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. བ་ཧུ་དྷཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཐཾ? ནཱ་མཾ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ས་ཏྟ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཀི་ཉྩི པ་ནེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན, ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ན ནཱ་མཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཚ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཀི་ཉྩི པ་ནེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན, ཀི་ཉྩི ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཁོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝ, ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ. རཱུ་པ་ཏོ པ་ན ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཚ་དྷཱ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཛྫི་ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཧ ཏེ་ཧེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མྤི རཱུ་པཾ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་བྷེ་ད་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ བ་ཧུ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཡྭཱ་ཡ་མ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ, ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, སོ ཀ་དཱ་ཙི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ སཱ་ཏི་ས་ཡོ, ཀ་དཱ་ཙི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ, ཀ་དཱ་ཙི ཨུ་བྷི་ནྣཾ ས་དི་སོ་ཏི ཏི་ཝི་དྷོ་པི སོ ‘‘ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ’’ཏི པ་དེ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎེ…པེ… པ་ཝ་ཏྟེ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ཡ་མི་ད་མྤི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནི་སྶ་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན ས་བྦཱ སཾ་སཱ་ར་ཝ་ཊྚ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན…པེ… པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནེ་ཝ, ན ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཀཱ་ར་ཀ་ཝེ་ད་ཀ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ, ཨི་སྶ་རཱ་དི་ནཱ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉྷེ་ཏཾ པ་དཾ.
ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀི་ཙྩཱཏི དཱ་སཱ་དཱི་སུ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ཀཱ་དི-ས་དྡཱ ཝི་ཡ ཨ་ཏ་ཐ་ཏྟཱ ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་སྶ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠཾ ཨ་དི་སྭཱ’’ཏི. ཝོ་ཧཱ་ར་སྶཱཏི ཝོ་ཧ་ར་ཎ་མ་ཏྟ་སྶ. པ་ཐོཏི པ་ཝ་ཏྟི་མ་གྒོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ས་ཡོ. ཡ་སྨཱ ས་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལོ ‘‘ས་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ས་མྤ་ཛཱ་ན་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ནོ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀཱ་ར་ཎཱ་པ་དེ་ས་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟི ནི་རུ་ཏྟཱི་ཏི. ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཀཱ་ར་ཏོ ཉཱ་པ་ན་ཏོ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སོ ཨེ་ཝ ཧི ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘བྱ་ཏྟོ’’ཏི ཙ ‘‘མེ་དྷཱ་ཝཱི’’ཏི ཙ པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. པ་ཎྜི་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ན པ་ཎྜི་ཏོ, ཝེ་ཡྻ་ཏྟི་ཡ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ བྱ་ཏྟོཏི པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི. ཡ་སྨཱ ཨི་དྷ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་ན་ཏྠཱ་ནི. ས་བྦ་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀེ་སུ་ཙི ཝ་ཙ་ན་ཝི་སེ་སེ་སུ ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་ས་དྡེ་ཧི ས་བྦཱ་ནི ཝ་ཙ་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་ས་ན་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཡ་མ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་དྷི-ས་དྡོ ཨུ་པ་རི་བྷཱ་ཝེ, ཨུ་པ་རི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀ་སྶ ཨུ་པ་རི? པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶཱ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཡ་མ་ཏྠོ. ཨ་དྷཱི་ནཾ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཀེ་ན ཨ་དྷཱི་ནཾ? ཨ་ཏྠེ་ན. ཏ་ཐཱ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སེ་ན ནི་ཙྪི་ཏཾ, ནི་ཡ་ཏཾ ཝཱ ཝ་ཙ་ནཾ ནི་རུ་ཏྟི. པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་པུ་རི་སཱ་དི་ཏཾ་ཏཾ་པ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་པ་ན་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་པ་དཱ་ནཾ ས་བྦ་ཝ་ཙ་ནེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ སི་རི་ཝ་ཌྜྷ་ཀ་དྷ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རཱ་ན་མེ་ཝ ནི་རུ་ཏྟི་ཏཱ, ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝི་ཡ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཀཱ་རཱ་ན་མེ་ཝ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཉཱ་པེ་ནྟཱ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཏཱ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཧི་པི ནཱ་མེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་མ་གྒོ་པི ས་ཧ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏ་བྦནྟི པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦཾ, ཉེ་ཡྻ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཝ་ཊྚནྟི ཀི་ལེ་ས་ཝ་ཊྚཾ, ཀ་མྨ་ཝ་ཊྚཾ, ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚ་ནྟི ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཝ་ཊྚཾ. ཝ་ཏྟ་ཏཱིཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་ཡི་དཾ ‘‘ཛཱ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་ཏྠཱི་ཏི་པུ་རི་སཱ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཕ་སྶཱ་དི་ས་ཏྟཱ་དི་ཨི་ཏྠཱ་དི་ནཱ་མ་སྶ པ་ཉྙཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ. ཝ་ཏྠུ་པི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ་མྤི ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན, ས་ཧ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.