མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱཏི ཨོ་པ་མྨ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ. ཝཱཏི ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠེ. པ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་རེ. ཨེ་ཀེཏི ཨ་ཉྙེ. བྷོ་ནྟོཏི སཱ་དྷཱུ་ནཾ པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རོ. སཱ་དྷ་ཝོ ཧི པ་རེ ‘‘བྷོ་ནྟོ’’ཏི ཝཱ, ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ པི་ཡཱ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ’’ཏི ཝཱ ས་མཱ་ལ་པ་ནྟི. ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་བྦ་ཛྫཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ས་མ་ཎཱ. ཛཱ་ཏི་མ་ཏྟེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཎྞཾ ཝ་ད་མཱ་ནོ་པི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རཱ་ནུ་དྡེ་སི་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝཱ ཡ་ཐཱ པ་ནེ་ཀེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ཛཱ་ན་མཱ་ནཱ, པ་རེ་ཧི ཙ ཏ་ཐཱ་ས་མྦྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནཱ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཨ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏོ ཙ ན ཨ་བྷི་ས་མྦྷུ་ཎ་ནྟི, ན ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ས་བྦ་ཐཱ་པི ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤ་པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་སི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙུ་དྡེ་སི་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝཱ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཙཱ་ར་སཱི་ལ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝ་དེ་ཡྻུཾ, ན ཏ་དུ་ཏྟ་རི་ནྟི.
བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་མཱ་ར་མྦྷ་པ་དེ ས་དྡ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ་པི བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. ཨ་ཉྙོ ཧི ས་དྡ་ཀྐ་མོ ཨ་ཉྙོ ཨ་ཏྠ་ཀྐ་མོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཏ་མོ སོ བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ’’ཏི. ཏ་སྨི་ཉྷི ཝི་བྷ་ཏྟེ ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ར་མྦྷོ་པི ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མཱུ་ལ་བཱི་ཛ’’ནྟི་ཨཱ་དི. མཱུ་ལ་མེ་ཝ བཱི་ཛཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ, མཱུ་ལཾ བཱི་ཛཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི་པི མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ. སེ་སེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛནྟི པ་བྦ་བཱི་ཛཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ས་དི་ས་ཕ་ལུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝི་རུ་ཧ་ཎ་ས་མ་ཏྠེ སཱ་ར་ཕ་ལེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ བཱི་ཛ-ས་དྡོ ཏ་ད་ཏྠ་སཾ་སི་དྡྷི་ཡཱ མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཀེ་སུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི མཱུ་ལཱ་དི་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ་ན བཱི་ཛ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བཱི་ཛ་བཱི་ཛ’’ནྟི. ‘‘རཱུ་པ་རཱུ་པཾ, དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༣༢༧) ཙ ཡ་ཐཱ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ བཱི་ཛ་གཱ་མོ ཨེ་ཝ ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ན་ནུ ཨ་ཝོ་ཙུ་མྷ ‘‘མཱུ་ལ་མེ་ཝ བཱི་ཛཾ མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ, མཱུ་ལཾ བཱི་ཛཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི་པི མཱུ་ལ་བཱི་ཛ་ནྟི’’. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ན བཱི་ཛ་གཱ་མོ ནི་དྡི་ཊྛོ, དུ་ཏི་ཡེ་ན བྷཱུ་ཏ་གཱ་མོ, དུ་ཝི་དྷོ་པེ་ས སཱ་མ་ཉྙ་ནི་དྡེ་སེ་ན, མཱུ་ལ་བཱི་ཛ་ཉྩ མཱུ་ལ་བཱི་ཛ་ཉྩ མཱུ་ལ་བཱི་ཛ་ནྟི ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཝཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ནི་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཉྷེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
༡༢. ‘‘ས་ནྣི་དྷི་ཀ་ཏ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་པ་རི་བྷོ་ག’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར-ས་དྡ་སྶ ཀ་མྨ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཙ་ཡཾ་ག་མི་ནོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པེ་ན ‘‘ཨཱ་ཙ་ཡ་གཱ་མི་ནོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༠) ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་རཾ པ་རི་བྷོ་ག’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པེ་ན ‘‘ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་པ་རི་བྷོ་ག’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ས་ནྣི་དྷིཾ ཀ་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་ག་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ས་མྨཱ ཀི་ལེ་སེ ལི་ཁ་ཏཱི་ཏི ས་ལླེ་ཁོ, སུ་ཏྟ་ནྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི ཀ་པྤཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཀ་པྤི་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་མ་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་མི་སཾ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་པ་བྷོ་གཱ་ར་ཧཾ ཝ་ཏྠུ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་མི་ས་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་ས’’ནྟི. ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ས་ནྣི་དྷི་ཝ་ཏྠཱུ་ནཾ. ཨུ་ད་ཀ་ཀ་དྡ་མེཏི ཨུ་ད་ཀེ ཙ ཀ་དྡ་མེ ཙ. ཨ་ཙྪ་ཐཱཏི ནི་སཱི་ད་ཐ. གཱི་ཝཱ་ཡཱ་མ་ཀནྟི གཱི་ཝཾ ཨཱ་ཡ་མི་ཏྭཱ, ཡ་ཐཱ ཙ བྷུ་ཏྟེ ཨ་ཏི་བྷུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ གཱི་ཝཱ ཨཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙ་ཏུ་བྷཱ་ག་མ་ཏྟནྟི ཀུ་ཌུ་བ་མ་ཏྟཾ. ‘‘ཀ་པྤི་ཡ་ཀུ་ཊི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝི་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
༡༣. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྤཱིཏི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀི་ཏྟ་ན་མྤི. པ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱཏི པ་ད་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ. ཡ་སྶ པ་ན པ་ད་སྶ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཾ ཝི་ནཱ ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཏུཾ, ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་པི པ་ད་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ཏི. ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལ་ཝ་སེ་ན པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཏོ པེ་ཀྑཱ, ན་ཊ་ས་ཏྠ་ཝི་དྷི་ནཱ ན་ཊཱ་ན་ཉྩ པ་ཡོ་གོ. ན་ཊ་ས་མཱུ་ཧེ་ན པ་ན ཛ་ན་ས་མཱུ་ཧེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘ན་ཊ་ས་མ་ཛྫ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, སཱ་ར་ས་མཱ་སེ ‘‘པེ་ཀྑཱ མ་ཧ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. གྷ་ན་ཏཱ་ལ༹ཾ ནཱ་མ ད་ཎྜ་མ་ཡ་ཏཱ་ལ༹ཾ, སི་ལཱ་ས་ལཱ་ཀ་ཏཱ་ལ༹ཾ ཝཱ. ཨེ་ཀེཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སཱ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཙ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ‘‘ཨེ་ཀེ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་སུ. ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཨ་མྦ་ཎ་ཀ་ཏཱ་ལ༹ཾ ནཱ་མ རུ་ཀྑ་སཱ་ར་ད་ཎྜཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་ཨ་མྦ་ཎ་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཙ་ཏཱུ་སུ པ་སྶེ་སུ ཙ་མྨེ་ན ཨོ་ན་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཾ. ཨ་བྦྷོ་ཀྐི་ར་ཎཾ ར་ངྒ་བ་ལཱི་ཀ་ར་ཎཾ, ཡཱ ‘‘ན་ནྡཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སོ་བྷ་ན་ཀ་རནྟི སོ་བྷ་ན་ཀ་ར་ཎཾ, ‘‘སོ་བྷ་ན་གྷ་ར་ཀ’’ནྟི སཱ་ར་ས་མཱ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཎྜཱ་ལཱ་ན་མི་ད་ནྟི ཙ་ཎྜཱ་ལཾ. སཱ་ཎེ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཏེ་མེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀོ་ཊ་ན་ཀཱི་ལཱ༹ སཱ་ཎ་དྷོ་ཝ་ནཾ. ཨི་ནྡ་ཛཱ་ལེ་ནཱཏི ཨ་ཊྛི་དྷོ་ཝ་ན་མ་ནྟཾ པ་རི་ཛ་པྤི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ པ་རེ ཨ་ཊྛཱི་ནི་ཡེ་ཝ པ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཙཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པ་ན་མཱ་ཡཱ་ཡ. ས་ཀ་ཊ་བྱཱུ་ཧཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཙ་ཀྐ་པ་དུ་མ་ཀ་ལཱི༹་ར་བྱཱུ་ཧཱ་དིཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༡༤. པ་དཱ་ནཱིཏི སཱ་རཱི་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ད་ས་པ་དཾ ནཱ་མ དྭཱི་ཧི པ་ནྟཱི་ཧི ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་དེ་ཧི ཀཱི་ལ༹་ན་ཛཱུ་ཏཾ. པཱ་ས་ཀཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཚ་སུ པ་སྶེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཡཱ་ཝ ཚ་ཀྐཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཀཱི་ལ༹་ན་ཀཾ, ཏཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ཨེ་ཀ་ཀཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཱ་རི་ཡོ ཨ་པ་ནེ་ནྟཱ ཨུ་པ་ནེ་ནྟཱ ཙ ཀཱི་ལ༹་ནྟི. གྷ་ཊེ་ན ཀཱི་ལཱ༹ གྷ་ཊི་ཀཱཏི ཨེ་ཀེ. བ་ཧཱུ་སུ ས་ལཱ་ཀཱ་སུ ཝི་སེ་ས་ར་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ས་ལཱ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱ་སུ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་ན ཏ་སྶེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཾ ས་ལཱ་ཀ་ཧ་ཏྠནྟི ཨེ་ཀེ. པ་ཎྞེ་ན ཝཾ་སཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏཱ ནཱ་ལི༹་ཀཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏཾ དྷ་མ་ནྟཱ’’ཏི. ‘‘པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ མུ་ཁཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ན་ཊྛ་མུ་ཏྟི ལཱ་བྷཱ་ལཱ་བྷཱ་དི་ཛཱ་ན་ན་ཀཱི་ལཱ༹ ཨ་ཀྑ་རི་ཀཱ’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཝཱ་དི་ཏཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ན་ཙྩ་ནཾ གཱ་ཡ་ནཾ ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཝ་ཛྫཾ’’ ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཛ་ཡོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ པ་རཱ་ཛ་ཡོ’’ཏི ཛ་ཡ་པ་རཱ་ཛ་ཡེ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ པ་ཡོ་ག་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཧཱ་ར་པ་ཐཱ་དཱི་ན་མྤི ཛཱུ་ཏ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ངྒ་ཙཱི་རཱ་དཱི་ཧི་པི ཝཾ་སཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ཏ་བྦ་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཨ་སི་དྡྷི་ཛ་ཡ་པ་རཱ་ཛ་ཡཱ་ཝ་ཧོ པ་ཡོ་གོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཝ་ཛྫ’’ནྟི ཙ ཀཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ས་དི་ས་ཏཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནེ་ཧི ཛ་ཡ་པ་རཱ་ཛ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཛཱུ་ཏ་ཀཱི་ལི༹་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
༡༥. ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ་རི་མཱ་ནི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནི. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩོ་ཝ པ་ལླ་ངྐོ’’ཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སེ. ཝཱ་ན་ཝི་ཙི་ཏྟནྟི བྷི་ཏྟི་ཙྪ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ་ནེ་ན ཝི་ཙི་ཏྲཾ. རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལ་ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལ་པོ་ཊ་ཀཱི་ཏཱུ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཎྞཾ ཏཱུ་ལཱ་ནཾ. ཨུ་དྡ་ལོ་མི་ཡཾ ཀེ་ཙཱིཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སཱ་ཙ་རི་ཡཱ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཱ་སི་ནོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མི་ཡཾ. ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཊྚི་སྶ་མ་ཡནྟི ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ་ཊ་མ་ཡཾ. སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻནྟི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦ་ན་ར་ཧི་ཏཾ. ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦ་ན་ར་ཧི་ཏཱ་པི ཏཱུ་ལི་ཀཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ‘‘ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཡཱ་ནི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱ་ནི, ཏཱ་ནི བྷཱུ་མ་ཏྠ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་སུ ཙ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨེ་ཧཱིཏི ཨ་ཛི་ན་མི་ག་ཙ་མྨེ་ཧི. ཏཱ་ནི ཀི་ར ཙ་མྨཱ་ནི སུ་ཁུ་མཱ་ནི, ཏ་སྨཱ དུ་པ་ཊྚ་ཏི་པ་ཊྚཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སི་བྦ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎཱི’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཝི་ན་ཡེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.
༡༦. ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ན བྷེ་ས་ཛྫཾ མ་ཎྜ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. མཱ་ལཱ-ས་དྡོ སཱ་ས་ནེ སུ་དྡྷ་པུ་པྥེ་སུ་པི ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་དྡྷ་མཱ་ལཱ ཝཱ’’ཏི. མ་ཏྟི་ཀ་ཀ་ཀྐནྟི ཨོ་ས་དྷེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཡོ་ག་མ་ཏྟི་ཀ་ཀ་ཀྐཾ. ཙ་ལི་ཏེཏི ཀུ་པི་ཏེ. ལོ་ཧི་ཏེ ས་ནྣི་སི་ནྣེཏི དུ་ཊྛ་ལོ་ཧི་ཏེ ཁཱི་ཎེ.
༡༧. དུ་གྒ་ཏི་ཏོ སཾ་སཱ་ར་ཏོ ཙ ནི་ཡྻཱ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནཾ, ས་གྒ་མ་གྒོ མོ་ཀྑ་མ་གྒོ ཙ. ཏཾ ནི་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི, ནི་ཡྻཱ་ནེ ཝཱ ནི་ཡུ་ཏྟཱ, ནི་ཡྻཱ་ནཾ ཝཱ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཨེ་ཏི་སྶཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨཱི-ཀཱ་ར་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ, ཡ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཀ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ ཝེ་ར་མ་ཎི. ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ, ཏ་སྶཱ བྷཱ་ཝོ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱཏི ཏི་རོ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ. ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེཏི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ. ས་ཧ ཨ་ཏྠེ་ནཱ་ཏི སཱ་ཏྠ་ཀཾ, ཧི་ཏ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝི་སི་ཁཱཏི གྷ་ར་ས་ནྣི་ཝེ་སོ, ཝི་སི་ཁཱ་ག་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཏ་ནྣི་ཝཱ་སི་ནོ ག་ཧི་ཏཱ ‘‘གཱ་མོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘སཱུ་རཱ ས་མ་ཏྠཱ’’ཏི, ‘‘ས་དྡྷཱ པ་ས་ནྣཱ’’ཏི ཙ. ཀུ་མྦྷ་ཊྛཱ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན ཀུ་མྦྷ་དཱ་སི་ཡོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀུ་མྦྷ་དཱ་སཱི་ཀ་ཐཱ ཝཱ’’ཏི. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཋི་ཏི་ས་མྦྷཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀཾ ཨ་ཀྑཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ལོ་ཀ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱ.
༡༨. ས་ཧི་ཏནྟི པུ་བྦཱ་པ་རཱ་ཝི་རུ་དྡྷཾ.
༡༩. དཱུ་ཏ་སྶ ཀ་མྨཾ དཱུ་ཏེ་ཡྻཾ, ཏ་སྶ ཀ་ཐཱ དཱུ་ཏེ་ཡྻ་ཀ་ཐཱ.
༢༠. ཏི་ཝི་དྷེ་ནཱཏི སཱ་མ་ནྟ་ཛ་པྤ་ན་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་བྷེ་ད་ཏོ ཏི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན. ཝི་མྷཱ་པ་ཡ་ནྟཱིཏི ‘‘ཨ་ཧོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་པུ་རི་སོ’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནི པ་རེ་སཾ ཝི་མྷ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི. ལ་པ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, དཱ་ཡ་ཀཾ ཝཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ སོ ཀི་ཉྩི ད་དཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་ཀྐཱ་ཙེ་ཏྭཱ ཀ་ཐེ་ནྟི. ནི་མི་ཏྟེ་ན ཙ་ར་ནྟི, ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ནེ་མི་ཏྟི་ཀཱ ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཙ པ་རེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ དཱ་ན་ས་ཉྙུ་པྤཱ་ད་ཀཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་པྤིཾ་ས་ནྟཱི་ཏི ནི་པྤེ་སཱ, ནི་པྤེ་སཱ་ཡེ་ཝ ནི་པྤེ་སི་ཀཱ, ནི་པྤེ་སོ་ཏི ཙ ས་ཋ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་ཏྠཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ཁུཾ་ས་ནུ་པྤ་ཎྜ་ན་པ་ར་པི་ཊྛི་མཾ་སི་ཀ་ཏཱ་དི.
མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.