༡. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཡོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛོ, སོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, སོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ་པི. ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ པ་ན དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ, ན དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི.
ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མོ ཧེ་ཏུ-ས་དྡོ པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སོ. ཏེ་ན ཨེ་ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དུ་ཏི་ཡོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཏེ་ན ན ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན་ནུ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ སཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡེ ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ནྟོ. ཧེ་ཏུ་ས་དྡོ ཧི པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠེ་ཝ བྱཱ་ཝ་ཊོ ཡ་དཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་དཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་སི་ཊྛཱ ཡེ ཀེ་ཙི ག་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི ཨེ་ཝ བྱཱ་ཝ་ཊེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ཝི་ནཱ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཐཱ་པི…པེ… ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན་ནུ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༥), ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༦) ཙ ཝུ་ཏྟེ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཝི་ནཱ་པི ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི སི་ཡཱ་ཏི? ན, ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ས་ཏི་པི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ ན ཀ་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཧེ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི.
ཨེ་ཝ་མྤི ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ སོ ཨེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཡོ ཀོ་ཙི ཧེ་ཏུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏུ་སྶ པུ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཙ ཝི་ནཱ་པི དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སི་དྡྷེ་པི ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ས་ཏི དུ་ཏི་ཡེ ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ན པ་ན ཧེ་ཏཱུ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ག་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ སོ ཝུ་ཏྟོ, ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཡེ ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཧེ་ཏུ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་མ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ར་པེ་ཀྑཱ, ན ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ ཝི་ཡ སཱ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝ དུ་ཏི་ཡཾ ཧེ་ཏཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ པ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཨི་སི་ཏ་བྦཱ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཝི་ནཱ་པི དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦེ ཙ ཨི་སི་ཏ་བྦེ ཙ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཉྙེ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ ཏ་ཏྠ ན ཀ་ཏཾ, ཨི་དྷ ཙ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ པུ་ན ཝི་སེ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ ཧེ་ཏཱུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༠༡) དུ་ཏི་ཡཾ ཧེ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱཏི ཏཾ-ས་དྡོ པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ནི་དྡེ་སོ ‘‘རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༢) པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦེ པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏེ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ ཧེ་ཏུ་ས་དྡོ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ བྱཱ་ཝ་ཊོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡ ཏཾ-ས་དྡེ་ན་པི ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ནཱི་ཡོ ཨ་ཉྙོ ཙ ཀོ་ཙི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཙ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ས་མ་ཏྟེ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑེ་ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་ན ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན ‘‘ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཾ་ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ས་དྡེ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏ་ནྟི? ཡེ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ‘‘ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་བྦི་སེ་སི་ཏཱ ཙ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཏེ ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ ཏེ་ནེ་ཝ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ པཱ་ཀ་ཊཱ, ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ་པི བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ‘ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’ནྟི ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་དཾ ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཝཱ ཧེ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཾ ཙོ་དེ་ཏི པ་རི་ཧ་ར་ཏི ཙ. ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནནྟི ཙ ཧེ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཏཱུ ཧི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཾ ཨ་ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ་པི. ཡ་དི ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཏཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཝུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡ་དི ཙ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ནི་ད་སྶི་ཏོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རེ་ན ཧི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་སེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན་ནུ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ན ཝུ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏེ་ཏི, ཡ་ཉྩ པ་ཀ་པྤེ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཝི་རུ་ལ༹ྷེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༣༩) ཨི་མ་སྨི་མྤི སུ་ཏྟེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
པུ་རི་མ་ཏ་ར་སི་དྡྷཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ བཱི་ཛ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་ཏ་ར་སི་དྡྷེ ཀ་མྨེ ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བཱི་ཛ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀ་མྨཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ བཱི་ཛ’’ནྟི. ཀ་སྶ པ་ན ཏཾ ཁེ་ཏྟཾ བཱི་ཛ་ཉྩཱ་ཏི? ནཱ་མ་རཱུ་པ་ངྐུ་ར་སྶ.
ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ན་ཏྠོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ. ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ནཱ་མ་རཱུ་པོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. སོ ཧི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཝ་ད་ནྟོ ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ་ནཾ སེ་ས་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ཏ་དུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ས་ཧ་བྷ་ཝ་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཝི་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་སྶཱ་མི་ཀེཏི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་རཱ་ཛ་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏོཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི ‘‘ཧེ་ཏཱུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ན ཧི ཡེ་སཾ ཧེ་ཏཱུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཡ་དི སི་ཡུཾ, ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཙ ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ན པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཏཱ་ནི ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཡོ པ་ན ཧེ་ཏཱུ་ཧི ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལུ་པྤ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ མ་ཉྙེ་ཡྻ, ཏ་སྶཱ་ཡཾ པ་ས་ངྒོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ལ་ཧུ་ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ ན ག་ཎེ་ཏི, བོ་དྷ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ལོ་མེ་ནྟོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཡཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཀྑ་རཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏཱ ཝཱ ཙོ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.