༤. མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༥. ཏི་ཏྠི་ཡེ་ཧི ཀ་པྤི་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ པ་ཀ་ཏི་པུ་རི་ས་ནྟ་ར་ཉཱ་ཎཱ་དི་ཀ་སྶ. ཨ་རི་ཡཾ ལ་བྷཱ་པེ་ཏཱིཏི ཨ་རི་ཡཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ལ་བྷཱ་པེ་ཏི.
ཏ་བྦི་པ་ཀྑ་ཝི་ར་ཏི་ས་བྷཱ་ཝཱཏི ཏ་སྶཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་པ་ཀྑ་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ར་ཏི་ས་བྷཱ་ཝཱ. བྷེ་ད་ཀ་ར་མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ, ས་བྦཱ་པི ཝཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྷེ་ད་ཀ་རཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷེ་ད་ཀ་ར་མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཧཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ཧི ལཱུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ སི་ནི་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་གྒཱ་ཧ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ས་མྤ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀེ ཛ་ནེ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནྟཱི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི པ་རི་གྒ་ཧ་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཛ་ནེ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཙ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝ་ཏཱི’’ཏི. ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཱ་དི་ཀོ ཏཱ་དི་སོ པ་ཡོ་གོ. ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛ་ནཱ་དི་ཀཾ. ནི་ར་ཝ་ཛྫ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝཱཏི ནི་ར་ཝ་ཛྫ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་སྶ, ནི་ར་ཝ་ཛྫཱ་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ཀི་ཙྩ་ཝཱ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ ཙ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཙྩ་སྶ ཨ་ནུ་གུ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་མེ་ཝ, ཨུ་ཀྑི་པ་ནཾ ཝཱ ནེ་སཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ བྷཱ་རུ་ཀྑི་པ་ནཾ ཝི་ཡ. ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶེ་ཝ ཝཱ ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཝོ་དཱ་པ་ནཾ.
དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛཱཏི དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ་ཛ་པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛཱ, པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘‘དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛ་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཙ་ཏུ་མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ངྒ་ཧོ ཀ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ན དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནེ ཏཾ་ཏཾ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ མཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. སོ ཧི ‘‘ཨ་ཧ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནི་ཡོ. པ་ཀཱ་སེ་ཏཱིཏི ཀི་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷེ་ན པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ཨ་ངྒེ་ནཱཏི ཏེ་ནེ་ཝ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མ་གྒ་ངྒེ་ན. ཏ་ཐཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཏེ་ན ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཨ་ངྒ-ས་དྡོ ཧི ཀཱ་ར་ཎ་ཏྠོ་པི ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠཱཏི མ་གྒེ, མ་གྒ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ཝཱ.
ཨི་མ་སྶེ་ཝཱཏི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སྶེ་ཝ. ཡ་དི་པི ཝི་ར་མི་ཏ་བྦ་ཏོ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝ, ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་ན ཏ་དཱ པ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ར་མ་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཝི་ར་ཏི་ཡོ’’ཏི. སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ་དཱིཏི ཨ་ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ་དི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨ་པི་སུ་ཎཱ་དི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. བྷཱ་ས་ནཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི. ཨ་མ་གྒ་ངྒ་ཏྟཱཏི ཨ་མ་གྒ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཏ་མེ་ཝ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་མ་གྒ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་སྶ ཉཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏྟ་ཡཾ ནཱ་མ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཾ, མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ན ཏ་སྶཱ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི. ཏཾ་སི་དྡྷི་ཡནྟི ཀི་ཙྩ་ཏྟ་ཡ་སི་དྡྷི་ཡཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན་སྶཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཝཱ་ཙཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ་པི སི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཡ་ཐཱ ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྶ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ཏི་ཀི་ཙྩ་ཏཱ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཨེ་ཀེ་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ མ་གྒ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དི་ཀི་ཙྩ་ཏྟ་ཡ་སྶ སཱ་དྷི་ཀཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི མ་གྒེ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི ན བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཚ་ལ༹་ངྒི་ཀོ ཙ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ཡི་ད་མཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཙ ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་བྷཱ་ཝོ་ཏི མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཝི་ར་ཏི་ཡོ་ཝ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ.
བྲཱུ་ཧ་ནཾ སུ་ཁཾ. ས་ནྟ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ. སཱ ཧི ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ པ་ན ས་ནྟ་ཏྟཱ, སུ་ཁ་མི་ཙྩེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༤༤; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༣༢) ཝུ་ཏྟཱ. ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནནྟི ཏེ་ཡེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པ་ནཱ་ད་ཡོ པཱ་ཀ་ཊ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ.
ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝི་ཏ་ཀྐོ. ‘‘སཱ་ཝ་ཛྫཱ…པེ… ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཏཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཝི་ར་ཏི་ཡཱ་པི ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཝི་ཏ་ཀྐོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ནི་ཡཱ་མི་ཀཱ ཝཱ་ཙཱཏི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཝི་ར་ཏི་མཱ་ཧ. སཱ ཧི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་བྷཱུ་ཏཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་སུ སཾ་ཡ་མི་ནཱི. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙ་ཏོ ཨ་ཝི་ར་ཏོ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་ཏོ་པི ན ཝི་ར་མ་ཏེ་ཝ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ…པེ… ཨ་ཀཱ་རི་ཡ’’ནྟི (དྷ. པ. ༡༧༦). ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ནཱ་དི་ནཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཋི་ཏོ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་མྤི པཱུ་རེ་ཏི་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད…པེ… ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ’’ཏི. དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཊྛཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ ག་ཏཱི་ཏི ནི་བྦ་ཏྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ར་ས་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཙྩཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝེ ཝཱ’’ཏི.
ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནནྟི ཏ་ཎྷཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཾ.
ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་གྒ་ཧོ, ཨ་ཏྠ་པ་རི་པུ་ཙྪ་ནཾ པ་རི་པུ་ཙྪཱཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་དྷཱི་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཝ་ན་ཉཱ་ཎེ ཨེ་ཝ ཨ་ཝ་རོ་དྷཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཉཱ་ཎེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཾ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ.
ཏ་སྶཱཏི པ་ཡོ་ག་སྶ.
སོཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏོ སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཏ་སྶཱཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ. ག་ཏཾ ག་མ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི, ཏ་སྶ ཨུ་པཱ་ཡོ་ཏི ག་ཏ་མ་གྒོ.
པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཨེ་ཀ་ཏྟནྟི པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙཾ.
མ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ནཱཏི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི མ་གྒ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟེ་ན སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ས་བྦ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་དི་ས་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་ས་དི་ས་ས་བྦཱ་ས་དི་ས་ཨེ་ཀ་ཙྩ་ས་དི་ས་ཏཱ, སོ ཨེ་ཝ ཝི་སེ་སོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡཱ་མཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་དྷ པ་ནཱཏི ཨི་མི་སྶཱ ས་མྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནི་ཡཾ. ས་མྨ་སི…པེ… ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོཏི པ་ཋ་མ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དཾ ཝ་ད་ནྟོ ཏ་ད་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨི་ཏ་ར་ཝཱ་དཱ་པེ་ཏྠ ད་སྶི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཡཱ་མནྟི པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཡཱ་མཾ དྷུ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ‘‘ཝི་པ་སྶ་ནཱ …པེ… ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཏ་སྶཱ ཨི་དྷ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏཱ ཨ་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀེ་ཙི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ནི་ཡཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ. ཨི་དྷཱ་པཱིཏི ཨི་དྷ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་ཡཱ་མེ་པི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡཱ་མོ ན པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟོ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ་པི པ་ཋ་མ་ཏྠེ་ར་ཝཱ་དོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་ཡཱ་མོ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏོ་ཏི? ཝཱ་ད་ཏྟ་ཡཱ་ཝི་དྷུ་ར་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨ་ཉྙེ ཙཱ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་དཱཏི ས་མྨ་སི་ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝཱ་དཱ.
‘‘ཨཱ་རུ་པྤེ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ན ལོ་ཀི་ཡ’’ནྟི ཨི་དཾ ཐེ་ར་ཝཱ་དེ ཨཱ་ག་ཏཾ པོ་རཱ་ཎ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཏ་ནྟིཾ ཀ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ནྟི ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡཾ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་སཱ་ལི་ནི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི. ཡེ་སཱུཏི པ་ཙྪི་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝ་ཛྫཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ཧི ཨ་རཱུ་པུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ སཾ་ས་ཡོ, ན ཨི་ཏ་ར་སྨིཾ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ སཱ་ས་ཝཱ་ནཱ་ས་ཝཾ ཨ་པེ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི, ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ག་ཧེ་ཏ་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཏྠ སཱ་ས་ཝ་ཏོ ཨ་ཝ་ཙྪི་ནྡ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏ་ཉྩ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ནི་ཝ་ཏྟི་ཏ་དྷ་མྨ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ན ལོ་ཀི་ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མུ་དཱ་ཡ་ཉྩ…པེ… ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར’’ནྟི ཝི་སེ་ས་ནཾ ནི་ར་ཏྠ་ཀཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཡོ མ་གྒཱཏི དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒཱ་ད་ཡོ. ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀནྟི ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དིཾ. ཨ་ཉྙ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་པཱིཏི ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་པི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་པི མ་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. པི-ས་དྡེ་ན ཏ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་པི ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ་པི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཝི་ཡ མ་གྒ་སྶ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཀེ་ན་སྶ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་དི་ནི་ཡཱ་མོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་དི་ནི་ཡཱ་མི་ཀཱ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི’’ཏི. པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱིཏི ཙ པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་དྷ་མྨ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཀཱ་རཱི ཨ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟི, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཝཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་ད་ཀ’’ནྟི. ན ས་མྨ་སི་ཏ་བྦཱཏི ན ས་མྨ་སི་ཏ་བྦཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་དི་ནི་ཡཱ་མི་ཀཱ ས་མྨ་སི་ཏ་བྦཱ་ནཾ ཏི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཨི་ཏ་ར་ཏྠ ཙ ཝི་སེ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཕ་ལ་སྶ་པཱིཏི ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀ་ཕ་ལ་སྶ་པི.
དུ་ཀྑ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནནྟི དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ. ཏཾ་ཏཾ་ཀུ་ས་ལཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དཱི་སུ ཡེ་ན ཡེ་ན ཀུ་ས་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཏཾ་ཏཾ་ཀུ་ས་ལཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ, ཏ་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏཾ་ཏཾ་ཝི་ར་མི་ཏ་བྦཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཝ་ཏྠུ་ཨཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ. ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི ཝི་ར་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨ་ངྒཱ་ན’’ནྟི ཨི་དཾ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ངྐ་པྤཱ་དཱི་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ ས་མུ་དཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོཏི བྷི་ནྣ་སཱི་ལ་སྶ, ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་སཱི་ལ་སྶ ཝཱ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ས་མཱ་དྷཱ་ན་སྶ ཝི་ཡ ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ སཱི་ལཾ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཡ་དི་པི པུ་རི་མ་སི་དྡྷ་སཱི་ལ་ཝ་སེ་ན ཡུ་ཏྟོ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ནཱ་པི པ་ན ལ་བྦྷ་ཏེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱ་པཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཧ་ཛ་མེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མྨོ་སོ པ་མཱ་དོ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ ཨ་ས་མྨོ་སོ ཨ་པྤ་མཱ་དོ, སོ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་ཀྑཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙེ་ཏ་སོ ར་ཀྑི་ཏ་ཏཱ’’ཏི.
སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷོ ཙཱཏི ཙ-ས་དྡེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ ཙ. ཁ་ནྟི་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ སཱི་ལ་སྶ ཨ་དོ་ས་སཱ་དྷ་ན་ཏཱ, ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ཛེ་ཊྛ་ཀ་སྶ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡ་སྶ ཨུ་ཛུ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ལོ་བྷ་སཱ་དྷ་ན་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. སཱ་ས་ནནྟི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་སཱ་ས་ནཾ, ‘‘སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ’’ནྟི ཙ ཝ་ད་ནྟི.
མ་གྒ་ས་ཙྩ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.