༡-༢. ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥-༦༦. ས་ཏྟ་མ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡེ ཏ་ཡོ སཾ་ཝ་ཊྚཱཏི ཨཱ་པོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ, ཏེ་ཛོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ, ཝཱ་ཡོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ་ཏི ཏ་ཡོ སཾ་ཝ་ཊྚཱ. ཏི་སྶོ སཾ་ཝ་ཊྚ་སཱི་མཱཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ, སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ, ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ཏི ཏི་སྶོ སཾ་ཝ་ཊྚ་སཱི་མཱ. ཡ་དཱ ཧི ཀ་པྤོ ཏེ་ཛེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་གྒི་ནཱ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཡ་དཱ ཨཱ་པེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་དཱ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝི་ལཱི་ཡ་ཏི. ཡ་དཱ ཝཱ་ཡུ་ནཱ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་དཱ ཝེ་ཧ་པྥ་ལ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཝི་དྡྷཾ་ས་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ས་དཱ་པི ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝི་ན་སྶ་ཏི. བུ་དྡྷ་ཀྑེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨཱ་ཎཱ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝི་ས་ཡ་ཀྑེ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ག་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ཀ་མྤ་ཏི. ཨཱ་ཎཱ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཾ, ཡ་ཏྠ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ (ཁུ. པཱ. ༦.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. ༢༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ཏྟཾ (ཨ. ནི. ༤.༦༧; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༡) དྷ་ཛ་གྒ་པ་རི་ཏྟཾ (སཾ. ནི. ༡.༢༤༩). ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟཾ (དཱི. ནི. ༣.༢༧༥ ཨཱ་ད་ཡོ), མོ་ར་པ་རི་ཏྟ་ནྟི (ཛཱ. ༡.༢.༡༧-༡༨) ཨི་མེ་སཾ པ་རི་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝི་ས་ཡ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨ་ན་ནྟ་མ་པ་རི་མཱ་ཎཾ, ཡཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝཱ པ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ བུ་དྡྷ་ཀྑེ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཝི་ན་སྶ་ནྟེ ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝི་ན་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝི་ན་སྶ་ནྟ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཝི་ན་སྶ་ཏི, ས་ཎྛ་ཧ་ནྟ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ས་ཎྛ་ཧ་ཏི.
ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. རཱ་གཱ་དཱི་སུ ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་སུ ཨུ་སྶ་ནྣེ་སུ ལོ་ཀོ ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི རཱ་གེ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེ ཨ་གྒི་ནཱ ཝི་ན་སྶ་ཏི, དོ་སེ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེ ཨུ་ད་ཀེ་ན, མོ་ཧེ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེ ཝཱ་ཏེ་ན. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དོ་སེ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེ ཨ་གྒི་ནཱ, རཱ་གེ ཨུ་ད་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཏཱི་ཎི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཱ་ནཱིཏི ཀ་པྤ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ, བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་ནྟི ཏཱི་ཎི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨུ་གྒྷོ་སི་ཏ་ས་དྡོ ཀ་པྤ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ ལོ་ཀོ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏི, མེ་ཏྟཾ, མཱ་རི་སཱ, བྷཱ་ཝེ་ཐ ཀ་རུ་ཎཾ མུ་དི་ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑ’’ནྟི མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ དེ་ཝ་ཏཱ གྷོ་ས་ནྟི་ཡོ ཙ་ར་ནྟི. ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ནེ་ན པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་གྒྷོ་ས་ནྟི. ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་སྶ་རོ ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཝེ་ཧཱ་ས་ངྒ་མོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི རཱ་ཛཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་གྒྷོ་ས་ནྟི.
ཨ་ཙི་ར་ཊྛེ་ན ན དྷུ་ཝཱཏི ཨུ་ད་ཀ་བུ་བྦུ་ལཱ༹་ད་ཡོ ཝི་ཡ ན ཙི་ར་ཊྛཱ་ཡི་ཏཱ་ཡ དྷུ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་སྶཱ་ས་ར་ཧི་ཏཱཏི སུ་པི་ན་ཀེ པཱི་ཏ་པཱ་ནཱི་ཡཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ལི་ཏྟ་ཙ་ནྡ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཨ་སྶཱ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ.
ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ན་མེ་གྷོཏི ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་ས་ཀ་མེ་གྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཀ་པྤོ ཨ་གྒི་ནཱ ན་སྶ་ཏི, ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་ས་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཨེ་ཀ་མ་ཧཱ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛཱ ས་བྦ་བཱི་ཛཱ་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་པ་ནྟི. ས་སྶེ་སུ པ་ན གོ་ཁཱ་ཡི་ཏ་ཀ་མ་ཏྟེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ ག་དྲ་བྷ་ར་ཝཾ ར་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཀ་བི་ནྡུ་མྤི ན ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ པ་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཙྪི་ནྣ་མེ་ཝ ཝ་སྶཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་དཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་བཱི་ཛཾ..པེ… ཨེ་ཀ་བི་ནྡུ་མྤི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ཙ བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ཙ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་དུ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནཱི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་ཙྪོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱིཏི མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛཾ ཨ་གྒ་བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་བཱི་ཛ་ནྟི པ་ཉྩ བཱི་ཛཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ མཱུ་ལ་བཱི་ཛནྟི ཝ་ཙཱ, ཝ་ཙ་ཏྟཾ, ཧ་ལི་དྡཾ, སི་ངྒི་ཝེ་ར་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛནྟི ཨ་སྶ་ཏྠོ, ནི་གྲོ་དྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛནྟི ཨུ་ཙྪུ, ཝེ་ལུ༹, ན་ལོ༹་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཨ་གྒ་བཱི་ཛནྟི ཨ་ཛྫུ་ཀཾ, ཕ་ཎི་ཛྫ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. བཱི་ཛ་བཱི་ཛནྟི ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དི པུ་བྦ་ཎྞ་ཉྩེ་ཝ མུ་གྒ་མཱ་སཱ་དི་ཨ་པ་ར་ཎྞ་ཉྩ. པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རུ་ཧ་ན་ས་མ་ཏྠེ སཱ་ར་ཕ་ལེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ བཱི་ཛ-ས་དྡོ ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཀེ་སུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི མཱུ་ལཱ་དི་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ་ན བཱི་ཛ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བཱི་ཛ་བཱི་ཛ’’ནྟི ‘‘རཱུ་པ་རཱུ་པཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༤༩) དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༣༢༧) ཡ་ཐཱ. ཡ་ཐཱ ཕ་ལ་པཱ་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ ཨོ་ས་དྷི་རུ་ཀྑཱ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ད་ལི་ཨཱ་ད་ཡོ.
ཡཾ ཀ་དཱ་ཙཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཀ་དཱ་ཙཱིཏི ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ. ཀ་ར་ཧ་ཙཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོཏི དཱི་གྷ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ. ཨ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.