༡. བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡ་ད་ཏྠཾ སཱ ཨི་དྷ ད་སྶི་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

༡. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ནི་དཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ནི་དཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ པ་ད་ཏོ པ་ད་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ར་ཏོ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ནཱ་མ དེ་ས་ནཱ་ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཾ ལོ་ཀི་ཡཱ ‘‘ཨུ་མྨུ་གྒྷཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སོ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ནི་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན, ནི་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ན ས་ངྒཱི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ནི་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ པ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི ནི་པཱ་ཏ་པ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘མེ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡ-ཙ-ས་དྡཱ་ནཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་ད་བྷཱ་ཝོ, ཝ་ཏྟ་བྦོ, ན ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཏེ་སཾ ན་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ད་ཝ་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཊི-ས་དྡཱ་ནཾ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ. ‘‘པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ’’ཏི པ་དཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ, ན པ་ན པ་ད་ཝི་གྒ་ཧོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་དཱ་ནི ཙ པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཙ པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ, པ་ད་ཝི་གྒ་ཧོ ཙ པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཙ པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོཏི ཝཱ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ད་པ་ད་ཝི་གྒ་ཧཱ་པི པ་ད་ཝི་བྷཱ་ག ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་ད་ཝི་གྒ་ཧོ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ པ་དེ་སུ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཨ་ཏྠ་ཏོཏི པ་ད་ཏྠ་ཏོ. ཏཾ པ་ན པ་ད་ཏྠཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཀྐ་མེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡ་སྶ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ས་དྡོ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་ད་མ་ཏྠ་པུ་ཙྪཱ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨེ་ཝཾ་ག་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ. ག་ཏ-ས་དྡོ ཧི པ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཏ་ཐཱ ཝི་དྷཱ་ཀཱ་ར-ས་དྡཱ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་དྷ་ཡུ་ཏྟ་ག་ཏ-ས་དྡེ ལོ་ཀི་ཡཱ པ་ཀཱ་ར་ཏྠེ ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ, ཀིཾ ནུ ཁོ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ’’ཏི, ‘‘ཨེ་ཝཾ སུ ཏེ སུ་ནྷཱ་ཏཱ སུ་ཝི་ལི་ཏྟཱ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶུ, ཨཱ་མུ་ཏྟ་མཱ་ལཱ་བྷ་ར་ཎཱ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ་ཏི? ནོ ཧི་དཾ བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ པུ་ཙྪཱ་ཡཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ པ་རི་མཱ་ཎེ. ན་ནུ ཙ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ, ཨེ་ཝཾ སུ ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན པུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཏི? ན, ཝི་སེ་ས་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧེ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཡ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཁོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ན ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏེ་ན མ་ཙྩེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་མཱ་དཱི་སུ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཡ་ཐཱ་པི…པེ… བ་ཧུ’’ནྟི? ཨེ་ཏྠ པུ་པྥ་རཱ་སི་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏོ མ་ནུ་སྶུ་པ་པ་ཏྟི་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དི་དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ སོ་བྷཱ་སུ་ག་ནྡྷ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ མཱ་ལཱ་གུ་ཎ་ས་དི་སི་ཡོ པ་ཧཱུ་ཏཱ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ མ་རི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ མ་ཙྩེ་ན ས་ཏྟེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཛོ་དི་ཏ་ཏྟཱ པུ་པྥ་རཱ་སི་མཱ་ལཱ་གུ་ཎཱ་ཝ ཨུ་པ་མཱ, ཏེ་སཾ ཨུ་པ་མཱ་ཀཱ་རོ ཡ་ཐཱ-ས་དྡེ་ན ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཨུ་པ་མཱ་ཀཱ་ར་ནི་ག་མ་ན་ཏྠོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ. སོ པ་ན ཨུ་པ་མཱ་ཀཱ་རོ ནི་ཡ་མི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་མཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི.

ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་དི་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཱ་ཡ ཨཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡོ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་དི་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་དེ་སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ…པེ… ཨུ་པ་དེ་སེ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སུ་ག་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཏ་ཏྠ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎཱ་ནཾ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཧཾ་ས་ནཾ ཨུ་ད་གྒ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཾ, ཡོ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ནཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ག་ར་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སོ ཙ ག་ར་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ‘‘ཝ་ས་ལཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཁུཾ་ས་ན་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ ཨི་དྷ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་མཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ་པི ཨུ་པ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་པྥ་རཱ་སི་ཨཱ་དི་ས་དྡཱ་ནཾ ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧཱིཏི ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཾ ཝ་དཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཎཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ནི་ད་སྶཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ནོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཏ་དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནོ ཝཱ, ཀ་ཐཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སོ པ་ན ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རོ ནི་ཡ་མི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེཏི པ་ན དྷ་མྨ་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ཝ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ས་ནྣི་ཡོ་ཛི་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ, སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེ, སུ་ཊྛུ བྷ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.

ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་པུ་ཎནྟི ཨེ་ཀ་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ, ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ ཏི་པུ་ཀྑ་ལ་སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་ཨ་ངྐུ་ས་དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝཱ ཨཱ་དྷཱ་རཱ་དི་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ ན་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡཱ, ན་ཡཱ ཝཱ པཱ་ལི༹་ག་ཏི་ཡོ, ཏཱ ཙ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་ལོ་ཀི་ཡཱ་དི་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝོ་མི་སྶ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཋ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་ན་ཡཱ, ཏེ་ཧི ནི་པུ་ཎཾ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ནྟི ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་པུ་ཎཾ. ཨཱ་ས་ཡོ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཏེ ཙ ས་སྶ་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན, ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ, ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣནྟི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ངྐཱ་ས་ན་པ་ཀཱ་ས་ན་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི ཨ་ཏྠ་པ་དེ་ཧི, ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པ་དེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ད་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ན ས་ནྟི, ཡེ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ཨ་ཊྛ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཧ་ཏ་པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཙ ན ས་ཀྐཱ ཨི་དྷ ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ. ས་ཙེ པ་ན མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ག་ཏཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ, ཏེ་སཾ ཧ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ སཱ་ས་ན་སྶ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཧ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཏེ ཧི དི་ཊྛི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, དི་ཊྛི་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཧི ཧ་རི་ཏཱ ཨ་པ་ནཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ‘‘པ་ཊཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ‘‘པ་ཙྪཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ཏི ‘‘ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་པ་ཝི་ཊྛ་མྷི, ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ག་ཉྪི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ, ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ཙ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩེ་ན པ་ཙྪཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མ་གྒེ་ཧི ཧ་རི་ཏེ་སུ པ་ཙྪཱ ཧ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡོ ཙ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན, ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩེ་ན ཙ ས་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཏྠཾ པུ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ, ཧ་རི་ཏེ་སུ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་སུ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ས་མུ་དཱ་ཡེ བྷ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ མ་གྒོ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ, ཏ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཏ་སྶ པ་ན ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝི་ས་ཡ་བྷེ་དེ་ན ཙ བ་ཧུ་ཝི་དྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི.

ན ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་སི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཏོ. ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀོ ས་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. དྷཱ་ར་ཎ་བ་ལ་ད་སྶ་ན་ཉྩ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སུ་ཏཱ་ཀཱ་རཱ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཏཱ་པ་རི་ཧཱ་རོ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ས་མ་ཏྠོ ཙཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི.

‘‘ཡོ པ་རོ ན ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ས་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཏི་ཝི་དྷོ་པི མེ-ས་དྡོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠེ དི་སྶ་ཏི, ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ན་སཱ་མི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷེ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘མེ-ས་དྡོ ཏཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་པ་ས་གྒོ ཀི་རི་ཡཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི, ཛོ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ས་ཏི་པི ཏ་སྨིཾ སུ་ཏ-ས་དྡོ ཨེ་ཝ ཏཾ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་པ་ས་གྒ་སྶ སུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རེ ས་ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ ཙ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་སྶཱཏི སུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ. ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཱ་ནི ཨི་དྷ སུ་ཏ-ས་དྡེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་ནྟི ཝཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི. མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏཱིཏི ཡ་དཱ མེ་ས་དྡ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ཝ་སེ་ན ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ, ཏ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏཱིཏི ཡ་དཱ ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན སཱ་མི་ནི་དྡེ་སོ, ཏ་དཱ.

སུ་ཏ་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ པ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཝཾ་ས་དྡེ་ན ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཛོ་ཏ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཏ་ད་བྷི་ནི་ཧ་ཊཱ་ན་ཉྩ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཝཱ་ཀྱཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་ཀཱ་ར་ཏྠ་ས་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘སུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ’’ཏི, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནི་རཱ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ སུ་ཏཾ སུ་ཏཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ས་མྨཱ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ས་དྡ་ནྟ་ར་ཏྠཱ་པོ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ས་དྡོ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏནྟི ཨ་སུ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ’’ཏི, ཨི་མི་ནཱ དི་ཊྛཱ་དི་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཨི་དཾ མ་ཡཱ དི་ཊྛཾ, ན ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ སུ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ས་མྨ་དེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་པེ་ཀྑ་སྶ སུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ས་ཝ་ན་ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ སུ་ཡྻ་ཏཱི་ཏི.

ཨེ་ཝཾ ས་ཝ་ན་ཧེ་ཏུ་སུ་ཎ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་ས་ཝ་ན་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ད་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ཧི་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱཏི ཡཱ སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི, ཏ་སྶཱ. སཱ ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཨེ་ཏེ་ན ཨི་མི་སྶཱ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནནྟི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. ‘‘སུ་ཏ་ནྟི དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ན’’ནྟི ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན སུ་ཏ་ས་དྡ་སྶ དྷ་མྨ་ཏྠ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ར་ཎཾ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ཡཱཏི ཀ་ཏྠུ་ཨ་ཏྠེ.

‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་ས་ན’’ནྟི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ནི་ད་སྶེ་ཏ་བྦ་སྶ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ས་ཀ་ལ་མྤི སུ་ཏྟཾ པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. སུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ས་དྡ་ཏྟཱ, ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་བ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཙ པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཏ་ནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ན’’ནྟི. ན ཧི པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་ར་ར་ཧི་ཏེ དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷེ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི.

‘‘ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠ་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཝ, དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘སུ་ཏ་ནྟི ཝི་ས་ཡ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི སོ་ཏ་བྦ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨོ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ཏྟུ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀ་སྶ་ཙི ཀ་ཏྟུ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ས་དྡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན བུ་དྡྷི་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཏཾ་ས་མ་ངྒིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ’’ཏི. ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་ས་ཡོ་པི སོ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨོ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨི་དྷ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ཏྟུ ཙ ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཀ་ཏྟུ ཝི་ས་ཡེ’’ཏི. སུ་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཐེ་ར་སྶ ས་མྨཱ་ནི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཧ་ཎ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི, ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

པུ་བྦེ སུ་ཏཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཝཱ པ་ཀཱ་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ་ཏི ཏ་དཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི. ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ པ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དི་ནོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྱཱ་པཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི. མེ་ཏི ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་མོ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘མེ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཡུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡ སུ་ཏ-ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཏི ཏེ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ. སུ་ཏ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྨ་ཝི་སེ་ས་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་བྱཱ་པཱ་ཝི་ས་ཡ་པུ་གྒ་ལ་བྱཱ་པཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་གཱ་ཧ་ཀ་ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏྟུ་ཀ་ར་ཎ བྱཱ་པཱ་ར་ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ དུ་ཏི་ཡཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ས་བྦ་སྶཱ་པི ས་དྡཱ་དྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ས་བྦ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ན་ཉྩ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚ་སུ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷེ་དེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཏེ་སུ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ས་རཱུ་པཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི ཙ མེ་ཏི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ནྟི ཙ མེ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནོ, དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ནཱཏི བྷཱུ་ཏ་ཏྠ་ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི་ཡོ མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠོ, ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དཱི་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ ཙ ན ཧོ་ཏི, སོ རཱུ་པ་ས་དྡཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ རུ་པྤ་ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ‘‘ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ, པ་ར་མ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ མེ་ཏི པ་དཱ་ན་མ་ཏྠོ་ཏི, ཨེ་ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཀི་ཉྷེ་ཏྠ ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཏནྟི པ་ན ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཡ་ཉྷི ཏ་མེ་ཏྠ སོ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷ’’ནྟི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་དི་ས་བྦཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོཏི སོ་ཏ་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནོ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི, ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཁ་ནྡྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘མེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏེ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི སུ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རོ ‘‘དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀོ ཝི་ཡ པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི དི་ཊྛ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ’’ཏི. ཨ་སུ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཧི ‘‘སུ་ཏ’’ནྟི པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི.

ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ སུ་ཏྟ་སྶ པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ཐེ་རེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་མྨོ་ཧཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཾ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘སུ་ཏ་སྶ ཨ་ས་མྨོ་སཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་མྨོ་ཧེ་ནཱཏི ས་མྨོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་ཝ་ན་ཀཱ་ལ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏ་དུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལ་པ་ཉྙཱ་སི་དྡྷི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་མྨོ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ནཱ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རོ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏ་དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ས་ཏི་ཡཱ བྱཱ་པཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ, པ་ཉྙཱ ཏ་ཏྠ གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ཉྙཱ་ཡ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟེ པ་ཉྙཱ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ས་ཏི་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ, ས་ངྐཱ་ས་ན་པ་ཀཱ་ས་ན་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི ཨ་ཏྠ་པ་དེ་ཧི, ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པ་དེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ དཱི་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི ‘‘བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཾ ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ས་ཝ་ནཾ ས་མཱ་དྷཱ་ན་མ་ནྟ་རེ་ན ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་དེ་ས་ཀ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡེ་ཧི ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ཧི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཡ་ཐཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི་པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ནཾ སི་དྡྷི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ སི་དྡྷི ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཙ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

‘‘ན ཧི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མ་ཏྠ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཙ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྶ སི་དྡྷི ད་སྶི་ཏཱ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡུ་ཏྟོ སི་ཡཱ་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ བཱ་ཧི་ར་ངྒ་ཏྟཱ, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ པ་ན ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཝི་ཡ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སི་དྡྷི་ཛོ་ཏ་ནཱ ན ས་མ་ཏྠི་ཏཱ་ཝ, ནོ ན ས་མ་ཏྠི་ཏཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་པྤུ་རི་ས་པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཾ ཕ་ལེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་སྶ སི་དྡྷི་ད་སྶ་ནཾ ན་དཱི་པཱུ་རེ་ན ཝི་ཡ ཨུ་པ་རི ཝུ་ཊྛི་ས་བྦྷཱ་ཝ་སྶ, དུ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཕ་ལ་སྶ སི་དྡྷི་ད་སྶ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝ་སྶི་ནཱ ཝི་ཡ མེ་གྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝུ་ཊྛི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ.

བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་བྷེ་ད་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཨོ་གཱ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རོ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་པ་ར་ཧི་ཏ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིནྟི ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི་པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ གུ་ཎ་དྭ་ཡཾ. ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཙེ་ཏྠ ཙ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ, ཙ་ར་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧི ས་ཏྟཱ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ་སཱུ་ཏི ཝཱ. ཡེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཙ་ཀྐཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱཏི པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟོ པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ སུ་དྡྷཱ་ས་ཡོ ཧོ་ཏི ཏ་ད་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, སེ་ཡྻ་སོ ནཾ ཏ་ཏོ ཀ་རེ’’ཏི, ‘‘ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ་སི ཏྭཾ ཨཱ་ན་ནྡ, པ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ ཁི་པྤཾ ཧོ་ཧི་སི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ་ཏི ཙ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷཱི’’ཏི. པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པུ་བྦ་ངྒ་མ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་པ་ཡོ་ག་སྶ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷཱི’’ཏི. ས་བྦ་སྶ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་སྶ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་སཱ་ར་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.

‘‘ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ནེ་སུ ཐེ་ར་སྶ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡ སུ་ཏ-ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧཱ་ས་མྨོ་ས་དཱི་པ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘སོ་ཏ་བྦ་པྤ་བྷེ་ད་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཡཾ སུ་ཏ-ས་དྡོ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ, ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ནེ་ཝ སོ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་མ་ས་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མ་ནོ་དི་ཊྛི་ཀ་ར་ཎཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑ་ན་སུ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཏི ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ཀེ་ན ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ, ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙཱི་པ་རི་ཙ་ཡཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ན སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཏི ཏེ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་དཱི་པ་ཀེ་ན སུ་ཏ-ས་དྡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ. མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱཏི ‘‘ཨི་དྷ སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨི་དྷ ས་མཱ་དྷི, ཨི་དྷ པ་ཉྙཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ. དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ, ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ‘‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཊྛུ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ.

‘‘ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི པུ་བྦེ ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མིནྟི ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཾ ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ཝ་ཏྠཾ. སཱ ཨེ་ཝ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨོ. ན་ནུ ཙ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ‘‘མ་མེ་དཾ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨ་དྷི་མཱ་ན་སྶ, མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏ་དཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཏི? ན་ཡི་དཾ ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་པེ་ཀྑཾ ཏ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨེ་དི་སཱི ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཁ་ཎེ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལོ, ཨི་དཱ་ནི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ས་ཀྱ་ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷཱ་ཏཱ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ་པུ་ཏྟོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ས་ཡཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏ་དཱ་ས་ངྐི་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ས་མོ་ཀྐ་མཱ་དི་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ད་ཧ་ནྟོཏི ‘‘མ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཊྛ་པེ་ནྟོ. ཨ་པྤེ་ཏཱིཏི ནི་ད་སྶེ་ཏི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཏྟེ ནེ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏྟི, དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ནེ་ཏྟི དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟི.

ད་ལ༹ྷ་ཏ་ར་ནི་ཝི་ཊྛཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཀ་ངྑཱ. ནཱ་ཏི་སཾ་ས་པྤ་ནཾ མ་ཏི་བྷེ་ད་མ་ཏྟཾ ཝི་མ་ཏི. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ས་མྨུ་ཁཱ ཙ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཁ་ལི་ཏ་དུ་རུ་ཏྟཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མཱ་ད་ཡོ ཏི་སྶོ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་སུ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་ས་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ, ཏ་ཏོ པ་རཱ ཏི་སྶོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠ་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. པ་ཙྪི་མཱ པ་ན ཏི་སྶོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠཾ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཨེ་ཀ-ས་དྡོ ཨ་ཉྙ་སེ་ཊྛཱ་ས་ཧཱ་ཡ་ས་ངྑྱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ཧེ་ས ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི ཨི་ཏྠེ་ཀེ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏྠེ དི་སྶ་ཏི, ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ སེ་ཊྛ་ཏྠེ, ‘‘ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་ཧཱ་ཡེ, ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཁ་ཎོ ཙ ས་མ་ཡོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ངྑྱ་ཡཾ, ཨི་དྷཱ་པི ས་ངྑྱ་ཡ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི. ཀཱ་ལ་ཉྩ ས་མ་ཡ་ཉྩཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཉྩ. ཁ་ཎོཏི ཨོ་ཀཱ་སོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀོ ཧི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ. ཁ་ཎོ ཨེ་ཝ ཙ ས་མ་ཡོ. ཡོ ‘‘ཁ་ཎོ’’ཏི ཙ ‘‘ས་མ་ཡོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨེ་ཀོ ཝཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོཏི མ་ཧཱ་ས་མཱུ་ཧོ. ས་མ་ཡོ་པི ཁོཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་སྶ ཧེ་ཏུ་པི. ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེ. ཏ་ཏྠ ཧི ནི་སི་ནྣཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡཾ པ་ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི ཧི་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོཏི པཱི་ལ༹་ན ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོཏི ཏཱ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ པཱི་ལ༹་ནཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ཏཾ ས་མ་ངྒཱི་ནོ ཧིཾ་ས་ནཾ ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ནྟཱ་པོདུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ནྟཱ་པ་ནཾ པ་རི་ད་ཧ་ཎཾ.

ཏ་ཏྠ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ནྣི་ཛ྄ཛྷ ས་མེ་ཏི ས་མ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཡོ, ས་མ་ཝཱ་ཡོ. ས་མེ་ཏི ས་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མེ་ཏྠ ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་པུ་གྒ་ལེ་ཧཱི་ཏི ས་མ་ཡོ, ཁ་ཎོ. ས་མེ་ཏི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་ན་ཝ སཾ་ག་ཙྪ་ཏི ས་ཏྟོ, ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི, ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་ཏི ས་མ་ཡོ, ཀཱ་ལོ. དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱུ་ཏོ་པི ཧི ཀཱ་ལོ དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷེ་ན རཱུ་པེ་ན ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ས་མཾ, ས་ཧ ཝཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཡ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ས་མ་ཡོ, ས་མཱུ་ཧོ, ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མུ་དཱ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་ཧཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཧི ས་མཱུ་ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ག་མེ ཨེ་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙཱ་ཏི ས་མ་ཡོ, ཧེ་ཏུ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི. ས་མེ་ཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཨེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ད་ལ༹ྷ་གྒ་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ས་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མ་ཡོ, དི་ཊྛི. དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི. ས་མི་ཏི ས་ངྒ་ཏི ས་མོ་དྷཱ་ན་ནྟི ས་མ་ཡོ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ས་མ་སྶ ཡཱ་ནཾ, ས་མྨཱ ཝཱ ཡཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་མོ་ཏི ས་མ་ཡོ, པ་ཧཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཨེ་ཏ་བྦོ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ ཨེ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་སྶཱཏི ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ. ཀཱ་ལོ ཨ་ཏྠོ ས་མ་ཝཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ དེ་ས་དེ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ་ནཾ ཝི་ཡ སུ་ཏྟ་སྶ ནི་དཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་པ་དི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ.

ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཡཱ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ན ཨུ་ཏུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ཏུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཡ་མྤི གུ་ཎོ ལ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡེ ཝཱ ཨི་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ ཧི ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ཡོ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མ་ན་ཀཱ་ལོ, ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི. པ་ཀཱ་སཱཏི ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཀ་མྤ་ན་ཨོ་བྷཱ་ས་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི པཱ་ཀ་ཊཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཙཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཡོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡོ ཙ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ས་མ་ཡོ. ཨ་རི་ཡ་ཏུ་ཎྷི་བྷཱ་ཝ་ས་མ་ཡོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ཡོ. ཀ་རུ་ཎཱ་ཀི་ཙྩ་པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨི་ཀ་ཐཱ་ས་མ་ཡོ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡེ་ཝ.

ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ་སུ. ཏ་ཐཱཏི བྷུ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཏྠོ. བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཀི་རི་ཡཱ, ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀི་རི་ཡ་ནྟ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཀཱ་ལོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ས་ཡཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ཏོ ཏ་ངྑ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ར་ཏོ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘པུ་བྦ་ཎྷེ ཛཱ་ཏོ, སཱ་ཡ་ནྷེ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི, ཙ ཨཱ་དཱི་སུ, ས་མཱུ་ཧོ ཙ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏི ‘‘རུ་ཀྑེ སཱ་ཁཱ, ཡ་ཝ་རཱ་སི་ཡཾ ས་མྦྷཱུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི…པེ… དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི. ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ, དྷ་མྨ་པུ་ཉྫེ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ, དྷ་མྨ་པུ་ཉྫེ ཙ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཙ གཱ་ཝཱི་སུ དུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་སུ ག་ཏོ, དུ་དྡྷཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི དོ་ཧ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི པ་ད་ཏྠ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཝི་ར་ཧཱ་བྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ས་མ་ཡ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀི་རི་ཡཱ, ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི. ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི ཡ་སྨིཾ ན་ཝ་མེ ཁ་ཎེ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ་མྷི, པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཝཱ ས་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ, ཧེ་ཏུ་མྷི, པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཙ ས་ཏི ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་མ་ཡ-ས་དྡེ བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎ…པེ… ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི.

ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ‘‘ཨ་ནྣེ་ན ཝ་ས་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ་ན ཝ་ས་ཏི, ཕ་ར་སུ་ནཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཀུ་དཱ་ལེ་ན ཁ་ཎ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཉྷི སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཙ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཉྩ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ་ཏི.

ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ནི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན. ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘མཱ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ཏཱི’’ཏི.

པོ་རཱ་ཎཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་བྷེ་དོཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ན སུ་ཏྟ་ཝི་ན་ཡེ་སུ ཝི་བྷ་ཏྟི་བྱ་ཏ་ཡོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.

སེ་ཊྛནྟི སེ་ཊྛ་ཝཱ་ཙ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ སེ་ཊྛ་གུ་ཎ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་མནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི. གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོཏི ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟོ ག་རུ་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ, ག་རུ་ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ ཝཱ གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོ.

ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ན པ་ན ཨི་དྷ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སྶ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.

ཨ་པི་ཙ བྷ་གེ ཝ་ནི, ཝ་མཱི་ཏི ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་གེ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ ཝ་ནི བྷ་ཛི སེ་ཝི, ཏེ ཝཱ ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི ཝ་ནི ཡཱ་ཙི པ་ཏྠ་ཡཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་གཾ ཝཱ སི་རིཾ, ཨི་སྶ་རི་ཡཾ, ཡ་ས་ཉྩ ཝ་མི ཁེ་ལ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཚ་ཌྜ་ཡཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ སི་རིཾ, ཙ་ཏུ་དྡཱི་པི་སྶ་རི་ཡཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཉྩ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཡ་སཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ པ་རི་ཙྩ་ཛཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱ་ནི ནཱ་མ ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་ཧི ས་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི བྷ་གཱ, སི་ནེ་རུ་ཡུ་ག་ནྡྷ་རཱ་དི་ག་ཏཱ བྷཱ་ཛ་ན་ལོ་ཀ་སོ་བྷཱ. ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་མི ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་གེ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ.

‘‘དྷ་མྨ་ས་རཱི་རཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ‘‘ཡོ ཝོ ཨཱ་ན་ནྡ མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོ, སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.

ཝ་ཛི་ར་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ས་མཱ་ན་ཀཱ་ཡོ པ་རེ་ཧི ཨ་བྷེ་ཛྫ་ས་རཱི་ར་ཏྟཱ. ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི. དེ་ས་ནཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ ས་ཀ་ལ་སུ་ཏྟ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ནི་དྡི་ས་ན་ཏོ. སཱ་ཝ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏེ་ན མ་ཡཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན སུ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ མ་ཡཱ་ཝ སུ་ཏཾ, ན ཨ་ནུ་སྶ་ཝི་ཏཾ, ན པ་ར་མྤ་རཱ་བྷ་ཏ་ནྟི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏོ. ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ པ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ. བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་པ་ར་མཱ ཧི ཀཱ་ལ་ས་མྤ་དཱ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –

‘‘ཀ་པྤ་ཀ་སཱ་ཡེ ཀ་ལི་ཡུ་གེ, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ ཨ་ཧོ མ་ཧ་ཙྪ་རི་ཡཾ;

ཧུ་ཏཱ་ཝ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཛཱ་ཏཾ, ས་མུ་དི་ཏ་མ་ཀ་ར་ནྡ་མ་ར་ཝི་ནྡ’’ནྟི.

བྷ་ག་ཝཱ་ཏི དེ་ས་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་གཱ་ར་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ.

ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཝི་ཛྫུ་ནི་ཙྪ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ. ཨ་ནྟ་ར་ཏོཏི ཧ་ད་ཡེ. ཨ་ནྟ་རཱཏི ཨཱ་ར་བྦྷ ནི་པྥ་ཏྟཱི་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ལེ༹. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཀོ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་པྤཱ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཱ, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཾ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ སི་ཡུཾ, ན པ་ན ཙི་ཏྟ་ཁ་ཎ་ཝི་ཝ་རེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རི་ཀཱ-ས་དྡཱ. ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡ་སྶ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – ཡེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ས་དྡོ་པི ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨ་ནྟ་ར-ས་དྡོ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊོ, ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ ཨེ་ཝ ཝཱ ‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ ཨེ་ཝ པ་ན ཨི་ཀ-ས་དྡེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎོ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ས་ངྒེ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ’’ནྟི.

‘‘ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཉྩི་ཙྩ པཱ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ‘‘ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ དི་ཊྛི་སཱི་ལཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཧ་ཏཱ, པ་གེ་ཝ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་ད་ཡོ. ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་སུ སཱི་ལེ་སུ སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.

སུ་པྤི་ཡོ་པི ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཁོ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ ‘‘ཨ་སྶོ་སི ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏེ་ན ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ, ནཱ་སྶ མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ཝཱ ཀཱ་ལ་སྶ པ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ. སོ་པི ཧི ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི པུ་བྦེ ཨ་དྷི་ཀ་ཏོ. ཡ་ཉྷི ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཉྩ ནཱ་ལ༹་ནྡ་ཉྩ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ སུ་པྤི་ཡོ་པི ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ ཙ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཝཱ་རོ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཏི དེ་སེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, དེ་ས་ནཱ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ’’ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི, ‘‘ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ན་ནུ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལ་ཏོ སོ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཨ་ཏཱི་ཏོ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི-ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏྠོ བྷཱ་ས་ཏི-ས་དྡོ ཙ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏེ་ཧི ཨ་ཝ་ཎྞོ ཝ་ཎྞོ ཙ བྷཱ་སཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཏི ཀཱ་ལ་སྶ པ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི.

ཨ་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཨ་ཡུ་ཏྟིཾ, ཨ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ཨ་ར་ས་རཱུ་པ་ཏཱ་ད་ཡོ དོ་སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ་ན་ཉྩ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏ་དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་ད་ཡོ་ཏི. ཨ་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཝཱ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ར་ཧི་ཏཾ, པ་ཊི་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠེ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ཏྭཱཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ར་ས་རཱུ་པཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཝུ་ཌྜྷེ་སུ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དི་ན་ཝ་བོ་དྷོ, སཾ་སཱ་ར་སྶ ཨཱ་དི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་པ་ཊི་ཉྙཱ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཀ་མཱ་ཝ་བོ་དྷཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱཏི ཛཱ་ཏི་ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན.

ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོཏི ཨ་ཝ་ཎྞཾ་བྷཱ་ས་ན་ཧེ་ཏུ. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ མཱ་ན-ས་དྡོ. ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡོ་པ་ཝཱ་ད་སྶ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –

‘‘ཡོ ནི་ནྡི་ཡཾ པ་སཾ་ས་ཏི,

ཏཾ ཝཱ ནི་ནྡ་ཏི ཡོ པ་སཾ་སི་ཡོ;

ཝི་ཙི་ནཱ་ཏི མུ་ཁེ་ན སོ ཀ་ལིཾ,

ཀ་ལི་ནཱ ཏེ་ན སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་སྶ སཾ་ཝེ་གུ་པྤ་ཏྟིཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཀཱ་རུ་ཉྙ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ན ཨེ་དི་སེ་སུ ཏཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཨ་པི་ནཱ་མཱ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ཏོ ཨོ་ར་མེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཎྞོ, གུ་ཎོ. ཝ་ཎྞ་ནཾ གུ་ཎ་ས་ངྐི་ཏྟ་ན་ནྟི ཝ་ཎྞོ, པ་སཾ་སཱ. སཾ་ཉྙཱུ་ལ༹ྷཱཏི ག་ནྠི་ཏཱ, ནི་བ་ནྡྷི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་ཏྠེ་ན པ་ཀྑ་ནྡོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་གུ་ཎ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ, ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ ཨི་དྷ པ་ཀཱ་ས་ནཾ པཱ་ལི༹་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མེ་ན ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི, ན པ་ན བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ གུ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ས་ངྑྱ་ཡྻཱ་པ་རི་མི་ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ ཧི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ གུ་ཎཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘བུ་དྡྷོ་པི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ཎེ་ཡྻ ཝ་ཎྞཾ,

ཀ་པྤ་མྤི ཙེ ཨ་ཉྙ་མ་བྷཱ་ས་མཱ་ནོ;

ཁཱི་ཡེ་ཐ ཀ་པྤོ ཙི་ར་དཱི་གྷ་མ་ནྟ་རེ,

ཝ་ཎྞོ ན ཁཱི་ཡེ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི.

ཨི་དྷཱ་པི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཁོ པ་ནེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི.

ཨི་ཏི ཧ ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཧ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ’’ཏི.

ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ན པ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེཏི ཡ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨུ་ཏུ་མྷི མཱ་སེ པ་ཀྑེ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. སོཏི ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་ས་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ. ཏཾ དི་ཝ་སནྟི ཡཾ དི་ཝ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཏཾ དི་ཝ་སཾ. ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡཾ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝི་ཝི་དྷ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨི་མི་སྶཱ ཙ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷ་སཱི་ལཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཀུ་ཧ་ན་ལ་པ་ནཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཾ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ཛཱ་ལ་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་པ་ཀ་མྤ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི ཙོ་ད་ནཱ ཝི་སོ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཙ སུ་པྤི་ཡོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོ’’ཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ཙོ་ད་ནཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་སོ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ན ཧི སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་ཊྛུ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ན ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻཱ’’ཏི.

ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་མ་ཉྫི་ཊྛ་པ་བྷ་སྶ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ. ‘‘ས་མ་ནྟཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎེ’’ཏི ཏཱ་སཾ ར་སྨཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ས་མ་ཡེ’’ཏི ཙ ཏ་སྨིཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ ཨ་ནི་གཱུ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏ་དཱ ཏ་སྶཱ ནི་གཱུ་ཧ་ནེ པ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་ཨ་བྷི་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀི་ཉྩི་པི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ར་ཏ་ནཱ་ཝེ་ལ༹ཾ ར་ཏ་ན་ཝ་ཊཾ་ས་ཀཾ. ཙཱི་ན་པི་ཊྛ་ཙུ་ཎྞཾ སི་ནྡྷ་ན་ཙུ་ཎྞཾ.

བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝི་ལཱ་སི་ནཱི ཙ ཨ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ལཱཏི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནཾ མཱ་ལཱ ཀེ་ན་ཙི ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཡ་དི སི་ཡཱ་ཏི པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ནྡ་མཱ་ལཱ་ཡཱ’’ཏི. སི་རིཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟཱི ཨི་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སཱུ་རི་ཡ་མཱ་ལཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. མ་ཧཱ་ཐེ་རཱཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑཱུ ཙ དི་སྭཱ ཨ་ཐ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ཨ་ཝ་ལོ་ཀེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཙ སོ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཙོ་ད་ནཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧཱིཏི ལཱ་བྷ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཧཱ་ནིཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་རོ་དྷཱ་ནུ་ན་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཏེ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཎྞ་ཉྩ བྷཱ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་པ་རེ. ‘‘མཱ་རེ་ན ཨ་ནྭཱ་ཝི་ཊྛཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི.

༢. ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ བྷ་ཝ་ཏྟཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་རུ་ཎཱ་ན་ག་རཾ, གོ་དཱ་གཱ་མོ’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་གཱ་མོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ མ་ཏེ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡནྟི ས་མཱི་པ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀཾ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཀེ. བ་ཧུ་པ་རི་སྶ་ཡོཏི བ་ཧུ་པ་དྡ་ཝོ. ‘‘ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ སཱི་ཧ་ལ༹་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ པཱ་ལི༹ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ན པ་ན ཏ་དཱ སུ་པྤི་ཡ་སྶ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ་ཡེ་ཝ པཱ་ལི༹ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ, ན སུ་པྤི་ཡ་སྶ པ་རི་སཱ་ཏི? པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་དི་སཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝུ་ཏྟནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི པཱ་ལི༹་ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

༣. ཀ་ཐཱ་དྷ་མྨོཏི ཀ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝོ, ཀ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཝི་དྷཱི་ཏི ཀེ་ཙི. ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ན་ཡོ, ཨ་ཏྠོ. ས་དྡ་ས་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ག་ཏོ ན་ཡོ ས་དྡ་ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་ན་བྷི་ཎྷ་ཝུ་ཏྟི་ཀེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ-ས་དྡོ ཨི་ཙྪི་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྡྷ་སྶ པ་བྦ་ཏཱ་རོ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ་གྒ་ནྟི་ཨ་ཙྪ་རི་ཡནྟི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡོ, སོ པ་ན ཡ་སྨཱ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོཏི. ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏ་སྶ ཡ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ, ཏཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ, ཨ་ཀྑཱ་ཏུཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི.

པ་ཀ་ཏ་ཏྠ་པ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ ཏཾ-ས་དྡོ་ཏི ཏ་སྶ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཀ་ཏོ སུ་པཱ་ཀ་ཊོ ཙ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ སོ…པེ… ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏི་པི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན-ས་དྡཱ་ནཾ ཨི་དྷ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ ཏེ་ན ཏེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ནེ་སཾ ས་ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛྫ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛྫཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཏ་ད་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡཾ ཛཱ་ན་ཏཱཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན. ས་བྦ་ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ཧི.

པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ཧཱིཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ཧི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨ་རཱི་ནནྟི ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མཱ་རཱ་ནཾ ཝཱ, སཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ ཧ་ན་ནཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ, ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ན་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཉྩ. ཀེ་སི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ.

ཏ་ཐཱ ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཛཱ་ན་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏཱ, ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷེ་དེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ན་ཏཱ, ཏི་ཎྞ་མྤི ཀ་མྨཱ་ནཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱ, ད་ཝཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ, ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཧཱ་ནི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ད་ས་བ་ལ་ཊྛཱ་ར་སཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷ་མྨེ་ཧི་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཡ་དི་པི ཧཱི་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷེ་དེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ’’ཏི. སཱ པ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ, ཏ་ད་པི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ད་སྶ་ནཾ ཁ་མ་ནཾ རོ་ཙ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ…པེ… རུ་ཙི་ཏཱ’’ཏི. ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི ཙེ་ཏྠ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་ཏི ཧ མེཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡ་ཏྠོ ཨི་ཏི-ས་དྡོ, ཧ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ས་ར་ལོ་པོ ཙ ཀ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ’’ཏི.

༤. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ཀ་ཏཾ, ཡ་ཏོ ‘‘ན་ཏྠི ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊ་མ་ནོ’’ཏི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨེ་སུ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི. ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་ནི་ཝཱ་ས་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཀ་དཱ་ཙི ཨེ་ཀ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ད་སྶ་ནཾ. པཱ་ད་ནི་ཀྑེ་པ་ས་མ་ཡེ བྷཱུ་མི་ཡཱ ས་མ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་ད་ཏཱ་ཡ ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལཾ, ན ཨི་དྡྷི་ནི་མྨཱ་ནཾ. ‘‘ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟེ ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ’’ཏི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་བྦ་ད་ཀྑི་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.

དུ་ལླ་བྷཱ ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ས་ཏི་པི མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་ས་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ཝེ་ཀ་ལླ་ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ད་ཡོ གུ་ཎཱ དུ་ལླ་བྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་བྷ་ཝ་ནནྟི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ སུ་ཉྙ་ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཱདཱི་སུ་པི. ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟནྟི ཨི་མི་སྶཱ ཝེ་ལཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཏཾ་ཏཾ་ཀཱ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ས་མ་ཡ་ཡུ་ཏྟནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མ་ཡ་ཡུ་ཏྟནྟི ཧེ་ཏཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ཧི་ཏཾ. ཀཱ་ལེ་ན སཱ་པ་དེ་ས་ཉྷི བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཨུ་ཏུཾ ག་ཎྷ་པེ་ཏི, ན པ་ན མ་ལཾ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡེ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏཱི་ཏི.

ཀི་ལཱ་སུ་བྷཱ་ཝོ ཀི་ལ་མ་ཐོ. སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི ས་རཱི་ར་སྶ ཀི་ལཱ་སུ་བྷཱ་ཝ་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བ་ཧུ་ལ་ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་བ་ལ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨི་མེ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་དེ་ས་ནཱ སཱི་ཧ་ནཱ་དོ. ཏེ་སཾ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ’’ ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ. ‘‘སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ན་བྷཾ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ སུ་དུ་ཀྐ་ར་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཡེ་ན, ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ. ཡེ་ནཱཏི ཝཱ ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན སོ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ༹ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ན ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ་ཨེ་ཝ. ཀ་ཊྛནྟི ནི་སཱི་ད་ན་ཡོ་གྱཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ.

པུ་རི་མོཏི ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ཡ ནུ བྷ་ཝ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ. ཀཱ ཙ པ་ན ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀེ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. པ་ན-ས་དྡོ ཝ་ཙ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་རོ. ཡཱ་ཡ ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ, སཱ ཨེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ ཝི་སེ་སེ་ན པུ་ན པུ་ཙྪཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཉྙཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་ཏྠེ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ ‘‘བྷཱུ་མ་ནྟ་རཾ ས་མ་ཡ་ནྟ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་ནྟ་རཱཏི ཝཱ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱ ཀ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་ཏི ཧ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་ཊྛ་པི་ཏཱ ཡེ་ཝཱ་ཏི? ན ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ བྷི་ཡྻོ་པི ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ་ན པ་ན ན པ་ཝ་ཏྟེ་སུཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཡཾ ཁོ…པེ… ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ན་ནུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཋི་ཏི་ཨ་ས་མྨོ་ས་ས་དྡྷེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ. ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཧི དེ་ས་ནཱ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་མྨོ་ས་དྷ་མྨཱ ས་དྡྷེ་ཡྻཱ ཙ. དེ་ས་ཀཱ་ལ་ཀ་ཏྟུ་སོ་ཏུ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཙཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པེ་ན ‘‘བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་སཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་སུ ཀ་ཏཱ་སུ ཏཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན ནི་དཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཏ་ཡི་ད་མཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལ…པེ… ནི་དཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི.

ཨ་པི་ཙ ས་ཏྠུ་སི་དྡྷི་ཡཱ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་ནུ་མཱ་ནཱ་ག་མ་ཏ་ཀྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟ་སི་དྡྷི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི་སྶ པུ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ, ཨེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཙ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་སུ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི་དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་ས་ཏྠུ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནུ་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྟ་སི་དྡྷི. ཁཱི་ཎཱ ས་ཝ་ཏཱ་ཡ ཧི་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཝི་སུ་དྡྷཱ ཙ པ་རཱ་ནུ་གྒ་ཧ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཨི་ཏི དེ་ས་ཀ་དོ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཙཱ་རི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་དཱུ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་སཱུ་ཙ་ཀེ་ཧི, ཉཱ་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ས་མྤ་དཱ་བྷི བྱ་ཉྫ་ན་ཀེ་ཧི ཙ ས་མྦུ་དྡྷ་ཝི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ཧི པུ་རི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ, ‘‘ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྠུ་སི་དྡྷི་ཡཱ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.

ཏ་ཐཱ ས་ཏྠུ་སི་དྡྷི་ཡཱ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་བྦ་ཀི་རི་ཡ་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི ནི་ར་ཏྠི་ཀཱ པ་ཝ་ཏྟི, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ ཝཱ, ཏ་སྨཱ པ་རེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ས་བྦ་ཀི་རི་ཡ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀ་ལ་མྤི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ས་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ, ན ཀ་བྱ་ར་ཙ་ནཱ་དི་སཱ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྠུ་སི་དྡྷི་ཡཱ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨ་པི་ཙ ས་ཏྠུ་ནོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན སཱ་ས་ན་སྶ པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཡཱ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མཱ་དི་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ན, ‘‘ཛཱ་ན་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དི་པ་ཡོ་ག་དཱི་པ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་པ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ. ཀོ ཧི ས་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷེ་ན དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ནི་དཱ་ན་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ་ནྟི.

ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.

༥. ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶཱཏི དེ་སི་ཏ་སྶ. དེ་ས་ནཱ་པི ཧི དེ་སེ་ཏ་བྦ་སྶ སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ནི་ཀྑི་པ་ན་ཏོ ‘‘ནི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་བྷེ་དཱ་ནི་པི སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནི སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་སཱ་ས་ན་པྤ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི་སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ’’ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒ་བྷེ་དོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ས་གྒོ ན་ཏྠཱི་ཏི ན་ཡི་དྷ ནི་ར་ཝ་སེ་སོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་དི་པི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན སི་ཡཱ སཾ་ས་གྒ་བྷེ་དོ, ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ པ་ན སེ་ས་ནི་ཀྑེ་པཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སོ པ་ནཱ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ སཱ་མ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨིཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏེ ཡ་སྶཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྶཱ ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ‘‘མ་མཾ ཝཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༥, ༦), ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཁོ པ་ནེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༧), ‘‘ཨ་ཏྠི བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༨) ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ད་སྶ་ན་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ནི་ཀྑེ་པོ, སུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ སུ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཐ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ, སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ནི་ཀྑེ་པོ, སུ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྑེ་པོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠི སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝ་སོ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཝ་སི་ཀོ. ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠོ, སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ. ཨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི, ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི, སཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏི སུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ, ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, པུ་ཙྪཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪཱ, པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ. སོ་ཏ་བྦ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ, ཏ་དེ་ཝ ནི་ཀྑེ་པ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ པུ་ལླི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཨེ་ཏྠ ཙ པ་རེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཝི་སུཾ ནི་ཀྑེ་པ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི. པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ན པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ན་ཝ་རོ་དྷོ, པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀ་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ ཨ་ན་ཝ་རོ་དྷོ་ཏི ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. པ་རེ་ས་ཉྷི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ (མ. ནི. ༡.༢༩) ཨཱ་མི་སུ་པྤཱ་དཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རེ་སཾ པུ་ཙྪཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་མེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏོ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏོ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི དྷ་མྨ་ཏ་ནྟི་ཋ་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཧཱ་ར་ཀོཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ལི༹, ཏ་ཐཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཧཱ་ར་ཀཱ་དི.ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་ད་ཡོ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རནྟི པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ.

ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཝ་ཎྞོ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ཏཾ པ་ན ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ཉྙེ ཙ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ‘‘མ་མཾ ཝཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་རེ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨི་མི་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝ་ཎྞཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཾ ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཝཱ-ས་དྡོ ཨུ་པ་མཱ་ན་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་སཾ་ས་ཡ་ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་ཝི་ཀ་པྤཱ་དཱི་སུ བ་ཧཱུ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝཱ་པི ཏེ་ན སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༦༣) ཨུ་པ་མཱ་ནེ དི་སྶ་ཏི, ས་དི་ས་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏཾ ཝཱ་པི དྷཱི་རཱ མུ་ནི ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༢༠༣) ས་མུ་ཙྩ་ཡེ, ‘‘ཀེ ཝཱ ཨི་མེ, ཀ་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༩༦) སཾ་ས་ཡེ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཝཱ ཨི་མེ་སཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་བྦ་བཱ་ལོ ས་བྦ་མཱུ་ལ༹ྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཝ་སྶ་གྒེ, ‘‘ན ཝཱ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ, ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༧༠) ཝི་ཀ་པྤེ, ཨི་དྷཱ་ཡཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ-ས་དྡོ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠོ’’ཏི. པ་ར-ས་དྡོ ཨ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏྠེ ‘‘ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཾ, པ་རེ ཙ མེ ན ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༦༤, ༦༥; མ. ནི. ༡.༢༨༡; མ. ནི. ༢.༢༢༣; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༤, ༨) ཨ་ཏྠི ཨ་དྷི་ཀེ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. མཱ་ཏི་ཀཱ ༦༨, ༡.༡༡༡) ཨ་ཏྠི པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ‘‘པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨ་ཏྠི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༡༦༨). ཨི་དྷཱ་པི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རེ་ཏི པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི.

ཨཱི་དི་སེ་སུ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ, ཏེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ནི་མི་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ, པ་གེ་ཝ ཝ་ཊྚཱ་མི་ས་ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠེ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ས་དྡཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཧ་ན་ཏཱིཏི ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་བཱ་དྷ་ཏི, ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཧ་ན་ཏི ཨེ་ཏེ་ན, ཨཱ་ཧ་ན་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏོཏི ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷེ་ད་ནེ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན་པི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀོ་པ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ ‘‘ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཏེ་ནཱཏི པཱ་ཀ་ཊ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ, ཏཾ་མུ་ཁེ་ན པ་ན ན པ་ཙྩེ་ཏི ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་བྷི་རཱ་དྷ་ཡ་ཏཱིཏི སཱ་དྷ་ཡ་ཏི. དྭཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷི་པ་དེ་ཧི. ཨེ་ཀེ་ནཱཏི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་དེ་ན. སེ་སཱ་ནནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ. ཀ་ར་ཎནྟི ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཨཱ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ན་ཉྷི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་ནཾ ཨི་དྷ ‘‘ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝ. ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.

ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ མ་ནོ་པ་དོ་སེ. ཏུ་མྷནྟི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ ཨེ་ཀོ ས་དྡོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ ‘‘ཨ་མྷ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ས་དྡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ, ‘‘ཏ་སྨཱ ཧི ཨ་མྷཾ ད་ཧ་རཱ ན མི་ཡྻ་རེ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༩.༩༣, ༩༩). ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི ཨི་དཾ མ་ནོ་པ་དོ་ས་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཏེ་ན ཀོ་པཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཀོ་པཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ནཱ་ཧཾ ‘‘ས་བྦ་ཉྙཱུ’’ཏི ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཏུ་མྷེ ཏ་ཏོ ནི་ཝཱ་རེ་མི, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་སྨཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ’’ཏི. ‘‘ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ནོ་པ་དོ་སོ ན ཀཱ་ལ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝི་ནོ་ཡེ་ཝ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རོ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ངྑ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ར་ཧ་སྶ་པི ཧི་ཏ་སུ་ཁ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རོ་ཏི མ་ནོ་པ་དོ་སེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ‘‘པ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ན པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀུ་པི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི.

ཨ་ནྡྷ་ཏ་མནྟི ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཏ་མཾ. ཡནྟི ཡ་ཏྠ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཧི ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཀོ་དྷོ ས་ཧ་ཏེ ན་རཾ, ཨ་ནྡྷ་ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡནྟི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་སྨཱ ཀོ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ན་རཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྡྷ་ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཡ་དཱ ཀོ་དྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཡཾ་ཏཾ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་མྦ་ནྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡནྟི ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཀོ་དྷོ ས་ཧ་ཏེཏི ཡ་དེ་ཏཾ ཀོ་དྷ་སྶ ས་ཧ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏ་མ་བྷ་ཝ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ ན་རཾ ཀོ་དྷོ ས་ཧ་ཏེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནྡྷ་ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙ ཀུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་དྡྷོ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཏོཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ, ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ.

‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་ཉྙཱུ ཨེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཙ ‘‘ན ས་བྦ་ཉྙཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏ་ཙྪ་ནྟི ནི་བྦེ་ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པ་དནྟི ‘‘ཨ་ཏ་ཙྪ’’ནྟི པ་དཾ. པ་ཋ་མ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི པ་ད་སྶ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩཱཏི ‘‘ན ཙ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་མྷེ་སུ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ. ཏ་ཏི་ཡ་སྶཱཏི ‘‘ན་ཏྠི ཙེ་ཏཾ ཨ་མྷེ་སཱུ’’ཏི པ་ད་སྶ. ཨ་ཝ་ཎྞེ་ཡེ་ཝཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ དོ་ས་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ནྡ་ནེ ཨེ་ཝ. ན ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ན་ཁུཾ་ས་ན་ཝ་མྦྷ་ནཱ་དཱི་སུ ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ནི་བྦེ་ཋ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ‘‘ཡ་དི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི.

༦. ཨཱ་ན་ནྡ་ནྟི པ་མོ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ས་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ན་ནྡ-ས་དྡ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. སོ་བྷ་ནཾ མ་ནོ ཨ་སྶཱ་ཏི སུ་མ་ནོ, སོ་བྷ་ནཾ ཝཱ མ་ནོ སུ་མ་ནོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ སོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཏ་ད་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ སོ་མ་ན་སྶ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ‘‘པ་ངྐ་ཛ’’ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨུ་བྦི་ལ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྦི་ལཾ, བྷི་ནྡ་ཏི པུ་རི་མཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྦི་ལ་མེ་ཝ ཨུ་བྦི་ལཱ་ཝི་ཏཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨུ་བྦི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ་ཏ་པཱུ་རི་ཏ་བྷ་སྟཱ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ་ཡ ཨོ་ད་གྒི་ཡ་པཱི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཝ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་བྦི་ལཱ་ཝི་ཏ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་དི་སེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན སེ་སཱ་ན་མྤི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ, ‘‘པི-ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དྷ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཏུ་མྷཾ་ཡེ་ཝ་སྶ ཏེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ་ཏི ཨི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝ་ཎྞ་པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏནྟི ཙ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ས་ཙྩཾ ཝ་ཎྞི་ཏ’’ནྟི ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ པ་ན ནེ་ཀྑ་མྨ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏནྟི ཨཱ་ན་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན་ནུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝ་ཎྞི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སི་ཎེ་ནཱཏི ཀ་སི་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶཱཏི ཀ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཀ་སི་ཎ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ-ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ, ཏ་སྨཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘སོ་མ་ན་སྶཾ པཱ་ཧཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨི་ནྡ དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥༩). ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཡེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱི, ཏཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་ད་ཉྷི ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, པཱི་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན སོ་མ་ན་སྶ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི པཱི་ཏི་ཡེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཙ་ན་ཏོ སོ་མ་ན་སྶ་སྶ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་བྷཱ་ཝོ, ན ཏ་ཐཱ པཱི་ཏི་ཡཱ་ཏི པཱི་ཏི་ཡེ་ཝ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ལུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ནཾ ‘‘ཀུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི གཱ་ཐཱ་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

‘‘མ་མཾ ཝཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་རེ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ, ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྲ ཙེ ཏུ་མྷེ ཨ་སྶ་ཐ ཨཱ་ན་ནྡི་ནོ སུ་མ་ནཱ ཨུ་བྦི་ལཱ་ཝི་ཏཱ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ པ་རེ་སཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི. ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རོ, སོ དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་པི ཏ་ད་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སོ ཝཱ་རོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡ་ཐེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ་ཧཱི་ཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ཎྞེ ཏུ་མྷེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘དུ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ པ་ཋ་མ་སྶ པ་ད་སྶ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.

ཙཱུ་ལ༹་སཱི་ལ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༧. ནི་ཝ་ཏྟོ ཨ་མཱུ་ལ་ཀ་ཏྟཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷིཾ ད་སྶེ་སྶ་ཏི ‘‘ཨ་ཏྠི བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཨོ་ར་ནྟི ཝཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གོ ‘‘ཨོ་ར་ཏོ བྷོ་གཾ, ཨོ་རཾ པཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་ཐ ཝཱ ཧེ་ཊྛཱ་ཨ་ཏྠོ ཨོ་ར-ས་དྡོ ‘‘ཨོ་རཾ ཨཱ་ག་མ་ནཱ་ཡ ཡེ པ་ཙྩ་ཡཱ, ཏེ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. སཱི་ལ་ཉྷི ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡོ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གོ, ཧེ་ཊྛཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ མ་ཏྟ-ས་དྡོ ཨ་པྤ་ཀ་ཏྠོ ཝཱ ‘‘བྷེ་ས་ཛྫ་མ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༤༤༧) ཝི་ཡ. ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ ཝཱ ‘‘ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་མ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ (དྷ. ས. ཏི་ཀ་མཱ་ཏི་ཀཱ ༦), མ་ནོ་མ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ, ཨོ་ར་མ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི པ་ད་དྭ་ཡེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྠོ སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ཐ ཝཱ སཱི་ལེ་ན་པི ཏ་དེ་ཀ་དེ་ས་སྶེ་ཝ ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ ཨ་པྤ་ཀ་ཏྠ་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཝཱ ‘‘སཱི་ལ་མ་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ མ་ཏྟ-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཱ་ནི ཨི་དྷ དེ་ས་ནཾ ཨ་ནཱ་རུ་ལ༹ྷཱ་ནི. ན ཧི ཏཱ་ནི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཱ་ནི ཝི་ཡ ས་བྦ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་སུ པཱ་ཀ་ཊཱ་ནཱི་ཏི. ‘‘ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཝ་ད་མཱ་ནོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ མཱ་ན-ས་དྡཾ ད་སྶེ་ཏི.

ཨ་ལ་ངྐ་ར་ཎཾ ཝི་བྷཱུ་ས་ནཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ, ཀུ་ཎྜ་ལཱ་དི་པ་སཱ་དྷ་ནཾ ཝཱ. ཨཱུ་ན་ཊྛཱ་ན་པཱུ་ར་ཎཾ མ་ཎྜ་ནཾ. མ་ཎྜ་ནེཏི མ་ཎྜ་ན་ཧེ་ཏུ. ཨ་ཐ ཝཱ མ་ཎྜ་ཏཱི་ཏི མ་ཎྜ་ནོ, མ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏི་ཀོ པུ་རི་སོ. བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠེ ཙ ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ, མ་ཎྜ་ན་སཱི་ལེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏི-ས་དྡོ ཨཱ་དི་ཨ་ཏྠོ, པ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཝཱ, ཏེ་ན ས་ཀ་ལ་མྤི སཱི་ལ་ཐོ་མ་ན སུ་ཏྟཾ ད་སྶེ་ཏི. ཙ་ནྡ་ནནྟི ཙ་ནྡ་ན་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ ཙ་ནྡ་ན་ག་ནྡྷོ, ཏ་ཐཱ ཏ་ག་རཱདཱི་སུ་པི. ས་ཏ་ཉྩ ག་ནྡྷོཏི ཨེ་ཏྠ ག་ནྡྷོ ཝི་ཡཱ་ཏི ག་ནྡྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ སཱི་ལ་ནི་བ་ནྡྷ་ནོ ཐུ་ཏི་གྷོ་སོ. སཱི་ལ་ཉྷི ཀི་ཏྟི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༥༠; ཨ. ནི. ༥.༢༡༣; མ་ཧཱ་ཝ. ༢༨༥). པ་ཝཱ་ཡ་ཏཱིཏི པ་ཀཱ་ས་ཏི. ག་ནྡྷཱ་ཝ ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏཱ.

‘‘ཨ་པྤ་ཀཾ བ་ཧུ་ཀ’’ནྟི ཨི་དཾ པཱ་རཱ་པཱ་རཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་རི་གུ་ཎེ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡཱ’’ཏི. སཱི་ལ་ཉྷཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཧི-ས་དྡོ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན ཨི་དཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ཡ་སྨཱ སཱི་ལཾ ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཏི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མཱ་དྷི་སྶ བ་ཧུ་ཀཱ་རཾ, པ་བྷཱ་ཝཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ པ་ན་སྶ ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཀ་ལ་མྤི ན ཨུ་པེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི ཙ པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ‘‘ཨ་བྷི…པེ… མཱུ་ལེ’’ཏི ཨི་དཾ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་སྶ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཨ་ཉྙེ་ཧི བོ་དྷི་མཱུ་ལ་ཉཱ་ཏི་ས་མཱ་ག་མཱ་དཱི་སུ ཀ་ཏ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ཧི ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་ད་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦ་ནྟི ར་ཏ་ན་མ་ཎྜ་པཱ་དི ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝ་ར་ཉྙོ ཨཱ་ཎཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་མྨི་ཏ་ནྟི ཝ་ད་ནྟི, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཝ ནི་མྨི་ཏ་ནྟི ཨ་པ་རེ. ‘‘ཡོ ཀོ་ཙི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ཏྠི ཙེ, ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ’’ཏི ཙོ་ད་ནཱ་ས་དི་ས་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ན་པ་རི་དཱི་པ་ན’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟཱ་དཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡོ་གོ, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏྟཱ, ‘‘ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི པུ་བྦེ ཨུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་པ་རི་མ་དྡ་ནཾ.

ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོཏི་ཨཱ་དི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༦).

ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པཱ་ལི༹་སེ་སོ –

‘‘ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པུ་ར་ཏྠི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི, པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་གྒི, པུ་ར་ཏྠི་མ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ད་ཀྑི་ཎ་ཨ་ཀྑི་ཏོ ཨ་གྒི, ཝཱ་མ་ཨ་ཀྑི་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ཝཱ་མ་ཨ་ཀྑི་ཏོ ཨ་གྒི, ད་ཀྑི་ཎ་ཨ་ཀྑི་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ད་ཀྑི་ཎ་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏ་ཏོ ཨ་གྒི, ཝཱ་མ་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ཝཱ་མ་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏ་ཏོ ཨ་གྒི, ད་ཀྑི་ཎ་ཀ་ཎྞ་སོ་ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ད་ཀྑི་ཎ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏ་ཏོ ཨ་གྒི, ཝཱ་མ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ཝཱ་མ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏ་ཏོ ཨ་གྒི, ད་ཀྑི་ཎ་ནཱ་སི་ཀཱ་སོ་ཏ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ད་ཀྑི་ཎ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ ཨ་གྒི, ཝཱ་མ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ཝཱ་མ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ ཨ་གྒི, ད་ཀྑི་ཎ་ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་གྒི, ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ཝཱ་མ་ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨ་གྒི, ད་ཀྑི་ཎ་ཧ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶ་ཏོ ཨ་གྒི, ཝཱ་མ་པ་སྶ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ཝཱ་མ་པ་སྶ་ཏོ ཨ་གྒི, ད་ཀྑི་ཎ་པ་སྶ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་ད་ཏོ ཨ་གྒི, ཝཱ་མ་པཱ་ད་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ཝཱ་མ་པཱ་ད་ཏོ ཨ་གྒི, ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་ད་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ཨ་ངྒུ་ལ་ངྒུ་ལེ་ཧི ཨ་གྒི, ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཧི ཨུ་ད་ཀཾ. ཨ་ངྒུ་ལ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཧི ཨ་གྒི, ཨ་ངྒུ་ལ་ངྒུ་ལེ་ཧི ཨུ་ད་ཀཾ. ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཏོ ཨ་གྒི, ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཏོ ཨུ་ད་ཀཾ. ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༡༡༦).

ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀེ་ཀ་ལོ་མ་ཀཱུ་པ་ཏོ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ.

‘‘ཚ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་ན་ནྟི ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ནཱི་ལཱ་ནཾ པཱི་ཏ་ཀཱ་ནཾ ལོ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནཾ ཨོ་དཱ་ཏཱ་ནཾ མ་ཉྫི་ཊྛཱ་ནཾ པ་བྷ་སྶ་རཱ་ན་ནྟི ཨ་ཡཾ པཱ་ལི༹་སེ་སོ. ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ ར་སྨི་ཡོ’’ཏི ཨི་དཾ ཏཱ་སཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ས་ཏྠཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, ནི་མྨི་ཏོ ཙ་ངྐ་མ་ཏི ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ སེ་ཡྻཾ ཝཱ ཀ་པྤེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཀཱ ས་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ, ནི་མྨི་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ས་བྦེ་ཝ ཨ་ཊྛ ཝཱ་རེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.

མ་དྷུ་པཱ་ཡཱ་སནྟི མ་དྷུ་སི་ཏྟཾ པཱ་ཡཱ་སཾ. ཨ་ཏྟཱ མི་ཏྟོ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཝེ་རཱི་ཏི ཙ་ཏཱུ་སུ སཱི་མ་ས་མྦྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ མེ་ཏྟཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ. ‘‘ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ’’ནྟི ཨི་དཾ པ་ན ‘‘ཝཱི་རི་ཡཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པཱ་ལི༹ (མ. ནི. ༢.༡༨༤; སཾ. ནི. ༢.༢༢; ཨ. ནི. ༢.༥; ཨ. ནི. ༨.༡༣; མ་ཧཱ་ནི. ༡༩༦) ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ར་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཀི་ཙྪཾ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༢.༥༧; སཾ. ནི. ༢.༤) ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རེ ཉཱ་ཎཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏྭཱ. ཨཱ་ནཱ་པཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ’’ནྟི པ་དཾ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏ་མྤི ཧི ས་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མུ་ཁེ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ཛི་ར་ཉཱ་ཎ་ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ་ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ. དྭ་ཏྟིཾ་ས་དོ་ཎ་ག་ཎྷ་ན་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀུ་ཎྜཾ ཀོ་ལ་མྦོ. ད་རི་བྷཱ་གོ ཀ་ནྡ་རོ. ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པཱ་དེ་སུ མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ.

‘‘དུ་ཝེ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝི་བྷཱ་ག་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན མཱུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ. ས་བྦོ་པི ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་རི གུ་ཎེ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏི་ཊྛ་ཏུ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ, སཱ་ཝ་ཀ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཨ་ཝི་ས་ཡཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༨). ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཧོ. ཨ་ཏྠ་པ་རི་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་རི་པུ་ཙྪཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་སྶ ས་ཝ་ནཾ ས་ཝ་ནཾ. བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠཱ་ནཾ སུ་ནི་ཀྑེ་པ་སུ་ད་སྶ་ནེ་ན དྷ་མྨ་སྶ པ་རི་ཧ་ར་ཎཾ དྷཱ་ར་ཎཾ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏ་དྷཱ་ཏ་པ་རི་ཙི་ཏཱ་ནཾ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ. བ་ཧཱུ་ནཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ ཨ་ཝི་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཏཱ ཛ་ནེ་ནྟི, ཏཱ་ཧི ཝཱ ཛ་ནི་ཏཱ་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཨ་ཝི་གྷཱ་ཏ་མེ་ཝ ཝཱ ཛ་ན-ས་དྡོ ཝ་ད་ཏི. པུ་ཐུ ས་ཏྠཱ་རཱ་ནཾ མུ་ཁུ་ལློ་ཀི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ཐཱུ ཛ་ནཱ ས་ཏྠུ་པ་ཊི་ཉྙཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱཏི ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ. པུ་ཐུ…པེ… ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཛ་ནེ་ཏ་བྦཱ, ཛཱ་ཡ་ནྟི ཝཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཛ་ནཱ, ག་ཏི་ཡོ. པུ་ཐཱུ ཛ་ནཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཨི་ཏོ པ་རེ ཛཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཛ་ནཱ, ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱ་ད་ཡོ. ཏེ ཨེ་ཏེ་སཾ པུ་ཐཱུ ཝི་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཱ་དི ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཛ་ན-ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཀཱ་མ་རཱ་ག་བྷ་ཝ་རཱ་ག་དི་ཊྛི་ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨོ་གྷཱ. རཱ་ག་གྒི་ཨཱ་ད་ཡོ ས་ནྟཱ་པཱ. ཏེ་ཡེ་ཝ, ས་བྦེ་པི ཝཱ ཀི་ལེ་སཱ པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ. པུ་ཐུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ར་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཛཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛ་ནོ, རཱ་གོ གེ་དྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དི་ཀོ. པུ་ཐུ ཛ་ནོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, པུ་ཐཱུ་སུ ཝཱ ཛ་ནཱ ཛཱ་ཏཱ ར་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ རཱ་གཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཛ་ན-ས་དྡོ ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ལི་བུ་དྡྷཱཏི ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཨུ་པ་དྡུ་ཏཱ ཝཱ. ‘‘པུ་ཐཱུ་ནཾ ག་ཎ་ན་པ་ཐ་མ་ཏཱི་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་ཐཱུ ཛ་ནཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱཏི ད་སྶེ་ཏི.

ཡེ་ཧི གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ཧི ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ-ས་དྡོ པ་ཝ་ཏྟོ, ཏཾ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. གུ་ཎ་ནེ་མི་ཏྟ་ཀཱ་ནེ་ཝ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་བྦཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ནི ནཱ་མཱ་ནི, ས་གུ་ཎེ་ན མ་ཧེ་སི་ནོ;

གུ་ཎེ་ན ནཱ་མ་མུ་དྡྷེ་ཡྻཾ, ཨ་པི ནཱ་མ་ས་ཧ་སྶ་ཏོ’’ཏི. (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༣༡༣; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༥༣; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༧༦);

ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་ཡ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་པ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏྠོ ཏ་ཐཱ-ས་དྡོ. སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ་ཡ ཝི་སེ་སཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊི་པ་དཱ་ག་མ་ན་ཏྠོ ཨཱ་ག་ཏ-ས་དྡོ, ན ཉཱ་ཎ་ག་མ་ན་ཏྠོ ‘‘ཏ་ཐ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༢; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༤.༧༨; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༧༠; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༡༨; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༣༧; ཐེ་ར་གཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༣; ཨི་ཏི་ཝུ. ཨ་ཊྛ. ༣༨; མ་ཧཱ་ནི. ཨ་ཊྛ. ༡༤) ཝི་ཡ, ནཱ་པི ཀཱ་ཡ་ག་མ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠོ ‘‘ཨཱ་ག་ཏོ ཁོ མ་ཧཱ་ས་མ་ཎོ, མཱ་ག་དྷཱ་ནཾ གི་རི་བྦ་ཛ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ་ཧཱ་ཝ. ༦༢) ཝི་ཡ. ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ་ཀཱ་ར་ནི་ཡ་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨོ་པ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏྠོ ཏ་ཐཱ-ས་དྡོ, ཏཾ ཀ་རུ་ཎཱ་པ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་མུ་ཁེ་ན པུ་རི་མ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཊི་པ་དཾ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ད་སྶེ་ནྟོ ཡཾ་ཏཾ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་མྦ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཡ་ཐཱ ས་བྦ་ལོ་ཀ…པེ… ཨཱ་ག་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏཾ པ་ན པ་ཊི་པ་དཾ མ་ཧཱ་པ་དཱ་ན་སུ་ཏྟཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༤) ས་མྦ་ཧུ་ལ་ནི་དྡེ་སེ་ན སུ་པཱ་ཀ་ཊཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ནྣཱ་ན་ཉྩ ཝི་པ་སྶཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཚ་ནྣཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ནི་ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶཱི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡེ་ན ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནཱཏི མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ས་ཏྠཱ་ར་ད་སྶ་ན་པ་བྦ་ཛྫཱ་ཨ་བྷི་ཉྙཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཚ་ནྡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ན་མ་ཧཱ་པ་ཎི་དྷཱ་ནེ་ན. ས་བྦེ་ས་ཉྷི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་པྤ་ཎི་དྷཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ན ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི པ་ད་སྶ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པཱ་ར་མཱི་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶཱི བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ཀ་སྶ་པོ བྷ་ག་ཝཱ དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.

ཨེ་ཏྠ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀཱ་ནཾ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ཡཱ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཀོ་ས་ལླ་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ པཱ་ར་མཱི་སུ ཨ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ – ཀཱ པ་ནེ་ཏཱ པཱ་ར་མི་ཡོ? ཀེ་ན་ཊྛེ་ན པཱ་ར་མི་ཡོ? ཀ་ཏི་ཝི་དྷཱ ཙེ་ཏཱ? ཀོ ཏཱ་སཾ ཀ་མོ? ཀཱ་ནི ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནི? ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ? ཀོ སཾ་ཀི་ལེ་སོ? ཀིཾ ཝོ་དཱ་ནཾ? ཀོ པ་ཊི་པ་ཀྑོ? ཀཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི? ཀོ ཝི་བྷཱ་གོ? ཀོ ས་ངྒ་ཧོ? ཀོ ས་མྤཱ་ད་ནཱུ་པཱ་ཡོ? ཀི་ཏྟ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ས་མྤཱ་ད་ནཾ? ཀོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ? ཀིཾ ཙེ་ཏཱ་སཾ ཕ་ལ་ནྟི?

ཏ་ཏྲི་དཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ – ཀཱ པ་ནེ་ཏཱ པཱ་ར་མི་ཡོཏི. ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏཱ ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ དཱ་ནཱ་ད་ཡོ གུ་ཎཱ པཱ་ར་མི་ཡོ.

ཀེ་ན་ཊྛེ་ན པཱ་ར་མི་ཡོཏི དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གེ་ན ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་ཏཱ་ཡ པ་ར་མཱ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ, ཏེ་སཾ བྷཱ་ཝོ, ཀ་མྨཾ ཝཱ པཱ་ར་མཱི, དཱ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་ར་ཏཱི་ཏི པ་ར་མོ, དཱ་ནཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནཾ པཱུ་ར་ཀོ པཱ་ལ་ཀོ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ. པ་ར་མ་སྶ ཨ་ཡཾ, པ་ར་མ་སྶ ཝཱ བྷཱ་ཝོ, ཀ་མྨཾ ཝཱ པཱ་ར་མཱི, དཱ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་རཾ ས་ཏྟཾ ཨ་ཏྟ་ནི མ་ཝ་ཏི བ་ནྡྷ་ཏི གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གེ་ན, པ་རཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཾ མ་ཛྫ་ཏི སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་མ་ལ་ཏོ, པ་རཾ ཝཱ སེ་ཊྛཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ན མ་ཡ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི, པ་རཾ ཝཱ ལོ་ཀཾ པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨི་དྷ་ལོ་ཀཾ ཝི་ཡ མུ་ནཱ་ཏི པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ཏི, པ་རཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ག་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ མི་ནོ་ཏི པ་ཀྑི་པ་ཏི, པ་རཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ, པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཝཱ ཏ་ད་ན་ཏྠ་ཀ་རཾ ཀི་ལེ་ས་ཙོ་ར་ག་ཎཾ མི་ནཱ་ཏི ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི པ་ར་མོ, མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ. ‘‘པ་ར་མ་སྶ ཨ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. པཱ་རེ ཝཱ ནི་བྦཱ་ནེ མ་ཛྫ་ཏི སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ས་ཏྟེ ཙ སོ་དྷེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཝཱ ས་ཏྟེ མ་ཝ་ཏི བ་ནྡྷ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏི, ཏཾ ཝཱ མ་ཡ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི ག་མེ་ཏི ཙ, མུ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཏཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཝཱ ས་ཏྟེ མི་ནོ་ཏི པ་ཀྑི་པ་ཏི, ཀི་ལེ་སཱ་རིཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ མི་ནཱ་ཏི ཧིཾ་ས་ཏཱི་ཏི པཱ་ར་མཱི, མ་ཧཱ་པུ་རི་སོ. ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ, ཀ་མྨཾ ཝཱ པཱ་ར་མི་ཏཱ, དཱ་ནཱ་དི་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན པཱ་ར་མཱི་ནཾ ས་དྡ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཀ་ཏི་ཝི་དྷཱཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ད་ས་ཝི་དྷཱ, ཏཱ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཝི་ཙི་ན་ནྟོ ཏ་དཱ ད་ཀྑིཾ, པ་ཋ་མཾ དཱ་ན་པཱ་ར་མི’’ནྟི་ཨཱ་དི (བུ. ཝཾ. ༡༡༦).

ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ –

‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ བྷ་ནྟེ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀཱ དྷ་མྨཱ? ད་ས ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀཱ དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ ད་ས? དཱ་ནཾ ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ, སཱི་ལཾ ནེ་ཀྑ་མྨཾ པ་ཉྙཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ཁ་ནྟི ས་ཙྩ་མ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ, ཨི་མེ ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ ད་ས བུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀཱ དྷ་མྨཱ་ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ, ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –

‘དཱ་ནཾ སཱི་ལ་ཉྩ ནེ་ཀྑ་མྨཾ, པ་ཉྙཱ ཝཱི་རི་ཡེ་ན པ་ཉྩ་མཾ;

ཁ་ནྟི ས་ཙྩཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, མེ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ཏེ ད་སཱ’ཏི’’.

ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཚ་བྦི་དྷཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨེ་ཏཱ་སཾ ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. སོ པ་ན ས་ངྒ་ཧོ པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

ཀོ ཏཱ་སཾ ཀ་མོཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མོ ནཱ་མ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ, སོ ཙ པ་ཋ་མ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀོ, ས་མཱ་དཱ་ནཾ པ་ཝི་ཙ་ཡ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ, ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ ཨཱ་དི་མྷི པ་ཝི་ཙི་ཏཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ ཙ, ཏ་ཐཱ དེ་སི་ཏཱ. ཏ་ཏྠ ཙ དཱ་ནཾ སཱི་ལ་སྶ བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཾ སུ་ཀ་ར་ཉྩཱ་ཏི ཏཾ ཨཱ་དི་མྷི ཝུ་ཏྟཾ. དཱ་ནཾ སཱི་ལ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་ས་ནྟི དཱ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ལཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ནེ་ཀྑ་མྨཾ པ་ཉྙཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, པ་ཉྙཱ ཝཱི་རི་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཁ་ནྟི་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཁ་ནྟི ས་ཙྩ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ, ས་ཙྩཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ མེ་ཏྟཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ, མེ་ཏྟཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ་ཏི མེ་ཏྟཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ, ཀ་རུ་ཎཱ ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ པ་ན མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི? ཨུ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལཾ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ན པ་ན ས་བྦ་ཏྠ, ས་བྦ་དཱ ཙཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་པ་རེ པ་ན ན ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀཱ, ས་ཏྟ་ཀ་ཏེ་སུ པ་ན ཝི་པྤ་ཀཱ་རེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.

ཨ་པ་རོ ན་ཡོ – པ་ཙུ་ར་ཛ་ནེ་སུ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦ་ས་ཏྟ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ, ཨ་པྤ་ཕ་ལ་ཏྟཱ, སུ་ཀ་ར་ཏྟཱ ཙ ཨཱ་དི་མྷི དཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. སཱི་ལེ་ན་དཱ་ཡ་ཀ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་སུ་དྡྷི་ཏོ, པ་རཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ ཝ་ཏྭཱ པ་ར་པཱི་ལཱ༹་ནི་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨཾ ཝ་ཏྭཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུཾ ཝ་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ དཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ སཱི་ལཾ ཝུ་ཏྟཾ. ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན སཱི་ལ་ས་མྤ་ཏྟི་སི་དྡྷི་ཏོ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཝི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་སྶ སུ་ཁེ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ, ཀ་མྨཱ་པ་རཱ་དྷ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷིཾ ཝ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སཱ་པ་རཱ་དྷ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཙི་ཏྟ་སྶ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ སཱི་ལ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ནེ་ཀྑ་མྨཾ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཉྙཱ་ཡ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶ སི་དྡྷི་པ་རི་སུ་དྡྷི་ཏོ, ཛྷཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝེ པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ས་མཱ་དྷི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཧི པ་ཉྙཱ, པ་ཉྙཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནོ ཙ ས་མཱ་དྷི. ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, པ་ར་ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ་ན པ་ར་ཧི་ཏ་ཀ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ནེ་ཀྑ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཉྙཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ་ན པ་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཏོ, ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟིཾ ཝ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྦྷ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ པ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རི་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ. ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རི་ནོ ཧི ཨུ་ཊྛཱ་ནཾ ཕ་ལ་ཝི་སེ་ས་མཱ་ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.

ཝཱི་རི་ཡེ་ན ཏི་ཏི་ཀྑཱ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱ ཧི ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ལ་ངྐཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ཏོ ཧི ཏི་ཏི་ཀྑཱ སོ་བྷ་ཏི. པ་གྒ་ཧ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝ་ཏྭཱ ས་མ་ཐ་ནི་མི་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཨ་ཙྩཱ་ར་མྦྷེ་ན ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་དོ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཧི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་དོ་སོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་ཝ་ཏོ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཁ་ནྟི་བ་ཧུ་ལོ ཧི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝ་ཏོ པ་ར་ཧི་ཏ་ཀི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ པ་ཙྩུ་པ་ཀཱ་ར་ཏ་ཎྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ ཧི ས་ཏི ཏ་ཎྷཱ ན ཧོ་ཏི. པ་ར་ཧི་ཏཱ་ར་མྦྷེ པ་ར་མེ་པི པ་ར་ཀ་ཏ་དུ་ཀྑ་ས་ཧ་ན་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཁ་ནྟི ཝུ་ཏྟཱ. ས་ཙྩེ་ན ཁ་ནྟི་ཡཱ ཙི་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཨ་པ་ཀཱ་རི་ནོ ཨ་པ་ཀཱ་ར་ཁ་ནྟིཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་དུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཎེ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨ་པ་ཝཱ་ད་ཝཱ་ཙཱ་ཝི་ཀ་མྤ་ནེ་ན བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ས་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་དྷ་མྨ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟིཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་དུ་པ་བྲཱུ་ཧི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ས་ཙྩ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ས་ཙྩཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཏོ. ཨ་ཙ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཧི ཝི་ར་ཏི སི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་དི་ཏཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ཙ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ས་ཙྩ་ས་ནྡྷོ ཧི དཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཊི་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ནི་ཙྩ་ལོ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཉཱ་ཎ་ས་ཙྩཾ ཝ་ཏྭཱ ས་མྦྷཱ་རེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཝཱ ཧི བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རེ་སུ ཨ་དྷི་ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏེ ཙ ནི་ཊྛཱ་པེ་ཏི པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ས་ཙྩ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. མེ་ཏྟཱ་ཡ པ་ར་ཧི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སི་དྡྷི་ཏོ, ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཝ་ཙ་ན་ཏོ. བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རེ ཧི ཨ་དྷི་ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཨ་ཙ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ཝི་ཀོ་པ་ན་ཏོ, ས་མཱ་དཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ མེ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ མེ་ཏྟཱ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཏོ, ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ད་པ་རཱ་དྷེ་སུ ཨུ་དཱ་སཱི་ན་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ནྣི་སྶ་ནྡ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ‘‘ཧི་ཏ་ཀཱ་མ་ས་ཏྟེ་པི ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ’’ཏི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་སཾ ཀ་མོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཀཱ་ནི ལ་ཀྑ་ཎ་ར་ས་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི? ཨེ་ཏྠ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཏཱ་ཝ ས་བྦཱ་པི པཱ་ར་མི་ཡོ པ་རཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, པ་རེ་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ར་སཱ, ཨ་ཝི་ཀ་མྤ་ན་ར་སཱ ཝཱ, ཧི་ཏེ་སི་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, བུ་དྡྷ་ཏྟ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ, མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ, ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ.

ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན ཡ་སྨཱ ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨ་ཏྟུ་པ་ཀ་ར་ཎ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཏཱ. ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝི་ར་ཏི, ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ད་ཡོ ཙ སཱི་ལ་པཱ་ར་མི་ཏཱ. ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་པུ་བྦ་ངྒ་མོ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ་ཧི ནི་ཀྑ་མ་ན་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མི་ཏཱ. ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཝི་སེ་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཝ་བོ་དྷོ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ. ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི པ་ར་ཧི་ཏཱ་ར་མྦྷོ ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མི་ཏཱ. ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ་པ་རཱ་དྷ་ས་ཧ་ནཾ ཨ་དོ་ས་པྤ་དྷཱ་ནོ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཁ་ནྟི་པཱ་ར་མི་ཏཱ. ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་ར་ཏི་ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཾ ས་ཙྩ་པཱ་ར་མི་ཏཱ. ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཨ་ཙ་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཏཱ. ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏོ ལོ་ཀ་སྶ ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྱཱ་པཱ་དོ མེ་ཏྟཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ. ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷ་ཝི་དྡྷཾ་སི་ནཱི ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ.

ཏ་སྨཱ པ་རི་ཙྩཱ་ག་ལ་ཀྑ་ཎཾ དཱ་ནཾ, དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ ལོ་བྷ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ར་སཾ, ཨ་ནཱ་ས་ཏྟི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, བྷ་ཝ་ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟི་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ, པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠུ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. སཱི་ལ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ སཱི་ལཾ, ས་མཱ་དྷཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. དུ་སྶཱི་ལྱ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ར་སཾ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ར་སཾ ཝཱ, སོ་ཙེ་ཡྻ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཀཱ་མ་ཏོ བྷ་ཝ་ཏོ ཙ ནི་ཀྑ་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནེ་ཀྑ་མྨཾ, ཏ་དཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ར་སཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, སཾ་ཝེ་ག་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཉྙཱ, ཨ་ཀྑ་ལི་ཏ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝཱ ཀུ་ས་ལི་སྶཱ་ས་ཁི་ཏྟ་ཨུ་སུ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ ཝི་ཡ, ཝི་ས་ཡོ་བྷཱ་ས་ན་ར་སཱ པ་དཱི་པོ ཝི་ཡ, ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏ་སུ་དེ་ས་ཀོ ཝི་ཡ, ས་མཱ་དྷི་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ, ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ. ཨུ་སྶཱ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ར་སཾ, ཨ་སཾ་སཱི་ད་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཏྠུ (ཨ. ནི. ༨.༨༠) པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ, སཾ་ཝེ་ག་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ. ཁ་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཁ་ནྟི, ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ས་ཧ་ན་ར་སཱ, ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཨ་ཝི་རོ་དྷ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཝཱ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ད་སྶ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ས་ཙྩཾ, ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ར་སཾ [ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ར་སཾ (ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡ)], སཱ་དྷུ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, སོ་ར་ཙྩ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རེ་སུ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ར་སཾ, ཏ་ཏྠ ཨ་ཙ་ལ་ཏཱ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ, བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ མེ་ཏྟཱ, ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ར་སཱ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝི་ན་ཡ་ན་ར་སཱ ཝཱ, སོ་མྨ་བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ས་མ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ར་སཱ, པ་ཊི་གྷཱ་ནུ་ན་ཡ་ཝཱུ་པ་ས་མ་པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ, ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་པ་ད་ཊྛཱ་ནཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཡ་ཏོ ཏཱ་ནི པཱ་ར་མཱི་ས་ངྑྱཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི.

ཀོ པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡོ. ཡོ ཧི ཨ་ཡཾ ‘‘མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ ལི་ངྒ་ས་མྤ་ཏྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (བུ. ཝཾ. ༢.༥༩) ཨ་ཊྛ་དྷ་མྨ་ས་མོ་དྷཱ་ན་ས་མྤཱ་དི་ཏོ ‘‘ཏི་ཎྞོ ཏཱ་རེ་ཡྻཾ, མུ་ཏྟོ མོ་ཙེ་ཡྻཾ, བུ་དྡྷོ བོ་དྷེ་ཡྻཾ, སུ་དྡྷོ སོ་དྷེ་ཡྻཾ, ད་ནྟོ ད་མེ་ཡྻཾ, ས་ནྟོ ས་མེ་ཡྻཾ, ཨ་སྶ་ཏྠོ ཨ་སྶཱ་སེ་ཡྻཾ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ཡྻ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡ) པ་ཝ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ, སོ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་བྦ་པཱ་ར་མཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ. ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཧི ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ པ་ཝི་ཙ་ཡུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡོ མ་ཧཱ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི.

ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ, ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ, ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ ནཱ་མ དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྙཱ, ཡཱ་ཧི ཀ་རུ་ཎཱུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་ཏཱ་ཧི མ་ཧཱ་པུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་སུ་ཁ་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ, ནི་ར་ནྟ་རཾ པ་ར་ཧི་ཏ་ཀ་ར་ཎ་པ་སུ་ཏ་ཏཱ, སུ་དུ་ཀྐ་རེ་ཧི་པི མ་ཧཱ་བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཙ་རི་ཏེ་ཧི ཝི་སཱ་དཱ་བྷཱ་ཝོ, པ་སཱ་ད་ས་མྦུ་དྡྷི་ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཱ་ཝ་ཏྠཱ་སུ་པི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཙ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ཉྙཱ་ཡ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ བུ་དྡྷ་ཀ་མྨ་སི་དྡྷི. པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཡཾ ཏ་ར་ཏི, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ པ་རེ ཏཱ་རེ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ར་དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ པ་ར་དུ་ཀྑ་པ་ཊི་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ དུ་ཀྑེ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ དུ་ཀྑཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཧོ་ཏི, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཏཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ སཾ་སཱ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཏྲ ནཱ་བྷི་ར་མ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཀ་རུ་ཎཱ་ནུ་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ཙ ན ས་བྦེ་སཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟོ, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ས་བྦེ་པི ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ནུ་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ཙ ན ས་བྦ་ཏྠ ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་མ་མཾ་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝོ, ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཨཱ་ལ་སི་ཡ་དཱི་ན་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་ཧི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་ཏྟ་པ་ར་ནཱ་ཐ་ཏཱ, དྷཱི་ར་ཝཱི་ར་བྷཱ་ཝོ, ཨ་ན་ཏྟ་ནྟ་པ་ཨ་པ་ར་ནྟ་པ་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་ནི་པྥ་ཏྟི, ནི་བྦྷ་ཡཱ་བྷིཾ་ས་ན་ཀ་བྷཱ་ཝོ, དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏི་ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི་ཏཱ, ཀ་ཏ་ཉྙུ་པུ་བྦ་ཀཱ་རི་བྷཱ་ཝོ, མོ་ཧ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ག་མོ, ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་སི་དྡྷི, བ་ལ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ནི་པྥ་ཏྟཱི་ཏི ས་བྦ་སྶཱ་པི པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཕ་ལ་སྶ ཝི་སེ་སེ་ན ཨུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཀ་རུ་ཎཱ པཱ་ར་མཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ. ཨི་ད་ཉྩ དྭ་ཡཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཎི་དྷཱ་ན་སྶཱ་པི པ་ཙྩ་ཡོ.

ཏ་ཐཱ ཨུ་སྶཱ་ཧ་ཨུ་མྨ་ངྒ་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཧི་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ ཙ པཱ་ར་མཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཡཱ བུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ‘‘བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡོ’’ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཀ་ཏི པ་ན བྷ་ནྟེ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡོ? ཙ་ཏ་སྶོ ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡོ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ? ཨུ་སྶཱ་ཧོ ཙ ཧོ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨུ་མ་ངྒོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཉྩ ཧོ་ཏི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཙ ཧོ་ཏི ཧི་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨི་མཱ ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ ཙ་ཏ་སྶོ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡོ’’ཏི (སུ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ་མྤི).

ཏ་ཐཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པྤ་བྷེ་དཱ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –

‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ཀཱ་མེ དོ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ, པ་ཝི་ཝེ་ཀ…པེ… ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་ཡ, ཨ་ལོ་བྷ…པེ… ལོ་བྷེ, ཨ་དོ་ས…པེ… དོ་སེ, ཨ་མོ་ཧ…པེ… མོ་ཧེ, ནི་སྶ་ར་ཎ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ ས་བྦ་བྷ་ཝེ་སུ དོ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ཨ་ཊྛ. ༡.༤༩ ཝཱ་ཀྱ་ཁ་ནྡྷེ་པི).

ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན ཧི ལོ་བྷཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན, ཨ་ལོ་བྷཱ་དི་ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཝི་ནཱ དཱ་ནཱ་དི་པཱ་ར་མི་ཡོ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ལོ་བྷཱ་དཱི་ན་ཉྷི ཨ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་དི་ནི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ ཨ་ལོ་བྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི་ཏཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏེ, ཨེ་ཝཾ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ད་ཡོ་པི. ཡ་ཐཱ་ཧ –

‘‘ཀ་ཏི པ་ན བྷ་ནྟེ བོ་དྷཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ? ད་ས ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ བོ་དྷཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཱ་ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ ད་ས? དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ མ་ཙྪེ་རེ དོ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ, སཱི་ལ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་སུ དོ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ’’ཏི.

ཨེ་ཏེ་སུ ཧི མ་ཙྪེ་ར་ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཀཱ་མ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཀོ་ས་ཛྫ་ཨ་ཀྑ་ནྟི་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྱཱ་པཱ་ད- སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དཱ་ནཱ་དི་ནི་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ད་ཡོ དཱ་ནཱ་དི་པཱ་ར་མཱི་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ དཱ་ནཱ་དི་པཱ་ར་མཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ.

ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཝི་དྷི – ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་གོ་མ་ཧིཾ་ས་དཱ་སི་དཱ་ས་པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དི་པ་རི་གྒ་ཧ་བྱཱ་ས་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཁེ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་མ་བྷཱ་ཝེ་ན བ་ཧུ་པ་ཏྠ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, རཱ་ཛ་ཙོ་རཱ་དི་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ས་པ་ཏྟ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ནི་སྶཱ་ར་ཏོ, པ་ཊི་ལཱ་བྷ་པ་རི་པཱ་ལ་ནེ་སུ པ་ར་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཧེ་ཏུ་ཏོ, ཝི་ནཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ སོ་ཀཱ་དི་ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏ་བྱ་ས་ནཱ་ཝ་ཧ་ཏོ, ཏ་དཱ་ས་ཏྟི་ནི་དཱ་ན་ཉྩ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡཱུ་པ་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་པུ་ལཱ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧཱ ཨེ་ཏེ ཨ་ཏྠཱ ནཱ་མ, ཏེ་སཾ པ་རི་ཙྩཱ་གོ་ཡེ་ཝེ་ཀོ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་ཏི པ་རི་ཙྩཱ་གེ ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ.

ཨ་པི་ཙ ‘‘ཡཱ་ཙ་ཀོ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཡ྄ཧ་སྶ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ན་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ ཝི་སྶཱ་སི་ཀོ’’ཏི ཙ ‘‘པ་ཧཱ་ཡ ག་མ་ནཱི་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ར་ལོ་ཀཾ ཡཱ་ཧཱི་ཏི མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་དེ་ས་ཀོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨཱ་དི་ཏྟེ ཝི་ཡ ཨ་གཱ་རེ མ་ར་ཎ་གྒི་ནཱ ཨཱ་དི་ཏྟེ ལོ་ཀེ ཏ་ཏོ མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཨ་པ་ཝཱ་ཧ་ཀ་ས་ཧཱ་ཡོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་པ་ཝཱ་ཧི་ཏ་སྶ ཙ་སྶ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནི་ཀྑེ་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘དཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨ་སྨིཾ ས་ཧཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ པ་ར་མ་དུ་ལླ་བྷཱ་ཡ བུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ པ་ར་མོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟོ’’ཏི ཙ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.

ཏ་ཐཱ ‘‘ཨུ་ལཱ༹་རེ ཀ་མྨ་ནི ཨ་ནེ་ནཱ་ཧཾ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ, ཏ་སྨཱ སཱ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་བྷེ་དི་ཏཱ་ཡ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏེ་ན་པི མ་ཡཱ དཱ་ཏ་བྦཾ, པ་གེ་ཝ ཡཱ་ཙི་ཏེ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨུ་ལཱ༹་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ཧི ག་ཝེ་སི་ཏྭཱ་པི དཱ་ཏ་བྦོ, ས་ཡ་མེ་ཝཱ་ག་ཏོ མ་མ པུ་ཉྙེ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཡཱ་ཙ་ཀ་སྶ དཱ་ནཱ་པ་དེ་སེ་ན མ་ཡ྄ཧ་མེ་ཝཱ་ཡ་མ་ནུ་གྒ་ཧོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ཧཾ ཝི་ཡ ཨ་ཡཾ ས་བྦོ་པི ལོ་ཀོ མ་ཡཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ས་ཏི ཡཱ་ཙ་ཀེ ཀ་ཐཾ མ་ཡ྄ཧཾ དཱ་ན་པཱ་ར་མཱི པཱུ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ན་མེ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ མ་ཡཱ ས་བྦོ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟ་ཀཾ ཡཱ་ཙ་ཀཱ ས་ཡ་མེ་ཝ ཀ་དཱ ག་ཎྷེ་ཡྻུ’’ནྟི ཙ ‘‘ཀ་ཐ་མ་ཧཾ ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ པི་ཡོ ཙ་སྶཾ མ་ནཱ་པོ’’ཏི ཙ ‘‘ཀ་ཐཾ ཝཱ ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ པི་ཡཱ ཙ་སྶུ མ་ནཱ་པཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཀ་ཐཾ ཝཱ་ཧཾ ད་ད་མཱ་ནོ, ད་ཏྭཱ་པི ཙ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་སྶཾ པ་མུ་དི་ཏོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘ཀ་ཐཾ ཝཱ མེ ཡཱ་ཙ་ཀཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཨུ་ལཱ༹་རོ ཙ དཱ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ’’ཏི ཙ ‘‘ཀ་ཐཾ ཝཱ་ཧ་མ་ཡཱ་ཙི་ཏོ་ཡེ་ཝ ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡ་མ་ཉྙཱ་ཡ ད་དེ་ཡྻ’’ནྟི ཙ ‘‘ས་ཏི དྷ་ནེ ཡཱ་ཙ་ཀེ ཙ ཨ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ མ་ཧ་ཏཱི མ་ཡ྄ཧཾ ཝ་ཉྩ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཀ་ཐཾ ཝཱ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒཱ་ནི ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཝཱ་པི ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ པ་རི་ཙྩ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི ཙ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ.

ཨ་པི་ཙ ‘‘ཨ་ཏྠོ ནཱ་མཱ་ཡཾ ནི་ར་པེ་ཀྑཾ དཱ་ཡ་ཀཾ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ནི་ར་པེ་ཀྑཾ ཁེ་པ་ཀཾ ཀི་ཊ་ཀོ’’ཏི ཨ་ཏྠེ ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ པ་ན ཡ་དི པི་ཡ་པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི, ‘‘པི་ཡོ མཾ ཡཱ་ཙ་ཏཱི’’ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཨུ་དཱ་སཱི་ན་པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ མཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ ཨ་དྡྷཱ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན མི་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ད་ད་ནྟོ་པི ཧི ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཐ པ་ན ཝེ་རཱི་པུ་གྒ་ལོ ཡཱ་ཙ་ཏི, ‘‘པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ མཾ ཡཱ་ཙ་ཏི, ཨ་ཡཾ མཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནོ ཨ་དྡྷཱ ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན ཝེ་རཱི་པི པི་ཡོ མི་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ པི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ ཝི་ཡ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་རཱི་པུ་གྒ་ལེ་སུ་པི མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཀ་རུ་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ.

ས་ཙེ པ་ན་སྶ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ལོ་བྷ་སྶ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡཱ ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་པ་ཊི་ཉྙེ་ན ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘ན་ནུ ཏ་ཡཱ ས་པྤུ་རི་ས ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ ནི་སྶ་ཊྛོ, ཏ་པྤ་རི་ཙྩཱ་ག་མ་ཡ་ཉྩ པུ་ཉྙཾ, ཏ་ཏྠ ནཱ་མ ཏེ བཱ་ཧི་རེ་པི ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨ་ཏི་ས་ངྒ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཧ་ཏྠི་སི་ནཱ་ན་ས་དི་སཱི ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཡཱ ན ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ངྒོ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ མ་ཧ་ཏོ བྷེ་ས་ཛྫ་རུ་ཀྑ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ མཱུ་ལཾ མཱུ་ལ་ཏྠི་ཀཱ ཧ་ར་ནྟི, པ་པ་ཊི་ཀཾ, ཏ་ཙཾ, ཁ་ནྡྷཾ, ཝི་ཊ་པཾ, སཱ་རཾ, སཱ་ཁཾ, པ་ལཱ་སཾ, པུ་པྥཾ, ཕ་ལཾ ཕ་ལ་ཏྠི་ཀཱ ཧ་ར་ནྟི, ན ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ‘མ་ཡ྄ཧཾ ས་ནྟ་ཀཾ ཨེ་ཏེ ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་བྦ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀྐ་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན མ་ཡཱ མ་ཧཱ་དུ་ཀྑེ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཀེ ནི་ཙྩཱ་སུ་ཙི་མྷི ཀཱ་ཡེ པ་རེ་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ཡ ཝི་ནི་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟོ་པི མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦོ, ཀོ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རེ་སུ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་ནྟ་བྷེ་ད་ན་ཝི་ཀི་ར་ཎ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨེ་སུ, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ཛ་མྦྷི་ཏ་མེ་ཏཾ, ཡ་དི་དཾ ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཏ་སྨཱ བཱ་ཧི་རེ་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ་པི ཀ་ར་ཙ་ར་ཎ་ན་ཡ་ནཱ་དཱི་སུ, མཾ་སཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་ན་པེ་ཀྑེ་ན ཧུ་ཏྭཱ ‘ཏཾ་ཏ་ད་ཏྠི་ཀཱ ཧ་ར་ནྟཱུ’ཏི ནི་སྶ་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏོ ཙ་སྶ བོ་དྷཱ་ཡ པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཛཱི་ཝི་ཏེ་སུ ནི་ར་པེ་ཀྑ་སྶ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཱ་ནི སུ་ཝི་སུ་དྡྷཱ་ནི ཧོ་ནྟི. སོ ཝི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཉཱ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ, ཨཱ་ཡཱ་པཱ་ཡུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན, ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ན་ས་དྡྷ་མྨ་དཱ་ནེ་ཧི ཙ ས་བྦ་ས་ཏྟེ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ན་ཡོ.

སཱི་ལ་པཱ་ར་མི་ཡཾ པ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ཨི་ད་ཉྷི སཱི་ལཾ ནཱ་མ ག་ངྒོ་ད་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝི་སོ་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་སྶ དོ་ས་མ་ལ་སྶ ཝི་ཀྑཱ་ལ་ན་ཛ་ལཾ, ཧ་རི་ཙ་ནྡ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་ནེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་རཱ་གཱ་དི་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཝི་ན་ཡ་ནཾ, ཧཱ་ར་མ་ཀུ་ཊ་ཀུ་ཎྜ་ལཱ་དཱི་ཧི པ་ཙུ་ར་ཛ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ སཱ་དྷཱུ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝི་སེ་སོ, ས་བྦ་དི་སཱ་ཝཱ་ཡ་ན་ཏོ ཨ་ཀི་ཏྟི་མོ, ས་བྦ་ཀཱ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པོ ཙ སུ་ར་བྷི་ག་ནྡྷོ, ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་དཱི་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཙ ཝ་ནྡ་ནཱི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ པ་ར་མོ ཝ་སཱི་ཀ་ར་ཎ་མ་ནྟོ, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དི དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་རོ་ཧ་ན་སོ་པཱ་ན་པ་ནྟི, ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་མུ་པཱ་ཡོ, ནི་བྦཱ་ན་མ་ཧཱ་ན་ག་ར་སྶ ས་མྤཱ་པ་ཀ་མ་གྒོ, སཱ་ཝ་ཀ་བོ་དྷི་པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷི་ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷཱི་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་མི, ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཏྠི་ཏཾ, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ནཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙི་ནྟཱ་མ་ཎི་ཀ་པྤ་རུ་ཀྑཱ་དི་ཀེ ཙ ཨ་ཏི་སེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི བྷི་ཀྑ་ཝེ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༣༥). ཨ་པ་ར་མྤི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ ཙེ བྷི་ཀྑ་ཝེ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཨ་སྶཾ མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ་ཏི, སཱི་ལེ་སྭེ་ཝ་སྶ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༡.༦༡), ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཏྠཱ་ནི ཁོ ཨཱ་ན་ནྡ ཀུ་ས་ལཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༡; ༡༡.༡), ‘‘པ་ཉྩི་མེ ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༡༥༠; ཨུ་དཱ. ༧༦; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༨༥) སུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་སྶ གུ་ཎཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ (ཨ. ནི. ༧.༧༢) ཝ་སེ་ན སཱི་ལ་ཝི་ར་ཧེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ.

པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ, ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཝཱ་ད་པ་རཱ་ནུ་ཝཱ་ད་ད་ཎྜ་དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཝི་ཉྙཱུ་ཧི པཱ་སཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་ར་ཧེ་ཏུ་ཏོ, སོ་ཏྠི་ཊྛཱ་ན་ཏོ, ཨ་བྷི་ཛ་ན་སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻཱ་ཡུ་རཱུ་པ་ཊྛཱ་ན་བ་ནྡྷུ་མི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ན་ཏོ ཙ སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཧེ་ཏུ མ་ཧ་ནྟཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ‘‘ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ མ་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ཀ་ཏཾ བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ཎ’’ནྟི. ཏ་ཐཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ན ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི, ན པ་རེ ཝི་ཉྙཱུ, ད་ཎྜ་དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི, ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ’’ཏི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ པཱ་སཾ་སོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཡྭཱ་ཡཾ ‘‘ཀ་ཏཾ ཝ་ཏ མ་ཡཱ པཱ་པཾ, ཀ་ཏཾ ལུ་དྡཾ, ཀ་ཏཾ ཀི་བྦི་ས’’ནྟི དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, སོ ན ཧོ་ཏི. སཱི་ལ་ཉྩ ནཱ་མེ་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ, བྷོ་ག་བྱ་ས་ནཱ་དི་པ་རི་ཧཱ་ར་མུ་ཁེ་ན མ་ཧ་ཏོ ཨ་ཏྠ་སྶ སཱ་དྷ་ན་ཏོ, མ་ངྒ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ པ་ར་མཾ སོ་ཏྠི་ཊྛཱ་ནཾ, ནི་ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩོ་པི སཱི་ལ་ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀུ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ཏི་སེ་ཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ, ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ ཏེ ཨ་སྶ པུ་རི་སོ དཱ་སོ ཀ་མྨ་ཀ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༡.༡༨༣) ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཙོ་རཱ་དཱི་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ, པ་ར་ལོ་ཀཱ་ནུ་ག་མ་ན་ཏོ, མ་ཧ་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་མ་ཐཱ་དི་གུ་ཎཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཙ བཱ་ཧི་ར་དྷ་ནཾ ཨ་ཏི་སེ་ཏི སཱི་ལཾ, པ་ར་མ་སྶ ཙི་ཏྟི་སྶ་རི་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཨ་ཏི་སེ་ཏི སཱི་ལཾ. སཱི་ལ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྷི ཏཾ་ཏཾ་ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡེ་སུ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཝ་སྶ་ས་ཏ་དཱི་གྷ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ཧ་མྤི སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཝི་སི་ཊྛ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ས་ཏི ཙ ཛཱི་ཝི་ཏེ སི་ཀྑཱ་ནི་ཀྑེ་པ་སྶ མ་ར་ཎ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ སཱི་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཏོ ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་རཾ. ཝེ་རཱི་ན་མྤི མ་ནུ་ཉྙ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ, ཛ་རཱ་རོ་ག་ཝི་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཙ རཱུ་པ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་ཏི་སེ་ཏི སཱི་ལཾ. པཱ་སཱ་ད་ཧ་མྨི་ཡཱ་དི་ཊྛཱ་ན་ཝི་སེ་སེ, རཱ་ཛ་ཡུ་ཝ་རཱ་ཛ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨཱ་དི་ཊྛཱ་ན་ཝི་སེ་སེ ཙ ཨ་ཏི་སེ་ཏི སཱི་ལཾ སུ་ཁ་ཝི་སེ་སཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ས་བྷཱ་ཝ་སི་ནི་དྡྷེ ས་ནྟི་ཀཱ་ཝ་ཙ་རེ་པི བ་ནྡྷུ་ཛ་ནེ མི་ཏྟ་ཛ་ནེ ཙ ཨ་ཏི་སེ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་ཧི་ཏ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏོ, པ་ར་ལོ་ཀཱ་ནུ་ག་མ་ན་ཏོ ཙ. ‘‘ན ཏཾ མཱ་ཏཱ པི་ཏཱ ཀ་ཡི་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དི (དྷ. པ. ༤༣) ཝ་ཙ་ན་ཉྩེ་ཏྠ སཱ་དྷ་ཀཾ. ཏ་ཐཱ ཧ་ཏྠི་ཨ་སྶ་ར་ཐཱ་དི་བྷེ་དེ་ཧི, མ་ནྟཱ་ག་ད་སོ་ཏྠཱ་ན་པྤ་ཡོ་གེ་ཧི ཙ དུ་རཱ་ར་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ར་ཀྑ་བྷཱ་ཝེ་ན སཱི་ལ་མེ་ཝ ཝི་སི་ཊྛ་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ན་ཏོ, ཨ་པ་རཱ་དྷཱི་ན་ཏོ, མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ ཙ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རི’’ནྟི་ཨཱ་དི (ཛཱ. ༡.༩.༡༠༢). ཨེ་ཝ་མ་ནེ་ཀ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སཱི་ལ་ནྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ ཙེ་ཝ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཙ པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ.

ས་ཙེ པ་ན་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན སཱི་ལ་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ དྷ་མྨཱ དོ་སཱ་ད་ཡོ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་པ་ཊི་ཉྙེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘ན་ནུ ཏ་ཡཱ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ ཀ་ཏཾ, སཱི་ལ་ཝི་ཀ་ལེ་ན ཙ ན ས་ཀྐཱ ལོ་ཀི་ཡཱ་པི ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, པ་གེ་ཝ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ, ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ན ཨ་གྒ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན སཱི་ལེ་ན པ་ར་མུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྨཱ ‘ཀི་ཀཱི་ཝ ཨ་ཎྜ’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༩; དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༧) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ས་མྨཱ སཱི་ལཾ པ་རི་ར་ཀྑ་ནྟེ་ན སུ་ཊྛུ ཏ་ཡཱ པེ་ས་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི ཙ ཏ་ཡཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཡཱ་ན་ཏྟ་ཡེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏཱ་ར་ཎ་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, སཱི་ལ་ཝི་ཀ་ལ་སྶ ཙ ཝ་ཙ་ནཾ ན པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ ཧོ་ཏི ཨ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ཧཱ་ར་ཝི་ཙཱ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཝེ་ཛྫ་སྶ ཏི་ཀི་ཙྪ་ནཾ, ཏ་སྨཱ ཀ་ཐཱ་ཧཾ ས་དྡྷེ་ཡྻོ ཧུ་ཏྭཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཏཱ་ར་ཎ་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱ་ནི ཀ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ས་བྷཱ་ཝ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཀི་ཉྩ ‘‘ཛྷཱ་ནཱ་དི་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གེ་ན མེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ, པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མཱི་ཨཱ་དི་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་ཉྩ, ཛྷཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཙ གུ་ཎཱ སཱི་ལ་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཝི་ནཱ ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ས་མྨ་དེ་ཝ སཱི་ལཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ.

ཏ་ཐཱ ‘‘ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛོ་པ་ཐོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༡༩༡; མ. ནི. ༡.༢༩༡; སཾ. ནི. ༢.༡༥༤; མ. ནི. ༢.༡༠) གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ‘‘ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༢༣༤; པཱ་ཙི. ༤༡༧; མ་ཧཱ་ནི. ༣, ༦;), ‘‘མཱ་ཏཱ་པི པུ་ཏྟེ་ན ཝི་ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༦༨, ༡༧༨) ཙ ཀཱ་མེ་སུ ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པུ་རི་སོ ཨི་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་མྨ་ནྟེ པ་ཡོ་ཛེ་ཡྻཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༡༨) ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་སུ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ན་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༡.༩༡; སཾ. ནི. ༡.༡༥༤) པ་བྦ་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཝ་སེ་ན ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏྠོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ (མ. ནི. ༡.༡༦༣) ཝཱི་མཾ་ས་སུ་ཏྟཱ་དི (མ. ནི. ༡.༤༨༧) ཝ་སེ་ན དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་ཨཱ་སི་ཝི་སོ་པ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན (ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ) ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཏ་ཐཱ ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ནཱ དཱ་ནཱ་ད་ཡོ དྷ་མྨཱ ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ བྱཱ་པཱ་ར་ས་མ་ཏྠཱ ཙ ན ཧོ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཉྙཱ་གུ་ཎཱ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ཛཱི་ཝི་ཏེ་ན ཝི་ནཱ ས་རཱི་ར་ཡ་ནྟཾ ན སོ་བྷ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་རི་ཡཱ་སུ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཏྠཾ ཧོ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཙ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཝི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཝི་ས་ཡེ་སུ ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ན་པྤ་ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་དྡྷཱ་དཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ནཱ ས་ཀི་ཙྩ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ་ནཱི་ཏི པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཉྙཱ པ་དྷཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ. ཨུ་མྨཱི་ལི་ཏ་པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ ཧི མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནི་པི ད་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ཀཱ, ཨ་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ཀཱ ཙ ཧོ་ནྟི, བྷེ་ས་ཛྫ་རུ་ཀྑཱ ཝི་ཡ ཝི་ཀ་པྤ་ར་ཧི་ཏཱ ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡེ་པི སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ. པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་ཡོ་ག་ཏོ པ་རི་ཙྩཱ་གོ པ་ར་ཧི་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ དཱ་ན་པཱ་ར་མི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ཏྠ་ཉྷི དཱ་ནཾ ཝུ་ཌྜྷི་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི.

ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ཎྷཱ་དི་སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཝི་ཡོ་ག་ཏོ སཱི་ལ་སྶ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡེ་ཝ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཀུ་ཏོ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ. པ་ཉྙ་ཝཱ ཨེ་ཝ ཙ གྷ་རཱ་ཝཱ་སེ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ སཾ་སཱ་རེ ཙ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ སུ་ཊྛུ ས་ལླ་ཀྑེ་ནྟོ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣོ, པ་རེ ཙ ཏ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛ་པེ་ཏཱི་ཏི.

ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་ར་ཧི་ཏཾ ཡ་དི་ཙྪི་ཏ་མ་ཏྠཾ ན སཱ་དྷེ་ཏི དུ་རཱ་ར་མྦྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝ་ར་མེ་ཝ ཧི ཨ་ནཱ་ར་མྦྷོ དུ་རཱ་ར་མྦྷ་ཏོ, པ་ཉྙཱ་ས་ཧི་ཏེ་ན པ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ན ཀི་ཉྩི དུ་ར་དྷི་ག་མཾ ཨུ་པཱ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཏོ. ཏ་ཐཱ པ་ཉྙ་ཝཱ ཨེ་ཝ པ་རཱ་པ་ཀཱ་རཱ་དི་ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཡོ ཧོ་ཏི, ན དུ་པྤ་ཉྙོ. པ་ཉྙཱ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཙ པ་རེ་ཧི ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ ཨ་པ་ཀཱ་རཱ ཁ་ནྟི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧེ་ནྟི, པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ པ་ན ཏེ ཁ་ནྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་རི་བྲཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་སྶཱ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. པ་ཉྙ་ཝཱ ཨེ་ཝ ཏཱི་ཎི ས་ཙྩཱ་ནི ཏེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ དྷི་ཏི་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་བྦ་པཱ་ར་མཱི་སུ ཨ་ཙ་ལ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙ་ཝཱ ཨེ་ཝ ཙ པི་ཡ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཝེ་རཱི་ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཏྠ ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན ལཱ་བྷཱ་དི་ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ནི་བྦི་ཀཱ་ར་ཏཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་སཾ པཱ་ར་མཱི་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཝ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏཱུ་ཏི པ་ཉྙཱ་གུ་ཎཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ.

ཨ་པི་ཙ པ་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ནཱ ན ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ཏྟི, ཨ་ནྟ་རེ་ན ཙ དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཾ ན སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ, སཱི་ལ་དི་ཊྛི་ས་མྤ་དཱ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ན ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ, ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏེ་ན ཙ ན ས་ཀྐཱ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟ་མྤི སཱ་དྷེ་ཏུཾ, པ་གེ་ཝ ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏཾ པ་ར་ཧི་ཏ་ནྟི པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣེ་ན ‘‘ན་ནུ ཏ་ཡཱ ས་ཀྐ་ཙྩཾ པ་ཉྙཱ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཡཾ ཨཱ་ཡོ་གོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ’’ཏི བོ་དྷི་ས་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟཱ ཨོ་ཝ་དི་ཏ་བྦོ. པ་ཉྙཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི མ་ཧཱ་ས་ཏྟོ ཙ་ཏུ་ར་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛི་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི (དཱི. ནི. ༣.༢༡༠, ༣༡༣; ཨ. ནི. ༡༠.༣༢) ལོ་ཀཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ས་ཏྟེ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་མ་གྒེ ཨ་ཝ་ཏཱ་རེ་ཏི, ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཙ ནེ་སཾ པ་རི་པཱ་ཙེ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་བ་ལེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཝི་ཙ་ཡ་བ་ཧུ་ལོ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོ དཱ་ནཱ་ད་ཡོ གུ་ཎེ ཝི་སེ་ས་ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ན་ཡ་ནྟོ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ཝོ་ཀཱ་རེ པ་ཉྙཱ་གུ་ཎེ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མཱི ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦཱ.

ཏ་ཐཱ དི་སྶ་མཱ་ན་པཱ་རཱ་ནི་པི ལོ་ཀི་ཡཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ནི་ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཱ་ནི, ཨ་ག་ཎི་ཏ་ཁེ་དེ་ན པ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ་ན དུ་ར་དྷི་ག་མཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ནི་ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡོ ཧི ‘‘སཾ་སཱ་ར་མ་ཧོ་གྷ་ཏོ ས་བྦ་ས་ཏྟེ ས་ནྟཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ར་བྷི་ཏུ་མེ་ཝ ན ས་ཀྐུ་ཎོ་ཏི. མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཝོ་སཱ་ན་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝཱི་རི་ཡོ པ་ན ཨ་ཏྟ་སུ་ཁ་ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཨཱ་ར་མྦྷ་པཱ་རཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པི་ཙ ‘‘ཡ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ སཾ་སཱ་ར་པ་ངྐ་ཏོ ས་མུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཏྠ་མཱ་ར་མྦྷོ, ཏ་སྶཱ་པི ཝཱི་རི་ཡ་སྶ སི་ཐི་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན མ་ནོ་ར་ཐཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི ན ས་ཀྐཱ ས་མྦྷཱ་ཝེ་ཏུཾ, པ་གེ་ཝ ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་མུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘རཱ་གཱ་དཱི་ནཾ དོ་ས་ག་ཎཱ་ནཾ མ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ག་ཛཱ་ནཾ ཝི་ཡ དུ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ནྣི་དཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་སི་ཀ་ཝ་དྷ་ཀ་ས་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ནྣི་མི་ཏྟཱ་ན་ཉྩ དུ་གྒ་ཏཱི་ནཾ ས་བྦ་དཱ ཝི་ཝ་ཊ་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ནི་ཡོ་ཛ་ཀཱ་ན་ཉྩ པཱ་པ་མི་ཏྟཱ་ནཾ ས་དཱ ས་ནྣི་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་དོ་ཝཱ་ད་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཙ བཱ་ལ་སྶ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ ས་ཏི ས་མྦྷ་ཝེ ཡུ་ཏྟཾ ས་ཡ་མེ་ཝ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑ་ཏོ ནི་སྶ་རི་ཏུ’’ནྟི ཙ ‘‘མི་ཙྪཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དཱུ་རཱི བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཡ་དི པ་ན ས་མྦོ་དྷི ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ནེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན ས་ཀྐཱ ས་མ་དྷི་ག་ནྟུཾ, ཀི་མེ་ཏྠ དུ་ཀྐ་ར’’ནྟི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝཱི་རི་ཡ་སྶ གུ་ཎཱ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་ཐཱ ‘‘ཁ་ནྟི ནཱ་མཱ་ཡཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་གུ་ཎ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཀོ་དྷ་སྶ ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ གུ་ཎ་ས་མྤཱ་ད་ནེ སཱ་དྷཱུ་ན་མ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་མཱ་ཡུ་དྷཾ, པ་རཱ་བྷི་བྷ་ཝ་ནེ ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ བ་ལ་ས་མྤ་དཱ, ཀོ་དྷ་གྒི་ཝི་ན་ཡ་ནཱི ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ, ཀ་ལྱཱ་ཎ་སྶ ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་སྶ ས་ཉྫཱ་ཏི་དེ་སོ, པཱ་པ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་ཙཱི་ཝི་ས་ཝཱུ་པ་ས་མ་ཀ་རོ མ་ནྟཱ་ག་དོ, སཾ་ཝ་རེ ཋི་ཏཱ་ནཾ པ་ར་མཱ དྷཱི་ར་པ་ཀ་ཏི, ག་མྦྷཱི་རཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ སཱ་ག་རོ, དོ་ས་མ་ཧཱ་སཱ་ག་ར་སྶ ཝེ་ལཱ, ཨ་པཱ་ཡ་དྭཱ་ར་སྶ པི་དྷཱ་ན་ཀ་ཝཱ་ཊཾ, དེ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ཎ་སོ་པཱ་ནཾ, ས་བྦ་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ན་བྷཱུ་མི, ཨུ་ཏྟ་མཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཝི་སུ་དྡྷཱི’’ཏི མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པི ཙ ‘‘ཨེ་ཏེ ས་ཏྟཱ ཁ་ནྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷ ཙེ་ཝ ཏ་པ་ནྟི, པ་ར་ལོ་ཀེ ཙ ཏ་པ་ནཱི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནུ་ཡོ་ག་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘ཡ་དི་པི པ་རཱ་པ་ཀཱ་ར་ནི་མི་ཏྟཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ པ་ན དུ་ཀྑ་སྶ ཁེ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, བཱི་ཛ་བྷཱུ་ཏ་ཉྩ ཀ་མྨཾ མ་ཡཱ་ཝ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི ཙ ‘‘ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ཨཱ་ཎ་ཎྱ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཏ’’ནྟི ཙ ‘‘ཨ་པ་ཀཱ་ར་ཀེ ཨ་ས་ཏི ཀ་ཐཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཁ་ནྟི་ས་མྤ་དཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཡ་དི་པཱ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ, ཨ་ཡཾ ནཱ་མ པུ་བྦེ ཨ་ནེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རོ ཀ་ཏོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་པ་ཀཱ་རོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཁ་ནྟི་ནི་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་རོ’’ཏི ཙ ‘‘ས་བྦེ་པི་མེ ས་ཏྟཱ མ་ཡ྄ཧཾ པུ་ཏྟ་ས་དི་སཱ, པུ་ཏྟ་ཀ་ཏཱ་པ་རཱ་དྷེ་སུ ཙ ཀོ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཡེ་ན ཀོ་དྷ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝེ་སེ་ན ཨ་ཡཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏི, སོ ཀོ་དྷ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝེ་སོ མ་ཡཱ ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙ ‘‘ཡེ་ན ཨ་པ་ཀཱ་རེ་ན ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྶ ཨ་ཧ་མྤི ནི་མི་ཏྟ’’ནྟི ཙ ‘‘ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་པ་རཱ་དྷོ ཀ་ཏོ, ཡ་ཏྠ ཙ ཀ་ཏོ, ས་བྦེ་པི ཏེ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ ནི་རུ་དྡྷཱ, ཀ་སྶི་དཱ་ནི ཀེ་ན ཀོ་དྷོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀོ ཀ་སྶ ཨ་པ་ར་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི ཙ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟེ་ན ཁ་ནྟི་ས་མྤ་དཱ བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦཱ.

ཡ་དི པ་ན་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ པ་རི་ཙ་ཡེ་ན པ་རཱ་པ་ཀཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཀོ ཀོ་དྷོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ ‘‘ཁ་ནྟི ནཱ་མེ་སཱ པ་རཱ་པ་ཀཱ་ར་སྶ པ་ཊི་པ་ཀྑ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ཙྩུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཙ ‘‘ཨ་པ་ཀཱ་རོ ཙ མ་ཡ྄ཧཾ དུ་ཀྑུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན དུ་ཀྑུ་པ་ནི་སཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ, ས་བྦ་ལོ་ཀེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཀ་ཏི་རེ་སཱ, ཡ་དི་དཾ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་ས་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གོ, ཏ་ཏྠ ཨ་ནི་ཊྛ་ཝི་ས་ཡ་ས་མཱ་ཡོ་གོ མ་ཡ྄ཧཾ ན སི་ཡཱ་ཏི ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཀོ་དྷ་ཝ་སི་ཀོ ས་ཏྟོ ཀོ་དྷེ་ན ཨུ་མྨ་ཏྟོ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ, ཏ་ཏྠ ཀིཾ པ་ཙྩ་པ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘ས་བྦེ པི་མེ ས་ཏྟཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཨོ་ར་ས་པུ་ཏྟཱ ཝི་ཡ པ་རི་པཱ་ལི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ན ཏ་ཏྠ མ་ཡཱ ཙི་ཏྟ་ཀོ་པོ་པི ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་པ་རཱ་དྷ་ཀེ ཙ ས་ཏི གུ་ཎེ གུ་ཎ་ཝ་ཏི མ་ཡཱ ན ཀོ་པོ ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ས་ཏི གུ་ཎེ ཝི་སེ་སེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་ཡི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཙ ‘‘ཀོ་པེ་ན ཙ མ་ཡ྄ཧཾ གུ་ཎ་ཡ་སཱ ནི་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནེ་ན མ་ཡ྄ཧཾ དུ་བྦ་ཎྞ་དུ་ཀྑ་སེ་ཡྻཱ་ད་ཡོ ས་པ་ཏྟ་ཀ་ནྟཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཀོ་དྷོ ཙ ནཱ་མཱ་ཡཾ ས་བྦཱ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ར་ཀོ ས་བྦ་ཧི་ཏ་ཝི་ནཱ་ས་ཀོ བ་ལ་ཝཱ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ’’ཏི ཙ ‘‘ས་ཏི ཙ ཁ་ནྟི་ཡཱ ན ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་པ་རཱ་དྷ་ཀེ་ན ཨ་པ་རཱ་དྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ལ་དྡྷ་བྦཾ དུ་ཀྑཾ, ས་ཏི ཙ ཁ་ནྟི་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཏ་ད་བྷཱ་ཝོ’’ཏི ཙ ‘‘ཙི་ནྟ་ནེ་ན ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟེ་ན ཙ མ་ཡཱ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཀོ་དྷེ ཙ མ་ཡཱ ཁ་ནྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏེ ཏ་སྶ དཱ་ས་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཀོ་དྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ཁ་ནྟི་གུ་ཎ་པ་རི་ཙྩཱ་གོ མ་ཡ྄ཧཾ ན ཡུ་ཏྟོ’’ཏི ཙ ‘‘ས་ཏི ཙ ཀོ་དྷེ གུ་ཎ་ཝི་རོ་དྷི་ནི (གུ་ཎ་ཝི་རོ་དྷ་པ་ཙྩ་ནཱི་དྷ་མྨེ ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་ཊྛ. པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ) ཀིཾ མེ སཱི་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཨ་ས་ཏི ཙ ཏེ་སུ ཀ་ཐཱ་ཧཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་བ་ཧུ་ལོ པ་ཊི་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཁ་ནྟི་ཡཱ ཙ ས་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏ་སྶ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་མ་ཏ་ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི ‘བུ་དྡྷ་དྷ་མྨཱ ཙ ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་པ་རི་མེ་ཡྻ་པ་བྷཱ་ཝཱ’ཏི’’, ཏ་ཏོ ཙ ‘‘ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཡཾ ཁ་ནྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ ‘ཀེ་ཝ་ལཱ ཨི་མེ ཙ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏཱ དྷ་མྨ་མ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཝ་ཡ་ནྟི, ན ཀུ་ཏོ་ཙི ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཀུ་ཧི་ཉྩི ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཙ ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, ན ཙེ་ཏྠ ཀོ་ཙི ཀ་སྶ་ཙི བྱཱ་པཱ་རོ’ཏི ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་མ་མཾ་ཀཱ་རཱ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ཏི, ཡེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟོ བོ་དྷི་ཡཱ ནི་ཡ་ཏོ ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཁ་ནྟི་པཱ་ར་མི་ཡཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་ཐཱ ‘‘ས་ཙྩེ་ན ཝི་ནཱ སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, པ་ཊི་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ་ཏི་ཀྐ་མེ ཙ ས་བྦ་པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཏོ, ཨ་ས་ཙྩ་ས་ནྡྷ་སྶ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ ཨ་ནཱ་དེ་ཡྻ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ་ཝ་ཧ་ན་ཏོ, ས་མྤ་ནྣ་ས་ཙྩ་སྶ ཙ ས་བྦ་གུ་ཎཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ས་བྦ་བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་པཱ་རི་པཱུ་རི་ས་མ་ནྭཱ་ཡ་ཏོ, ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནེ་ན ས་བྦ་བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, བོ་དྷི་ས་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་རི་ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ཙྩ་པཱ་ར་མི་ཡཱ ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་ཐཱ ‘‘དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ད་ལ༹ྷ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ, ཏ་མྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ ཙ ནེ་སཾ ཨ་ཙ་ལཱ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཙ ཐི་ར་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ནཱ ན དཱ་ནཱ་དི་ས་མྦྷཱ་རཱ ས་མྦོ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནེ གུ་ཎཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་མ་ཏྟེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ནྟེ་ནཱ་པི ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཝི་ནཱ ན ས་ཀྐཱ ཨི་དྷ་ལོ་ཀ་པ་ར་ལོ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, པ་གེ་ཝ ས་བྦ་ས་ཏྟེ ནི་བྦཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘པ་ཙྪཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟེ་ན ཨི་དཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཀ་ངྑཱ ཡུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨཱ་ས་ཡ་མ་ཏྟེ་ན པ་རེ་སཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟོ ཀ་དཱ པ་ཡོ་གེ་ན ཏཾ སཱ་དྷེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རེ་ན སཾ་ཝ་དྡྷི་ཏཱ པ་ཙྪཱ དྷ་མྨ་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ས་ཧཱ་ཡཱ མ་ཡ྄ཧཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཨེ་ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ན མ་ཡ྄ཧཾ བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ས་བྦ་བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་ཝི་བྷཱུ་ཏི་ནི་པྥ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ མ་ཡ྄ཧཾ ཨེ་ཏེ པ་ར་མཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ གཱ་ར་ཝ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཙ ‘‘ས་ཝི་སེ་སཾ ས་ཏྟེ་སུ ས་བྦེ་སུ ཧི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཱ, ཀི་ཉྩ ཀ་རུ་ཎཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏོ་པི ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ མེ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་བྲཱུ་ཧེ་ཏ་བྦཱ. ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཧི ཙེ་ཏ་སཱ ས་ཏྟེ་སུ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ནི་ར་ཏ་སྶ ཏེ་སཾ ཨ་ཧི་ཏ་དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཀཱ་མ་ཏཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ད་ལ༹ྷ་མཱུ་ལཱ, ཀ་རུ་ཎཱ ཙ ས་བྦེ་སཾ བུ་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཀ་དྷ་མྨཱ་ན་མཱ་དི ཙ་ར་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ མཱུ་ལཾ མུ་ཁཾ པ་མུ་ཁ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ མེ་ཏྟཱ་ཡ གུ་ཎཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་ཐཱ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ ས་ཏྟེ་ཧི ཀ་ཏཱ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཀཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻུཾ, ས་ཏི ཙ ཙི་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་རེ དཱ་ནཱ་དི་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱི’’ཏི ཙ ‘‘མེ་ཏྟཱ་སི་ནེ་ཧེ་ན སི་ནེ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝི་ནཱ ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཨ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་མྦྷཱ་རེ་སུ པུ་ཉྙ་ས་མྦྷཱ་རཾ ཏ་བྦི་པཱ་ཀ་ཉྩ ས་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཏྠཾ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ དེ་ཡྻ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ་སུ ཝི་བྷཱ་གཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ར་ཧི་ཏེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ སཾ་ཝ་ར་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ར་ཏི་ར་ཏི་ས་ཧ་སྶེ་ཝ ནེ་ཀྑ་མྨ་བ་ལ་སི་དྡྷི་ཏོ, ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨི་ཀྑ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་ས་མྦྷཱ་ར་ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོ, ཨ་ཙྩཱ་ར་དྡྷ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑ་ནེ པ་དྷཱ་ན་ཀི་ཙྩཱ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ནེ་ན ས་མཱ་དི་ནྣ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཙ་ལཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སི་དྡྷི་ཏོ, པ་རཱ་པ་ཀཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་ནཱ་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ནེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ནི་པྥ་ཏྟི་ཏོ་ཏི ས་བྦ་བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་རི་པཱུ་རི་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡོ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མཱི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་རི་ཙྩཱ་གཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ནི་སཾ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ དཱ་ནཱ་དི་པཱ་ར་མཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཏ་ཐཱ ས་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ པ་ཉྩ་ད་ས ཙ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ པ་ཉྩ ཙ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཙ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རོ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་ར་ཏཱ, བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ, ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་གོ, ས་ཏྟ ས་དྡྷ་མྨཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཛྷཱ་ནཱ་ནི ཙ. ཏེ་སུ སཱི་ལཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཏེ་ར་ས་པི དྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ, ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ད་ཡོ ཙ པ་རི་ཀྑཱ་རོ. ས་དྡྷ་མྨེ་སུ ས་དྡྷཱ་ཡ བུ་དྡྷ་དྷ་མྨ་ས་ངྒྷ་སཱི་ལ་ཙཱ་ག་དེ་ཝ་ཏཱུ་པ་ས་མཱ་ནུ་སྶ་ཏི- ལཱུ་ཁ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་སི་ནི་དྡྷ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡ- དྷ་མྨ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཨ་པཱ་ཡཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན- བྷཱ་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ ར་ཧི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, བཱ་ཧུ་ས་ཙྩ་སྶ པུ་བྦ་ཡོ་ག་པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ས་དྡྷ་མྨཱ་བྷི་ཡོ་ག་ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཱ་དི- པ་རི་ཙ་ཡ་པ་རི་པ་ཀྐི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ་ཀི་ལེ་ས་དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཨ་པྤ་སྶུ་ཏ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སེ་ཝ་ན་ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཨ་པཱ་ཡ་བྷ་ཡ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ག་མ་ན་ཝཱི་ཐི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་དྷ་མྨ་མ་ཧ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ- ཐི་ན་མི་དྡྷ་ཝི་ནོ་ད་ན་ཀུ་སཱི་ཏ་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལ- སེ་ཝ་ན་ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ས་ཏི་ཡཱ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, པ་ཉྙཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཙྪ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་ས་ད་ཀི་རི་ཡཱ་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་མ་ཏྟ་པ་ཊི་པཱ་ད་ན་དུ་པྤ་ཉྙ- པུ་གྒ་ལ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་པ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་སེ་ཝ་ན་ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡ་པ་ཙྩ- ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཏ་ད་དྷི་མུ་ཏྟ་ཏཱ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ སཱི་ལཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨ་ཊྛ་ཏིཾ་སཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཉྩ པ་རི་ཀྑཱ་རོ. ཏ་ཏྠ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི་ཡཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ནེ, ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ནེ, ཨུ་བྷ་ཡ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཙ དྷ་མྨ་དཱ་ནེ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ར་ཎཱ་དཱི་ནཾ དཱ་ནཱ་དི་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ཨ་ཏི་ཝི་ཏྠཱ་ར་བྷ་ཡེ་ན ན ནི་དྡྷཱ་ར་ཡི་མྷ. ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཙ་ཀྐཱ་ད་ཡོ་པི དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ཀོ སཾ་ཀི་ལེ་སོཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི པ་རཱ་མ་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ པཱ་ར་མཱི་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ཝི་སེ་སེ་ན དེ་ཡྻ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཝི་ཀ་པྤཱ དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཡཱ སཾ་ཀི་ལེ་སོ, ས་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཝི་ཀ་པྤཱ སཱི་ལ་པཱ་ར་མི་ཡཱ, ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཏ་དུ་པ་ས་མེ་སུ ཨ་བྷི་ར་ཏི་ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཝི་ཀ་པྤཱ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ར་མི་ཡཱ, ‘‘ཨ་ཧཾ མ་མཱ’’ཏི ཝི་ཀ་པྤཱ པ་ཉྙཱ་པཱ་ར་མི་ཡཱ, ལཱི་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་ཝི་ཀ་པྤཱ ཝཱི་རི་ཡ་པཱ་ར་མི་ཡཱ, ཨ་ཏྟ་པ་ར་ཝི་ཀ་པྤཱ ཁ་ནྟི་པཱ་ར་མི་ཡཱ, ཨ་དི་ཊྛཱ་དཱི་སུ དི་ཊྛཱ་དི་ཝི་ཀ་པྤཱ ས་ཙྩ་པཱ་ར་མི་ཡཱ, བོ་དྷི་ས་མྦྷཱ་ར་ཏ་བྦི་པ་ཀྑེ་སུ དོ་ས་གུ་ཎ་ཝི་ཀ་པྤཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཡཱ, ཧི་ཏཱ་ཧི་ཏ་ཝི་ཀ་པྤཱ མེ་ཏྟཱ་པཱ་ར་མི་ཡཱ, ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་ཝི་ཀ་པྤཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་པཱ་ར་མི་ཡཱ སཾ་ཀི་ལེ་སོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.

ཀིཾ ཝོ་དཱ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་གྷཱ་ཏོ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་ཀ་པྤ་ཝི་ར་ཧོ ཙ ཨེ་ཏཱ་སཾ ཝོ་དཱ་ན་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏཱ ཧི ཏ་ཎྷཱ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཀོ་དྷཱུ་པ་ནཱ་ཧ་མ་ཀྑ་པ་ལཱ་ས་ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻ་ཐ་མྦྷ་སཱ་ར་མྦྷ- མ་ད་པ་མཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཀི་ལེ་སེ་ཧི དེ་ཡྻ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཝི་ཀ་པྤཱ་དི་ར་ཧི་ཏཱ ཙ དཱ་ནཱ་དི་པཱ་ར་མི་ཡོ པ་རི་སུ་དྡྷཱ པ་བྷ་སྶ་རཱ བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི.

ཀོ པ་ཊི་པ་ཀྑོཏི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ས་བྦེ་པི ཀི་ལེ་སཱ ས་བྦེ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཏཱ་སཾ པ་ཊི་པ་ཀྑོ, ཝི་སེ་སེ་ན པ་ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཙྪེ་རཱ་ད་ཡོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་པི་ཙ དེ་ཡྻ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་དཱ་ན་ཕ་ལེ་སུ ཨ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧ་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧ་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ དཱ་ནཾ, ཀཱ་ཡཱ་དི་དོ་ས་ཝ་ངྐཱ་པ་ག་མ་ན་ཏོ ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ སཱི་ལཾ, ཀཱ་མ་སུ་ཁ་པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཨ་ཏྟ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་ཏོ དོ་ས་ཏྟ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ནེ་ཀྑ་མྨཾ, ལོ་བྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྡྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ན་ནྡྷཱི་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ པ་ཉྙཱ, ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཏ་ཉཱ་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཝ་སེ་ན ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནཾ ཁ་མ་ན་ཏོ ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཁ་ནྟི, ས་ཏི་པི པ་རེ་སཾ ཨུ་པ་ཀཱ་རེ ཨ་པ་ཀཱ་རེ ཙ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ས་ཙྩཾ, ལོ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་དི་ནྣེ་སུ ས་མྦྷཱ་རེ་སུ ཨ་ཙ་ལ་ན་ཏོ ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ མེ་ཏྟཱ, ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་ཏོ, ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙ ལོ་བྷཱ་དི་པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.

ཀཱ པ་ཊི་པ་ཏྟཱིཏི སུ་ཁཱུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ས་རཱི་ར་ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་རི་ཙྩཱ་གེ་ན བྷ་ཡཱ་པ་ནཱུ་ད་ནེ་ན དྷ་མྨོ་པ་དེ་སེ་ན ཙ བ་ཧུ་དྷཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀ་ར་ཎཾ དཱ་ནེ པ་ཊི་པ་ཏྟི. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ – ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ དཱ་ནེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཡུ་ཝ་ཎྞ་སུ་ཁ་བ་ལ་པ་ཊི་བྷཱ་ནཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་པྥཱ་དེ་ཡྻ’’ནྟི ཨ་ནྣ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་པི་པཱ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མཱ་ཡ པཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཏ་ཐཱ སུ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞ་ཏཱ་ཡ, ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཱ་ལ་ངྐཱ་ར་སྶ ཙ ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཏྠཱ་ནི དེ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷ་སྶ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་སྶ ཙ ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཡཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཏ་ཐཱ སཱི་ལ་ག་ནྡྷ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ག་ནྡྷཾ, བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་སོ་བྷཱ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ མཱ་ལཱ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ, བོ་དྷི་མ་ཎྜཱ་ས་ན་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ས་ནཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སེ་ཡྻཱ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ སེ་ཡྻཾ, ས་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ས་ཐཾ, པ་ཉྩ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ དེ་ཏི. བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པ་དཱ་ནཾ, བྲ་ཧྨ་སྶ་ར་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ས་དྡ་དཱ་ནཾ, ས་བྦ་ལོ་ཀ་སྶ པི་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ར་ས་དཱ་ནཾ, བུ་དྡྷ་སུ་ཁུ་མཱ་ལ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཕོ་ཊྛ་བྦ་དཱ་ནཾ, ཨ་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ བྷེ་ས་ཛྫ་དཱ་ནཾ, ཀི་ལེ་ས་དཱ་ས་བྱ་ཝི་མོ་ཙ་ན་ཏྠཾ དཱ་སཱ་ནཾ བྷུ་ཛི་སྶ་ཏཱ་དཱ་ནཾ, ས་དྡྷ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཁི་ཌྜཱ་ར་ཏི་ཧེ་ཏུ་དཱ་ནཾ, ས་བྦེ་པི ས་ཏྟེ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ན་ཡ་ནཱ་ཡ པུ་ཏྟ་དཱ་ནཾ, ས་ཀ་ལ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ པ་ཏི་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནཱ་ཡ དཱ་ར་དཱ་ནཾ, སུ་བྷ་ལ་ཀྑ་ཎ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཎི་མུ་ཏྟཱ་པ་ཝཱ་ལཱ༹་དི་དཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་དཱ་ནཾ, ས་དྡྷ་མྨ་ཀོ་སཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཝི་ཏྟ་ཀོ་ས་དཱ་ནཾ, དྷ་མྨ་རཱ་ཛ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ར་ཛྫ་དཱ་ནཾ, ཛྷཱ་ནཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་རཱ་མུ་ཡྻཱ་ནཱ་དི་ཝ་ན་དཱ་ནཾ, ཙ་ཀྐ་ངྐི་ཏེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི བོ་དྷི་མ་ཎྜཱུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནཱ་ཡ ཙ་ར་ཎ་དཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་རོ་གྷ་ནི་ཏྠ་ར་ཎཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷ་མྨ་ཧ་ཏྠ་དཱ་ན་ཏྠཾ ཧ་ཏྠ་དཱ་ནཾ, ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་དི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཀ་ཎྞ་ནཱ་སཱ་དི་དཱ་ནཾ, ས་མ་ནྟ་ཙ་ཀྑུ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཙ་ཀྑུ་དཱ་ནཾ, ‘‘ད་སྶ་ན་ས་ཝ་ནཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་སུ ས་བྦ་ཀཱ་ལཾ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧོ, ས་བྦ་ལོ་ཀེ་ན ཙ ཨུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏ་བྦོ མེ ཀཱ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཱ་དི་དཱ་ནཾ, ‘‘ས་བྦ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་མོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི.

ཨེ་ཝཾ ད་ད་ནྟོ ཙ ན ཨ་ནེ་ས་ནཱ་ཡ དེ་ཏི, ན པ་རོ་པ་གྷཱ་ཏེ་ན, ན བྷ་ཡེ་ན, ན ལ་ཛྫཱ་ཡ, ན ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻ་རོ་ས་ནེ་ན, ན པ་ཎཱི་ཏེ ས་ཏི ལཱུ་ཁཾ, ན ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ནེ་ན, ན པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནེ་ན, ན ཕ་ལཱ་བྷི་ཀ་ངྑཱ་ཡ, ན ཡཱ་ཙ་ཀ་ཛི་གུ་ཙྪཱ་ཡ, ན ཨ་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་རེ་ན དེ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐ་ཙྩཾ དེ་ཏི, ས་ཧ་ཏྠེ་ན དེ་ཏི, ཀཱ་ལེ་ན དེ་ཏི, ཙི་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་ཏི, ཨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན དེ་ཏི, ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ སོ་མ་ན་སྶི་ཏོ དེ་ཏི. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ད་ཏྭཱ ན པ་ཙྪཱ་ནུ་ཏཱ་པཱི ཧོ་ཏི, ན པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ཝ་སེ་ན མཱ་ནཱ་ཝ་མཱ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི, པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི ཝ་ད་ཉྙཱུ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ ས་པ་རི་ཝཱ་ར་དཱ་ཡཱི. ཏ་ཉྩ དཱ་ན་ས་མྤ་ཏྟིཾ ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཡ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ ཨ་ཀུ་པྤཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་སྶ ཚ་ནྡ་སྶ, ཨ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་སྶ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ, ཨ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་སྶ ས་མཱ་དྷཱ་ན་སྶ, ཨ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶ, ཨ་པ་རི་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷི་ཡཱ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི. ཨི་མ་ཉྩ དཱ་ན་པཱ་ར་མིཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟེ་ན མ་ཧཱ་ས་ཏྟེ་ན ཛཱི་ཝི་ཏེ, བྷོ་གེ་སུ ཙ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏ་བྦཱ, ས་ཏྟེ་སུ ཙ མ་ཧཱ་ཀ་རུ་ཎཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི བྷོ་གེ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སཱ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཨཱ་དི་ཏྟ་སྨཱ ཝི་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ས་བྦཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ བ་ཧི ནཱི་ཧ་ར་ནྟོ ན ཀི་ཉྩི སེ་སེ་ཏི, ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ནི་སྶ་ཛྫ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ཡཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མོ.

སཱི་ལ་པཱ་ར་མི་ཡཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ས་བྦ་ཉྙུ་སཱི་ལཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ས་ཏྟེ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ སཱི་ལཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟེ་སུ ཏ་ཐཱ ད་ཡཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ སུ་པི་ན་ནྟེ་ན་པི ན ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. པ་རཱུ་པ་ཀཱ་ར་ནི་ར་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ར་ས་ནྟ་ཀོ ཨ་ལ་ག་དྡོ ཝི་ཡ ན པ་རཱ་མ་སི་ཏ་བྦོ. ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཏོ་པི ཨཱ་རཱ་ཙཱ་རཱི, ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་མེ་ཐུ་ན སཾ་ཡོ་ག་ཝི་ར་ཏོ, པ་གེ་ཝ པ་ར་དཱ་ར་ག་མ་ན་ཏོ. ས་ཙྩཾ ཧི་ཏཾ པི་ཡཾ པ་རི་མི་ཏ་མེ་ཝ ཙ ཀཱ་ལེ་ན དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ ནི་ཝི་ཊྛ་ས་དྡྷོ ནི་ཝི་ཊྛ་པེ་མོ. ཨི་ཏི ཙ་ཏུ་རཱ་པཱ་ཡ་ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་པ་ཐེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི, ཨ་ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་ཧི ཙ ཨོ་ར་མི་ཏྭཱ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་པ་ཐེ་སུ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐེ་སུ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སྶ སུ་དྡྷཱ་ས་ཡ་པ་ཡོ་ག་ཏཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱུ་པ་ས་ཉྷི་ཏཱ མ་ནོ་ར་ཐཱ སཱི་གྷཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ཛྫ་ནྟི.

ཏ་ཏྠ ཧིཾ་སཱ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷ་ཡ་དཱ་ནཾ དེ་ཏི, ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཾ ས་མྤཱ་དེ་ཏི, ཨེ་ཀཱ་ད་ས མེ་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སེ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ ཧོ་ཏི ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐོ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལོ, ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་སེ་སེ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི, དོ་ས་ཝཱ་ས་ན་ཉྩ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཙོ་རཱ་དི་ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ ཨུ་ལཱ༹་རེ བྷོ་གེ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ནཱ་ས་ངྐ་ནཱི་ཡོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ ཝི་སྶ་ས་ནཱི་ཡོ, ཝི་བྷ་ཝ་ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ལ་གྒ་ཙི་ཏྟོ པ་རི་ཙྩཱ་ག་སཱི་ལོ, ལོ་བྷ་ཝཱ་ས་ན་ཉྩ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི. ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ལོ་བྷོ ཧོ་ཏི ས་ནྟ་ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟོ, ས་ཏྟཱ་ནཾ པི་ཡོ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཨ་པ་རི་ས་ངྐ་ནཱི་ཡོ, ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཙ་སྶ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ལ་གྒ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་སུ ཨ་ལུ་དྡྷཱ་ས་ཡོ, ནེ་ཀྑ་མྨ་བ་ཧུ་ལོ, ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་སེ་སེ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ལོ་བྷ་ཝཱ་ས་ན་ཉྩ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ཏི.