༢. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠༦-༢༡༤. ‘‘པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏེ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཏ་ཎྷཱ་ཡ་པི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པ་ཏ་ཎྷཱ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ, ཨེ་ཏྠེ་སཱ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ནི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ ནི་ཝི་ས་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ༢.༤༠༠; མ. ནི. ༡.༡༣༣; ཝི་བྷ. ༢༠༣). ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏ་བྦ་ཏཱ ཧི པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏཱ. ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ ཙ ན ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨེ་ཝ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་ས་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི. ཏ་ཐཱ ཧི ཏེ་སཾ ས་བྦ་སོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་པྤ་ཧཱ་ཡི་ཀཱ ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཡ་ཐཱ ‘‘དུ་ཀྑཾ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༥.༡༠༩༩) ཏ་ཎྷཱ་ཝ་ཛྫེ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷ་པ་ཉྩ་ཀེ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ, ན ཏ་ཐཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ན ‘‘ཡཱ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༢༠༣; དཱི. ནི. ༢.༤༠༠; མ. ནི. ༡.༩༡, ༤༦༠; སཾ. ནི. ༥.༡༠༨༡; མ་ཧཱ་ཝ. ༡༤; པ་ཊི. མ. ༡.༣༤) ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ སཱ་ཏི་ས་ཡཾ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏེ ཨེ་ཀ་ནྟ་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྶ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ པ་དེ་སོ ཨ་ཏྠི, སོ ས་པྤ་དེ་སོ, ཨེ་ཀ་དེ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠཱཏི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་ས་དྡེ. ས་མུ་ད་ཡོཏི ས་མུ་ད་ཡ་ཏྠོ. ‘‘ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ས་མུ་ད་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུ’’ནྟི ས་མུ་ད་ཡ་སྶེ་ཝེ་ཏྠ ག་ཧ་ཎེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷཱཏི དུ་ཀྑཾ, ནི་རོ་དྷོ ཙ. ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ་ཡནྟི ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ་ཡ་མྤི ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ཝི་ཡ. དྷ་མྨ་ཏོཏི དེ་སེ་ཏ་བྦ་དྷ་མྨ་ཏོ ནི་པྤ་དེ་སཱ ཨེ་ཝ. ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ས་ནཱ་བྷེ་དོ ཨེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་པུ་བྦོ ན་ཏྠཱིཏི དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་པུ་བྦོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྶཱཏི ས་མུ་ད་ཡ་སྶ. ས་བྦ་ཏྠ ཏཱི་སུ་པི ཝཱ་རེ་སཱུཏི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་བྷེ་དེ་སུ མ་ཧཱ་ཝཱ་རེ་སུ, ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷེ་སུ ཙ པ་ཉྩ་སུ ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ. ཨ་པུ་བྦ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་པུ་བྦ་སྶ. ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་སཱ་དཱི་ན་ཉྷི ས་མུ་ད་ཡ་ཏཱ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་པུ་བྦ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྶ ཡ་དི་པི དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་སུ ཝི་སེ་སོ ན་ཏྠི, པ་ཉྩ་སུ པ་ན ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨ་པུ་བྦཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི ས་མུ་ད་ཡ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ, ཨི་ཏ་རཾ པ་ན མ་གྒ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་སྶ ཙ དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་པུ་བྦཱ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ དུ་ཏི་ཡཱ་དི་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་སུ, པ་ཋ་མ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་པི ཝཱ ཀ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པུ་བྦ་ས་མུ་ད་ཡ་ད་སྶ་ན་ཏྠཱ་ཡ་པི ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀེ་ཝ་ལཱ་ཡཱཏི ཏ་ད་ཉྙ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་ནི་ར་པེ་ཀྑཱ་ཡ. དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ན ཝུ་ཏྟོཏི ན དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་སྨཱ དུ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཏ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩ་དེ་ས་ནཱ་ཡཾ ས་པྤ་དེ་སཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ པ་ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ནི་པྤ་དེ་ས་ཏོ ས་མུ་ད་ཡཾ ད་སྶེ་ཏུཾ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏནྟི པ་ཙྩ་ཡཱ་བྷི་མ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ, པ་ཙྩ་ཡ་ཀོ་ཊྛཱ་སཾ ཝཱ.
ཏེ་སནྟི ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཧེ་ཏུ་ནི་རོ་དྷེ་ན ཕ་ལ་ནི་རོ་དྷཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ‘‘དྷ་མྨཱ་པི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༢༤༠). ཨི་ཏི པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཧི ཀུ་ས་ལཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ་སུ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ནི་རོ་དྷནྟི ཨ་ས་ངྑ་ཏ་དྷཱ་ཏུཾ. ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོཏི ཡོ ནི་རོ་དྷ་སྶ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ པ་ཧཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་སུ་དྡྷི་ཡཱཏི པུ་བྦ་བྷཱ་ག་ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སུ་དྡྷི་ཡཱ དཱུ་ར་ཏ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ…པེ… པ་ཝ་ཏྟ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི, ན པ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཉཱ་པ་ཀ་ནི་ད་སྶ་ནནྟི ཉཱ་པ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ནི་ད་སྶ་ནཾ, ཨེ་ཏེ་ན ‘‘ཝ་ཙ་ན་ཏོ’’ཏི ཨི་དཾ ཧེ་ཏུ་ཨ་ཏྠེ ནི་སྶ་ཀྐ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ཝཱ ཨཱི་དི་ས་སྶ ཝ་ཙ་ན་སྶ ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་དེ་སོ་པི པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྠོ. ནི་དྡི་ཊྛོ དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀེ་ཧི ས་ངྒཱ་ཡ་ན་ཝ་སེ་ན.
ཛྷཱ་ནེ་ཧི དེ་ས་ནཱ་པ་ཝེ་སོ ‘‘ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. ས. ༢༧༧) ཛྷཱ་ན་སཱི་སེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཝ. ཏ་ཐཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཝེ་སོ. པཱ་ལི༹་ག་མ་ནནྟི པཱ་ལི༹་པ་ཝ་ཏྟི པཱ་ཋ་དེ་ས་ནཱ. ཡ་ཐཱ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.