ཨ་ཏྟ་ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢༡. དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏྭཱ, ན ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན. སཱ ཙ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ དི་ཊྛི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན.
‘‘ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི. ཨི་ཊྛཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནོཏི ཝེ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་མུ་ཁེ་ན ས་ཉྫཱ་ན་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝོ་པི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་མི་ནཱ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྟཱ མེ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ན་ཏྟཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནོ་པི ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནོ’’ཏི. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་དྷ་མྨོ’’ཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨི་མཾ ཝཱ་དཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཧི ཝེ་ད་ནཱ་དྷ་མྨོ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཏ་སྶ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་དྷ་མྨོ ཨ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཏཾ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཏོ ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ཏ་མཱ་ཧ ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ་ག་ཏོ ཙེ་ཏ་ནོ པུ་རི་སོ་ཏི. ས་བྦེ་ས་མྤི ཏཾ སཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཾ ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ, ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ ཕུ་ཊྛ་ཏཱ་མ་ཏྟ་ཏོ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ པ་ན ཝི་སྶ་ཝི་ཏཱ་ཡ སཱ་མི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ནྟི. ཏ་སྶཱ ཝ་སེ་ན ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ་པི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྭཱ སེ་ས་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་དེ་ས་མ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི, (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡ དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཀ་ཐཱ) རཱ་ཛ་སཱུ་ད་ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ ཏ་ཏྠ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏ་སྶཱཏི ས་ཉྙཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷ་ཏྟ་ཡ་སྶ. ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཝི་སཾ་ཡོ་ག་ཛ་ནི་ཏཾ ཀ་ཉྩི ཝི་སེ་སཾ ཋཱ་ནཾ དཱི་པེ་ཏི.
༡༢༢. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཝཱ་རེ་སུ. ཏཱི་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་སཱུཏི ‘‘ཝེ་ད་ནཱ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི, ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་ད་ནོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི, ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་དྷ་མྨོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དེ་སུ ཏཱི་སུ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀེ་སུ. ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ སུ་ཁཾ ཝེ་ད་ནཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཝེ་ད་ནཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ན ཡུ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་ས་དྭ་ཡེ པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ ཡོ ཡཾ ཡཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
༡༢༣. ‘‘ཧུ་ཏྭཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི, ‘‘ཏེ་ཧི ཏེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཀཱ་ར་ཎ་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ ས་ངྑ་ཏཱ་ཏི. ཏཾ ཏཾ པ་ཙྩ་ཡནྟི ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, སུ་ཁ, ཝེ་ད་ནཱི་ཡོ ཕ་སྶོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དི་ཀཾ ཏཾ ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ནི་སྶཱ་ཡ ས་མྨཱ ས་སྶ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ, ཨུ་ཙྪེ་དཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སྶ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ས་མ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ས་དི་ས་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཱ. ཁ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱ, ཝ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཝ་ཡ་དྷ་མྨཱ ཝི་ར་ཛྫ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཝི་རཱ་ག་དྷ་མྨཱ, ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨཱ, ཙ་ཏཱུ་ཧི་པི པ་དེ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ བྷ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཡོ་ཏི…པེ… ཁ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཝི་ག་ཏོཏི ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མེ་ན ཝི་ག་ཏོ. ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝཱཏི ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ. ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སཱུཏི ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ་སུ. ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱཏི ‘‘ཨེ་སོ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝོ, དུ་ཀྑ་ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཀིཾ པ་ན ཧོ་ཏཱི, ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ བྷི་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ཨ་ནུ་མྨ་ཏྟ་ཀོ ཀ་ཐཾ པ་ཙྩེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན པུ་ཙྪ་ཏི. ཨི་ཏ་རོ ཨེ་ཝ་མྤི ཏ་སྶ ན ཧོ་ཏི ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀིཾ པ་ན ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི སུ་ཁཱ་དི་ཝི་བྷཱ་གེ་ན. སུ་ཁ་ཉྩ དུ་ཀྑ་ཉྩཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡེ་ན ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི, སུ་ཁ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ཝཱ ཏེ་ན ཀ་ཏཾ ས་ནྟ་སུ་ཁུ་མ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན. ཝོ་ཀི་ཎྞནྟི སུ་ཁཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝོ་མི་སྶ་ཀཾ. ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཝེ་ད་ནཾ ཨེ་ས དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཙ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཧི ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ས་དཱ ས་བྦ་ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ ཨ་ག་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་པི བ་ཧཱུ་ན་མྤི ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཏི ཏ་སྶ ཨ་ཝ་ས་རཾ ཨ་དེ་ནྟོ ‘‘ན ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ བ་ཧཱུ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཝི་རུ་དྡྷ་མེ་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཏེ་ན པེ་ཏཾ ན་ཀྑ་མ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་རུ་དྡྷ་ཏྟ་སཱ་དྷ་ནེ་ན་པི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན་པི པ་ཎྜི་ཏཱ་ནཾ ན རུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ དྷཱི་རཱ ན་ཀྑ་མ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
༡༢༤. ཨི་ནྡྲི་ཡ་བ་དྡྷེ་པི རཱུ་པ་པྤ་བ་ནྡྷེ ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཙི ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི སུ་དྡྷ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ་པི ཡ་ཏྠ ཀ་དཱ་ཙི ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཝི་པྥཱ་རོ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་མེ་ཝ ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཏཱ་ལ་ཝ་ཎྚེ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཝེ་ད་ནཱ་དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཝེ་ད་ནཱ་དྷ་མྨ་ཝ་ནྟེ་སུ. ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཡོ་པི ཁ་ནྡྷེ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཏྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་དྷ་མྨོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏནྟི ‘‘ཨ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི ཨ་ཧཾ་ཀཱ་རུ་པྤ་ཏྟིཾ. སཱ ཧི ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ས་ནྣི་སྶ་ཡཱ ས་ས་ཝི་སཱ་ཎ་ཏི་ཁི་ཎ་ཏཱ ཝི་ཡ ན བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཝཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱཏི ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན དེ་ས་ནཱ་དྷ་མྨེ་ན. ཀཱ་མཾ ཧེ་ཊྛཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་ཝ ཀ་ཐི་ཏཱ, ཨི་དྷ པ་ན དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་སྶ ཝ་ཊྚ་ཏོ སཱི་སུ་ཀྑི་པ་ནཱ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནི་ཡ་ཀ་ཐཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ ཀ་ཐི་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན་ནུ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཏ་ཎྷཱ, ཏཱ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཀ་སྨཱ ཨི་དྷ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ ཀ་ཐི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་སཱི་སེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་མུ་ཁེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་སུ་ཀ་སྶ ནཱ་མ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཝཱ ཀཱ་ལེ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ན ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཨཱ་དི མ་རི་ཡཱ་དཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་སྶ མ་མ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ་པི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཨི་ད་པྤ་ཙྩ་ཡཱ, ཨི་མ་སྨཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡཱཏི བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ. བྷ་ཝ་དི་ཊྛི་ཡཱཏི ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ. ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ‘‘ཨི་ཏོ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཏྟོ ཨི་དྷཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རུ་པྤ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
༡༢༦. པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ༹ྷ་སྶཱཏི བྷཱུ་ཏ་ཀ་ཐ་ན་མེ་ཏཾ, ན ཝི་སེ་ས་ནཾ. ས་བྦོ་པི ཧི དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ༹ྷོ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཝི་ཝ་ཊྚཾ ཀ་ཐེ་ནྟོཏི ཝ་ཊྚ་ཏོ ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ཊྚཾ, ཝི་མོ་ཀྑོ, ཏཾ ཀ་ཐེ་ནྟོ. ཀཱ་ར་ཀ་སྶཱཏི ས་ཏྠུ་ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ’’ཏི. སོ ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ, དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ‘‘ནེ་ཝ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སཱུཏི ས་བྦེ་སུ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ. ཏེ ཧི ས་མྨ་ས་ནཱི་ཡཱ. ན ཨ་ཉྙནྟི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ས་ཉྙཱ་དི་དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཁ་ནྡྷ་ལོ་ཀཱ་ད་ཡོ’’ཏི རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨཱ ཨེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་མཱུ་ཧོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘རཱུ་པཱ་དཱི་སུ དྷ་མྨེ་སཱུ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི དི་ཊྛི་ཏ་ཎྷཱ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན. ‘‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༤.༡༠༨; མ་ཧཱ་ནི. ༢༡, ༡༧༨; དྷ. ས. ༡༡༢༡; ཝི་བྷ. ༨༣༢, ༨༦༦) པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མ་ཉྙ་ནཱ་པི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མ་ཉྙ་ནཱ ཝི་ཡ པ་རི་ཏ་སྶ་ན་རཱུ་པཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ན་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ་ཡ་པཱི’’ཏི.
སཱ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛཱིཏི སཱ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ དི་ཊྛཱི་ཏི ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ, ཏ་ད་ཀ་ལླཾ, ཏཾ ན ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མ་སྶ དི་ཊྛཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རཱ ཨ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ དི་ཊྛཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏཱིཏི ཡོ ཝ་དེ་ཡྻ ‘‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨི་ཏི་སྶ དི་ཊྛཱི’’ཏི, ཏ་སྶ ཙེ ཝ་ཙ་ནཾ ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཨ་ར་ཧཱ ན ཀི་ཉྩི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཛཱ་ན་ཏོ ཏ་ཐཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟུ་མ་ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ. ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ན་ཡཱ་ནནྟི ‘‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ་རཱ་ནཾ. ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝཱ་རེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏཱུ’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཨཱ་དི་ཏོ ཏཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཏ་ཐེ་ཝ དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཡ་ཐཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཝཱ་རེ, པཱ་ལི༹ པ་ན ས་ངྑི་ཏྟཱ’’ཏི ཀེ་ཙི.
ཝོ་ཧཱ་རོཏི ‘‘ས་ཏྟོ ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཝོ་ཧཱ་རི་ཏ་བྦ་ཝོ་ཧཱ་རོ. ཏ་སྶ པ་ན ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨི་མེ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི དྷཱ་ཏུ་ཡོ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ནི་བྦཱ་ནཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ པ་ཉྙཱ་པི་ཡ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶཱ་པི ཁ་ནྡྷ་མུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཙ་རི་ཏ་བྦཾ ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྱཱ་མ་མ་ཏྟེ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ ས་ས་ཉྙི་མྷི ས་མ་ན་ཀེ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙ་པེ་མི ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཉྩ ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་ད’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༡.༡༠༧; ཨ. ནི. ༤.༤༥) པ་ཉྙཱ་ཝ་ཙ་རནྟི ཝཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ན་མེ་ཏཾ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ‘‘ཁ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀ’’ནྟྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཉྙཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ ཧེ་སཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝ་ཊྚཾ ཝ་ཊྚ་ཏི’’ ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ད་སྶི་ཏོ’’ཏི. ཡ་སྨཱ བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛི་སཱི་སེ་ནེ་ཏྠ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ནྟཱ་ཀུ་ལ་ཀ་པ་ད་སྶེ་ཝ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ད་སྶི་ཏོ’’ཏི སཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཐཱ པ་ནེ་ཏྠ ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཱ, ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་པི ས་མཱ་ནཱ ཨི་དྷ པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.