པ་ཊྛཱ་ན་པ་ཀ་ར་ཎ-མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
དི་བྦ་ནྟི ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཀཱི་ལ༹་ནྟི ལ་ལ༹་ནྟི, ཏེ་སུ ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཝི་ཛ་ཡ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡོ་གེ་ན པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ ཝི་ཛེ་ཏུཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ས་ཀྐཱ་ར་དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་ས་ན་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟཱ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི, པུ་ཉྙ་ཡོ་གཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ་ཡ ཛུ་ཏི་ཡཱ ཛོ་ཏ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་བྷི་ལཱ་སི་ཏ་ཉྩ ཝི་ས་ཡཾ ཨ་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི, ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ ས་ཀྐོ་ནྟཱི་ཏི ཝཱ དེ་ཝཱ, དེ་ཝ་ནཱི་ཡཱ ཝཱ ཏཾ་ཏཾ་བྱ་ས་ན་ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ས་ར་ཎཾ པ་རཱ་ཡ་ཎ་ནྟི ག་མ་ནཱི་ཡཱ, ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ནཱི་ཡཱ ཝཱ. སོ་བྷཱ་ཝི་སེ་ས་ཡོ་གེ་ན ཀ་མ་ནཱི་ཡཱ་ཏི ཝཱ དེ་ཝཱ. ཏེ ཏི་ཝི་དྷཱ – ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དེ་ཝཱ ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝཱ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ནི་ར་ཏི་ས་ཡཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཀཱི་ལཱ༹་ཡ, ཨུ་ཏྟ་མེ་ཧི དི་བྦ་བྲ་ཧྨ་ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ་ཧི, ས་པ་ར་ས་ནྟཱ་ན་སི་དྡྷཱ་ཡ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་མཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡི་ཙྪཱ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ, ཙི་ཏྟི་སྶ་རི་ཡ་ས་ཏྟ་དྷ་ནཱ་དི་ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་ད་ས་ཀྐཱ་ར་དཱ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཙ ཝོ་ཧཱ་རཱ་ཏི་ས་ཡེ་ན, པ་ར་མཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ས་རཱི་ར་པྤ་བྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ ཛུ་ཏི་ཡཱ, ཨ་ནོ་པ་མཱ་ཡ ཙ ཉཱ་ཎ་ས་རཱི་ར་ག་ཏི་ཡཱ, མཱ་ར་ཝི་ཛ་ཡ་ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎ་པ་ར་ཧི་ཏ་ནི་པྥཱ་ད་ནེ་སུ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟི་ཡཱ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ལོ་ཀེ་ན ས་ར་ཎ་ནྟི ག་མ་ནཱི་ཡ་ཏོ, ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ནཱི་ཡ་ཏོ, བྷ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཀ་མ་ནཱི་ཡ་ཏོ ཙ ས་བྦེ ཏེ དེ་ཝེ ཏེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཨ་ཏི་ས་ཡོ ཝཱ དེ་ཝོ་ཏི དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝོ. ས་བྦ་དེ་ཝེ་ཧི པཱུ་ཛ་ནཱི་ཡ་ཏ་རོ དེ་ཝོ་ཏི ཝཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝོ, ཝི་སུ་དྡྷི་དེ་ཝ་བྷཱ་ཝཾ ཝཱ ས་བྦ་ཉྙུ་གུ་ཎཱ་ལ་ངྐཱ་རཾ པ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝེ་ཧི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཏ་རོ ཝཱ དེ་ཝོ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝོ. དེ་ཝཱ་ནནྟི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དེ་ཝཱ་ནཾ ཏ་དཱ དྷ་མྨ་པ་ཊི་གྒཱ་ཧ་ཀཱ་ནཾ. ས་ཀྐཱ་དཱི་ཧི དེ་ཝེ་ཧི པ་ཧཱ་རཱ་ད་ཨ་སུ་རི་ནྡཱ་དཱི་ཧི དཱ་ན་ཝེ་ཧི ཙ པཱུ་ཛི་ཏོ. ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་སཾ་ཡ་མ་སྶ སཱི་ལ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སྶ ཙི་ཏྟ་སཾ་ཡ་མ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཙ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ སུ་དྡྷ་སཾ་ཡ་མོ.
ཨི་སི་ས་ཏྟ་མོཏི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཱ་ཝ་བོ་དྷ་ག་ཏི་ཡཱ ཨི་ས་ཡོ་ཏི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཱ་ནཾ ས་ཏཾ པ་ས་ཏྠཱ་ནཾ ཨི་སཱི་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཡེ་ན ས་ནྟོ པ་ས་ཏྠོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་པ་སྶཱི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ས་ཏྟ་མོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ. ཡ་ཏོ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཙྩུ་དཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ས་མུ་ད་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ནེ་ན ནི་རོ་དྷེ་སཱི་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷ་ནོ. ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་ར་ན་ཡ་མ་ཎྜི་ཏ་དེ་ས་ནཾ པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ དེ་སེ་སི པ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ག་ནྠཱ་ར་མྦྷ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ཡུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ཀེ པ་ན ཏེ ན་ཡཱ, ཀི་ཉྩ ཏཾ པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ’’ཏི ན་ཡི་དཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཀ་སྨཱ? ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ཊྛཱ་ན་ས་མཱ་ན་ནེ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དཱི་ནཾ ན་ཡཱ་ནཾ པ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཙ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ‘‘ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཧི…པེ… ནཱ་མཱ་ཏི ཧི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་ཧ་རི. ཏ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ཏྠཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཉྩ པ་ར་ཏོ ཝ་ཎྞ་ཡི་སྶཱ་མཱ་ཏི.
པ་ཊྛཱ་ན་ནཱ་མ་ཏྠོ པ་ན ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཀ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ནཱ་མ་ཏྠོ, ཨི་མ་སྶ པ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ན་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ངྑེ་པ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ནེ ཉཱ་ཏེ ཝི་ཏྠཱ་རོ སུ་ཁ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ ནཱ་མ་ཏྠོ པ་ཋ་མཾ ཝ་ཏྟ་བྦོ་ཏི ‘‘ཏ་ཏྠ ཡེ་སཾ…པེ… ནཱ་མ་ཏྠོ ཏཱ་ཝ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ས་བྦ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་སྶ པ་ཊྛཱ་ན་ནཱ་མ་སྶེ་ཝ ཏཱ་ཝ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཀེ་ན་ཊྛེ་ན པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ-ཀཱ་རོ ཧཱིཏི ཨུ་པ་ས་གྒ་པ་དཾ ད་སྶེ་ཏི. སོ ‘‘པ་ཝི་བྷ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཡཾ སེ་ཊྛཾ ཏ་དུ་པཱ་ག་མུ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏྠཾ དཱི་པེ་ཏི. ན་ནུ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་བྷ་ཏྟཱ པ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ཏི པ-ཨི་ཏི ཨུ་པ་ས་གྒོ པ་ཀཱ་ར་ཏྠ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི, ན ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏྠ་ནྟི? ན, ཏེ་སཾ པ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཨཱ་པ་ནྣཾ ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ནཱ་ནཱ-ས་དྡོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་སྶ་པི དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་དྷ་མྨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ཏོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ སཱ་ཏི་ས་ཡ་ཝི་བྷཱ་ག་ཏཾ པ་ཊྛཱ་ན་ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏི. གོ་ཊྛཱཏི ཝ་ཛཱ. པ་ཊྛི་ཏ་གཱ་ཝོཏི ག་ཏ་གཱ་ཝོ. ཨཱ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ན་སྨིནྟི མ་ཧཱ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི. པ་ཝ་ཏྟ་ག་མ་ན་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཙ་ན་སེ་སོ. ཨ་ཐ ཝཱ ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ག་མ་ནཾ, ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ག་མ་ན་ཏྟཱ ག་མ་ན་དེ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་ཧི ག་ཏི་མ་ནྟེ་ཧི ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ག་ཏི་མ་ཏོ ག་མ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཝེ་ག་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་པཱ་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎཱི་ཨཱ་དཱི་ནཾ སཱ་ས་ངྒ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཨི་མ་སྶ ཙ མ་ཧཱ་པ་ཐོ ཝི་ཡ ནི་རཱ་ས་ངྒ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ཏི་ས་ཡ་ཡུ་ཏྟ་ག་མ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ པ་ཊྛཱ་ན་ནཱ་མ་ལཱ་བྷ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི.
ཏི་ཀཱ་ནནྟི ཏི་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ས་མ་ནྟཱཏི ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དཱི་ཧི ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ཧི་པི ག་ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི ‘‘ས་མ་ནྟ་ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ས་མ་ནྟ་ས་དྡ་སྶ པ་ར་ཡོ་གཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ས་མ་ནྟཱ ཚ ཚ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ས་བྦ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ ཏི་ཀཱ་དི་ཚ་ཚ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ན ས་མ་ནྟ་ས་དྡོ ཏི་ཀཱ་དི་ཚ་ཚ་པ་ཊྛཱ་ན་ཝི་སེ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི, ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་སེ་ས་ནཾ, ཏ་སྨཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཏཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏཱི་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ཏི་ཀཱ་དི་པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མཱ་དི་ཧེ་ཏུ་མཱུ་ལ་ཀཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, ཨ་ནཱུ་ནེ་ཧི ན་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏཱ་ནི པ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཁུ་དྡ་ཀ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ ས་མ་ནྟ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ས་མོ་དྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི.
ཧེ་ཏུ ཙ སོ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཧེ་ཏུ་ནོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཙ ག་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ་ཏི ཏཾ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ན་པི སོ ཨེ་ཝ དོ་སོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པུ་ནཱ་ཧ ‘‘ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཨི་དྷ ཧེ་ཏུ-ས་དྡེ་ན དྷ་མྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ དྷ་མྨ་ས་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི པ་ཙྩ་ཡ་ས་དྡ་སྶ ཙ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཧེ་ཏུ ཙ སོ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ’’ཏི, ‘‘ཧེ་ཏུ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ར་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ…པེ… ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡) ཏེ་ན ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཨུ་པ་ཀཱ་རེ་ན ཏ་སྶ ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྟཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཡོ ཧི དྷ་མྨོ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝཱ, སོ ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ‘‘མཱུ་ལ་ཊྛེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ དྷ་མྨོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཙྩེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ དྷ་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ནི་དྡེ་སེ་ན དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ དྷ་མྨ་ས་ཏྟི ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི དྷ་མྨེ་ཧེ་ཝ དྷ་མྨ་ས་ཏྟི་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་དྷཱ་པི ཝཱ ཧེ་ཏུ ཙ སོ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱཏི དྷ་མྨེ་ནེ་ཝ དྷ་མྨ་ས་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀོ ཨུ་དྡེ་སོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཨུ་དྡེ་སོ ཝི་ཡ དྷ་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནོ, ཨ་ཐ ཁོ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་པྤ་དྷཱ་ནོ་ཏི. ཨེ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛི་ཏཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ – ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏི ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝཱ’’ཏི. ཀོ་ཙི ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཀོ་ཙི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ད་ཡོ, ཀོ་ཙི ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ ཡ་ཐཱ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ་ཏི.
ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཙ དྷ་མྨེ་ན དྷ་མྨ་ས་ཏྟི་ཨུ་པ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཧི་ནོ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཧེ་ཏུ. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏུ་ས་དྡཱ་ནཾ ཧི-ས་དྡོ མཱུ་ལ-ས་དྡོ ཝི་ཡ པ་ཏི་ཊྛ་ཏྠོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི. ཧི་ནོ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཏེ་ན ཀ་མྨ་ནི་དཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨུ་དྡྷཾ ཨོ་ཛཾ ཨ་བྷི་ཧ་ར་ནྟེ་ན མཱུ་ལེ་ན ཝི་ཡ པཱ་ད་པོ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཾ ཕ་ལཾ ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཝུ་ཌྜྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཏུ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནནྟི རེ་ཝ་ཏ་ཏྠེ་རཾ ཝ་ད་ཏི.
‘‘ཡོ་ནི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ ཙེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི (ཨ. ནི. ༡.༦༦-༦༧) ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏཱ སི་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ན ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཀེ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཧེ་ཏུ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ’’ཏི, ཏ་སྶ ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝ་ཏྟུཾ ‘‘ཡ་དི ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་ལོ་བྷོ ཀུ་ས་ལོ ཝཱ སི་ཡཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ཝཱ, ཡ་དི ཨ་ལོ་བྷོ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀུ་ས་ལོ, ཀུ་ས་ལ་ཏྟཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ ན སི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ, ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལོ ན སི་ཡཱ ཨ་ལོ་བྷ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་དོ་ས་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི སོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ ཧོ་ནྟེ་སུ ཕ་སྶཱ་དཱི་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཐ, ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཧེ་ཏཱུ་སུ་པི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཱ, ན ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི. ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཧེ་ཏཱུ་སུ ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི, ཏཾ ན ཡུ་ཛྫ་ཏི, སཱ པ་ན པ་རི་ཡེ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཧེ་ཏཱུ་སུ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་སུ་པི ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷོ ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝོ, ན ཧེ་ཏུ་པ་ཊི་བ་དྡྷོ་ཏི སི་དྡྷཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ་པཱིཏི ཨེ་ཏྠ པི-ས་དྡེ་ན ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ཏི – རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་མ་ཏྟེ ཡ་སྨིཾ ཀི་སྨི་ཉྩི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཊྛ་ཏྭཱ ‘‘ཡཾ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཨ་ནི་ཡ་མེ་ན ས་བྦ་རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ན…པེ… དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.
‘‘ཚ་ནྡ་ཝ་ཏོ ཀིཾ ནཱ་མ ན སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཀཾ པུ་རི་མཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཙི་ཏྟེ ཚ་ནྡཱ་ད་ཡོ དྷུ་ར་བྷཱུ་ཏཱ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ས་ཡཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ སཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ ཙ ཏེ་སཾ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ནྟི ཧཱི་ནཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཏེ་ན ཏེ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ག་རུ་ཀཱ་ཏ་བྦ་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏ་ནྣི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་རཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཨ་སྶཱ་ད་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟཱ་དྷཱི་ནཱ་ནཾ པ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི་ཨཱ་དི ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མོཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཾ, ཙུ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་རཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཏི ཡ་སྶ ཡ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཡཾ ཡཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་སྶ ཏ་ད་ན་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ནི་ཡ་མོ ཏཾ་ཏཾ་ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སི་ཊྛ་སྶ པུ་རི་མ་པུ་རི་མ་ཙི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན པ་ན ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ རུ་ཀྑ་སྶ ཝེ་ཁེ དི་ནྣེ པུ་པྥི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་སྶེ་ཝ པུ་པྥ་ནཾ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ག་ད་ཝེ་ཁེ པ་ན ཨ་པ་ནཱི་ཏེ ཏཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པུ་པྥ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཝཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་ས་མ་ཏྠ་སྶེ་ཝ ཨ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ, ཏ་སྨི་ཉྩ ཨ་པ་ག་ཏེ ཏཱ་ཡ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟ་ཏོ་ཝེ་ཏྠ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཙྩེ་ཏ་བྦཾ, ན ཨ་ཏྠ་ཏོཏི ཨུ་པ་ཙ་ཡ་ས་ནྟ་ཏི་ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ནི་རུ་ཏྟི་པ་དཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་དྡ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ཏོ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ན ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏྠ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝ ས་དྡ་ཏྠ་ཝི་སེ་སཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷུ་པྤཱ་ད་ནྟ་རཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ར་ནྟ་རུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ. རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ ས་ཎྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་ཧཱ་ཝ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ‘‘ཨི་ད་མི་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏི་རི་ཡ’’ནྟི ཝི་བྷཱ་གཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་མི་ཝ ཨུ་པ་ནེ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ཨ་ན་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ས་མ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ.
ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཏི ཙ ཨ་བྱཱ་པཱ་ར་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་སྨིཾ ཡ་དཱ་ཀཱ་རེ ནི་རུ་དྡྷེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཝཱ ས་ཏི ཏཾ་ཏཾ་ཝི་སེ་ས་ཝ་ནྟཱ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶ སོ་ཝ ཨཱ་ཀཱ་རོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་མེ་ཝ ཙ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀཱ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ་ཏི ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ ཙ་ཝ་ནྟ་སྶ པུ་རི་མ་ཙུ་ཏི་པ་ཙྪི་མ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ན་ཉྩ ནི་རོ་དྷུ་པྤཱ་ད་ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ་ཡ ཀཱ་ལ་ནྟ་ར་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ན ཧི ཏེ་སཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཡཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀཱ་ལ་ནྟ་ར་ཏཱ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ན ཙ རཱུ་པ་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ས་ནྟཱ་ན་ཏྟཱ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་དྷ་མྨ་ས་ནྟ་ཏི་ཡོ ཧི དྭེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ས་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙོ་པ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་པི ཝི་སུཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་ཡ་ཉྩ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཏཾ་ས་ནྟ་ཏི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ཀཱ་ར་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཏཱ་དི་ས་ཉྩ ཀ་ཉྩི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ན་ཏྠི, ན ཙ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ནྟ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ ཛ་ཝ་ན་སྶ ཝི་ཡ, བྷ་ཝ་ངྒཱ་ན་ནྟ་ར་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཝི་ཡ ཙ ནི་ར་ནྟ་ར་ཏཱ སུ་ཊྛུ ཙ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ཐཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཙུ་ཏཱི་ན་མྤི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙེ་ཏྠ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནཾ པཱ་ཀ་ཊོ་ཏི ཨུ་པྤཱ་ད་ན་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ན དྷ་མྨཱ་ནཾ པུ་བྦ་ནྟཱ་པ་ར་ནྟ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཾ ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏོ དྷ་མྨོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༥) ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ན སོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ན ཧི ཀུ་ས་ལཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ, ཡ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ས་མ་ངྒི་ནོ་ཡེ་ཝ ཙ ག་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ, ཏེ་ནེ་ཝ ཙ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀེ པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་ད་ཡོ ན ས་ནྟཱི་ཏི.
ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཝ ས་ཧུ་པྤཱ་ད་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ཀ་ཊེ་ན ཋི་ཏི་ཡཱ་པི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ནི་ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཏི.
ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཏཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ད་ཊྛ་བྦཱ, ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཧི ཀོ་ཙི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ན ཙ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཝ་ཏྠུ་ཁ་ནྡྷཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ཏ་རུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཐ་ཝཱི ཝི་ཡ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ སེ་ས་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ, ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཙ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་སྶ པ་ཊཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ནི་སྶ་ཡཱ་ཀཱ་རེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཏཾ་ཏཾ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ.
ཏ་ད་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལེ་ན ནི་སྶི་ཏོཏི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ བྷུ་སོ, ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ནི་དྡྷཱ་རེ་ཏི.
པ་ཀ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པ-ཀཱ་རོ ཨུ་པ་ས་གྒོ, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཊྛུ་ཀ་ཏ་ཏཾ དཱི་པེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཙ ཀ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ’’ཏི. ཀ་ར་ཎ་ཉྩ དུ་ཝི་དྷཾ ནི་པྥཱ་ད་ནཾ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ན་ཉྩཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ནི་པྥཱ་དི་ཏོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པ་སེ་ཝི་ཏོ ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་ཨ་ལླཱི་ཡཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་བྷོ་གཱུ་པ་སེ་ཝ་ནཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་སེ་ཝ་ན་ཉྩ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་ན་མྤི ཙ་ཀྑུ་ས་མྤ་དཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་སེ་ཝ་ནེ་ན ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏཱ་ནཾ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.
ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏེ་ན ཝི་ནཱ ས་ནྟཱ་ནཱ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡེ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ, ཏེ་སཾ སཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝི་སི་ཊྛཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ནི་སྶ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི ཝི་སི་ཊྛཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ག་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་རཱ་ཀཱ་ར་ཝི་སི་ཊྛཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
གི་ཛ྄ཛྷ་པོ་ཏ་ཀ་ས་རཱི་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་སཱ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ན མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨེ་ཧི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རཱ་སཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་ག་ཧ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི.
ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་དི་ས་སྶ པ་ཡོ་གེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ར་ཎཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ཊྛོ, ཨ་ཏྟ་ས་དི་ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་པཱ་ད་ནཾ ཝཱ་ས་ནཾ ཝཱ. ག་ནྠཱ་དཱི་སུ པུ་རི་མཱ་པུ་རི་མཱ་བྷི་ཡོ་གོ ཝི་ཡཱཏི པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཙི་ཏྟ་པྤ་ཡོ་གོ ཙི་ཏྟ་ཀི་རི་ཡཱ, ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་གོ ཝི་ཉྙ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ ཙི་ཏྟ་པྤ་ཡོ་གོ ཙེ་ཏ་ནཱ. སཱ ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཀི་རི་ཡ་ཏཱ་ཝི་སི་ཊྛེ ས་ནྟཱ་ནེ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མཱ་ག་མེ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ཏེ་ནེ་ཝ ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཧི ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི, ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཏེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཏི ཀིཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི.
ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ཧི ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨེ་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི སཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་དི་ས་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. སོ ཧི ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ཡོ་གེ་ན ཨ་སཱ་དྷེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་ཡོ་གེ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝཱ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ སི་དྡྷེ་སུ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་ཡེ་ཝ སི་དྡྷི་ཏོ ནི་རུ་སྶཱ་ཧོ ས་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ན ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཐཱ་ས་ནྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒཱ་ད་ཡོ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ. པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ་པི ཧི ཛ་ཝ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ག་ཧི་ཏ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་ནྟཱི་ར་ཎ་མ་ཏྟཱ པ་ན ཝི་པཱ་ཀཱ དུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཡེ་ཝ. ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱཏི ནི་རུ་སྶཱ་ཧ་ས་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ. ཨེ་ཏེ་ན ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཏཾ ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ན་མྤི ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་ཀུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི.
ས་ཏི་པི ཛ་ན་ཀ་ཏྟེ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ པ་དྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟ་ཉྷི ས་ཏི་པི ཛ་ན་ཀ་ཏྟེ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཙ ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི་པི ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་རཱུ་པཱུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་རཱུ་པཱ་ཧཱ་ར་སྶ, ཨ་ས་ཏི པ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཛ་ན་ཀ་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཾ པ་དྷཱ་ནཾ. ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནོ་པི ཧི ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཡ་མཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝོ་ཏི.
ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ནི་ཝཱ་ར་ཀེ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ག་རུ་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཡ་ཊྛོ, ཨ་ཐ ཁོ ད་སྶ་ནཱ་དི་ཀི་ཙྩེ་སུ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཛཱི་ཝ་ནེ ཛཱི་ཝ་ནྟེ་ཧི སུ་ཁི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝེ སུ་ཁི་ཏཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་པ་གྒ་ཧུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཛཱ་ན་ནེ་སུ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནེ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝཱི་བྷཱ་ཝེ ཙ ས་དྡྷཱ་དི་ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ཧཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་ཏཱ. ཏེ་སུ ཏེ་སུ ཧི ཀི་ཙྩེ་སུ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཾ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ཉྩ ཏ་ད་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི. ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ན ཡ་དི་པི ལི་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་ཏཱ ཨ་ཏྠི, སཱ པ་ན ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ཧཱ་རཱ ཡེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀ་ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་བྷཱ་ཝཱ ལི་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཀེ་ན་ཙི པ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ན ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ་ཧེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ལི་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཡ་ཐཱ ཨི་ཏྠཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཏཾ་ས་ཧི་ཏ་ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ལི་ངྒཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནཱི་ཡ་ཏཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཏཱ ཙ ཏེ་སཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཏེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ. ཙ་ཀྑཱ་ད་ཡོ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ སུ་ཁ་དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི་པི ཙ་ཀྑཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི.
ལ་ཀྑ་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ པེ་ཀྑ་ནཾ, ཙི་ནྟ་ནཾ ཝཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ བྱཱ་པཱ་རོ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་ཊྛོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་དྭ་ཡནྟི སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡ་དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་དྭ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ‘‘ས་བྦཱ་ནི་པཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྟ་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ‘‘ས་ཏྟ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷེ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་དྭ་ཡ’’ནྟི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ? ཝེ་ད་ནཱ་བྷེ་དེ་སུ པ་ཉྩ་སུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་དྭ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཨ་ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཊྛཱ་ནེ ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ. ས་ཏི་པི ཝཱ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ཝོ་ཧཱ་རེ ཝེ་ད་ནཱ་བྷེ་ད་དྭ་ཡ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ནཾ པ་ན ཡ་དི་པི ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི, ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པ་ན ན ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ས་བྦཱ་ནི་པི ས་ཏྟ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ས་བྦཱ་ནི་པཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནཾ ས་བྦ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་བྷེ་ད་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ, ན པ་ན ས་བྦ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ག་ཏ་ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཡ་ཏོ ཏ་ཏོ ཝཱཏི ས་མྨཱ ཝཱ མི་ཙྪཱ ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏེ པ་ན དྭེ་པི ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱིཏི ཨི་དཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ན ལ་བྦྷ་ནྟི, ན ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སཱུ་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨ་ལཱ་བྷཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ, ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ལཱ་བྷཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠེ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི ཀ་སྶ་ཙི ལཱ་བྷོ ན ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡེ་ཡྻ, ན ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་སྶེ་ཝ ཨ་ལཱ་བྷཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏ་ནྟི. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཝཱ ལཱ་བྷཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠེ པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཙ་ནེ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ལཱ་བྷཱ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡེ་ན ཨ་ལཱ་བྷེ་ན དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧ་སུ་ཉྙ་ཏ་ཝཱ་རེ་སུ ཛྷཱ་ནཾ ན ཨུ་དྡྷ་ཊཾ, ཏཾ ཨ་ལཱ་བྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨེ་ས ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ་པི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཨ་ལཱ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཧི ས་ཧེ་ཏུ་ཀེ་སུ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ན་བྱཱ་པཱ་རོ བ་ལ་ཝཱ, ན ཏ་ཐཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཧོ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ན པ་ཀ་ར་ཎེ དུ་བྦ་ལ་མྤི ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཾ ཡ་དི་པི ཀི་ཉྩི་མ་ཏྟ་མྤི ཨ་ཏྠི, ཏེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ་པི ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཡེ ཨེ་ཝཾ པ་ཋ་ནྟི ‘‘ན ཨེ་ཏེ པ་ན དྭེ་པི ཛྷཱ་ན་མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ས་ངྑྱཾ དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་སུ ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི, ཏེ་སཾ སོ པཱ་ཋོ སུ་ནྡ་ར་ཏ་རོ, ཨི་མ་སྶ པ་ཀ་ར་ཎ་སྶཱ་ཡཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ, ན དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཎི་ཡཱ་ཏི.
ས་མཾ པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀཱི་བྷཱ་ཝོ་པ་ག་མེ་ན ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ.
ཡུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ས་ཏཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ནཱ་ན་ཏྟཱུ་པ་ག་མེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ན ཧི ཝ་ཏྠུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ན རཱུ་པེ་ཧི ས་ཏི་པི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གེ ཝི་པྤ་ཡོ་གོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠཱི་ཏི ན ཏེ་སཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཡོ་གོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝི་པྤ་ཡོ་གོ’’ཏི (དྷཱ་ཏུ. ༣).
པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ནཱཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏེ་ན ‘‘ཨ་ཏྠི མེ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏ’’ནྟི (པཱ་རཱ. ༣༨), ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི (པུ. པ. མཱ་ཏི་ཀཱ ༤.༢༤) ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཏཱ་ལ་ཀྑ་ཎཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ས་ཏི་པི ཛ་ན་ཀ་ཏྟེ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་ཏྟཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཕུ་ས་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཕ་སྶཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་ཧ་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཕ་སྶཱ་དི་ས་མུ་དཱ་ཡེ ས་ཏི དུ་ཏི་ཡོ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ས་ཏི པ་ན ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ན་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ. ས་ཏི་པི པུ་རི་མ་ཏ་ར་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ ན ཏཱ་ནི ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཱ་ནི, ཨ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ་ནཾ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ཀཱ་སཾ ད་ད་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘པ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ནཾ ན་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ག་མེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་ག་མེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ན་ཏྠི་ཏཱ ཙ ནི་རོ་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་སུ་ཉྙ་ཏཱ, ཝི་ག་ཏ་ཏཱ ནི་རོ་དྷ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ས་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ, ས་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ག་མེ་ན ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱཏི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་སོ དྷ་མྨཱ་ཝི་སེ་སེ་པི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. དྷ་མྨཱ་ན་ཉྷི ས་ཏྟི་ཝི་སེ་སཾ ས་བྦཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏི ས་དྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་སེ་སཱ ཨེ་ཏེ དྷ་མྨཱ’’ཏི སུ་ཏ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ་ཧི ཏ་ད་བྷི་ས་མ་ཡཱ་ཡ ཡོ་གོ ཀཱ་ཏ་བྦོ.
ཙ་ཏཱུ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སུ ཨེ་ཀ་སྶ་པི ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནཱ་མ་དྷ་མྨེ་ཀ་དེ་ས་ཏཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་ནཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ‘‘ནཱ་མ་དྷ་མྨཱ་ཝཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ན ཀེ་ཝ་ལཾ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ བྷ་ཛ་ནྟཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ་ཡེ་ཝ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ནཱ་མ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ རཱུ་པེ་ཀ་དེ་སོཏི ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཝ་ཙ་ནེ་ན རཱུ་པ་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཛྫེ་ཏི, རཱུ་པ་རཱུ་པཾ པ་ན ཀུ་ས་ལ་ཏྟི་ཀེ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷི ‘‘ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ཨ་པྤ་ཊི་གྷོ དྷ་མྨོ ཨ་ནི་ད་སྶ་ན་ཨ་པྤ་ཊི་གྷ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ – ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ, ཝ་ཏྠུ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡཾ པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཾ ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུཾ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ…པེ… དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༢༢.༣༩).
པ་ཙྩ་ཡུ་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སོ
༡. ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཡོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛོ, སོ ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛོ་ཏི. ཡོ པ་ན ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, སོ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱ་པི ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨུ་དྡི་ཊྛོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ་པི. ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ པ་ན དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ, ན དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཏཾ ཏཾ དྷ་མྨཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི.
ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མོ ཧེ་ཏུ-ས་དྡོ པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སོ. ཏེ་ན ཨེ་ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. དུ་ཏི་ཡོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝི་སེ་ས་ནཾ. ཏེ་ན ན ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཧེ་ཏུ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ན་ནུ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡ་སྶ སཱ་པེ་ཀྑ་ཏྟཱ དུ་ཏི་ཡེ ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་པི ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ནྟོ. ཧེ་ཏུ་ས་དྡོ ཧི པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠེ་ཝ བྱཱ་ཝ་ཊོ ཡ་དཱ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་དཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ནཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་སི་ཊྛཱ ཡེ ཀེ་ཙི ག་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡེ་ན ཨ་ཏྟ་ནི ཨེ་ཝ བྱཱ་ཝ་ཊེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་ས་ནེ་ན ཝི་ནཱ ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཐཱ་པི…པེ… ཨ་ཏྠོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ན་ནུ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༥), ‘‘ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༡༦) ཙ ཝུ་ཏྟེ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཙ ཝི་ནཱ་པི ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི སི་ཡཱ་ཏི? ན, ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཧི ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ ཨ་ས་ཏི་པི ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ཝ ག་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ ན ཀ་ཏཾ, ཨི་དྷ པ་ན ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཧེ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི.
ཨེ་ཝ་མྤི ཧེ་ཏཱུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ སོ ཨེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཧེ་ཏཱུ་ཏི ཝི་སེ་ས་ན་སྶ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཡོ ཀོ་ཙི ཧེ་ཏུ ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛ་སྶེ་ཝ ཧེ་ཏུ་སྶ པུ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མེ་ཝ ཙ ཝི་ནཱ་པི དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ སི་དྡྷེ་པི ཏ་སྶ ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་ས་ཏི དུ་ཏི་ཡེ ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ན པ་ན ཧེ་ཏཱུ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མྤི ག་ཧ་ཎཾ སི་ཡཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ སོ ཝུ་ཏྟོ, ཏེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཡེ ལ་བྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་སྨཱ པ་ན ཧེ་ཏུ་ཛྷཱ་ན་མ་གྒཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་མ་ཏྟཱ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ནི་ར་པེ་ཀྑཱ, ན ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ ཝི་ཡ སཱ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝ དུ་ཏི་ཡཾ ཧེ་ཏཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡཱ པ་ན ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཨི་སི་ཏ་བྦཱ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཝ, ཏ་སྨཱ ཏེ ཝི་ནཱ་པི དུ་ཏི་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦེ ཙ ཨི་སི་ཏ་བྦེ ཙ ཨཱ་ཧཱ་རི་ནྡྲི་ཡ་བྷཱུ་ཏེ ཨ་ཉྙེ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀེ པ་རི་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ ཏ་ཏྠ ན ཀ་ཏཾ, ཨི་དྷ ཙ དུ་ཏི་ཡེ་ན ཧེ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ནཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་ནེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ པུ་ན ཝི་སེ་ས་ན་ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ ‘‘ཀུ་ས་ལཱ ཧེ་ཏཱུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༠༡) དུ་ཏི་ཡཾ ཧེ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱཏི ཏཾ-ས་དྡོ པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནཱ་པེ་ཀྑོ ཝུ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ནི་དྡེ་སོ ‘‘རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༢) པུ་རི་མ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦེ པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏེ ཨེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛོ ཧེ་ཏུ་ས་དྡོ ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ བྱཱ་ཝ་ཊོ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་དྡེ་ན ཝི་ཡ ཏཾ-ས་དྡེ་ན་པི ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ནཱི་ཡོ ཨ་ཉྙོ ཙ ཀོ་ཙི ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ཝུ་ཏྟོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཙ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ པ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ས་མ་ཏྟེ་ན པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཙ་ན་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑེ་ན པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་ན ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ པཱ་ཀ་ཊཱི་ཀ་ཏཾ, ཏེ་ན ‘‘ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ཏཾ་ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏ་ནྟི. ཀིཾ པ་ན ཏ་སྨིཾ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ས་དྡེ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཾ པཱ་ཀ་ཊཱི་བྷཱུ་ཏ་ནྟི? ཡེ་ཧི ཧེ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ‘‘ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་བྦི་སེ་སི་ཏཱ ཙ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཉྙ་ཐཱ ‘‘ཏེ ཧེ་ཏཱུ ཙེ་ཝཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་ནི་དྡི་ཊྛེ་ན ཧེ་ཏུ་ས་དྡེ་ན ས་མྦ་ནྡྷེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ ཨི་དྷ ཏེ་ནེ་ཝ ཏཾ-ས་དྡེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ པཱ་ཀ་ཊཱ, ཨེ་ཝཾ པུ་བྦེ་པི བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ ‘ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’ནྟི ན ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨི་དཾ ན ཡུ་ཛྫེ་ཡྻཱ་ཏི. དུ་ཝི་དྷ་མྤི ཝཱ ཧེ་ཏུ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཏཾ་ས་དྡ་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡ་ཏཾ ཙོ་དེ་ཏི པ་རི་ཧ་ར་ཏི ཙ. ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནནྟི ཙ ཧེ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན་ནྟི ཡུ་ཏྟཾ. ཧེ་ཏཱུ ཧི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཾ ཨ་ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན ཛ་ན་ཡ་མཱ་ནཱ་པི. ཡ་དི ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཏཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཏ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཝུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཡ་དི ཙ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཾ་ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ནི་ད་སྶི་ཏོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷཱ་པི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི པ་ན ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ས་བྦ་ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ. ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རེ་ན ཧི ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་སེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན་ནུ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི? ན ཝུ་ཏྟཱ. ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཝ ཧི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏེ་ནེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དི་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཡ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏེ་ཏི, ཡ་ཉྩ པ་ཀ་པྤེ་ཏི, ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་སེ་ཏི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཝི་རུ་ལ༹ྷེ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༢.༣༩) ཨི་མ་སྨི་མྤི སུ་ཏྟེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི.
པུ་རི་མ་ཏ་ར་སི་དྡྷཱ་ཡ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ བཱི་ཛ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཝི་ཡ པུ་རི་མ་ཏ་ར་སི་དྡྷེ ཀ་མྨེ ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་བཱི་ཛ་སྶ པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཀ་མྨ་སྶ ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཨུ་པྤ་ཏྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ – ‘‘ཀ་མྨཾ ཁེ་ཏྟཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ བཱི་ཛ’’ནྟི. ཀ་སྶ པ་ན ཏཾ ཁེ་ཏྟཾ བཱི་ཛ་ཉྩཱ་ཏི? ནཱ་མ་རཱུ་པ་ངྐུ་ར་སྶ.
ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ན་ཏྠོཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ. ཨོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝཱཏི ནཱ་མ་རཱུ་པོ་ཀཱ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ. སོ ཧི ཏ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ་ཏི. ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མྤཱིཏི ཝ་ད་ནྟོ ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་སྶ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ་ནཾ སེ་ས་རཱུ་པཱ་ན་མྤི ཏ་དུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ས་ཧ་བྷ་ཝ་ན་མ་ཏྟཾ ཝཱ. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ཀ་ལཱ་པཱ་ནཾ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པ་མ་ཏྟ་མྤི ཝི་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་སྶཱ་མི་ཀེཏི ཨེ་ཏ་སྶེ་ཝ ཝི་སེ་ས་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་རཱ་ཛ་ཀེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་བཱ་ཧ་ན་ཏོཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི ‘‘ཧེ་ཏཱུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ. ན ཧི ཡེ་སཾ ཧེ་ཏཱུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ནྟི, ཏཱ་ནི ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི. ཡ་དི སི་ཡུཾ, ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཙ ལ་བྦྷེ་ཡྻ, ན པ་ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ན ཏཱ་ནི ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཡོ པ་ན ཧེ་ཏཱུ་ཧི ས་མཱ་ན་ཀཱ་ལུ་པྤ་ཏྟི་མ་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཧེ་ཏུ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ མ་ཉྙེ་ཡྻ, ཏ་སྶཱ་ཡཾ པ་ས་ངྒོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. བྷ་ག་ཝཱ པ་ན ཝ་ཙ་ནཱ་ནཾ ལ་ཧུ་ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ ན ག་ཎེ་ཏི, བོ་དྷ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ པ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ལོ་མེ་ནྟོ ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ དེ་ས་ནཾ ནི་ཡཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཀྑ་རཱ་ནཾ བ་ཧུ་ཏཱ ཝཱ ཨ་པྤ་ཏཱ ཝཱ ཙོ་དེ་ཏ་བྦཱ་ཏི.
ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཀ་དེ་སེ་ན ས་བྦཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎཾ ག་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ, ཨ་ཐ ཁོ ས་བྦ་སྨིཾ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་ཏི. ཏེ་ན ཨཱ་ལ་མྦི་ཡ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ པུ་རེ པ་ཙྪཱ ཙ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཨ་ནཱ་ལ་མྦི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ. ན ཨེ་ཀ་ཏོ ཧོ་ནྟཱིཏི ནཱི་ལཱ་དཱི་ནི ས་བྦ་རཱུ་པཱ་ནི ས་ཧ ན ཧོ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ས་དྡཱ་ད་ཡོ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ‘‘ཡཾ ཡ’’ནྟི ཧི ཝ་ཙ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་ནི བྷི་ནྡ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏྠ པུ་རི་མེ་ན་ཏྠེ་ན ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ལ་ཀྑ་ཎ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡཾ ཡཾ དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ་ན ‘‘ཡཾ ཡ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན རཱུ་པཱ་དི་བྷེ་ད་དཱི་པ་ན་ཏྠ་ནྟི. ‘‘ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏ་ས་བྦཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཡ་ཐཱ ན་དཱི་པ་བྦ་ཏཱ་ནཾ ས་ནྡ་ནཾ ཋཱ་ན་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ར་ཏཾ ཨ་ཝི་ཙྪི་ནྣ་ནྟི ས་ནྡ་ནྟི ཏི་ཊྛ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ས་བྦ་ས་ངྒ་ཧ་ས་མུ་དཱ་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཨ་ཝི་ར་ཏ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་མེ པ་ན ན ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་བྦེ་པི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཧོ་ནྟི. ན ཧི ཨ་ཏཱི་ཏོ ཙ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཙ ཨ་ཏྠི, ཡ་སྶེ་ཏེ པ་ཙྩ་ཡཱ སི་ཡུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟི་ཀེ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ན ཀོ་ཙི པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ཨི་དྷཱ་པི ‘‘ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཡེ་སཾ རཱུ་པཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏེ་སུ ཧི ད་སྶི་ཏེ་སུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཙཱ་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཏཾ་ཏཾ་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ནྟ་ཏཱ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ནྟོ ཧི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཡེ་ཝཱ་ཏི.
ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘ཡཾ ཡཾ དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ཏེ ཏེ དྷ་མྨཱ’’ཏི བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་ནི་དྡེ་སོ ‘‘ཡཾ ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་བྷཱ་ཝོ་པི ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠོ. ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧི ཁ་ནྡྷཱ ས་ཧེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ་པི ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི ཏེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ན ན ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝེ་ད་ནཱ་དཱི་སུ ཕ་སྶཱ་དཱི་སུ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་སྶ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡཾ ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏེ ཏེ’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཡོ ཙ རཱུ་པཱ་དི་ཀོ ཨེ་ཀེ་ཀོ་ཝ ཡཾ་ཡཾ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟོ, ཡེ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཕ་སྶཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡཾ་ཡཾ-ས་དྡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ས་བྦེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཏེ ཏེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ནཱི་ལཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ ཙ ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཡཾ ཡ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏེ པ་ན ཨཱ་ལ་མྦི་ཡ་མཱ་ནཱ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ, ཏ་ཐཱ ས་དྡཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཙཱ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཏེ ཏེ’’ཏི.
ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏོ ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡ་སྶ ཙཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཚ་ནྣཾ རཱ་སཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ཁ་ནྡྷ་པ་ཊི་བ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ནི་བྦཱ་ན་མྤི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཁ་ནྡྷཱ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༢.༥༨) ཝུ་ཏྟཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཊྛཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ་ཏྟཱ, ན ཙ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཊྛེ་སུ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཉཱ་ཏེ་སུ ནི་བྦཱ་ན་ཛཱ་ན་ནེ ན ཏེ་ན པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨ་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཧི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷེ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ནྟ་མེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. དི་ཊྛ་ནི་བྦཱ་ནོ་ཡེ་ཝ ཙ པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཊྛེ ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་དི་ཊྛ་མེ་ཝ ནི་བྦཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ, ན པ་ན པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཝི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ ཧི ཏཾ ཏ་སྶཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ་ས་ཉཱ་ཎེ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ, ཏ་སྨཱ ནི་བྦཱ་ནཾ ན ཀ་སྶ་ཙི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ རཱ་སཱི་ན’’ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཡུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. དྷུ་རནྟི དྷུ་ར་གྒཱ་ཧཾ. ཛེ་ཊྛ་ཀནྟི སེ་ཊྛཾ. ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི ཚ་ནྡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པུ་རི་མ་ཚ་ནྡ་སྶ ས་མཱ་ན་རཱུ་པེ་ན ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ནི་དྡི་ཊྛེ་ན ཏཾ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཚ་ནྡ་ས་དྡེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཚ་ནྡ་སྶ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཚ་ནྡཱ་དྷི་པ་ཏི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཚ་ནྡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏ་རེ་སུ་པི.
ག་རུ་ཀཱ་ར་ཙི་ཏྟཱི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཝཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ལ་དྡྷཾ ལ་དྡྷ་བྦཾ, ལ་དྡྷཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦཾ. ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ནཱ ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏཾ ལ་དྡྷ་བྦཾ, ཏ་སྶེ་ཝ་ཏྠོ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦནྟི. ཨ་ན་ཝ་ཉྙཱ་ཏནྟི ཨ་ཝ་ཉྙཱ་ཏ་མྤི ཨ་དོ་ས་ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་ད་ནེ་ན ཨ་ན་ཝ་ཉྙཱ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ.
མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏཱ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་དི་སཱ མ་ཧཱ་བ་ལཱ ཝི་ནཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ནཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སཱ་ཝ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ ཏེ ས་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ ཙ མ་གྒཱ་ཝ་ར་ཎཱ ཙ པ་ཙྩ་ཀྑ་ས་གྒཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝཱ་ན་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ན ཨ་ར་ཧ་ནྟི, ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱི་ན་ནྟི.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ པ་ན ཏི་ཝི་དྷོ ཀི་རི་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པ་ར་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏཱ་ནཾ སཱ་ར་མྨ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎོ དྷ་མྨོ བ་ཧི་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཙ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ནོ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ནེ་པི ‘‘བ་ཧི་དྡྷཱ ཁ་ནྡྷེ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ (པ་ཊྛཱ. ༢.༢༠.༣༡) ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ཧི ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་དི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ས་ནི་ད་སྶ་ན་ས་པྤ་ཊི་གྷཱ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊྛཱ. ༢.༢༢.༣༠) ཝི་ཡ ཁ་ནྡྷ་ས་དྡོ རཱུ་པེ ཨེ་ཝ བྷ་ཝི་ཏུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཝི་ཙཱ་རི་ཏ་མེ་ཏཾ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཝཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་ད་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨེ ཁ་ནྡྷེ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༡.༣.༩༦) ཀི་རི་ཡ་དྷ་མྨཱ རཱ་ག་དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟེ་ཝ, ཏེ ཙ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཁ་ནྡྷེ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༩.༢༣) ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་པི ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་རི་ཡ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ན ཨི་ད་མྤི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦཾ.
ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤. ཡ་ཐཱ ཨོ་ཀཱ་ས་དཱ་ན་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་རཱ, ཨེ་ཏེ པ་ན ཙི་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་ཧེ་ཏུ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མ་ཧེ་ཏུ་ཝི་སེ་ས་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དྷཱ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ ནི་དྡེ་ས་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་ཝི་སེ་སོ ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ‘‘པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ པ་ཙྪི་མཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་ཝི་སེ་སེ ད་སྶ་ནཾ ཡཾ ཀཱ་ཏུཾ ཨཱ་ར་དྡྷོ, ཏཾ ཝོ་ཙྪི་ཛྫེ་ཡྻ. ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི ཨི་ད་མྤི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ ནི་ཡཱ་མཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ‘‘མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི ཙ ཏ་ཐེ་ཝ ན ས་ཀྐཱ. ན ཧི མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ནི་ཡཱ་མོ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པཱ་ཀ་ཊཱ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཝ དྷཱ་ཏུ་ཝི་སེ་ས་ནི་ཡཱ་མོ ཨ་ཏྠི, ཏཱ་ཝ ནི་ད་སྶ་ནེ་ན ན་ཡཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ པུ་ན ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་དི་ས་ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཝཱ ས་དི་ས་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན བྷཱུ་མི་བྷི་ནྣཱ་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི. བྷ་ཝ་ངྒགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་ཀེ་སུ ཙུ་ཏི་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི.
ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶཱཏི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཾ ཝི་སེ་སེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡ་རཱ་སི་སྶ ཙ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཧོ་ནྟོ ཙ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏྠ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་མྤི ག་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦. ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཉྙོ ཨ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ཋོ. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་སྶ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ན ཨ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ, ན ཙ ས་མཱ་ན་ཏྠ་སྶ་པི ས་དྡ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ཏྠེ ཝུ་ཏྟེ ས་དྡ་ནྟ་ར་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ནྟི ཨ་ཉྙོ ཨ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. ཨོ་ཀྐ་ནྟཱི་ཏི པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཱ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ’’ཏི. རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཨི་དཾ ཡ་དི་པི པུ་བྦེ ‘‘ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ་པི ན ཏེ་ན ཁ་ཎ་ནྟ་རེ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ རཱུ་པཱི་ནཾ ནི་ཝཱ་རི་ཏོ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལེཏི ཀེ་ཙི ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཀེ་ཙི ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏཱ ཀི་སྨི་ཉྩི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ལེ་ཏི རཱུ་པ་ནྟ་རཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཙ ཀཱ་ལ་ནྟ་རེ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཾ པུ་བྦེ ཨ་ནི་ཝཱ་རི་ཏཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཉྩི ཀཱ་ལ’’ནྟི ཝཱ ‘‘ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ’’ཏི ཝཱ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཀ་ཏོ. ཏེ་ན ཧི ‘‘ཀ་ཉྩཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཡོ་གེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་ཧ ས་མྦ་ནྡྷེ་ན པ་ཙྩ་ཏྟ་བ་ཧུ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ཨཱ་དེ་སོ, ‘‘ཀཱ་ལེ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་མྦ་ནྡྷེ་ན བྷུ་མྨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་སྶཱ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. པུ་རི་མེ་ན ཙ ‘‘ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ ཝ་ཏྠུ ཙ ཏི་ཎྞ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ནཱ་མ་ས་ཧི་ཏ་སྶེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་སྶ ‘‘ནཱ་མ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟེ ཨཱ་པ་ནྣེ ཨེ་ཏེ་ན ཀེ་ཝ་ལ་སྶེ་ཝ ཏ་ཐཱ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི.
ཏ་ཡོ ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝ་སེ་ནཱཏི ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ་པི ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཙ་ཏུ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཨེ་ཀ་དེ་ས་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་རཱུ་པེ ས་མུ་དཱ་ཡེ་ཀ་དེ་ས་ཝ་སེ་ན སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ ད་ཊྛ་བྦཾ, ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཝཱ.
ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ‘‘རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ’’ཏི ཨི་དཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི. ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ལ་བྦྷ་ཏི ‘‘རཱུ་པི་ནོ དྷ་མྨཱ ཀེ་ཙཱི’’ཏི, ཏ་ཏྠ ཏེ ཨེ་ཝ དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ‘‘ཝ་ཏྠུ་རཱུ་པཾ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨཱ་རུ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀ’’ནྟི ཨི་དཾ ན ཝ་ཏྟ་བྦ་ནྟི ཙེ? ན, ‘‘ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་ར་བྷ་ཝེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཾ ཋ་པེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶ ཏ་སྶ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ.
ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༩. ཏེ ཏ་ཡོ་པི རཱ་ས་ཡོཏི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཏ་ཡོ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀ་ཏཱ་ཡ རཱ་ས་ཡོ་ཏི ཝ་ད་ཏི. ཨེ་ཏ་སྨིཾ པ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཡེ པུ་རི་མཱ ཡེ་སཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཏེ་སཾ ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ཀེ་ས་ཉྩི ཀ་དཱ་ཙི, ཏ་སྨཱ ཡེ་སུ པ་དེ་སུ ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ, ཏེ་སུ ‘‘ཀེ་ས་ཉྩཱི’’ཏི ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ པ་ན པུ་རི་མཱ ཡེ་སཾ པ་ཙྪི་མཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཏེ་སཾ ན ས་བྦེ་སཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཧོ་ནྟི, ཡེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཀཱ པ་ཙྩ་ཡཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ན ཧོ་ནྟི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ ཡེ་སུ པ་དེ་སུ ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ཏེ་སུ ‘‘ཀེ་ས་ཉྩཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. སི་དྡྷཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ཧི བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ, ན པ་ན ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་སུ ཀེ་ས་ཉྩཱི་ཏི.
པུ་རི་མཱ པུ་རི་མཱ ཀུ་ས་ལཱ…པེ… ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཡེ་སཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་སཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མཱ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི རཱུ་པཱ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ལ་བྷ་ཏཱི་ཏི. ཀ་ཐཾ? ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ ཏཱ་ཝ ན ལ་བྷ་ཏི ཨ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ པུ་བྦཱ་པ་ར་ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ཙ, པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཉྩ ན ལ་བྷ་ཏི ཨ་ཙེ་ཏ་ནེ་ན རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན པ་ཀ་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན ས་དྡྷཱ་ད་ཡོ ནི་པྥཱ་དི་ཏཱ ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ནཱ་ད་ཡོ ཙ ཨུ་པ་སེ་ཝི་ཏཱ, ན ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ས་ནྟཱ་ནེ་ན. ཡ་སྨི་ཉྩ ཨུ་ཏུ་བཱི་ཛཱ་དི་ཀེ ཀ་མྨཱ་དི་ཀེ ཙ ས་ཏི རཱུ་པཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཏཾ ཏེ་ན པ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་ཏ་ན་སྶེ་ཝ ཧི ཨུ་པྤཱ་ད་ནུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ནུ་པ་ཡོ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏ་ནཾ པ་ཀ་པྤ་ནཾ པ་ཀ་ར་ཎཾ, རཱུ་པ་ཉྩ ཨ་ཙེ་ཏ་ན་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ནི་རཱི་ཧ་ཀེ་སུ པ་ཙྩ་ཡཱ་ཡ་ཏྟེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀེ་ས་ཉྩི སཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཀེ་ས་ཉྩི ན, ཨེ་ཝཾ ས་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ནི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ ཙ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨུ་ཏུ་བཱི་ཛཱ་ད་ཡོ པ་ན ཨ་ངྐུ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏེ་སུ ཨ་ས་ནྟེ་སུ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཱ, ན པ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི. པུ་རི་མ་པུ་རི་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ནེ་ཏྠ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ བཱ་ཧུ་ལླ་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝུ་ཏྟོ. ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ དཱ་ནཾ དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༨) པ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་པི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ པུ་རི་མེ་ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཏཾ་ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨི་དྷ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
པུ་གྒ་ལོ་པི སེ་ནཱ་ས་ན་མྤཱིཏི པུ་གྒ་ལ་སེ་ནཱ་ས་ནགྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ཛ་ནྟེ དྷ་མྨེ ད་སྶེ་ཏི, པི-ས་དྡེ་ན ཙཱི་ཝ་རཱ་ར་ཉྙ་རུ་ཀྑ་པ་བྦ་ཏཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ཛ་ནྟེ ས་བྦེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧི ‘‘སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་སྶ སུ་ཁ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན སེ་ནཱ་ས་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ བྷ་ཛ་ནྟཱ་ཝ དྷ་མྨཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན པུ་གྒ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཡཾ ན་ཡོ ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་པི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཏཱ་ཡ སེ་ནཱ་ས་ན་ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨུ་ཏུཾ བྷོ་ཛ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ སེ་ནཱ་ས་ན་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཡ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ, ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཙ་ཀྑུཾ…པེ… ཝ་ཏྠུཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཁ་ནྡྷེ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༢.༡༨.༤) ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཉྩཱ་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ན་མྤི ཙ ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ པུ་བྦེ པ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏཱ ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཀ་སི་ཎཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་མྤི ཡ་སྨིཾ ཀ་སི་ཎཱ་དི་མྷི ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཛྷཱ་ནུ་པྤཱ་ད་ནེ ས་བྦ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཛྷཱ་ན་སྶ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལོ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་སྶ་པི ཀུ་ས་ལ་སྶཱ’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ས་དྡྷཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཛྷཱ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ནཾ མ་གྒཾ ཨ་བྷི་ཉྙཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༤.༡༣.༢༨༥). ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ན་མྤི ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་ཡཱ་མ་ཀ་སྶ ཙུ་ཏི་ཏོ པུ་རི་མ་ཛ་ཝ་ན་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཀུ་ས་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་སྶ ཙ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. པཱ་ལི༹་ཡ་མྤི ཧི པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ན་ཡ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ་སུ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏོ་ཏི.
ཨི་མི་ནཱ པ་ན ན་ཡེ་ནཱཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ སི་ནེ་ཧུ་པྤཱ་ད་ན་ལེ་སེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ པ་ན དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ན ཀེ་ན་ཙི པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ན ཨི་དཾ སཱ་ར་ཏོ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་བྷ་ཝ་ངྒཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁཱ་དི ཙ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ, ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཏཾ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀུ་ས་ལུ་པྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ ཨུ་པྤཱ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡ་སྶ ཙ པུ་བྦེ ནི་ཝུ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡོ ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ, ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ན ཏ་དུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཀུ་ས་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན སོ སོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི. ཡ་དི་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཏྟཾ ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི, ན པ་ན ཏེ་ན ཏཾ ཀ་དཱ་ཙི དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ཧི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་དཱི་ནི ཝི་ཡ, ཏ་སྨཱ ཏཱ་ནི ཝི་ཡ ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨི་མ་སྶ ཙ ཨ་གྒ་ཕ་ལཾ ན ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ. ཨུ་པ་ལ་དྡྷ་པུ་བྦ་ས་དི་ས་མེ་ཝ ཧི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པ་རི་ཊྛི་མཾ ཀུ་ས་ལ་སྶ་པཱི’’ཏི.
ཀི་རི་ཡ་ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དི་མྤི པ་ཏྠེ་ཏྭཱ དཱ་ནཱ་དི་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀི་རི་ཡཱ་པི ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་སྶ་པི ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, ཏཾ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ རཱ་གཱ་དི་ཨུ་པྤཱ་ད་ནེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མུ་ཁེ་ན ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ. ཨེ་ཝཾ ཀི་རི་ཡ་སྶ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་རི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ་པི པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ནེ་ཝ་ཝི་པཱ་ཀ་ན་ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ན ཨུ་ཏུ་བྷོ་ཛ་ན་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ན་མེ་ཝ ཏི་ཎྞཾ རཱ་སཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ ན་ཡ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི. ཨི་མ་སྨིཾ པ་ཊྛཱ་ན་མ་ཧཱ་པ་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནཱཏི ཨི་དཾ ‘‘ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཀུ་ས་ལེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ རཱུ་པ’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༩༡) ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་ཀྑེ་པཾ, ཨ་ནུ་ལོ་མེ ཙ ཨ་ནཱ་ག་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སུ་ཏྟ་ནྟི་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཱུ་པ་ནི་སཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་སཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཀེ་ན (སཾ. ནི. ༢.༢༣),
‘‘ཡ་ཐཱ་པི པ་བྦ་ཏོ སེ་ལོ, ཨ་ར་ཉྙ་སྨིཾ བྲ་ཧཱ་ཝ་ནེ;
ཏཾ རུ་ཀྑཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ, ཝ་ཌྜྷ་ནྟེ ཏེ ཝ་ན་པྤ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༣.༤༩). –
ཨཱ་དི་ཀེ་ན ཙ.
ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༠. ན་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཡཱ་ནི ཝི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ་ན ན ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ད་སྶ་ནེ་ན མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི ཡཾ ཡ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་དཱ་ལ་མྦི་ཏཾ ས་བྦ་མྤི རཱུ་པ་རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ནྟི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་རཱུ་པེ་ན པ་ན ཨ་ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘སཱ་ཝ་སེ་ས་ཝ་སེ་ན དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡཾ པ་རི་ཎཱ་མ་ཡ་ཏོ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཙ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཡཾ་ཀི་ཉྩི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝི་ནོཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷཱ་ཝི་ནོ ཝ་ཏྠུ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་ཏ་ར་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་གྒ་ཧ་ཎཾ. བྷ་ཝ་ངྒ་བྷཱ་ཝི་ནོ པ་ན ག་ཧ་ཎཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ ན ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཝི་ཡ ཨ་པ་རི་བྱ་ཏྟ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་མ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ‘‘མ་ནོ་དྷཱ་ཏཱུ་ན་ཉྩཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་བྷཱ་ཝི་ནོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་པི.
པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༡. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི ཨི་དཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ད་སྶི་ཏ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ པ་ན ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༢. ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. པ་གུ་ཎ་ཏ་ར་བ་ལ་ཝ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཝི་སི་ཊྛནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་པཱ་ཀཱ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཏོ ཝི་སེ་སེ་ཏི.
ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༣. ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཙེ་ཏ་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དི ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀ་མྨ་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་ཏི་པི ཧི ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨ་དྷ་མྨ་ཏྟེ ན ཙེ་ཏ་ནཱ་ཝ་ཛྫཱ ཨེ་ཝཾ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠེ་ནཱཏི ཀ་མྨ་སྶ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ ཏ་སྶ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ་ཡེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཝོ་ཀཱ་རེ རཱུ་པ་མྤི ན ཛ་ནེ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༤. ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ ཡེ་སཾ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན ཝི་པཱ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏེ་སཾ ཝ་སེ་ན ན་ཡ་ད་སྶ་ནཾ ཀ་ཏཾ. ན ཧི ཨཱ་རུ་པྤེ བྷཱུ་མི་དྭ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀོ རཱུ་པ་སྶ པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི.
ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༥. ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. ཀ་བ་ལ༹ཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏོ་ཝཱཏི ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏཱ་དི་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་ཧ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏོ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པཱ་ཏ་བྦ་སཱ་ཡི་ཏ་བྦཱ་ནི་པི ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཀ་བ་ལཱ༹་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
སེ་ས་ཏི་ས་ནྟ་ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་ལ་ཀོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ན ཧི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ནོ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ཏི་ཝི་དྷོ་པི པ་ན སོ ནོ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ཡ་སྶ ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༦. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏནྟི མི་སྶ་ཀ་ཏྟཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ – རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་རཱ་པེ་ཀྑཱ་ནི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨ་ཕ་ར་ནྟཱ་ནི་པི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ སི་ཡུཾ. ཡོ པ་ན ནི་ར་པེ་ཀྑོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཏེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཨ་ཕ་ར་ནྟོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཡ་དི ཙ ཨི་ཏྠི་ནྡྲི་ཡ་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ལི་ངྒཱ་དཱི་ནཾ སི་ཡུཾ, ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟཱ་ནཾ ཏེ་ས་མྤི སི་ཡུཾ. ན ཧི རཱུ་པཾ རཱུ་པ་སྶ, ཨ་རཱུ་པཾ ཝཱ ཨ་རཱུ་པ་སྶ ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. ས་ཏི ཙེ་ཝཾ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཀཱ་ལེ ཙ ལི་ངྒཱ་དཱི་ནི སི་ཡུཾ, ཡེ་སཾ ཏཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ཕ་རེ་ཡྻུཾ, ན ཙ ཕ་ར་ནྟི. ཏ་སྨཱ ན ཏེ་ཧི ཏཱ་ནི ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་ཀཱ་ནི, ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཏེ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ན ཕ་ར་ནྟི. ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ན ཡེ་ཧི ཏཱ་ནི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཏེ་སཾ ཨ་བཱི་ཛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ན ཕ་ར་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨཱ་པ་ནྣ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཱ་ནཾ ཏེ་སཾ ལི་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཝི་ནི་བྦྷུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ས་ཉྩ ས་མཱ་ན་ཀ་ལཱ་པ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཕ་ར་ཎ་ཏོ ཏཱ་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི. ཡེ་སཾ བཱི་ཛ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨི་ཏྠི་པུ་རི་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཏེ་སཾ ལི་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཨ་པ་ར་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཀེ་ཙི, ཏེ པ་ན ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཀཱ་ལེ་པི ལི་ངྒཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི.
ཛཱ་ཏི་བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟེ་སུ བྷེ་དེ་སུ ཀུ་ས་ལ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལ་མེ་ཝ ཨཱ་རུ་པྤེ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ནྟི ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ པ་ན རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཋ་མ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ པ་ན དོ་མ་ན་སྶ་ཡུ་ཏྟ་ཉྩ ཝི་སུཾ ཨེ་ཀཱ ཛཱ་ཏི བྷཱུ་མི ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་རུ་པྤེ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མྤི ན ཋ་པི་ཏཾ. ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ‘‘ཏ་ཐཱ ཨ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏུ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊྛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༡) ཨེ་ས ན་ཡོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེཏི ཨི་དཾ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ་པི པ་ན ཏ་སྶ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཝ་ཀྑ་ཏི ཧི ‘‘ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ…པེ… ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ…པེ… ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་དི་ས’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༦༦). ན ཧི ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ རཱུ་པ་སྶ རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཏྠི, པ་ཉྩ་ཝོ་ཀཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟེ ཙ ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པ་སྶ. པ་ཊི་ཙྩ་ཝཱ་རཱ་ད་ཡོ ཙ ཚ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨེ་ཏེ་སུ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ ན ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི.
ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༧. ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་དི་པི སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ན་ཏྠི, སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི པ་ན སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི, ན ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མ་སྶ ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ. ན་ནུ ཙ ‘‘དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཛྫེ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནི ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནཱི་ཏི སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཀ་ཏྟ་བྦ་ནྟི? ན, ཛྷཱ་ན་ངྒ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སེ་ས་ན་ཏོ. ‘‘དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཛྫེ་སུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཧི ཝུ་ཏྟེ དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཀཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནི་པི ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ན པ་ན ཡཱ་ནི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནི ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱུ་ཏོ སུ་ཁ་བྷཱ་ཝོ དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཝི་སེ་སི་ཏོ, ཏ་སྨཱ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་བྷཱ་ཝ་ཝི་སི་ཊྛོ་ཡེ་ཝ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ན ‘‘དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ཛྫེ་སཱུ’’ཏི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཾ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ པ་ན སུ་ཁ་དུ་ཀྑོ་པེ་ཀྑེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཀ་སྨཱ ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ཏི? ཡ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རཱི་ཡ་ནྟི ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜེ, ཏ་ཏྠ ཙ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ནྟི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ. ཀ་སྨཱ པ་ན ན ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་ཏྟཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་མ་ཏྟཱ་ཡ་པི ཙི་ནྟ་ནཱ་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘ཏེ་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི་པི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཱི’’ཏི པོ་རཱ་ཎ་པཱ་ཋོ. ཏ་ཏྠ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་ཧེ་ཝ ཏཾ་ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ་པི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. པུ་བྦེ པ་ན ས་ཏྟ ཨ་ངྒཱ་ནི ད་སྶེ་ནྟེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཝ་ཛྫ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན ན ས་མཱ་ན་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ལེ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ ཧེ་སཱ་ཏི. ཡ་དི ཙ ལེ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏ་བྦཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ་པི ཏཱི་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏི་ཎྞཾ པ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྶ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ནྟི ཨུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་ཝོ ཝཱ, ཏ་སྨཱ ཏཾ་དོ་ས་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ནཱི’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. ཡེ པ་ན ‘‘ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱུ་ཏེ་ཧི སོ་མ་ན་སྶཱ་དཱི་ཧི སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ་ན ཨ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ་ཡ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཀི་ཙྩ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་མཱ་ནཱ་ནཾ སུ་ཁཱ་དཱི་ནཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ནྟི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ན ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི སཱ ཨེ་ཏྠ ན ག་ཧི་ཏཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏེ་སཾ ཏཾ རུ་ཙི་མ་ཏྟཾ. ཡ་དི ཛྷཱ་ན་ངྒ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ ཛྷཱ་ན་ངྒ་ནྟི ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏྠ ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡུ་ཏྟ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་སུ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ས་མཱ་ནཱ་ཏི ཏ་སྶཱ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི. སེ་སཱ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་སུ་པི ཛྷཱ་ན་ངྒཾ ཨུ་དྡྷ་ཊ་མེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནེ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༨. མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. པ་ཉྙཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཏི ས་མཱ་དྷི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭཱ་ད་ས་ངྒཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷ་མྤི ས་ངྐ་པྤཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ཉྩ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མི་ཙྪཱ་མ་གྒོ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི…པེ… མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི (སཾ. ནི. ༥.༡༨) སུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝེ་སུ་པི མ་གྒ་ངྒ་ཝོ་ཧཱ་ར་སི་དྡྷི་ཏོ ཏེ་ཧི ས་ཧ དྭཱ་ད་ས་ངྒཱ་ནི ཨི་དྷ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནི ཙ ཨ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ནི ཙ མ་གྒ་ངྒ་ཝ་ཙ་ན་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ས་ངྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཝ་ཉྷི སུ་ཏྟ་ནྟ་ཝོ་ཧཱ་རོ་པི ད་སྶི་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ན ད་སྶེ་ནྟེ་ན ‘‘མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ མ་གྒ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ པཱ་ཋ་ག་ཏ་སྶ མ་གྒ་ངྒ་ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨི་མཱ་ནི དྭཱ་ད་ས་ངྒཱ་ནི ན ད་སྶེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ན ཧི པཱ་ལི༹་ཡཾ མ་གྒ་ངྒ་ས་དྡ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝོ་ཏི ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཏེ་ཧི ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་པ་ཀྑཱ ཙེ་ཏ་ནཱ་དྷ་མྨཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ‘‘མི་ཙྪཱ་མ་གྒ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི སུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན པ་ན མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན. མ་གྒ་ངྒཱ་ནི མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ ཨི་དྷ པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘མ་གྒ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ་ནི, ན ཙ ཨ་ཉྙཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་གྒ་ངྒ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ན ཨི་ཙྪ་ནྟེ་ན པཱ་ལི༹་ག་ཏ་མ་གྒ་ངྒ་ས་དྡ་པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀོ ཨ་ཉྙོ མ་གྒ་ངྒ་ས་དྡོ ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ད་ཏྠོ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི (པཱ་རཱ. ༣༨༦, ༤༠༥). ཨི་དྷ པ་ན ‘‘མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་སེ མ་གྒ་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ག་ཏོ་ཡེ་ཝ མ་གྒ་ངྒ་ས་དྡོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ན ཙ ཨ་ཏྠུ་དྡྷ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་ནི་ཡ་མ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ མ་གྒ་ངྒ་ས་དྡ་སྶ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠ་བྷཱ་ཝོ མཱ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་ཏི་ས་མཱ་དྷི་མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་ངྐ་པྤ་ཝཱ་ཡཱ་མ་ས་མཱ་དྷ་ཡོ་ཏི ཨི་མཱ་ནི དྭཱ་ད་ས་ངྒཱ་ནཱི’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. ན་ནུ ཨེ་ཝཾ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཛྫེ་སཱུ’’ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ན ཧི ཏེ་སུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ ས་ནྟི, ཡེ ཝ་ཛྫེ་ཏ་བྦཱ སི་ཡུ་ནྟི? ན, ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ནི་ཡ་མ་ན་ཏྠ་ཏྟཱ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཛྫེ་སྭེ་ཝ ཨེ་ཏཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་སུ. ཏ་ཏྠུ་པྤ་ནྣཱ་ནི དྭཱ་ད་ས་ངྒཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྷེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ.
མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༠. ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ས་མྤ་ཡོ་གཱ་ས་ངྐཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན ས་མྤ་ཡོ་གཱ་ས་ངྐཱ་ཝ་ཏྠུ་བྷཱུ་ཏོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༡. ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝི་དྷོ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, ན ནི་བྦཱ་ནཾ. ཡོ ཧི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀོ ཧོ་ཏི, སོ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ནི་བྦཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ལཱ་བྷེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཨུ་པྤཱ་དཱ་དི་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཝཱ ན་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ་ཝི་རུ་དྡྷོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་ཏི ན ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡོ.
ས་ཏི ཙ ཡེ་སཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་རཾ པ་ཙྪཱ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ན ལ་བྷ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ད་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་ཏྠི་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢༢-༢༣-༢༤. ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢-༢༣. པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝ ཧེ་ཏྠ ནཱ་ནནྟི ཨེ་ཏེ་ན ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་སུ ཙ བྱ་ཉྫ་ན་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ནཱ་ན་ཏྟཾ, ན ཨ་ཏྠེཏི ཨི་དཾ ཡོ པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏ་སྨིཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ན་ཏྠི, བྱ་ཉྫ་ན་ས་ངྒ་ཧི་ཏེ པ་ཙྩ་ཡ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟེ་ཡེ་ཝ ནཱ་ན་ཏྟ་ནྟི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི.
ན་ཏྠི་ཝི་ག་ཏ་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
‘‘ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧཱ ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ན ཧོ་ནྟི, སེ་སཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ར་ས་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མ་པཱ་ཋོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ལོ་བྷ་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་ཏྟ་ར་ས་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཏྟོ, ས་བྦེ ཧེ་ཏཱུ ས་ཧ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨ་མོ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཝི་སུཾ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི དོ་ས་སྶ་པི ས་ཏྟ་ར་ས་ཧི པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཙ ས་ཏི དོ་ས་སྶ་པི ག་རུ་ཀ་ར་ཎཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ. ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལོ པ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི ནཱ་མ ལོ་བྷ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ཨ་ཊྛ. ༡.༤) ཨེ་ཏྠཱ་པི ལོ་བྷ་དོ་ས་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན པ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ དོ་ས་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ་པི ནི་ཝཱ་རེ་ཏ་བྦཱ. ན ཙ ‘‘སེ་སཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ནི་ཝཱ་རི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྒ་ཧི་ཏོ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ཧི སེ་ས་ཏྟཱ་ཏི ཏ་ནྣི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ དོ་སཾ ལོ་བྷ་མོ་ཧེ་ཧི ས་ཧ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སུ་ཉྩ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘དོ་སོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ་པི ན ཧོ་ཏི, སེ་སཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་ཡ་ཏ་ན་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ, ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཡོ་གཾ ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ན ཧི ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ནྟི རཱུ་པཱ་དཱི་ནཾ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཨེ་ཏེ་ན ད་སྶི་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ.
ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷེ་དཱ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ་ཏི བྷེ་དཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ ཏེ ཨེ་ཝ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏཱུ་སུ ཁ་ནྡྷེ་སཱུ’’ཏི. མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ་ཛཱི་ཝཱ ཏེ་ཧི ཙེ་ཝ ཀ་མྨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་དྷཱཏི ཨི་ད་མེ་ཝཾ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ན ཧི མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཝི་ཡ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་དི ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻ, པ་ཉྷཱ་ཝཱ་རེ ‘‘ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ མ་གྒེ ཏཱི་ཎཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ནཾ མ་གྒ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཝ་ཏྟ་བྦོ. པ་ཊྛཱ་ན་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཧེ་སཱ. སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཝུ་ཏྟོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ན ཨི་དཾ པ་ཋི་ཏ་བྦ་ནྟི ན པ་ཋ་ནྟི. ‘‘ཨ་ཧི་རི་ཀཾ…པེ… མི་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩཾ ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མ་པཱ་ཋོ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ན ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡོ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ཋི་ཏྭཱ ‘‘ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ནི ཏ་ཏོ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ པ་ཋ་ནྟི.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ…པེ… པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ད་ས་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, པུ་ན ཏ་ཐཱ ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠཱུ’’ཏི པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ, མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནི པ་ན ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ན་ཝ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ད་ས་དྷཱ ཝ་ཏྠུ’’ནྟི པ་ཋ་ནྟི. ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་པུ་བྦནྟི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡེ་ཧི ཨ་པུ་བྦཾ རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་སཱ་ཡ་ཏ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ས་བྦཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ་པེ་ཀྑཱ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་པུ་བྦ་ཏཱ ན་ཏྠཱི་ཏི. ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་པུ་བྦཾ ན་ཏྠཱིཏི རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ་པི ཨ་རཱུ་པ་ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་ཏོ ཨ་པུ་བྦ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝཾ མ་ཉྙ་མཱ་ནེ་ན ཨ་པུ་བྦ་ཏཱ ན ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྶ པ་ན པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པུ་བྦ་ཏཱ. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཙ པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ་དྷཱ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ.
ཨཱ་ཀཱ་རོཏི མཱུ་ལཱ་དི་ཨཱ་ཀཱ་རོ. ཨ་ཏྠོཏི ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཀ་ཏཱ. ‘‘ཡེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ནཾ ‘‘ཡེ་ན་ཏྠེ་ནཱ’’ཏི. ཝི་པཱ་ཀ་ཧེ་ཏཱུ་སུ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་མོ་ཧ་ཝི་པཱ་ཀ་ཧེ་ཏུ་སྶ ཨ་དྷི་པ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀེ་ཡེ་ཝ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཏྠ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཾ. ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཨ་པ་ཋི་ཏྭཱ ‘‘ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ, ཏཾ པ་ན པ་ཋི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཏྟ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ཧེ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ན ཙ ཡཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ནི་སྶ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨ་ན་ནྟ་ར་ས་མ་ན་ནྟ་རེ་སུ ཡཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏཾ ན ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ. ཡ་ཉྩ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ན ཏཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ་པི པ་ན སོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ – པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ་ཝ ཧོ་ཏི, ཀོ་ཙི པ་ནེ་ཏྠ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏེ པ་ནེ་ཏྠ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏནྟི ཡ་དི ཀ་ཉྩི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝ་ཏྠུ་སྶ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི སཱ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨ་ཐ པ་ན ཝ་ཏྠུ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུ་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པུ་རེ་ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ‘‘ནི་སྶ་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ཨི་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་པཱིཏི པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཏོ པ་ར་ཏོ་པཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཨི་ཏོ ཝཱ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ ནི་སྶ་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏོ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨཱ་དི ཙ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ པ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ན ཝ་ཀྑ་ཏཱི་ཏི པུ་རི་མོ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡོ་ཝཱ’’ཏི པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ, ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ་པི པ་ན སོ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧ་ནྟོ་ཝ ཨ་ཏྠི་ཨ་ཝི་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རེ་ཧི་པི དྭཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི པ་ཋ་ནྟི.
‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ཧེ་ཏུ་ཨ་དྷི་པ་ཏཱི་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པུ་རི་མ་པཱ་ཋོ, ‘‘ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡེ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ མ་གྒ་ཝ་ཛྫཱ་ནཾ ན་ཝ་ནྣཾ ཧེ་ཏུ་ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཛྷཱ་ནཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཨི་མེ་སཾ ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི པ་ཙྪི་མ་པཱ་ཋོ, ཏེ་སུ ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ཡུ་ཏྟོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ས་མ་ན་ནྟ་ར་ནི་རུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ས་དི་སོ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྩ་ཡ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ཝི་རུ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ. ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཝི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཛ་ན་ཀཱ་ཡེ་ཝ, ན ཨ་ཛ་ན་ཀཱཏི ཛ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ན ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡེ་སཾ ཧེ་ཏུ་ཨཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི, ཏེ ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨུ་བྷ་ཡ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ. ན ཧི ཏེ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཛ་ན་ནེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི.
ས་བྦེ་སཾ ཋཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝོ ས་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ, ཏཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ས་བྦ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ བྷི་ནྡ་ནྟེ་ན ཏ་ཡོ་པི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཨ་བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་གྒ་ཧ་ཎ་མེ་ཝ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ བྷི་ནྡ་ནཾ པ་ཀ་ཏཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ རཱུ་པཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡཱ་ནཾ པ་ན པུ་བྦེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དྷི་པ་ཏི་ཨ་ན་ནྟ་ར་གྒ་ཧ་ཎེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སུ ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡེ་ན ཨི་ཏ་ར་མྤི ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏཱ་པི ཨ་ས་བྦ་ཊྛཱ་ནི་ཀཱ ཨ་རཱུ་པ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཝ ཝ་ཏྟ་བྦོ ཏཾ་ས་མཱ་ན་ག་ཏི་ཀ་ཏྟཱ, ན ཙ ཡུ་ག་ལ༹་བྷཱ་ཝོ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏེ་ན ས་ཧ ཀ་ཐ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ས་བྦ་ཊྛཱ་ནི་ཀ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ ཏ་ཏྠ པ་ཋི་ཏྭཱ ‘‘པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏོ་པི ཨ་ས་བྦ་ཊྛཱ་ནི་ཀོ རཱུ་པཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི པ་ཋ་ནྟི.
པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དྡེ་ས་པ་ཀི་ཎྞ་ཀ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པུ་ཙྪཱ་ཝཱ་རོ
༡. པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་ལོ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཏི་ཀ་དུ་ཀནྟི ཨེ་ཀེ་ཀཾ ཏི་ཀཾ དུ་ཀ་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ན ཏི་ཀ་དུ་ཀ་ནྟི.
པ་ཙྩ་ཡཱ ཙེ་ཝཱཏི ཡེ ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ པ་ཊི་ཙྩཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ པ་ཊི་ཙྩ་ཏྠཾ ཕ་ར་ནྟཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཙ ཁོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ཝཱ’’ཏི. ཡེ་ཧི པ་ན ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཨུ་པྤ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཏེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་པི ཧོ་ནྟི ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་པཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ཙྩ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝཱ་རེ་ཧི ས་མཱ་ན་ཏྠེ་ཧི པ་ཊི་ཙྩ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་བྷི་དྷཱ་ནེ་ཧི ས་མཱ་ན་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཙྪི་མ་ཝཱ་རེ་ན པུ་རི་མ་ཝཱ་རོ, པུ་རི་མ་ཝཱ་རེ་ན ཙ པ་ཙྪི་མ་ཝཱ་རོ ཙ བོ་དྷི་ཏོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་སྶ་ཡ་ཝཱ་རེ་སུ སཾ་ས་ཊྛ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝཱ་རེ་སུ ཙ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ནི་རུ་ཏྟི་ཀོ་ས་ལླཾ ཛ་ནི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
‘‘ཏེ ཏེ པ་ན པ་ཉྷེ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ པུ་ན ཀུ་ས་ལོ ཧེ་ཏུ ཧེ་ཏུ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ན’’ནྟི ལི་ཁི་ཏཾ. ‘‘ཀུ་ས་ལཱ ཧེ་ཏཱུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ན’’ནྟི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༤༠༡) པ་ཉྷཱ་ཝཱ་ར་པཱ་ཋོ་ཏི པ་མཱ་ད་ལེ་ཁཱ ཨེ་སཱ་ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་པཱ་ཋ་མེ་ཝ པ་ཋ་ནྟི. པུ་རི་མ་ཝཱ་རེ་སུ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ཧི ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨེ ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ནི་ཡ་མེ ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཀ་ཏཾ, ན ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཏེ དྷ་མྨཱ ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ’’ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ‘‘སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༡.༡.༢༥) ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏེ པ་ཊི་ཙྩ་ཏྠཱ་དི་ཕ་ར་ཎ་ཀ་བྷཱ་ཝེ ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣེ་སུ ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ནི་ཙྪ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཉྷཱ ནི་ཛྫ་ཊཱ ནི་གྒུ་མྦཱ ཙ ཀ་ཏྭཱ ན ཝི་བྷ་ཏྟཱ, ཨི་དྷ པ་ན ‘‘སི་ཡཱ ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨོ ཀུ་ས་ལ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ ཧེ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ ཙ ནི་ཙྪི་ཏཱ, ན ཀོ་ཙི པུ་ཙྪཱ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཨ་ནི་ཙྪི་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ་པི ཏེ པ་ཉྷཱ ནི་ཛྫ་ཊཱ ནི་གྒུ་མྦཱ ཙ ཀ་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཏྟཱ’’ཏི. པ་ཉྷཱ པ་ན ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ས་བྦ་ཏྠ ས་མཱ་ན་ནྟི ན ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ནི་ཛྫ་ཊ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་པི་ཏ་ཏྟཱཏི པུ་ཙྪཱ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཀཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ, ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝཱ ཉཱ་པི་ཏ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.