པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཡ་ད་ཏྠཾ སཱ ཨི་དྷ ད་སྶི་ཏཱ, ཨི་དཱ་ནི ཏཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་མི་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
༡. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སྶ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏོ བཱ་ཧི་ར་ནི་དཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ནི་དཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཎྞེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཚ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ ས་མྦ་ནྡྷ་ཏོ པ་ད་ཏོ པ་ད་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ པ་ད་ཏྠ་ཏོ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་ཏོ པ་རི་ཧཱ་ར་ཏོ ཙཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ནཱ་མ དེ་ས་ནཱ་ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡཾ ལོ་ཀི་ཡཱ ‘‘ཨུ་མྨུ་གྒྷཱ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. སོ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཱ ནི་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན, ནི་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ན ས་ངྒཱི་ཏི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ས་ངྒཱི་ཏིཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ནི་དཱ་ན་པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མྦ་ནྡྷ་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ པ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི ནི་པཱ་ཏ་པ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ‘‘མེ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡ-ཙ-ས་དྡཱ་ནཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་ད་བྷཱ་ཝོ, ཝ་ཏྟ་བྦོ, ན ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཏེ་སཾ ན་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ད་ཝ་སི་ཊྛཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཊི-ས་དྡཱ་ནཾ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ. ‘‘པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ’’ཏི པ་དཱ་ནཾ ཝི་སེ་སོ, ན པ་ན པ་ད་ཝི་གྒ་ཧོ. ཨ་ཐ ཝཱ པ་དཱ་ནི ཙ པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཙ པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ, པ་ད་ཝི་གྒ་ཧོ ཙ པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ ཙ པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོཏི ཝཱ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ད་པ་ད་ཝི་གྒ་ཧཱ་པི པ་ད་ཝི་བྷཱ་ག ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ པ་ད་ཝི་གྒ་ཧོ ‘‘བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ས་ངྒྷོ’’ཏི་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ པ་དེ་སུ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ཏྠ་ཏོཏི པ་ད་ཏྠ་ཏོ. ཏཾ པ་ན པ་ད་ཏྠཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་ར་ཀྐ་མེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡ་སྶ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ས་དྡོ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨི་ད་མ་ཏྠ་པུ་ཙྪཱ་པ་རི་མཱ་ཎཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཨེ་ཝཾ་ག་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ་ཝི་དྷོ, ཨེ་ཝ་མཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨི་དཾ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ. ག་ཏ-ས་དྡོ ཧི པ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཏ་ཐཱ ཝི་དྷཱ་ཀཱ་ར-ས་དྡཱ ཙ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝི་དྷ་ཡུ་ཏྟ་ག་ཏ-ས་དྡེ ལོ་ཀི་ཡཱ པ་ཀཱ་ར་ཏྠེ ཝ་ད་ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ, ན ནུ ཁོ, ཀིཾ ནུ ཁོ, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ’’ཏི, ‘‘ཨེ་ཝཾ སུ ཏེ སུ་ནྷཱ་ཏཱ སུ་ཝི་ལི་ཏྟཱ ཀ་པྤི་ཏ་ཀེ་ས་མ་སྶུ, ཨཱ་མུ་ཏྟ་མཱ་ལཱ་བྷ་ར་ཎཱ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ཏྠ་ཝ་ས་ནཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏྭཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ་ཏི? ནོ ཧི་དཾ བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ པུ་ཙྪཱ་ཡཾ. ‘‘ཨེ་ཝཾ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ པ་རི་མཱ་ཎེ. ན་ནུ ཙ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནུ ཁོ, ཨེ་ཝཾ སུ ཏེ, ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན པུ་ཙྪ་ནཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་མཱ་ཎཱ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཏི? ན, ཝི་སེ་ས་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨཱ་ཀཱ་ར་མ་ཏྟ་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཧེ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཡ་ཐཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཁོ་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ན ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏེ་ན མ་ཙྩེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་མཱ་དཱི་སུ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘ཡ་ཐཱ་པི…པེ… བ་ཧུ’’ནྟི? ཨེ་ཏྠ པུ་པྥ་རཱ་སི་ཊྛཱ་ནི་ཡ་ཏོ མ་ནུ་སྶུ་པ་པ་ཏྟི་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་བྷོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི་ཨཱ་དི་དཱ་ནཱ་དི་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཏོ སོ་བྷཱ་སུ་ག་ནྡྷ་ཏཱ་དི་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ མཱ་ལཱ་གུ་ཎ་ས་དི་སི་ཡོ པ་ཧཱུ་ཏཱ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ མ་རི་ཏ་བྦ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ མ་ཙྩེ་ན ས་ཏྟེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦཱ་ཏི ཛོ་དི་ཏ་ཏྟཱ པུ་པྥ་རཱ་སི་མཱ་ལཱ་གུ་ཎཱ་ཝ ཨུ་པ་མཱ, ཏེ་སཾ ཨུ་པ་མཱ་ཀཱ་རོ ཡ་ཐཱ-ས་དྡེ་ན ཨ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཨུ་པ་མཱ་ཀཱ་ར་ནི་ག་མ་ན་ཏྠོ་ཏི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ. སོ པ་ན ཨུ་པ་མཱ་ཀཱ་རོ ནི་ཡ་མི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་མཱ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་མཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི.
ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་དི་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤཱ་ཡ ཨཱ་ཀ་པྤ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡོ ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་དི་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ, སོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པ་དེ་སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ…པེ… ཨུ་པ་དེ་སེ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སུ་ག་ཏཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཏ་ཏྠ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་གུ་ཎཱ་ནཾ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཧཾ་ས་ནཾ ཨུ་ད་གྒ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཾ, ཡོ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ནཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ པ་ནཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ག་ར་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. སོ ཙ ག་ར་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་རོ ‘‘ཝ་ས་ལཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཁུཾ་ས་ན་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ ཨི་དྷ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན པ་ཀཱ་སི་ཏོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏྠ, ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་མཱ་ཀཱ་རཱ་ད་ཡོ་པི ཨུ་པ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པུ་པྥ་རཱ་སི་ཨཱ་དི་ས་དྡཱ་ནཾ ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧཱིཏི ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཾ ཝ་དཱ་མི, ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཎཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཝ་དེ་ཧཱི’’ཏི ཝ་ད་ནཱ་ཀཱ་རོ ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ནི་ད་སྶཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝཾ ནོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཏ་དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན་ཛ་ན་ན་ཏྠཾ ཨ་ནུ་མ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ‘‘སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ནོ ཝཱ, ཀ་ཐཾ ཝཱ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་དཱ་ཀཱ་ར་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, སོ པ་ན ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་རོ ནི་ཡ་མི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ནོ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེཏི པ་ན དྷ་མྨ་སྶ སཱ་དྷུ་ཀཾ ས་ཝ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ས་ནྣི་ཡོ་ཛི་ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ཏྠ ཋི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཊི་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ཝ་ཙ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ, སཱ་དྷུ བྷ་ནྟེ, སུ་ཊྛུ བྷ་ནྟེ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི.
ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་པུ་ཎནྟི ཨེ་ཀ་ཏྟ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ, ན་ནྡི་ཡཱ་ཝ་ཊྚ ཏི་པུ་ཀྑ་ལ་སཱི་ཧ་ཝི་ཀྐཱི་ལི༹་ཏ་ཨ་ངྐུ་ས་དི་སཱ་ལོ་ཙ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝཱ ཨཱ་དྷཱ་རཱ་དི་བྷེ་ད་ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷཱ ན་ཡཱ ནཱ་ནཱ་ན་ཡཱ, ན་ཡཱ ཝཱ པཱ་ལི༹་ག་ཏི་ཡོ, ཏཱ ཙ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན སཾ་ཀི་ལེ་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་ལོ་ཀི་ཡཱ་དི་ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝོ་མི་སྶ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཋ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་ན་ཡཱ, ཏེ་ཧི ནི་པུ་ཎཾ ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་ནྟི ནཱ་ནཱ་ན་ཡ་ནི་པུ་ཎཾ. ཨཱ་ས་ཡོ་ཝ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, ཏེ ཙ ས་སྶ་ཏཱ་དི་བྷེ་དེ་ན, ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་པྤ་ར་ཛ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ, ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ནེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣནྟི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ངྐཱ་ས་ན་པ་ཀཱ་ས་ན་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི ཨ་ཏྠ་པ་དེ་ཧི, ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པ་དེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ད་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན པ་ཊི་པ་ཀྑཱ རཱ་གཱ་ད་ཡོ ན ས་ནྟི, ཡེ ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ཨ་ཊྛ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟེ ཧ་ཏ་པ་ཊི་པ་ཀྑེ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཙ ན ས་ཀྐཱ ཨི་དྷ ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ. ས་ཙེ པ་ན མ་ཧཱ་ཀཱ་རུ་ཎི་ཀ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ག་ཏཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ, ཏེ་སཾ ཧ་ར་ཎ་ཏོ ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཡུ་ཏྟ་མེ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ སཱ་ས་ན་སྶ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ, ཏེ་སཾ ཧ་ར་ཎ་ཏོ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཏེ ཧི དི་ཊྛི་ཧ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན, དི་ཊྛི་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ཧི ཧ་རི་ཏཱ ཨ་པ་ནཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ‘‘པ་ཊཱི’’ཏི ཝཱ ཨ་ཡཾ ས་དྡོ ‘‘པ་ཙྪཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ཏི ‘‘ཏ་སྨིཾ པ་ཊི་པ་ཝི་ཊྛ་མྷི, ཨ་ཉྙོ ཨཱ་ག་ཉྪི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ, ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ ཙ ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩེ་ན པ་ཙྪཱ ཧ་རི་ཏ་བྦཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་སུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་མ་གྒེ་ཧི ཧ་རི་ཏེ་སུ པ་ཙྪཱ ཧ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡོ ཙ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན, ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩེ་ན ཙ ས་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཏྠཾ པུ་ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ, ཧ་རི་ཏེ་སུ ཙ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་སུ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་ཧ་ར་ཎཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་མེ་ཝ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ ཝཱ ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ས་མུ་དཱ་ཡེ བྷ་ཝཾ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ‘‘པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ མ་གྒོ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཧ་ར་ཎ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ཝཱ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ, ཏ་ཏོ ཝཱ ཨཱ་ག་ཏ་ནྟི པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ. ཏ་སྶ པ་ན ཨི་དྡྷི་ཨཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝི་ས་ཡ་བྷེ་དེ་ན ཙ བ་ཧུ་ཝི་དྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཝི་དྷ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ’’ནྟི.
ན ཨ་ཉྙ་ཐཱཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན པ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་སི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ཏོ. ཨ་ཙི་ནྟེ་ཡྻཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ས་བྦ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཀོ ས་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི. དྷཱ་ར་ཎ་བ་ལ་ད་སྶ་ན་ཉྩ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སུ་ཏཱ་ཀཱ་རཱ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ན ཧེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ནྟ་ར་ཏཱ་པ་རི་ཧཱ་རོ དྭི་ནྣ་མྤི ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཐེ་རོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་བྦ་ཐཱ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ ས་མ་ཏྠོ ཨ་ས་མ་ཏྠོ ཙཱ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི.
‘‘ཡོ པ་རོ ན ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ནི་ཡ་ཀ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ས་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཏི་ཝི་དྷོ་པི མེ-ས་དྡོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཀ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠེ དི་སྶ་ཏི, ཀ་ར་ཎ་ས་མྤ་དཱ་ན་སཱ་མི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ན ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་བྷེ་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘མེ-ས་དྡོ ཏཱི་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཀི་ཉྩཱ་པི ཨུ་པ་ས་གྒོ ཀི་རི་ཡཾ ཝི་སེ་སེ་ཏི, ཛོ་ཏ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ས་ཏི་པི ཏ་སྨིཾ སུ་ཏ-ས་དྡོ ཨེ་ཝ ཏཾ ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་ནུ་པ་ས་གྒ་སྶ སུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རེ ས་ཨུ་པ་ས་གྒ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ན ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ ཙ ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ ཙཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་སྶཱཏི སུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ. ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ནཱ་ནི ཨི་དྷ སུ་ཏ-ས་དྡེ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་ནྟི ཝཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ’’ཏི. མ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏཱིཏི ཡ་དཱ མེ་ས་དྡ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ཝ་སེ་ན ཀ་ར་ཎ་ནི་དྡེ་སོ, ཏ་དཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠེ ས་ཏཱིཏི ཡ་དཱ ས་མྦ་ནྡྷ་ཝ་སེ་ན སཱ་མི་ནི་དྡེ་སོ, ཏ་དཱ.
སུ་ཏ་ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ པ་ཡུ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཝཾ་ས་དྡེ་ན ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཛོ་ཏ་ཀེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཏ་ད་བྷི་ནི་ཧ་ཊཱ་ན་ཉྩ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་བྦེ་ས་མྤི ཝཱ་ཀྱཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་ཀཱ་ར་ཏྠ་ས་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘སུ་ཏ’’ནྟི ཨེ་ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ’’ཏི, ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནི་རཱ་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ སུ་ཏཾ སུ་ཏཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ནི་ཡ་མེ་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ས་མྨཱ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ས་དྡ་ནྟ་ར་ཏྠཱ་པོ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ས་དྡོ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏནྟི ཨ་སུ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ’’ཏི, ཨི་མི་ནཱ དི་ཊྛཱ་དི་ཝི་ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཨི་དཾ མ་ཡཱ དི་ཊྛཾ, ན ས་ཡ་མྦྷུ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ སུ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ ས་མྨ་དེ་ཝཱ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་པེ་ཀྑ་སྶ སུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ‘‘ཨ་སྶ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀཱ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་གྒ་ཧ་ཎ་ནི་ད་སྶ་ན’’ནྟི. ས་ཝ་ན་ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ཀ་མྨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ སུ་ཡྻ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ས་ཝ་ན་ཧེ་ཏུ་སུ་ཎ་ནྟ་པུ་གྒ་ལ་ས་ཝ་ན་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ད་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ཧི་པི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་སྶཱཏི ཡཱ སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི, ཏ་སྶཱ. སཱ ཧི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཾ བྱ་ཉྫ་ན་ཏྠ་གྒ་ཧ་ཎཱ་ནཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཨེ་ཏེ་ན ཨི་མི་སྶཱ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠོ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནནྟི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནཾ. ‘‘སུ་ཏ་ནྟི དྷ་མྨ་པྤ་ཀཱ་ས་ན’’ནྟི ཡ་སྨིཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ, ཏ་སྶ དྷ་མྨ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན སུ་ཏ་ས་དྡ་སྶ དྷ་མྨ་ཏྠ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ར་ཎཾ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐི་ཡཱཏི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ཡཱཏི ཀ་ཏྠུ་ཨ་ཏྠེ.
‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་ས་ན’’ནྟི ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ནི་ད་སྶེ་ཏ་བྦ་སྶ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏེ་ན ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ས་ཀ་ལ་མྤི སུ་ཏྟཾ པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. སུ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཀི་རི་ཡཱ་ས་དྡ་ཏྟཱ, ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་བ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཙ པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཏ་ནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་པྤ་ཀཱ་ས་ན’’ནྟི. ན ཧི པུ་གྒ་ལ་ཝོ་ཧཱ་ར་ར་ཧི་ཏེ དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷེ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི.
‘‘ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་པི ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠ་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་རི་མ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ཨུ་པཱ་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨེ་ཝ, དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘སུ་ཏ་ནྟི ཝི་ས་ཡ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི སོ་ཏ་བྦ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨོ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ཏྟུ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀ་སྶ་ཙི ཀ་ཏྟུ ཨ་བྷཱ་ཝེ་པི ས་དྡ་ཝོ་ཧཱ་རེ་ན བུ་དྡྷི་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་བྷེ་ད་ཝ་ཙ་ནི་ཙྪཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཡ ཏཾ་ས་མ་ངྒིཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ’’ཏི. ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་ས་ཡོ་པི སོ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨོ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་སྶ ཨི་དྷ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཀ་ཏྟུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏཾ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ཏྟུ ཙ ཝི་ས་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཀ་ཏྟུ ཝི་ས་ཡེ’’ཏི. སུ་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཐེ་ར་སྶ ས་མྨཱ་ནི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ག་ཧ་ཎ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ན’’ནྟི, ཨེ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པུ་བྦེ སུ་ཏཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ་རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་ར་སྶ ནི་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ ཝཱ པ་ཀཱ་ས་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡོ་ཏི ཏ་དཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏ་དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི. ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ པ་ན པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དི་ནོ་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བྱཱ་པཱ་རོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི. མེ་ཏི ས་དྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་སྶ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་མོ་ད་ཧི་ཏ་བྦ་ཏོ ‘‘མེ་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཡུ་ཏྟ་པུ་གྒ་ལ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡ སུ་ཏ-ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཏི ཏེ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་བྱཱ་པཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི པུ་གྒ་ལ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ. སུ་ཏ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་ར་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྨ་ཝི་སེ་ས་པྤ་ཀཱ་ས་ན་ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལ་བྱཱ་པཱ་ཝི་ས་ཡ་པུ་གྒ་ལ་བྱཱ་པཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎཱ་ཀཱ་ར་གཱ་ཧ་ཀ་ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཝི་སེ་ས་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏྟུ་ཀ་ར་ཎ བྱཱ་པཱ་ར་ཀ་ཏྟུ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ དུ་ཏི་ཡཱ་ད་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ས་བྦ་སྶཱ་པི ས་དྡཱ་དྷི་ག་མ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ས་བྦ་པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ན་ཉྩ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཚ་སུ པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷེ་དེ་སུ ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཏེ་སུ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ནཾ ས་རཱུ་པཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝ་ནྟི ཙ མེ་ཏི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝ་ནྟི ཙ མེ་ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནོ, དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨ་ས་ལླ་ཀྑ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛ་པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ནཱཏི བྷཱུ་ཏ་ཏྠ་ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི་ཡོ མཱ་ཡཱ་མ་རཱི་ཙི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠོ, ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དཱི་ཧི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ ཙ ན ཧོ་ཏི, སོ རཱུ་པ་ས་དྡཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ རུ་པྤ་ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝོ ཝཱ ཨ་ཏྠོ ‘‘ས་ཙྩི་ཀ་ཊྛོ, པ་ར་མ་ཏྠ ཙཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཏ་ཐཱ ཨེ་ཝཾ མེ་ཏི པ་དཱ་ན་མ་ཏྠོ་ཏི, ཨེ་ཏ་མེ་ཝ་ཏྠཾ པཱ་ཀ་ཊ་ཏ་རཾ ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཀི་ཉྷེ་ཏྠ ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཏནྟི པ་ན ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟཱི’’ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཡ་ཉྷི ཏ་མེ་ཏྠ སོ་ཏེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ‘‘སོ་ཏ་དྭཱ་རཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ལ་དྡྷ’’ནྟི པ་ན ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་དི་ས་བྦཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏཾ ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོཏི སོ་ཏ་པ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏེ་སཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ནོ པ་ཙྩཱ་མ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི, ས་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ ཁ་ནྡྷེ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ‘‘མེ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. དི་ཊྛཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏེ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ་པི སུ་ཏ་ཝོ་ཧཱ་རོ ‘‘དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀོ ཝི་ཡ པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནི དི་ཊྛ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛཱ་དཱི་ནི ཨུ་པ་ནི་དྷཱ་ཡ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏོ’’ཏི. ཨ་སུ་ཏཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཧི ‘‘སུ་ཏ’’ནྟི པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི.
ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ སུ་ཏྟ་སྶ པ་ཀཱ་ར་ཝི་སེ་སཱ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ཐེ་རེ་ན པ་ཙྩཱ་མ་ཊྛཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ས་མྨོ་ཧཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏཾ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘སུ་ཏ་སྶ ཨ་ས་མྨོ་སཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི སུ་ཏཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ད་སྶི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་མྨོ་ཧེ་ནཱཏི ས་མྨོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝཱ ས་ཝ་ན་ཀཱ་ལ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཏ་དུ་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལ་པ་ཉྙཱ་སི་དྡྷི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་མྨོ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦོ ཨཱ་ཀཱ་རོ ནཱ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རོ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏ་དྷཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ས་ཏི་ཡཱ བྱཱ་པཱ་རོ ཨ་དྷི་ཀོ, པ་ཉྙཱ ཏ་ཏྠ གུ་ཎཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཉྙཱ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ཉྙཱ་ཡ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝོ ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ, པུ་བྦ་ངྒ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་སུ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟེ པ་ཉྙཱ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨེ་ཏི་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ‘‘ས་ཏི་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝ་མ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶཱཏི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ, ས་ངྐཱ་ས་ན་པ་ཀཱ་ས་ན་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ཛ་ན་ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི ཨ་ཏྠ་པ་དེ་ཧི, ཨ་ཀྑ་ར་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཀཱ་ར་ནི་རུ་ཏྟི་ནི་དྡེ་ས་ཝ་སེ་ན ཚ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པ་དེ་ཧི ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ དཱི་པེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཝི་ཀྑེ་པཾ དཱི་པེ་ཏཱི’’ཏི ‘‘བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཾ ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ས་ཝ་ནཾ ས་མཱ་དྷཱ་ན་མ་ནྟ་རེ་ན ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་དེ་ས་ཀ་པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ས་དྡྷ་མྨ་ཝི་ས་ཡེ་ཧི ཝི་ཡ ཨཱ་ཀཱ་ར་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ཧི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་སྶ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ཝི་ཡ ཙ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཡ་ཐཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི་པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ནཾ སི་དྡྷི ཝུ་ཏྟཱ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ སི་དྡྷི ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ སི་ཡཱ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏ་སྶ ཙ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
‘‘ན ཧི ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་མ་ཏྠ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཙ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྶ སི་དྡྷི ད་སྶི་ཏཱ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཡུ་ཏྟོ སི་ཡཱ་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ བཱ་ཧི་ར་ངྒ་ཏྟཱ, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ པ་ན ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཝི་ཡ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ཝི་ཀྑེ་པེ་ན ས་པྤུ་རི་སཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སི་དྡྷི་ཛོ་ཏ་ནཱ ན ས་མ་ཏྠི་ཏཱ་ཝ, ནོ ན ས་མ་ཏྠི་ཏཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ས་པྤུ་རི་ས་པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷ་ཏྟཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པུ་རི་མཾ ཕ་ལེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་སྶ སི་དྡྷི་ད་སྶ་ནཾ ན་དཱི་པཱུ་རེ་ན ཝི་ཡ ཨུ་པ་རི ཝུ་ཊྛི་ས་བྦྷཱ་ཝ་སྶ, དུ་ཏི་ཡཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཕ་ལ་སྶ སི་དྡྷི་ད་སྶ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝ་སྶི་ནཱ ཝི་ཡ མེ་གྷ་ཝུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝུ་ཊྛི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ.
བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་པ་བྷེ་ད་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་ཀ་ལ་སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཨོ་གཱ་ཧ་ནཱ་ཀཱ་རོ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་པ་ར་ཧི་ཏ་པཱ་རི་པཱུ་རི་ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ཀོ ཨཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི. ཡ་སྨཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིནྟི ཨ་ཏྟ་ས་མྨཱ་པ་ཎི་དྷི་པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ གུ་ཎ་དྭ་ཡཾ. ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཙེ་ཏྠ ཙ་ཀྐ་བྷཱ་ཝོ, ཙ་ར་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧི ས་ཏྟཱ ས་མྤ་ཏྟི་བྷ་ཝེ་སཱུ་ཏི ཝཱ. ཡེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཙ་ཀྐཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ. པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཱཏི པ་ཙྪི་མ་ཙ་ཀྐ་དྭ་ཡ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ. ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏ་ཏྟོ པུ་བྦེ ཙ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ སུ་དྡྷཱ་ས་ཡོ ཧོ་ཏི ཏ་ད་སུ་དྡྷི་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ དཱུ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, སེ་ཡྻ་སོ ནཾ ཏ་ཏོ ཀ་རེ’’ཏི, ‘‘ཀ་ཏ་པུ་ཉྙོ་སི ཏྭཾ ཨཱ་ན་ནྡ, པ་དྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ ཁི་པྤཾ ཧོ་ཧི་སི ཨ་ནཱ་ས་ཝོ་ཏི ཙ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ས་ཡ་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་དྷི་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷཱི’’ཏི. པ་ཡོ་ག་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པུ་བྦ་ངྒ་མ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ན་པ་ཡོ་ག་སྶ ཝི་ས་ད་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་མ་བྱ་ཏྟི་སི་དྡྷཱི’’ཏི. ས་བྦ་སྶ ཝཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་སྶ ནི་དྡོ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཀྑི་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ ཝི་སཱ་ར་དོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
‘‘ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ནེ་སུ ཐེ་ར་སྶ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡ སུ་ཏ-ས་དྡཱ་ནཾ ཨ་ས་མྨོ་ཧཱ་ས་མྨོ་ས་དཱི་པ་ན་ཏོ ཙ་ཏུ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཏྠ ‘‘སོ་ཏ་བྦ་པྤ་བྷེ་ད་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དཱི་པ་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ཡཾ སུ་ཏ-ས་དྡོ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡ་ས་ནྣི་དྷཱ་ན་ཏོ, ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ སཱ་མ་ཉྙེ་ནེ་ཝ སོ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་མ་ས་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མ་ནོ་དི་ཊྛི་ཀ་ར་ཎཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑ་ན་སུ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ ཝི་སེ་ས་ཏོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཏི ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་དཱི་པ་ཀེ་ན ཨེ་ཝཾ-ས་དྡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ, ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙཱི་པ་རི་ཙ་ཡཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་སེ་སེ་ན སོ་ཏཱ་ཝ་དྷཱ་ན་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཏི ཏེ ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་དཱི་པ་ཀེ་ན སུ་ཏ-ས་དྡེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ སཱ་ས་ན་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ ཨུ་སྶཱ་ཧཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཏ་ཏྠ དྷ་མྨཱ་ཏི པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ. མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱཏི ‘‘ཨི་དྷ སཱི་ལཾ ཀ་ཐི་ཏཾ, ཨི་དྷ ས་མཱ་དྷི, ཨི་དྷ པ་ཉྙཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཱ ཨེ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན མ་ན་སཱ ཨ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ. དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱཏི ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ, ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ ‘‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ རཱུ་པ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ སུ་ཊྛུ ཝ་ཝ་ཏྠ་པེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ.
‘‘ས་ཀ་ལེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི པུ་བྦེ ཏཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཡོ་ཛི་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མིནྟི ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཾ ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་པ་བྷི་ཀྑུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ད་ཧ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ཝ་ཏྠཾ. སཱ ཨེ་ཝ ཨ་ན་རི་ཡ་ཝོ་ཧཱ་རཱ་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨོ. ན་ནུ ཙ ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སྶ ‘‘མ་མེ་དཾ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨ་དྷི་མཱ་ན་སྶ, མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏ་དཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ ཏི? ན་ཡི་དཾ ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟེ་ན ཨ་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠོ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་པེ་ཀྑཾ ཏ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨེ་དི་སཱི ཙོ་ད་ནཱ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ཁ་ཎེ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལོ, ཨི་དཱ་ནི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ས་ཀྱ་ཀུ་ལ་པྤ་སུ་ཏོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བྷཱ་ཏཱ ཙཱུ་ལ༹་པི་ཏུ་པུ་ཏྟོ, ཀིཾ ནུ ཁོ ས་ཡཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཏ་དཱ་ས་ངྐི་ཏ་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ས་མོ་ཀྐ་མཱ་དི་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དི ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏ་ནྟི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ད་ཧ་ནྟོཏི ‘‘མ་མེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནི ཨ་ཊྛ་པེ་ནྟོ. ཨ་པྤེ་ཏཱིཏི ནི་ད་སྶེ་ཏི. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ས་ཏྟེ ནེ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏྟི, དྷ་མྨོ་ཡེ་ཝ ནེ་ཏྟི དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟི.
ད་ལ༹ྷ་ཏ་ར་ནི་ཝི་ཊྛཱ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཀ་ངྑཱ. ནཱ་ཏི་སཾ་ས་པྤ་ནཾ མ་ཏི་བྷེ་ད་མ་ཏྟཾ ཝི་མ་ཏི. ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དེ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ས་མྨུ་ཁཱ ཙ་སྶ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཁ་ལི་ཏ་དུ་རུ་ཏྟཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་དོ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཋ་མཱ་ད་ཡོ ཏི་སྶོ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ ཨཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཨ་ཏྠེ་སུ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ཝི་སེ་ས་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶི་ཏཱ, ཏ་ཏོ པ་རཱ ཏི་སྶོ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠ་མེ་ཝ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ. པ་ཙྪི་མཱ པ་ན ཏི་སྶོ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏྠཾ ནི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠ་ཉྩ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨེ་ཀ-ས་དྡོ ཨ་ཉྙ་སེ་ཊྛཱ་ས་ཧཱ་ཡ་ས་ངྑྱ་དཱི་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ་ཧེ་ས ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི ཨི་ཏྠེ་ཀེ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏྠེ དི་སྶ་ཏི, ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ སེ་ཊྛ་ཏྠེ, ‘‘ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཨ་ས་ཧཱ་ཡེ, ‘‘ཨེ་ཀོ་ཝ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཁ་ཎོ ཙ ས་མ་ཡོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་ངྑྱ་ཡཾ, ཨི་དྷཱ་པི ས་ངྑྱ་ཡ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི. ཀཱ་ལ་ཉྩ ས་མ་ཡ་ཉྩཱཏི ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལ་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཉྩ. ཁ་ཎོཏི ཨོ་ཀཱ་སོ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཀོ ཧི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ. ཁ་ཎོ ཨེ་ཝ ཙ ས་མ་ཡོ. ཡོ ‘‘ཁ་ཎོ’’ཏི ཙ ‘‘ས་མ་ཡོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སོ ཨེ་ཀོ ཝཱ་ཏི ཧི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ས་མ་ཡོཏི མ་ཧཱ་ས་མཱུ་ཧོ. ས་མ་ཡོ་པི ཁོཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་སྶ ཧེ་ཏུ་པི. ས་མ་ཡ་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེཏི དི་ཊྛི་པྤ་ཝཱ་ད་ཀེ. ཏ་ཏྠ ཧི ནི་སི་ནྣཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མ་ཡཾ པ་ཝ་ད་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི ཧི་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ. ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོཏི པཱི་ལ༹་ན ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ ཝཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ ཝི་ས་ཡ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ་ཊྛོཏི ཏཱ་ནེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་ཏྠ པཱི་ལ༹་ནཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ཏཾ ས་མ་ངྒཱི་ནོ ཧིཾ་ས་ནཾ ཨ་ཝི་པྥཱ་རི་ཀ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ. ས་ནྟཱ་པོདུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་ནྟཱ་པ་ནཾ པ་རི་ད་ཧ་ཎཾ.
ཏ་ཏྠ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎཾ ས་ནྣི་ཛ྄ཛྷ ས་མེ་ཏི ས་མ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཡོ, ས་མ་ཝཱ་ཡོ. ས་མེ་ཏི ས་མཱ་ག་ཙྪ་ཏི མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མེ་ཏྠ ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་པུ་གྒ་ལེ་ཧཱི་ཏི ས་མ་ཡོ, ཁ་ཎོ. ས་མེ་ཏི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་ན་ཝ སཾ་ག་ཙྪ་ཏི ས་ཏྟོ, ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨོ ཝཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི, ཨུ་པྤཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་ཏི ས་མ་ཡོ, ཀཱ་ལོ. དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་བྷཱུ་ཏོ་པི ཧི ཀཱ་ལོ དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ, ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཙ ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷེ་ན རཱུ་པེ་ན ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ས་མཾ, ས་ཧ ཝཱ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཡ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཝ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ས་མ་ཡོ, ས་མཱུ་ཧོ, ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མུ་དཱ་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ས་ཧཱ་ཝ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ ཧི ས་མཱུ་ཧོ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ས་མཱ་ག་མེ ཨེ་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙཱ་ཏི ས་མ་ཡོ, ཧེ་ཏུ ཡ་ཐཱ ‘‘ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི. ས་མེ་ཏི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྦ་ནྡྷོ ཨེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ས་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ད་ལ༹ྷ་གྒ་ཧ་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ས་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མ་ཡོ, དི་ཊྛི. དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན ཧི ས་ཏྟཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི་ཏི. ས་མི་ཏི ས་ངྒ་ཏི ས་མོ་དྷཱ་ན་ནྟི ས་མ་ཡོ, པ་ཊི་ལཱ་བྷོ. ས་མ་སྶ ཡཱ་ནཾ, ས་མྨཱ ཝཱ ཡཱ་ནཾ ཨ་པ་ག་མོ་ཏི ས་མ་ཡོ, པ་ཧཱ་ནཾ. ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཉཱ་ཎེ་ན ཨེ་ཏ་བྦོ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏོ ས་བྷཱ་ཝོ. ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྨཱ ཨེ་ཏི ག་ཙྪ་ཏི བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་བོ་དྷོ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རེ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་སྶཱཏི ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ. ཀཱ་ལོ ཨ་ཏྠོ ས་མ་ཝཱ་ཡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ དེ་ས་དེ་ས་ཀ་པ་རི་སཱ་ནཾ ཝི་ཡ སུ་ཏྟ་སྶ ནི་དཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ལ་སྶ ཨ་པ་དི་སི་ཏ་བྦ་ཏོ ཙ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ནི་ཡཱ་མི་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལོ ནི་དྡི་ཊྛོ, ན ཨུ་ཏུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀི་ཉྩཱ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ཏུ་སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན ནི་ཡ་མཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཝ་ཙ་ནེ ཨ་ཡ་མྤི གུ་ཎོ ལ་དྡྷོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡེ ཝཱ ཨི་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. སཱ་མ་ཉྙ་ཛོ་ཏ་ནཱ ཧི ཝི་སེ་སེ ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ཡོ དེ་ཝ་སི་ཀཾ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཝཱི་ཏི་ནཱ་མ་ན་ཀཱ་ལོ, ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ནི. པ་ཀཱ་སཱཏི ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ པ་ཀ་མྤ་ན་ཨོ་བྷཱ་ས་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དཱི་ཧི པཱ་ཀ་ཊཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པྤ་བྷེ་དེ་སུ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ་སུ ཨེ་ཀ་དེ་སཾ པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རེ་ཧི ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡོ ཙཱ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཧི ཉཱ་ཎ་ཀི་ཙྩ་ས་མ་ཡོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མ་ཡོ ཙ ཨ་བྷི་ས་མྦོ་དྷི་ས་མ་ཡོ. ཨ་རི་ཡ་ཏུ་ཎྷི་བྷཱ་ཝ་ས་མ་ཡོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མ་ཡོ. ཀ་རུ་ཎཱ་ཀི་ཙྩ་པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨི་ཀ་ཐཱ་ས་མ་ཡོ དེ་ས་ནཱ་ས་མ་ཡེ་ཝ.
ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ་སུ. ཏ་ཐཱཏི བྷུ་མྨ་ཀ་ར་ཎེ་ཧི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠ ཨཱ་དྷཱ་ར་ཏྠོ. བྷཱ་ཝོ ནཱ་མ ཀི་རི་ཡཱ, ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཀི་རི་ཡ་ནྟ་ར་ལ་ཀྑ་ཎཾ བྷཱ་ཝེ་ན་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཀཱ་ལོ ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ས་ཡཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་ཏོ ཏ་ངྑ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ར་ཏོ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘པུ་བྦ་ཎྷེ ཛཱ་ཏོ, སཱ་ཡ་ནྷེ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི, ཙ ཨཱ་དཱི་སུ, ས་མཱུ་ཧོ ཙ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཀ་པྤ་ནཱ་མ་ཏྟ་སི་དྡྷོ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཱ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཉྙཱ་པཱི་ཡ་ཏི ‘‘རུ་ཀྑེ སཱ་ཁཱ, ཡ་ཝ་རཱ་སི་ཡཾ ས་མྦྷཱུ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཉྷི…པེ… དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི. ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ, དྷ་མྨ་པུ་ཉྫེ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལེ, དྷ་མྨ་པུ་ཉྫེ ཙ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཙ གཱ་ཝཱི་སུ དུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་སུ ག་ཏོ, དུ་དྡྷཱ་སུ ཨཱ་ག་ཏོ་ཏི དོ་ཧ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ག་མ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟེ ས་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི པ་ད་ཏྠ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཝི་ར་ཧཱ་བྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ས་མ་ཡ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀི་རི་ཡཱ, ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ བྷ་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ཙ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི. ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེཏི ཡ་སྨིཾ ན་ཝ་མེ ཁ་ཎེ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཧེ་ཏུ་མྷི, པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཝཱ ས་ཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ཎེ, ཧེ་ཏུ་མྷི, པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཙ ས་ཏི ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ་པི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ས་མ་ཡ-ས་དྡེ བྷུ་མྨ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ཎ…པེ… ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ ཙ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ‘‘ཨ་ནྣེ་ན ཝ་ས་ཏི, ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ནེ་ན ཝ་ས་ཏི, ཕ་ར་སུ་ནཱ ཚི་ནྡ་ཏི, ཀུ་དཱ་ལེ་ན ཁ་ཎ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཉྷི སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ, ཝི་ག་ར་ཧི་ཏྭཱ ཙ ཏཾ ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཀཱ་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལེ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ནྟོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཉྩ ཨ་པེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཏ་ཏི་ཡ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ་ཏི.
ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་མྦྷ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ དེ་ས་ནཱ་ནི་ཊྛཱ་ནཾ པ་ར་ཧི་ཏ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀ་རུ་ཎཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན. ཏ་ད་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་ག་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘མཱ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་ཏཱི’’ཏི.
པོ་རཱ་ཎཱཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཨ་བྷི་ལཱ་པ་མ་ཏྟ་བྷེ་དོཏི ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ན སུ་ཏྟ་ཝི་ན་ཡེ་སུ ཝི་བྷ་ཏྟི་བྱ་ཏ་ཡོ ཀ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
སེ་ཊྛནྟི སེ་ཊྛ་ཝཱ་ཙ་ཀཾ ཝ་ཙ་ནཾ སེ་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ སེ་ཊྛ་གུ་ཎ་ས་ཧ་ཙ་ར་ཎ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་མནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི. གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོཏི ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཡུ་ཏྟོ ག་རུ་གུ་ཎ་ཡོ་ག་ཏོ, ག་རུ་ཀ་ར་ཎཱ་ར་ཧ་ཏཱ་ཡ ཝཱ གཱ་ར་ཝ་ཡུ་ཏྟོ.
ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ ན པ་ན ཨི་དྷ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སྶ ཨི་མི་སྶཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་པི་ཙ བྷ་གེ ཝ་ནི, ཝ་མཱི་ཏི ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་གེ སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ ཝ་ནི བྷ་ཛི སེ་ཝི, ཏེ ཝཱ ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ‘‘ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི ཝ་ནི ཡཱ་ཙི པ་ཏྠ་ཡཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ, བྷ་གཾ ཝཱ སི་རིཾ, ཨི་སྶ་རི་ཡཾ, ཡ་ས་ཉྩ ཝ་མི ཁེ་ལ་པི་ཎྜཾ ཝི་ཡ ཚ་ཌྜ་ཡཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ. ཏ་ཐཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ སི་རིཾ, ཙ་ཏུ་དྡཱི་པི་སྶ་རི་ཡཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ས་མྤ་ཏྟི་ས་ནྣི་སྶ་ཡ་ཉྩ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མུ་ཛྫ་ལཾ ཡ་སཾ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ པ་རི་ཙྩ་ཛཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ བྷཱ་ནི ནཱ་མ ན་ཀྑ་ཏྟཱ་ནི, ཏེ་ཧི ས་མཾ ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི བྷ་གཱ, སི་ནེ་རུ་ཡུ་ག་ནྡྷ་རཱ་དི་ག་ཏཱ བྷཱ་ཛ་ན་ལོ་ཀ་སོ་བྷཱ. ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ཝ་མི ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན པ་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མྤི བྷ་གེ ཝ་མཱི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ.
‘‘དྷ་མྨ་ས་རཱི་རཾ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ‘‘ཡོ ཝོ ཨཱ་ན་ནྡ མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཙ ཝི་ན་ཡོ ཙ དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟོ, སོ ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྠཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་སྶ ས་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ.
ཝ་ཛི་ར་ས་ངྒྷཱ་ཏ་ས་མཱ་ན་ཀཱ་ཡོ པ་རེ་ཧི ཨ་བྷེ་ཛྫ་ས་རཱི་ར་ཏྟཱ. ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡེ ཀེ་ན་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ས་ཀྐཱ ཀཱ་ཏུ་ནྟི. དེ་ས་ནཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་སྶ ས་ཀ་ལ་སུ་ཏྟ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝ’’ནྟི ནི་དྡི་ས་ན་ཏོ. སཱ་ཝ་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་པྤ་ཏྟེ་ན པ་ཉྩ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཏ་ད་གྒེ ཋ་པི་ཏེ་ན མ་ཡཱ མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ་ན སུ་ཏཾ, ཏ་ཉྩ ཁོ མ་ཡཱ་ཝ སུ་ཏཾ, ན ཨ་ནུ་སྶ་ཝི་ཏཾ, ན པ་ར་མྤ་རཱ་བྷ་ཏ་ནྟི ཨི་མ་སྶ་ཏྠ་སྶ དཱི་པ་ན་ཏོ. ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་ད་སྶ ས་ནྣི་དྷཱ་ནེ པ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ས་མ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏོ. བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་པ་ར་མཱ ཧི ཀཱ་ལ་ས་མྤ་དཱ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི –
‘‘ཀ་པྤ་ཀ་སཱ་ཡེ ཀ་ལི་ཡུ་གེ, བུ་དྡྷུ་པྤཱ་དོ ཨ་ཧོ མ་ཧ་ཙྪ་རི་ཡཾ;
ཧུ་ཏཱ་ཝ་ཧ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཛཱ་ཏཾ, ས་མུ་དི་ཏ་མ་ཀ་ར་ནྡ་མ་ར་ཝི་ནྡ’’ནྟི.
བྷ་ག་ཝཱ་ཏི དེ་ས་ཀ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་དྡི་ས་ཏི གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མ་གཱ་ར་ཝཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ.
ཝི་ཛྫ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཝི་ཛྫུ་ནི་ཙྪ་ར་ཎ་ཀྑ་ཎེ. ཨ་ནྟ་ར་ཏོཏི ཧ་ད་ཡེ. ཨ་ནྟ་རཱཏི ཨཱ་ར་བྦྷ ནི་པྥ་ཏྟཱི་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ་ཡཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ལེ༹. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཏ་ད་ནྟ་རཾ ཀོ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཀ་པྤཱ, ག་ཎ་ནཱ་ཏོ ཨ་ས་ངྑི་ཡཱ, ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཀ་ཐཾ ཨོ་པཱ་ཏེ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡཱ ཨེ་ཝ ཨུ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ སི་ཡུཾ, ན པ་ན ཙི་ཏྟ་ཁ་ཎ་ཝི་ཝ་རེ་སུ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རི་ཀཱ-ས་དྡཱ. ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡ་སྶ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠུ་དྡྷཱ་རོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ སི་ཡཱ – ཡེ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ས་དྡོ་པི ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་མཱ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཨ་ནྟ་ར-ས་དྡོ ཨུ་དཱ་ཧ་ཊོ, ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ ཨེ་ཝ ཝཱ ‘‘ཡ་སྶ་ནྟ་ར་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་སུ་ཁ་ཏྠཾ ར་སྶཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ ཨེ་ཝ པ་ན ཨི་ཀ-ས་དྡེ་ན པ་དཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ནྟ་རི་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨུ་དཱ་ཧ་ར་ཎོ་དཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཝི་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་ས་ངྒེ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡེ་ན ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ ཀ་ཏ’’ནྟི.
‘‘ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ, ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ས་ཉྩི་ཙྩ པཱ་ཎཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ‘‘ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ དི་ཊྛི་སཱི་ལཱ་ནཾ ནི་ཡ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་པི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཧ་ཏཱ, པ་གེ་ཝ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨཱ་ད་ཡོ. ‘‘ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ དི་ཊྛི་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་སུ སཱི་ལེ་སུ སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙ་ག་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ན་མྤི དི་ཊྛི་སཱི་ལ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན སཾ་ཧ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏི་ཡེ་ཝ.
སུ་པྤི་ཡོ་པི ཁོཏི ཨེ་ཏྠ ཁོ-ས་དྡོ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠོ ‘‘ཨ་སྶོ་སི ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏེ་ན ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི་ཡེ་ཝ, ནཱ་སྶ མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཀོ་ཙི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ དཱི་པི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ཝཱ ཀཱ་ལ་སྶ པ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ. སོ་པི ཧི ‘‘ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡ’’ནྟི པུ་བྦེ ཨ་དྷི་ཀ་ཏོ. ཡ་ཉྷི ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ རཱ་ཛ་ག་ཧ་ཉྩ ནཱ་ལ༹་ནྡ་ཉྩ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཡེ སུ་པྤི་ཡོ་པི ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི, བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ ཙ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཝཱ་རོ. པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཏི དེ་སེ་ཏ་བྦ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, དེ་ས་ནཱ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཝཱ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཝ་ཏྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ན. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ཏྭཱ’’ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི, ‘‘ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ, ན་ནུ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་ལ་ཏོ སོ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཝ་ཎྞཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏ་ཀཱ་ལོ ཨ་ཏཱི་ཏོ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི-ས་དྡོ ཝི་ཡ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏྠོ བྷཱ་ས་ཏི-ས་དྡོ ཙ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏེ་ཧི ཨ་ཝ་ཎྞོ ཝ་ཎྞོ ཙ བྷཱ་སཱི་ཡ་ཏི, ཏཾ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཏི ཀཱ་ལ་སྶ པ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཝ་ཙ་ནཾ ས་མ་ཏྠི་ཏཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཨ་ཡུ་ཏྟིཾ, ཨ་ནུ་པ་པ་ཏྟི་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ན ཧི ཨ་ར་ས་རཱུ་པ་ཏཱ་ད་ཡོ དོ་སཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, དྷ་མྨ་ས་ངྒྷཱ་ན་ཉྩ དུ་ར་ཀྑཱ་ཏ་དུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣ་ཏཱ་ད་ཡོ་ཏི. ཨ་ཀཱ་ར་ཎནྟི ཝཱ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ར་ཧི་ཏཾ, པ་ཊི་ཉྙཱ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྠེ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཝ་ཏྭཱཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཝཱ་ཏི ཝ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ར་ས་རཱུ་པཱ་དཱི་ན་ཉྩེ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཝུ་ཌྜྷེ་སུ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་སྶ སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དི་ན་ཝ་བོ་དྷོ, སཾ་སཱ་ར་སྶ ཨཱ་དི་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཨ་པ་ཉྙཱ་ཡ་ན་པ་ཊི་ཉྙཱ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་ད་ཡོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཀ་མཱ་ཝ་བོ་དྷཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱཏི ཛཱ་ཏི་ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན.
ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནོཏི ཨ་ཝ་ཎྞཾ་བྷཱ་ས་ན་ཧེ་ཏུ. ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠོ ཧི ཨ་ཡཾ མཱ་ན-ས་དྡོ. ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡོ་པ་ཝཱ་ད་སྶ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ –
‘‘ཡོ ནི་ནྡི་ཡཾ པ་སཾ་ས་ཏི,
ཏཾ ཝཱ ནི་ནྡ་ཏི ཡོ པ་སཾ་སི་ཡོ;
ཝི་ཙི་ནཱ་ཏི མུ་ཁེ་ན སོ ཀ་ལིཾ,
ཀ་ལི་ནཱ ཏེ་ན སུ་ཁཾ ན ཝི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་སྶ སཾ་ཝེ་གུ་པྤ་ཏྟིཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཀཱ་རུ་ཉྙ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན པ་ཎྜི་ཏ་ཛཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ ན ཨེ་དི་སེ་སུ ཏཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི, ཨི་དཱ་ནི ཏ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཁོ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སི་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ ‘‘ཨ་པི་ནཱ་མཱ་ཡཾ ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ནཱ་པི ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡཱ་ཝ་ཎྞ་ཏོ ཨོ་ར་མེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཝ་ཎྞཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཎྞོ, གུ་ཎོ. ཝ་ཎྞ་ནཾ གུ་ཎ་ས་ངྐི་ཏྟ་ན་ནྟི ཝ་ཎྞོ, པ་སཾ་སཱ. སཾ་ཉྙཱུ་ལ༹ྷཱཏི ག་ནྠི་ཏཱ, ནི་བ་ནྡྷི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏི་ཏྠེ་ན པ་ཀྑ་ནྡོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦོ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་གུ་ཎ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ, ནི་ར་ཝ་སེ་སཱ་ན་ཉྩ ཏེ་སཾ ཨི་དྷ པ་ཀཱ་ས་ནཾ པཱ་ལི༹་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡོ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཐཱ་མེ་ན ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི, ན པ་ན བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ གུ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ས་ངྑྱ་ཡྻཱ་པ་རི་མི་ཏ་པྤ་བྷེ་དཱ ཧི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ གུ་ཎཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘བུ་དྡྷོ་པི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ཎེ་ཡྻ ཝ་ཎྞཾ,
ཀ་པྤ་མྤི ཙེ ཨ་ཉྙ་མ་བྷཱ་ས་མཱ་ནོ;
ཁཱི་ཡེ་ཐ ཀ་པྤོ ཙི་ར་དཱི་གྷ་མ་ནྟ་རེ,
ཝ་ཎྞོ ན ཁཱི་ཡེ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱ’’ཏི.
ཨི་དྷཱ་པི ཝ་ཀྑ་ཏི ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཁོ པ་ནེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི.
ཨི་ཏི ཧ ཏེཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་ཏཱིཏི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཧ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཏེ’’ཏི.
ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནེ་ན ཨ་ནུ་བ་ནྡྷཱ ཧོ་ནྟི, ན པ་ན ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེཏི ཡ་སྨིཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ ཨུ་ཏུ་མྷི མཱ་སེ པ་ཀྑེ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཀི་རི་ཡཱ་ཝི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀཱ་ལ་ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ. སོཏི ཨེ་ཝཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝ་ས་མཱ་ནོ བྷ་ག་ཝཱ. ཏཾ དི་ཝ་སནྟི ཡཾ དི་ཝ་སཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཏཾ དི་ཝ་སཾ. ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡཾ ཝེ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝི་ཝི་དྷ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་ནི་པྥ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨི་མི་སྶཱ ཙ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏི་ཝི་དྷ་སཱི་ལཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་ཀུ་ཧ་ན་ལ་པ་ནཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ་ཝི་དྡྷཾ་ས་ནཾ དྭཱ་ས་ཊྛི་དི་ཊྛི་ཛཱ་ལ་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནཾ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་པ་ཀ་མྤ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་སུ་ཏྟ་ནྟཾ དེ་སེ་སྶཱ་མཱི་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཀ་སྨཱ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཨ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི ཙོ་ད་ནཱ ཝི་སོ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ‘‘ཀ་སྨཱ ཙ སུ་པྤི་ཡོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོ’’ཏི ཨ་ཡཾ པ་ན ཙོ་ད་ནཱ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏཾ མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་སོ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ན ཧི སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་ཊྛུ་མེ་ཝ ཨི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་ཙེ པ་ན ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ནཱི་ལ་པཱི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏོ་དཱ་ཏ་མ་ཉྫི་ཊྛ་པ་བྷ་སྶ་ར་ཝ་སེ་ན ‘‘ཚ་བྦ་ཎྞ་ར་སྨི་ཡོ. ‘‘ས་མ་ནྟཱ ཨ་སཱི་ཏི་ཧ་ཏྠ་པྤ་མཱ་ཎེ’’ཏི ཏཱ་སཾ ར་སྨཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཏ་སྨིཾ ཀི་ར ས་མ་ཡེ’’ཏི ཙ ཏ་སྨིཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ན་ས་མ་ཡེ བུ་དྡྷ་སི་རི་ཡཱ ཨ་ནི་གཱུ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏ་དཱ ཏ་སྶཱ ནི་གཱུ་ཧ་ནེ པ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་ཨ་བྷི་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཀི་ཉྩི་པི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ར་ཏ་ནཱ་ཝེ་ལ༹ཾ ར་ཏ་ན་ཝ་ཊཾ་ས་ཀཾ. ཙཱི་ན་པི་ཊྛ་ཙུ་ཎྞཾ སི་ནྡྷ་ན་ཙུ་ཎྞཾ.
བྱཱ་མ་པྤ་བྷཱ་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཝི་ལཱ་སི་ནཱི ཙ ཨ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ལ་ཀྑ་ཎ་མཱ་ལཱཏི མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཱ་ནཾ མཱ་ལཱ ཀེ་ན་ཙི ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ ཡ་དི སི་ཡཱ་ཏི པ་རི་ཀ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་ནྠེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་དྭ་ཏྟིཾ་ས་ཙ་ནྡ་མཱ་ལཱ་ཡཱ’’ཏི. སི་རིཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནྟཱི ཨི་ཝཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སཱུ་རི་ཡ་མཱ་ལཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. མ་ཧཱ་ཐེ་རཱཏི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ བྷི་ཀྑཱུ ཙ དི་སྭཱ ཨ་ཐ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་སཾ ཨ་ཝ་ལོ་ཀེ་སཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ‘‘ཀ་སྨཱ ཙ སོ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ ཨ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏཱི’’ཏི ཙོ་ད་ནཾ ཝི་སོ་དྷེ་ཏི. ཨི་ཏཱིཏི ཨེ་ཝཾ, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་མེ་ཧི དྭཱི་ཧཱིཏི ལཱ་བྷ་པ་རི་ཝཱ་ར་ཧཱ་ནིཾ ནི་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏི. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་རོ་དྷཱ་ནུ་ན་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཝཱི་མཾ་ས་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཏེ ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཝ་ཎྞ་ཉྩ བྷཱ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་པ་རེ. ‘‘མཱ་རེ་ན ཨ་ནྭཱ་ཝི་ཊྛཱ ཨེ་ཝཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི.
༢. ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ བྷ་ཝ་ཏྟཱ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་རུ་ཎཱ་ན་ག་རཾ, གོ་དཱ་གཱ་མོ’’ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀ་གཱ་མོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏེ་སཾ མ་ཏེ ཨ་མྦ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡནྟི ས་མཱི་པ་ཏྠེ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ནཾ. རཱ་ཛཱ་གཱ་ར་ཀཾ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་དེ་ཝཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཨེ་ཀེ. བ་ཧུ་པ་རི་སྶ་ཡོཏི བ་ཧུ་པ་དྡ་ཝོ. ‘‘ས་དྡྷིཾ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ སཱི་ཧ་ལ༹་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ. ཏ་ཉྩ ཁོ པཱ་ལི༹ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ, ན པ་ན ཏ་དཱ སུ་པྤི་ཡ་སྶ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ་ཡེ་ཝ པཱ་ལི༹ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ, ན སུ་པྤི་ཡ་སྶ པ་རི་སཱ་ཏི? པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨེ་དི་སཾ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྒཱི་ཏི་ཀཱ་རེ་ཧི ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཝུ་ཏྟནྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི པཱ་ལི༹་ཨཱ་རུ་ལ༹ྷ་ཝ་སེ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༣. ཀ་ཐཱ་དྷ་མྨོཏི ཀ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝོ, ཀ་ཐཱ་དྷ་མྨོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑཱ་ཝི་དྷཱི་ཏི ཀེ་ཙི. ནཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ན་ཡོ, ཨ་ཏྠོ. ས་དྡ་ས་ཏྠཾ ཨ་ནུ་ག་ཏོ ན་ཡོ ས་དྡ་ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་ན་བྷི་ཎྷ་ཝུ་ཏྟི་ཀེ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ-ས་དྡོ ཨི་ཙྪི་ཏོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནྡྷ་སྶ པ་བྦ་ཏཱ་རོ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ་གྒ་ནྟི་ཨ་ཙྪ་རི་ཡནྟི ནི་རུ་ཏྟི་ན་ཡོ, སོ པ་ན ཡ་སྨཱ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ན་ཡོཏི. ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ, ཏ་སྶ ཡ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཊྛུ པ་ཊི་ཝི་དི་ཏཱ, ཏཾ ཨེ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ན ས་ཀྐཱ ཨ་མྷེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ, ཨ་ཀྑཱ་ཏུཾ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ན སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི.
པ་ཀ་ཏ་ཏྠ་པ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ ཏཾ-ས་དྡོ་ཏི ཏ་སྶ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་སྶ ཡེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཀ་ཏོ སུ་པཱ་ཀ་ཊོ ཙ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་མ་ན་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡོ སོ…པེ… ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏི་པི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན-ས་དྡཱ་ནཾ ཨི་དྷ པ་ཉྙཱ་ཝེ་ཝ་ཙ་ན་བྷཱ་ཝེ ཏེ་ན ཏེ་ན ཝི་སེ་སེ་ན ནེ་སཾ ས་ཝི་ས་ཡ་ཝི་སེ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛྫ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝི་ཛྫཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་མཾ་ས་ཙ་ཀྑུ་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཝེ་དྷ་དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ཏ་ད་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏེ་སཾ ཏེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡཾ ཛཱ་ན་ཏཱཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན. ས་བྦ་ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏཱ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ནཱ་ཝ་ར་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ཧི.
པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་དཱི་ཧཱིཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ཧི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨ་རཱི་ནནྟི ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ, པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མཱ་རཱ་ནཾ ཝཱ, སཱ་ས་ན་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ, ཏེ་སཾ ཧ་ན་ནཾ པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡེ་ཧི ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ, ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ན་ཏཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ན་ཉྩ. ཀེ་སི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏྠ ནི་ད་སྶ་ནཾ.
ཏ་ཐཱ ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ནཱ་དཱི་ནི ཛཱ་ན་ཏཱ, ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏཱ, ས་ཝཱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁཱི་ཎ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ, ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་བྷེ་དེ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཉྙེ་ཡྻཱ་དི་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ་ཝ་བོ་དྷ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཏཱི་སུ ཀཱ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཛཱ་ན་ཏཱ, ཏི་ཎྞ་མྤི ཀ་མྨཱ་ནཾ ཉཱ་ཎཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏོ ནི་ས་མྨ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ པ་སྶ་ཏཱ, ད་ཝཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ པ་ཧཱ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ, ཚ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཧཱ་ནི་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་རི་ཀྑ་ཡ་པ་ཊི་བྷཱ་ན་སཱ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ད་ས་བ་ལ་ཊྛཱ་ར་སཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་བུ་དྡྷ་དྷ་མྨེ་ཧི་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་དི་པི ཧཱི་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎ་བྷེ་དེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ་ཝ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ, པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏཱ’’ཏི. སཱ པ་ན ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་དྷཱ་ཏུ, ཏ་ད་པི ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ད་སྶ་ནཾ ཁ་མ་ནཾ རོ་ཙ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ནཱ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ…པེ… རུ་ཙི་ཏཱ’’ཏི. ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ནཱཏི ཙེ་ཏྠ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་ཏི ཧ མེཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ-ས་དྡ་ཏྠོ ཨི་ཏི-ས་དྡོ, ཧ-ཀཱ་རོ ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ས་ར་ལོ་པོ ཙ ཀ་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨི་མེ’’ཏི.
༤. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཾ ཀ་ཏཾ, ཡ་ཏོ ‘‘ན་ཏྠི ཨ་བྱཱ་ཝ་ཊ་མ་ནོ’’ཏི བུ་དྡྷ་དྷ་མྨེ་སུ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི. ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ ཝི་ཧཱ་ར་ནི་ཝཱ་ས་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན. ‘‘ཀ་དཱ་ཙི ཨེ་ཀ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ ཝི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ ཝི་ན་ཡ་ནཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ད་སྶ་ནཾ. པཱ་ད་ནི་ཀྑེ་པ་ས་མ་ཡེ བྷཱུ་མི་ཡཱ ས་མ་བྷཱ་ཝཱ་པ་ཏྟི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་པཱ་ད་ཏཱ་ཡ ནི་སྶ་ནྡ་ཕ་ལཾ, ན ཨི་དྡྷི་ནི་མྨཱ་ནཾ. ‘‘ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྟེ ད་ཀྑི་ཎ་པཱ་དེ’’ཏི བུ་དྡྷཱ་ནཾ ས་བྦ་ད་ཀྑི་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏི་ཊྛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
དུ་ལླ་བྷཱ ས་མྤ་ཏྟཱིཏི ས་ཏི་པི མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ པ་ཏི་རཱུ་པ་དེ་ས་ཝཱ་ས་ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ཝེ་ཀ་ལླ་ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ད་ཡོ གུ་ཎཱ དུ་ལླ་བྷཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་བྷ་ཝ་ནནྟི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ སུ་ཉྙ་ཝི་མཱ་ནཱ་ནི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་བྷ་ཝ་ནཱདཱི་སུ་པི. ཀཱ་ལ་ཡུ་ཏྟནྟི ཨི་མི་སྶཱ ཝེ་ལཱ་ཡ ཨི་མ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཏཾ་ཏཾ་ཀཱ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ས་མ་ཡ་ཡུ་ཏྟནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ ཝཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མ་ཡ་ཡུ་ཏྟནྟི ཧེ་ཏཱུ་དཱ་ཧ་ར་ཎ་ས་ཧི་ཏཾ. ཀཱ་ལེ་ན སཱ་པ་དེ་ས་ཉྷི བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཨུ་ཏུཾ ག་ཎྷ་པེ་ཏི, ན པ་ན མ་ལཾ པ་ཀྑཱ་ལེ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡེ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ཨུ་པ་ལི་མྤ་ཏཱི་ཏི.
ཀི་ལཱ་སུ་བྷཱ་ཝོ ཀི་ལ་མ་ཐོ. སཱི་ཧ་སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏི ས་རཱི་ར་སྶ ཀི་ལཱ་སུ་བྷཱ་ཝ་མོ་ཙ་ན་ཏྠ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ‘‘བུ་དྡྷ་ཙ་ཀྑུ་ནཱ ལོ་ཀཾ ཝོ་ལོ་ཀེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ཙྪི་མ་ཡཱ་མེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བ་ཧུ་ལ་ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་བ་ལ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་མ་ཏྠཾ སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨི་མེ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་དེ་ས་ནཱ སཱི་ཧ་ནཱ་དོ. ཏེ་སཾ ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ’’ ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་རཾ ས་མོ་དྷཱ་ནེ་ཏྭཱ. ‘‘སི་ནེ་རུཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ནྟོ ཝི་ཡ ན་བྷཾ པ་ཧ་ར་ནྟོ ཝི་ཡ ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ སུ་དུ་ཀྐ་ར་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏནྟི ‘‘ཡེ་ན, ཏེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ. ཡེ་ནཱཏི ཝཱ ཧེ་ཏུ་མྷི ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན སོ མ་ཎྜ་ལ་མཱ་ལོ༹ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ, ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ན ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ་ཨེ་ཝ. ཀ་ཊྛནྟི ནི་སཱི་ད་ན་ཡོ་གྱཾ དཱ་རུ་ཀྑ་ནྡྷཾ.
པུ་རི་མོཏི ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ཡ ནུ བྷ་ཝ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟོ ཨ་ཏྠོ. ཀཱ ཙ པ་ན ཝོཏི ཨེ་ཏྠ ཙ-ས་དྡོ བྱ་ཏི་རེ་ཀེ. ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་པུ་ཙྪི་ཏཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཛོ་ཏེ་ཏི. པ་ན-ས་དྡོ ཝ་ཙ་ནཱ་ལ་ངྐཱ་རོ. ཡཱ་ཡ ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ, སཱ ཨེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ ཝི་སེ་སེ་ན པུ་ན པུ་ཙྪཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཉྙཱཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་མཱ་ཧ. ཨ་ཉྙ་ཏྠེ ཧི ཨ་ཡཾ ཨ་ནྟ་རཱ-ས་དྡོ ‘‘བྷཱུ་མ་ནྟ་རཾ ས་མ་ཡ་ནྟ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཨ་ནྟ་རཱཏི ཝཱ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱ ཀ་ཐཱ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ‘‘ཨི་ཏི ཧ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ནི་ཊྛ་པི་ཏཱ ཡེ་ཝཱ་ཏི? ན ནི་ཊྛཱ་པི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ བྷི་ཡྻོ་པི ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནེ་ན པ་ན ན པ་ཝ་ཏྟེ་སུཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ཨ་ཡཾ ཁོ…པེ… ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནེ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ, ན་ནུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ས་ངྒ་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཋི་ཏི་ཨ་ས་མྨོ་ས་ས་དྡྷེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ. ཀཱ་ལ་དེ་ས་དེ་ས་ཀ་ཝ་ཏྠུ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཧི དེ་ས་ནཱ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་མྨོ་ས་དྷ་མྨཱ ས་དྡྷེ་ཡྻཱ ཙ. དེ་ས་ཀཱ་ལ་ཀ་ཏྟུ་སོ་ཏུ་ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷོ ཝི་ཡ ཝོ་ཧཱ་ར་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཏེ་ནེ་ཝ ཙཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པེ་ན ‘‘བྲ་ཧྨ་ཛཱ་ལཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ ཀ་ཏྠ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་སཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་སུ ཀ་ཏཱ་སུ ཏཱ་སཾ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན ནི་དཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏ་ནྟི ཏ་ཡི་ད་མཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ལ…པེ… ནི་དཱ་ནཾ བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི.
ཨ་པི་ཙ ས་ཏྠུ་སི་དྡྷི་ཡཱ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་ནུ་མཱ་ནཱ་ག་མ་ཏ་ཀྐཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་ཏྟ་སི་དྡྷི. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧི་སྶ པུ་བྦ་ར་ཙ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ, ཨེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ ཙ ཉེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་སུ. ཏ་ཐཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི་དྷ་མྨ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་ས་ཏྠུ་སཱ་ཝ་ཀཱ་ནུ་རོ་དྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ཏྟ་སི་དྡྷི. ཁཱི་ཎཱ ས་ཝ་ཏཱ་ཡ ཧི་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མུ་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཝི་སུ་དྡྷཱ ཙ པ་རཱ་ནུ་གྒ་ཧ་པྤ་ཝ་ཏྟི. ཨི་ཏི དེ་ས་ཀ་དོ་ས་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཙཱ་རི་ཏྟ་ས་མྤ་ཏྟི་དཱུ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་སཱུ་ཙ་ཀེ་ཧི, ཉཱ་ཎ་པྤ་ཧཱ་ན་ས་མྤ་དཱ་བྷི བྱ་ཉྫ་ན་ཀེ་ཧི ཙ ས་མྦུ་དྡྷ་ཝི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ཧི པུ་རི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷི, ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཙ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ པ་ཙྪི་མ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་དྭ་ཡ་སི་དྡྷཱི་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་པ་ར་ཧི་ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི ཙ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་མྤ་ཏྟ་པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་པ་ན་ཏོ, ‘‘ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྠུ་སི་དྡྷི་ཡཱ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཐཱ ས་ཏྠུ་སི་དྡྷི་ཡཱ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ཉཱ་ཎ་ཀ་རུ་ཎཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ས་བྦ་ཀི་རི་ཡ་སྶ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི ནི་ར་ཏྠི་ཀཱ པ་ཝ་ཏྟི, ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ ཝཱ, ཏ་སྨཱ པ་རེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ས་བྦ་ཀི་རི་ཡ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ ས་ཀ་ལ་མྤི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་མ་ནོ་ཀ་མྨཾ ས་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཾ, ན ཀ་བྱ་ར་ཙ་ནཱ་དི་སཱ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཏྠུ་སི་དྡྷི་ཡཱ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨ་པི་ཙ ས་ཏྠུ་ནོ པ་མཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ན སཱ་ས་ན་སྶ པ་མཱ་ཎ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཡཱ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ. ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ གུ་ཎ་ཝི་སི་ཊྛ་ས་ཏྟུ་ཏྟ་མཱ་དི་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནེ་ན, ‘‘ཛཱ་ན་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དི་པ་ཡོ་ག་དཱི་པ་ནེ་ན ཙ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་དྷི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་མེ་ཏྠ ནི་དཱ་ན་ཝ་ཙ་ན་པ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ མུ་ཁ་མ་ཏྟ་ད་སྶ་ནཾ. ཀོ ཧི ས་མ་ཏྠོ བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷེ་ན དྷ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ནི་དཱ་ན་སྶ པ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུ་ནྟི.
ནི་དཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶཱཏི དེ་སི་ཏ་སྶ. དེ་ས་ནཱ་པི ཧི དེ་སེ་ཏ་བྦ་སྶ སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནེ་སུ ནི་ཀྑི་པ་ན་ཏོ ‘‘ནི་ཀྑེ་པོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཧ་སྶ་བྷེ་དཱ་ནི་པི སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནི སཾ་ཀི་ལེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཱ་དི་སཱ་ས་ན་པྤ་ཊྛཱ་ན་ན་ཡེ་ན སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷ་ཏཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི་སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་བྷཱ་ཝ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ’’ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ, ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ས་གྒ་བྷེ་དོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟཱི་ནཾ པ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ སཾ་ས་གྒོ ན་ཏྠཱི་ཏི ན་ཡི་དྷ ནི་ར་ཝ་སེ་སོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ན་ཡོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་དི་པི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན སི་ཡཱ སཾ་ས་གྒ་བྷེ་དོ, ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ པ་ན སེ་ས་ནི་ཀྑེ་པཱ་ནཾ མཱུ་ལ་ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. སོ པ་ནཱ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ སཱ་མ་ཉྙ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཋ་མཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ཏ་སྨིཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏེ ཡ་སྶཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏ་སྶཱ ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན ‘‘མ་མཾ ཝཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༥, ༦), ‘‘ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀཾ ཁོ པ་ནེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༧), ‘‘ཨ་ཏྠི བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (དཱི. ནི. ༡.༢༨) ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟ་པ་དེ་སཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ད་སྶ་ན་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཾ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ནི་ཀྑི་པ་ནཾ ནི་ཀྑེ་པོ, སུ་ཏྟ་སྶ ནི་ཀྑེ་པོ སུ་ཏྟ་སྶ ཀ་ཐ་ནཾ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ, སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ནི་ཀྑེ་པོ, སུ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ནི་ཀྑེ་པོ སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, སོ ཨ་སྶ ཨ་ཏྠི སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝ་སོ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སོ, སོ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི པུ་ཙྪ་ཝ་སི་ཀོ. ཨ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏོ ཨ་ཏྠོ, སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཝ་ཏྠུ. ཨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི, ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི, སཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ. ཨ་ཐ ཝཱ ནི་ཀྑི་པཱི་ཡ་ཏི སུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི སུ་ཏྟ་ནི་ཀྑེ་པོ, ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དི ཨེ་ཝ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, པུ་ཙྪཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི པུ་ཙྪཱ, པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ. སོ་ཏ་བྦ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཾ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ, ཏ་དེ་ཝ ནི་ཀྑེ་པ་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ པུ་ལླི་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ‘‘ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཏྠ ཙ པ་རེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རི་པཱ་ཀཱ་དི་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་སྶ ཝི་སུཾ ནི་ཀྑེ་པ་བྷཱ་ཝོ ཡུ་ཏྟོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏཱི’’ཏི. པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ན པ་རེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ན་ཝ་རོ་དྷོ, པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀ་ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ ཨ་ན་ཝ་རོ་དྷོ་ཏི ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ. པ་རེ་ས་ཉྷི ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་པ་རི་པུ་ཙྪཱ་དི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ སུ་ཏྟ་དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ཎུ་པྤཱ་ད་སྶ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཏ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་ད་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ (མ. ནི. ༡.༢༩) ཨཱ་མི་སུ་པྤཱ་དཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་རེ་སཾ པུ་ཙྪཾ ཝི་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་མེ་ཝ ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སི་ཏོ པ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ, པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན དེ་སི་ཏོ པུ་ཙྪཱ་ཝ་སི་ཀོ་ཏི པཱ་ཀ་ཊོ ཡ་མ་ཏྠོ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི དྷ་མྨ་ཏ་ནྟི་ཋ་པ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་ཧཱ་ར་ཀོཏི ཨ་ནུ་པུ་བྦེ་ན ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནཾ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ཝ་ལི༹, ཏ་ཐཱ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཧཱ་ར་ཀཱ་དི.ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་པཱ་ཙ་ནཱི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཱ་ད་ཡོ. ཨ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རནྟི པ་ཎི་དྷཱ་ནཾ.
ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞེཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ཝུ་ཏྟོ ཝ་ཎྞོ་པི ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ཏཾ པ་ན ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྠི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་ཉྙེ ཙ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་པ་རི དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ‘‘མ་མཾ ཝཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་རེ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུ’’ནྟི ཨི་མི་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི ཝ་ཎྞཾ. ཨི་ཏི ཨི་མཾ ཝ་ཎྞཱ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་ཊྛུ་པྤ་ཏྟིཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཝཱ-ས་དྡོ ཨུ་པ་མཱ་ན་ས་མུ་ཙྩ་ཡ་སཾ་ས་ཡ་ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་ཝི་ཀ་པྤཱ་དཱི་སུ བ་ཧཱུ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝཱ་པི ཏེ་ན སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༦༣) ཨུ་པ་མཱ་ནེ དི་སྶ་ཏི, ས་དི་ས་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཏཾ ཝཱ་པི དྷཱི་རཱ མུ་ནི ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སུ. ནི. ༢༠༣) ས་མུ་ཙྩ་ཡེ, ‘‘ཀེ ཝཱ ཨི་མེ, ཀ་སྶ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༢༩༦) སཾ་ས་ཡེ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཝཱ ཨི་མེ་སཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་བྦ་བཱ་ལོ ས་བྦ་མཱུ་ལ༹ྷོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་ཝ་སྶ་གྒེ, ‘‘ན ཝཱ་ཡཾ ཀུ་མཱ་ར་ཀོ མ་ཏྟ་མ་ཉྙཱ་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༢.༡༥༤) པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ, ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༧༠) ཝི་ཀ་པྤེ, ཨི་དྷཱ་ཡཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱ-ས་དྡོ ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠོ’’ཏི. པ་ར-ས་དྡོ ཨ་ཏྠེ་ཝ ཨ་ཉྙ་ཏྠེ ‘‘ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཾ, པ་རེ ཙ མེ ན ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༦༤, ༦༥; མ. ནི. ༡.༢༨༡; མ. ནི. ༢.༢༢༣; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༤, ༨) ཨ་ཏྠི ཨ་དྷི་ཀེ ‘‘ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. མཱ་ཏི་ཀཱ ༦༨, ༡.༡༡༡) ཨ་ཏྠི པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ ‘‘པ་ར་ཏོ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨ་ཏྠི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ‘‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༡༦༨). ཨི་དྷཱ་པི པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རེ་ཏི པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷཱ’’ཏི.
ཨཱི་དི་སེ་སུ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ, ཏེ་ན ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡ་ནི་མི་ཏྟ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ, པ་གེ་ཝ ཝ་ཊྚཱ་མི་ས་ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཀ་ཏྟུ་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཛོ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཨཱ་ཧ་ན་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྟུ་ཨ་ཏྠེ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ས་དྡཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཧ་ན་ཏཱིཏི ཧིཾ་ས་ཏི ཝི་བཱ་དྷ་ཏི, ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨཱ་ཧ་ན་ཏི ཨེ་ཏེ་ན, ཨཱ་ཧ་ན་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏོཏི ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་པི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝ་བྷེ་ད་ནེ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན་པི ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀོ་པ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨ་ཡ་ཉྩ ན་ཡོ ‘‘ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཏེ་ནཱཏི པཱ་ཀ་ཊ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ-ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ད་སྶ་ནཾ, ཏཾ་མུ་ཁེ་ན པ་ན ན པ་ཙྩེ་ཏི ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་བྷི་རཱ་དྷ་ཡ་ཏཱིཏི སཱ་དྷ་ཡ་ཏི. དྭཱི་ཧཱིཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷི་པ་དེ་ཧི. ཨེ་ཀེ་ནཱཏི ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡ་པ་དེ་ན. སེ་སཱ་ནནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ, ས་ཉྙཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ. ཀ་ར་ཎནྟི ཨུ་པྤཱ་ད་ནཾ. ཨཱ་གྷཱ་ཏཱ་དཱི་ན་ཉྷི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་ནཾ ཨི་དྷ ‘‘ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་མེ་ཝ. ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་ཉྷི ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀེ་ཀཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཏ་ཏྠཱཏི ཏ་སྨིཾ མ་ནོ་པ་དོ་སེ. ཏུ་མྷནྟི ‘‘ཏུ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ ཨེ་ཀོ ས་དྡོ ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ན་ཏྠོ ‘‘ཨ་མྷ’’ནྟི ཨ་ཡཾ ས་དྡོ. ཡ་ཐཱ་ཧ, ‘‘ཏ་སྨཱ ཧི ཨ་མྷཾ ད་ཧ་རཱ ན མི་ཡྻ་རེ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༩.༩༣, ༩༩). ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི ཨི་དཾ མ་ནོ་པ་དོ་ས་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨཱ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་ཡེ་ཝ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཏེ་ན ཀོ་པཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཀོ་པཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏཱ་ད་ཡོ ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན ནཱ་ཧཾ ‘‘ས་བྦ་ཉྙཱུ’’ཏི ཨི་སྶ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཏུ་མྷེ ཏ་ཏོ ནི་ཝཱ་རེ་མི, ཨ་ཐ ཁོ ཨི་མི་ནཱ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏཾ པ་ན ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ ཡ་སྨཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ’’ཏི. ‘‘ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ནོ་པ་དོ་སོ ན ཀཱ་ལ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝི་ནོ་ཡེ་ཝ ཧི་ཏ་སུ་ཁ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རོ, ཨ་ཐ ཁོ ཏ་ངྑ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ར་ཧ་སྶ་པི ཧི་ཏ་སུ་ཁ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རོ་ཏི མ་ནོ་པ་དོ་སེ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ད་ལ༹ྷ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ‘‘པ་རེ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ན པ་ཊི་ཝི་རུ་དྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀུ་པི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨ་ནྡྷ་ཏ་མནྟི ཨ་ནྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཏ་མཾ. ཡནྟི ཡ་ཏྠ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཧི ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཀོ་དྷོ ས་ཧ་ཏེ ན་རཾ, ཨ་ནྡྷ་ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཡནྟི ཝཱ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཡ་སྨཱ ཀོ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ན་རཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནྡྷ་ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཡ་དཱ ཀོ་དྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཡཾ་ཏཾ་ས་དྡཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་མྦ་ནྡྷི་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡནྟི ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ས་ནཾ. ཀོ་དྷོ ས་ཧ་ཏེཏི ཡ་དེ་ཏཾ ཀོ་དྷ་སྶ ས་ཧ་ནཾ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ནཾ, ཨེ་ཏཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏ་མ་བྷ་ཝ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡཾ ན་རཾ ཀོ་དྷོ ས་ཧ་ཏེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་ནྡྷ་ཏ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཙ ཀུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཀུ་དྡྷོ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ནྟ་ར་ཏོཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་ཏོ, ཙི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ.
‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་བྦ་ཉྙཱུ ཨེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ས་ཏྠཱ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་དྷ་མྨ་དེ་ས་ན་ཏྟཱ, སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏྟཱ, སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷོ སཾ་ཀི་ལེ་ས་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཨི་ད་ཉྩི་ད་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཙ ‘‘ན ས་བྦ་ཉྙཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏ་ཙྪ་ནྟི ནི་བྦེ་ཋི་ཏཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ པ་དནྟི ‘‘ཨ་ཏ་ཙྪ’’ནྟི པ་དཾ. པ་ཋ་མ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི པ་ད་སྶ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩཱཏི ‘‘ན ཙ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་མྷེ་སུ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པ་དཾ. ཏ་ཏི་ཡ་སྶཱཏི ‘‘ན་ཏྠི ཙེ་ཏཾ ཨ་མྷེ་སཱུ’’ཏི པ་ད་སྶ. ཨ་ཝ་ཎྞེ་ཡེ་ཝཱཏི ཀཱ་ར་ཎ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ཝ་ཏྭཱ དོ་ས་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ནྡ་ནེ ཨེ་ཝ. ན ས་བྦ་ཏྠཱཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ན་ཁུཾ་ས་ན་ཝ་མྦྷ་ནཱ་དཱི་སུ ན ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ནི་བྦེ་ཋ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ་ཏྠཾ ‘‘ཡ་དི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པཱ་ཀ་ཊཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི.
༦. ཨཱ་ན་ནྡ་ནྟི པ་མོ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཏཾ་ས་མ་ངྒི་ནོ ས་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ན་ནྡ-ས་དྡ་སྶ ཀ་ར་ཎ་ཏྠ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. སོ་བྷ་ནཾ མ་ནོ ཨ་སྶཱ་ཏི སུ་མ་ནོ, སོ་བྷ་ནཾ ཝཱ མ་ནོ སུ་མ་ནོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ སོ་མ་ན་སྶ་ནྟི ཏ་ད་ཉྙ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ སོ་མ་ན་སྶ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ ‘‘པ་ངྐ་ཛ’’ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙེ་ཏ་སི་ཀ་སུ་ཁ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཨུ་བྦི་ལ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨུ་བྦི་ལཾ, བྷི་ནྡ་ཏི པུ་རི་མཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཝི་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་བྦི་ལ་མེ་ཝ ཨུ་བྦི་ལཱ་ཝི་ཏཾ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨུ་བྦི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ. ཡཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟཾ ཝཱ་ཏ་པཱུ་རི་ཏ་བྷ་སྟཱ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཡ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶཱ གེ་ཧ་སྶི་ཏཱ་ཡ ཨོ་ད་གྒི་ཡ་པཱི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩཱ་ཝ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་བྦི་ལཱ་ཝི་ཏ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་དི་སེ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལུ་པྤ་ཏྟིཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ དྷ་མྨ་ནེ་ཏྟིཾ ཋ་པེ་ཏཱི’’ཏི, ‘‘དྭཱི་ཧི པ་དེ་ཧི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ, ཨེ་ཀེ་ན ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ཝུ་ཏྟོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན སེ་སཱ་ན་མྤི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཙ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ, ‘‘པི-ས་དྡོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ནེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་དྷ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ‘‘ཏུ་མྷཾ་ཡེ་ཝ་སྶ ཏེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ་ཏི ཨི་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་ཝ་ཎྞ་པ་ཀྑེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏནྟི ཙ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ཙོ་དེ་ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ‘‘ས་ཙྩཾ ཝ་ཎྞི་ཏ’’ནྟི ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ པ་ན ནེ་ཀྑ་མྨ་ནི་སྶི་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏནྟི ཨཱ་ན་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ. ན་ནུ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝ་ཎྞི་ཏ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཀ་སི་ཎེ་ནཱཏི ཀ་སི་ཎ་ཏཱ་ཡ ས་ཀ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཛ་མྦུ་དཱི་པ་སྶཱཏི ཀ་ར་ཎེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏེ་ན ཀ་སི་ཎ་ཛ་མྦུ་དཱི་པ-ས་དྡཱ་ནཾ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ གེ་ཧ་སྶི་ཏ་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶཾ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཾ, ཏ་སྨཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘སོ་མ་ན་སྶཾ པཱ་ཧཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨི་ནྡ དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥༩). ‘‘ཨ་ཡ་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཡེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱི, ཏཾ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་ད་ཉྷི ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏཾ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ’’ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, པཱི་ཏི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ན སོ་མ་ན་སྶ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི པཱི་ཏི་ཡེ་ཝ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཙ་ན་ཏོ སོ་མ་ན་སྶ་སྶ པཱ་ཀ་ཊོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་ར་བྷཱ་ཝོ, ན ཏ་ཐཱ པཱི་ཏི་ཡཱ་ཏི པཱི་ཏི་ཡེ་ཝ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ. ‘‘ལུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ནཾ ‘‘ཀུ་དྡྷོ ཨ་ཏྠ’’ནྟི་ཨཱ་དི གཱ་ཐཱ་སུ ཝི་ཡ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
‘‘མ་མཾ ཝཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་རེ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ, དྷ་མྨ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ, ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྲ ཙེ ཏུ་མྷེ ཨ་སྶ་ཐ ཨཱ་ན་ནྡི་ནོ སུ་མ་ནཱ ཨུ་བྦི་ལཱ་ཝི་ཏཱ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷེ པ་རེ་སཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐཱ་ཏི. ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རོ, སོ དེ་ས་ནཱ་ཀཱ་ལེ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ དེ་སེ་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ་པི ཏ་ད་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨཱ་ག་ཏོ ཡེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཀཱ་ལེ ཏ་ཐཱ བུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན སོ ཝཱ་རོ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡ་ཐེ་ཝ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་མེ་ཝ་ཏྠ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ་ཧཱི་ཏི ཏ་སྨིཾ ཝ་ཎྞེ ཏུ་མྷེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ, ‘‘དུ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ པ་ཋ་མ་སྶ པ་ད་སྶ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཉྩ ཏ་ཏི་ཡ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན.