༧. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡-༢. ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥-༦༦. ས་ཏྟ་མ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ. དུ་ཏི་ཡེ ཏ་ཡོ སཾ་ཝ་ཊྚཱཏི ཨཱ་པོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ, ཏེ་ཛོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ, ཝཱ་ཡོ་སཾ་ཝ་ཊྚོ་ཏི ཏ་ཡོ སཾ་ཝ་ཊྚཱ. ཏི་སྶོ སཾ་ཝ་ཊྚ་སཱི་མཱཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ, སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ, ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ་ཏི ཏི་སྶོ སཾ་ཝ་ཊྚ་སཱི་མཱ. ཡ་དཱ ཧི ཀ་པྤོ ཏེ་ཛེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་ར་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨ་གྒི་ནཱ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི. ཡ་དཱ ཨཱ་པེ་ན སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་དཱ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཝི་ལཱི་ཡ་ཏི. ཡ་དཱ ཝཱ་ཡུ་ནཱ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཏི, ཏ་དཱ ཝེ་ཧ་པྥ་ལ་ཏོ ཧེ་ཊྛཱ ཝཱ་ཡུ་ནཱ ཝི་དྡྷཾ་ས་ཏི. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ན ས་དཱ་པི ཨེ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝི་ན་སྶ་ཏི. བུ་དྡྷ་ཀྑེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ཏི་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨཱ་ཎཱ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝི་ས་ཡ་ཀྑེ་ཏྟ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟཾ ནཱ་མ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ག་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ཀ་མྤ་ཏི. ཨཱ་ཎཱ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་རི་ཡ་ནྟཾ, ཡ་ཏྠ ར་ཏ་ན་སུ་ཏྟཾ (ཁུ. པཱ. ༦.༡ ཨཱ་ད་ཡོ; སུ. ནི. ༢༢༤ ཨཱ་ད་ཡོ) ཁ་ནྡྷ་པ་རི་ཏྟཾ (ཨ. ནི. ༤.༦༧; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༥༡) དྷ་ཛ་གྒ་པ་རི་ཏྟཾ (སཾ. ནི. ༡.༢༤༩). ཨཱ་ཊཱ་ནཱ་ཊི་ཡ་པ་རི་ཏྟཾ (དཱི. ནི. ༣.༢༧༥ ཨཱ་ད་ཡོ), མོ་ར་པ་རི་ཏྟ་ནྟི (ཛཱ. ༡.༢.༡༧-༡༨) ཨི་མེ་སཾ པ་རི་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཝི་ས་ཡ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨ་ན་ནྟ་མ་པ་རི་མཱ་ཎཾ, ཡཾ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཝཱ པ་ན ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ བུ་དྡྷ་ཀྑེ་ཏྟེ་སུ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཎཱ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཏ་སྨིཾ པ་ན ཝི་ན་སྶ་ནྟེ ཛཱ་ཏི་ཀྑེ་ཏྟཾ ཝི་ན་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཝི་ན་སྶ་ནྟ་ཉྩ ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ཝི་ན་སྶ་ཏི, ས་ཎྛ་ཧ་ནྟ་མྤི ཨེ་ཀ་ཏོ་ཝ ས་ཎྛ་ཧ་ཏི.
ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནི. རཱ་གཱ་དཱི་སུ ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་སུ ཨུ་སྶ་ནྣེ་སུ ལོ་ཀོ ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི རཱ་གེ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེ ཨ་གྒི་ནཱ ཝི་ན་སྶ་ཏི, དོ་སེ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེ ཨུ་ད་ཀེ་ན, མོ་ཧེ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེ ཝཱ་ཏེ་ན. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘དོ་སེ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏ་རེ ཨ་གྒི་ནཱ, རཱ་གེ ཨུ་ད་ཀེ་ནཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི.
ཏཱི་ཎི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཱ་ནཱིཏི ཀ་པྤ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ, བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལ་ནྟི ཏཱི་ཎི ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ ཀ་པྤུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཨུ་གྒྷོ་སི་ཏ་ས་དྡོ ཀ་པྤ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ ལོ་ཀོ ཝི་ན་སྶི་སྶ་ཏི, མེ་ཏྟཾ, མཱ་རི་སཱ, བྷཱ་ཝེ་ཐ ཀ་རུ་ཎཾ མུ་དི་ཏཾ ཨུ་པེ་ཀྑ’’ནྟི མ་ནུ་སྶ་པ་ཐེ དེ་ཝ་ཏཱ གྷོ་ས་ནྟི་ཡོ ཙ་ར་ནྟི. ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི བུ་དྡྷ་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྠ་ཀེ བུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ནེ་ན པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཝི་ཙ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་གྒྷོ་ས་ནྟི. ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ པ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཀོ་ལཱ་ཧ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་མ་ཏྠ་ཀེ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཙཱ་ཏུ་དྡཱི་པི་སྶ་རོ ས་ཧ་སྶ་པ་རི་ཝཱ་རོ ཝེ་ཧཱ་ས་ངྒ་མོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི རཱ་ཛཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཨུ་གྒྷོ་ས་ནྟི.
ཨ་ཙི་ར་ཊྛེ་ན ན དྷུ་ཝཱཏི ཨུ་ད་ཀ་བུ་བྦུ་ལཱ༹་ད་ཡོ ཝི་ཡ ན ཙི་ར་ཊྛཱ་ཡི་ཏཱ་ཡ དྷུ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ར་ཧི་ཏཱ. ཨ་སྶཱ་ས་ར་ཧི་ཏཱཏི སུ་པི་ན་ཀེ པཱི་ཏ་པཱ་ནཱི་ཡཾ ཝི་ཡ ཨ་ནུ་ལི་ཏྟ་ཙ་ནྡ་ནཾ ཝི་ཡ ཙ ཨ་སྶཱ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏཱ.
ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ན་མེ་གྷོཏི ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་ས་ཀ་མེ་གྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡ་སྨི་ཉྷི ས་མ་ཡེ ཀ་པྤོ ཨ་གྒི་ནཱ ན་སྶ་ཏི, ཨཱ་དི་ཏོ་ཝ ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་ས་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཀོ་ཊི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཨེ་ཀ་མ་ཧཱ་ཝ་སྶཾ ཝ་སྶ་ཏི. མ་ནུ་སྶཱ ཏུ་ཊྛ་ཧ་ཊྛཱ ས་བྦ་བཱི་ཛཱ་ནི ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝ་པ་ནྟི. ས་སྶེ་སུ པ་ན གོ་ཁཱ་ཡི་ཏ་ཀ་མ་ཏྟེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ ག་དྲ་བྷ་ར་ཝཾ ར་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཀ་བི་ནྡུ་མྤི ན ཝ་སྶ་ཏི, ཏ་དཱ པ་ཙྪི་ནྣཾ པ་ཙྪི་ནྣ་མེ་ཝ ཝ་སྶཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་དཱ ནི་ཀྑ་ནྟ་བཱི་ཛཾ..པེ… ཨེ་ཀ་བི་ནྡུ་མྤི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཀ་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ སུ་ཏྭཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན མ་ནུ་སྶཱ ཙ བྷུ་མྨ་དེ་ཝ་ཏཱ ཙ སཾ་ཝེ་ག་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་དུ་ཙི་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ མེ་ཏྟཱ་དཱི་ནི པུ་ཉྙཱ་ནཱི ཀ་ཏྭཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ཝཱི་ཙི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཏུ་ཙྪོ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནཱིཏི མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛཾ ཨ་གྒ་བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་བཱི་ཛ་ནྟི པ་ཉྩ བཱི་ཛཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནི. ཏ་ཏྠ མཱུ་ལ་བཱི་ཛནྟི ཝ་ཙཱ, ཝ་ཙ་ཏྟཾ, ཧ་ལི་དྡཾ, སི་ངྒི་ཝེ་ར་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛནྟི ཨ་སྶ་ཏྠོ, ནི་གྲོ་དྷོ་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཕ་ལུ༹་བཱི་ཛནྟི ཨུ་ཙྪུ, ཝེ་ལུ༹, ན་ལོ༹་ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. ཨ་གྒ་བཱི་ཛནྟི ཨ་ཛྫུ་ཀཾ, ཕ་ཎི་ཛྫ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི. བཱི་ཛ་བཱི་ཛནྟི ཝཱི་ཧི་ཨཱ་དི པུ་བྦ་ཎྞ་ཉྩེ་ཝ མུ་གྒ་མཱ་སཱ་དི་ཨ་པ་ར་ཎྞ་ཉྩ. པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ ཝི་ས་དི་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་སེ་ས་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རུ་ཧ་ན་ས་མ་ཏྠེ སཱ་ར་ཕ་ལེ ནི་རུ་ལ༹ྷོ བཱི་ཛ-ས་དྡོ ཏ་ད་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡཱ མཱུ་ལཱ་དཱི་སུ་པི ཀེ་སུ་ཙི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི མཱུ་ལཱ་དི་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀེ་ན བཱི་ཛ-ས་དྡེ་ན ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བཱི་ཛ་བཱི་ཛ’’ནྟི ‘‘རཱུ་པ་རཱུ་པཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༤༩) དུ་ཀྑ་དུ་ཀྑ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༣༢༧) ཡ་ཐཱ. ཡ་ཐཱ ཕ་ལ་པཱ་ཀ་པ་རི་ཡ་ནྟཱ ཨོ་ས་དྷི་རུ་ཀྑཱ ཝེ་ལུ༹་ཀ་ད་ལི་ཨཱ་ད་ཡོ.
ཡཾ ཀ་དཱ་ཙཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ. ཀ་དཱ་ཙཱིཏི ཀི་སྨི་ཉྩི ཀཱ་ལེ. ཀ་ར་ཧ་ཙཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོཏི དཱི་གྷ་སྶ ཀཱ་ལ་སྶ. ཨ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཧི་རི་ཨོ་ཏྟ་པྤ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ན་ག་རོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༧. ཏ་ཏི་ཡེ པ་ཙྩ་ནྟེ བྷ་ཝཾ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ. ‘‘ར་ཐོ སཱི་ལ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ, ཛྷཱ་ན་ཀྑོ ཙ་ཀྐ་ཝཱི་རི་ཡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (སཾ. ནི. ༥.༤) ཝི་ཡ ཨ་ལ་ངྐཱ་ར་ཝ་ཙ་ནོ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ག་རཱ་ལ་ངྐཱ་རེ་ཧི ཨ་ལ་ངྐ་ཏ’’ནྟི. པ་རི་ཝཱ་ར་ཝ་ཙ་ནོ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི་ཡེ་ཝ ‘‘ས་ཏྟ ས་མཱ་དྷི་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༣.༣༣༠) ཝི་ཡ. ནེ་མཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཐ་མྦྷཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་པ་ཏ་བྷཱུ་མི་པྤ་དེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་མྦྷཱི་ར་ཨཱ་ཝཱ་ཊཱ’’ཏི, ག་མྦྷཱི་རཾ བྷཱུ་མིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཊྛུ ས་ནྣི་སཱི་དཱ་པི་ཏཱཏི བྷཱུ་མིཾ ནི་ཁ་ནི་ཏྭཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཋ་པི་ཏཱ.
ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, སོ་ཡེ་ཝ པ་ཐོ་ཏི ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐོ, པ་རི་ཏོ པཱ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་ཡཱ་ཡ་མ་གྒོ.
ཧ་ཏྠིཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི ཨཱ་རོ་ཧཱ་པ་ཡ་ནྟི ཙཱ་ཏི ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧཱ (དཱི. ནི. ཊཱི. ༡.༡༦༣). ཡེ་ན ཧི པ་ཡོ་གེ་ན པུ་རི་སོ ཧ་ཏྠི་ནོ ཨཱ་རོ་ཧ་ན་ཡོ་གྒོ ཧོ་ཏི, ཧ་ཏྠི་སྶ ཏཾ པ་ཡོ་གཾ ཝི་དྷཱ་ཡ་ནྟཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མྤེ་ཏེ་སཾ ག་ཧ་ཎཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མ ཡེ ཧ་ཏྠི་ནོ ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧ་ཀཱ་ན་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་ཀཱ. ཧ་ཏྠི་ཝེ་ཛྫཱ ནཱ་མ ཧ་ཏྠི་བྷི་ས་ཀྐཱ. ཧ་ཏྠི་བ་ནྡྷཱ ནཱ་མ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ པཱ་ད་ར་ཀྑ་ཀཱ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཡ་ཝ་པ་དཱ་ཡ་ཀཱ་དི་ཀེ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་སྶཱ་རོ་ཧཱ ར་ཐི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ར་ཐེ ནི་ཡུ་ཏྟཱ ར་ཐི་ཀཱ. ར་ཐ་ར་ཀྑཱ ནཱ་མ ར་ཐ་སྶ ཨཱ་ཎི་ར་ཀྑ་ཀཱ. དྷ་ནུཾ ག་ཎྷ་ནྟི ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟི ཙཱ་ཏི དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱ, ཨི་སྶཱ་སཱ དྷ་ནུ་སི་པྤ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ཀཱ ཙ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དྷ་ནུ་ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨི་སྶཱ་སཱ’’ཏི. ཙེ་ལེ་ན ཙེ་ལ་པ་ཊཱ་ཀཱ་ཡ ཡུ་དྡྷེ ཨ་ཀ་ནྟི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཙེ་ལ་ཀཱཏི ཨཱ་ཧ – ‘‘ཡེ ཡུ་དྡྷེ ཛ་ཡ་དྡྷ་ཛཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ཋི་ཏེ སེ་ནི་ཀེ བྲཱུ་ཧ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཙ་ལ་ཡ་ནྟི ཨུ་ཙྩཱ་ལེ་ནྟཱི་ཏི ཙ་ལ་ཀཱ. ས་ཀུ་ཎ་གྒྷི་ཨཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ མཾ་ས་པི་ཎྜཾ པ་ར་སེ་ནཱ་ས་མཱུ་ཧཾ སཱ་ཧ་སི་ཀ་མ་ཧཱ་ཡོ་དྷ་ཏཱ་ཡ ཚེ་ཏྭཱ ཚེ་ཏྭཱ ད་ཡ་ནྟི ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི པི་ཎྜ་དཱ་ཡ་ཀཱ. དུ་ཏི་ཡ་ཝི་ཀ་པྤེ པི་ཎྜེ ད་ཡ་ནྟི ཛ་ན་ས་མྨ་དྡེ ཨུ་པྤ་ཏ་ནྟཱ ཝི་ཡ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི པི་ཎྜ་དཱ་ཡ་ཀཱཏི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨུ་གྒ་ཏུ་གྒ་ཏཱཏི ཐཱ་མ་ཛ་ཝ་པ་ར་ཀྐ་མཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨུ་གྒ་ཏཱ, ཨུ་ད་གྒཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཀྑ་ནྡ་ནྟཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱི་ར་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནཱ པ་ར་སེ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཐཱ་མ་ཛ་ཝ་བ་ལ་པ་ར་ཀྐ་མཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ. ཨེ་ཀ་སཱུ་རཱཏི ཨེ་ཀཱ་ཀི་སཱུ་རཱ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱུ་ར་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཨེ་ཀཱ་ཀི་ནོ ཧུ་ཏྭཱ ཡུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀཱ. ས་ཛཱ་ལི་ཀཱཏི ས་ཝ་མྨི་ཀཱ. ས་ར་པ་རི་ཏྟཱ་ཎནྟི ཙ་མྨ་པ་རི་སི་བྦི་ཏཾ ཁེ་ཊ་ཀཾ, ཙ་མྨ་མ་ཡཾ ཝཱ ཕ་ལ་ཀཾ. གྷ་ར་དཱ་ས་ཡོ་དྷཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ དཱ་ས་ཡོ་དྷཱ.
ས་མྤ་ཀྑ་ནྡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི ས་དྡྷེ་ཡྻ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་ནྟི ས་མྤ་ཀྑ་ནྡ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ས་མྤ་སཱ་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱཏི པ་སཱི་དི་ཏ་བྦེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་སཱི་ད་ན་ལ་ཀྑ་ཎཱ. ཨོ་ཀ་པྤ་ན་ས་དྡྷཱཏི ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཏྭཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ནཾ. པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པ་སཱི་ད་ནཾ པ་སཱ་ད་ས་དྡྷཱ. ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་དྷ་མྨོཏི ཨ་ཡཾ ན་ཝ་ནྣཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་དྷ་མྨོ. ནི་བྦི་དཱ་བ་ཧུ་ལོཏི ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱ་བ་ཧུ་ལོ. ས་དྡྷཱ བ་ནྡྷ་ཏི པཱ་ཐེ་ཡྻནྟི ས་དྡྷཱ ནཱ་མཱ་ཡཾ ས་ཏྟ་སྶ མ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་པ་ཐཾ སཾ་ཝ་ཛ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་ནྟཱ་རཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏོ མ་ཧཱ་ཝི་དུ་གྒཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏོ པཱ་ཐེ་ཡྻ་པུ་ཊཾ བ་ནྡྷ་ཏི, ས་མྦ་ལཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡྷ་ཉྷི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ དཱ་ནཾ དེ་ཏི, སཱི་ལཾ ར་ཀྑ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་དྡྷཱ བ་ནྡྷ་ཏི པཱ་ཐེ་ཡྻ’’ནྟི. སི་རཱིཏི ཨི་སྶ་རི་ཡཾ. ཨི་སྶ་རི་ཡེ ཧི ཨ་བྷི་མུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ ཐ་ལ་ཏོ་པི ཛ་ལ་ཏོ་པི བྷོ་གཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སི་རཱི བྷོ་གཱ་ན་མཱ་ས་ཡོ’’ཏི. ས་དྡྷཱ དུ་ཏི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ཧོ་ཏཱིཏི པུ་རི་ས་སྶ དེ་ཝ་ལོ་ཀེ, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཙེ་ཝ ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ ག་ཙྪ་ནྟ་སྶ ས་དྡྷཱ དུ་ཏི་ཡཱ ཧོ་ཏི, ས་ཧཱ་ཡ་ཀི་ཙྩཾ སཱ་དྷེ་ཏི. བྷ་ཏྟ་པུ་ཊཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ར་ས་ཏཱཏི ཨ་ནེ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ, ཨ་ནེ་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཏཱ ཝཱ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ན་ག་རོ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. དྷ་མྨ་ཉྙཱུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༨. ཙ་ཏུ་ཏྠེ སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་ཉྙཱུ. ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ སུ་ཏྟ་གེ་ཡྻཱ་དི་ནཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཏ་ད་ཉྙ་སྶ སུ་ཏྟ་པ་ད་ཏྠ་སྶ བོ་དྷ་ཀ་སྶ ས་དྡ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ. ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ་མྷི སཱི་ལེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྟ་ཉྙཱུ. པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་པ་རི་བྷོ་ག་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི མ་ཏྟ་ཉྙཱུ. ནི་དྡེ་སེ པ་ན པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ པ་རི་བྷོ་གཱ་དི་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ པ་བོ་དྷི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ཏཱ་ཝ ད་སྶི་ཏཱ. ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ ཨུ་དྡེ་ས་སྶ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ ཡོ་ག་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ ཝ་སྶཱ་ནི ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཀཱ་ལོ, ད་ས པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ, ཨི་དཾ ཨ་ཏི་ས་མྦཱ་དྷཾ, ཨ་ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙ་སྶ ཏཱ་ཝ་ཏཱ ཀཱ་ལེ་ན ཏཱི་རེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏྟཱ ད་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཀཱ་ལོ, ཝཱི་ས་ཏི པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཡོ་གེ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ པ་རི་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པ་རི་ས་ཉྙཱུ. བྷི་ཀྑུ་པ་རི་སཱ་དི་ཀཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ, ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ་དི་ཀཾ མ་ནུ་སྶ་པ་རི་སཾ་ཡེ་ཝ པུ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཾ ཝ་ད་ནྟི ཨ་པ་རེ. ནི་དྡེ་སེ པ་ན་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ་དི་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་པ་རི་ས་གྒ་ཧ་ཎཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཨི་མཾ མེ སེ་ཝ་ནྟ་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ, ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙོ ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦོ’’ཏི སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི པུ་གྒ་ལ་པ་རོ་པ་ར་ཉྙཱུ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ པ་རོ་པ་རཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་ཧཱི་ན་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ནི་དྡེ་སེ་པི་སྶ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལེ ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་མེ་ཝ ས་མ་ཎ་ཀ་ཐཱ་ཀ་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
དྷ་མྨ་ཉྙཱུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༦. པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩-༧༠. པ་ཉྩ་མེ པ་ཏི་ཏ་པ་ལཱ་སོཏི པ་ཏི་ཏ་པ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ པ་ཋ་མཾ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་ཏཾ, དུ་ཏི་ཡཾ པ་ནྣ་པ་ལཱ་ས་ཏ་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཛཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཁཱ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ ཙ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཱ. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༩༤) ཨི་མ་མེ་ཝ པཱ་ལི༹ཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟེ་ན པ་ཋ་མཾ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་ཏཾ, དུ་ཏི་ཡཾ པ་ནྣ་པ་ལཱ་ས་ཏ་ཉྩ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཁཱ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏ་ཏཱ ཙ ད་སྶི་ཏཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀེ པུ་པྥ་མཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཏེ ཏ་སྶ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ, པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ནྟི ‘པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ དཱ་ནི པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ, ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ, ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ པ་ནྣ་པ་ལཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ, ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ, པ་ནྣ་པ་ལཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཛཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཁཱ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀུ་ཊུ་མ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀོ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ནྟི ‘ཀོ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ དཱ་ནི པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ, ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལློ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི.
ལཱི་ན་ཏྠ་པྤ་ཀཱ་སི་ནི་ཡ་མྤི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༢.༢༩༤) ཨེ་ཏྠ ཨེ་ཝ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ – པ་ནྣ་པ་ལཱ་སོཏི པ་ཏི་ཏ་པ་ཏྟོ. ཁཱ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ཛཱ་ཏ་ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀུ་ལོ༹. ཡེ ཧི ནཱི་ལ་པ་ཏྟ་ཀཱ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཁུ་དྡ་ཀཱ མ་ཀུ་ལཱ༹, ཏེ ‘‘ཁཱ་ར་ཀཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཛཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ ཁུ་དྡ་ཀ་མ་ཀུ་ལེ༹་ཧི ཛཱ་ཏ་ཛཱ་ལ་ཀོ ས་བྦ་སོ ཛཱ་ལོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཛཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཛཱ་ལོ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ’’ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི. པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀི་ར ཁཱ་ར་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་ཀཱ་ལེ ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་མེ་ཝ པ་ལླ་ཝི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཏེ ཙ་སྶ པ་ལླ་ཝཱ པ་བྷ་སྶ་ར་པ་ཝཱ་ལ༹་ཝ་ཎྞ་ས་མུ་ཛྫ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན སོ ས་བྦ་སོ ས་མུ་ཛྫ་ལ་ནྟོ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཀུ་ཊུ་མ་ལ་ཛཱ་ཏོཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་མ་ཧཱ་མ་ཀུ་ལོ༹. ཀོ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོཏི ས་ཉྫཱ་ཏ་སཱུ་ཙི་བྷེ་དོ ས་མྤ་ཏི་ཝི་ཀ་ས་མཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠོ. ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལློཏི ས་བྦ་སོ ཕུ་ལླི་ཏ་ཝི་ཀ་སི་ཏོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ནུ་ཀྐ་མོ དཱི་གྷ་བྷཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ལ༹་ཉྫ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ད་སྶི་ཏོ, ན ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་བྦོ.
ཀ་ནྟ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏོཏི དེ་ཝཱ་ནཾ པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཱ པུ་པྥཱ་ནཾ ཚི་ནྡ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏོ. ཀ་ནྟ་ཏཱིཏི ཚི་ནྡ་ཏི. ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཀ་ཝཱ་ཏོཏི ཚི་ནྣཱ་ནཾ ཚི་ནྣཱ་ནཾ པུ་པྥཱ་ནཾ ས་མྤ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཀ་ཝཱ་ཏོ. ཙི་ན་ནྟོཏི ནཱ་ནཱ་ཝི་དྷ་བྷ་ཏྟི་ས་ནྣི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ནི་ཙི་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་དེ་ཝ་ཏཱ་ནནྟི ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་ཉྙཱ་ཏ་དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ. རེ་ཎུ་ཝ་ཊྚཱིཏི རེ་ཎུ་ས་ངྒྷཱ་ཏོ. ཀ་ཎྞི་ཀཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩཱཏི སུ་དྷ་མྨཱ་ཡ ཀཱུ་ཊཾ ཨཱ་ཧ་ནྟྭཱ.
ཨ་ནུ་ཕ་ར་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་སྶ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ཨ་ནུ་ཕ་ར་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. པ་བྦ་ཛྫཱ་ནི་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་མྤི ད་སྶི་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ནྣི་སྶི་ཏནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨི་མི་ནཱ་ཝ ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་ཏོ པ་རི་ཙྪེ་དོ ཧེ་ཊྛཱ སཱི་ལ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཏོ ཙ པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཏཾ ‘‘ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ནི་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཚ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. བྷཱ་ཝ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡. ས་ཏྟ་མེ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་སཱ་དྷི་ཀཱ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠེཏི ‘‘ཨ་པི ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ སི་ཡཱ’’ཏི ཝི་ཀ་པྤ་ན་ཏྠོ ས་མྦྷཱ་ཝ་ན་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ལོ་ཀེ སི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ས་ངྑཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཨ་པ་རཱ་ཡ ས་ངྑཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཝ་ཙ་ནཾ ལོ་ཀེ སི་ལི་ཊྛ་ཝ་ཙ་ནཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཨུ་ད་ཀ་ཕུ་སི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ས་མྨཱ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཱ་ནཱིཏི པཱ་དཱ་དཱི་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ནེ་སཾ ཀི་ཉྩི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟི་ཡཱ བ་ཧི་ཝཱ་ཏཱ་དི་པ་རི་སྶ་ཡ་པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏྠཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨུ་པ་རི ས་ཡི་ཏཱ་ནི. ཨུ་པ་རི་ཨ་ཏྠོ ཧེ་ཏྠ ཨ་དྷི-ས་དྡོ. ཨུ་ཏུཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟི་ཡཱཏི ཏེ་སཾ ཨ་ལླ་སི་ནེ་ཧ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡུ་སྨཱ་ཝ་སེ་ན ཨུ་ཏུཾ ག་ཎྷཱ་པེ་ནྟི་ཡཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་སྨཱི་ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ས་མྨཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནཱིཏི ས་མྨ་དེ་ཝ ས་བྦ་སོ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ཝཱ་ས་ནཱ་ཡ ཝཱ་སི་ཏཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ག་ནྡྷཾ གཱ་ཧཱ་པི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་མྨཱ་པ་རི་སེ་ད་ནཾ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ག་ནྡྷ་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ ས་མྨཱ་ཨ་དྷི་ས་ཡ་ན་ས་མྨཱ་པ་རི་སེ་ད་ན་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་པྥཱ་དི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་མྨཱ་ཨ་དྷི་ས་ཡ་ནེ་ནེ་ཝ ཧི ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ན ཧི ས་མྨཱ་ཨ་དྷི་ས་ཡ་ན་ཏོ ཝི་སུཾ ས་མྨཱ་པ་རི་སེ་ད་ན་སྶ ས་མྨཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝ་ན་སྶ ཙ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྠི. ཏེ་ན པ་ན ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱཏི ས་མྨཱ་ཨ་དྷི་ས་ཡ་ནཱ་དི་ཏི་ཝི་དྷ་ཀི་རི་ཡཱ་ཀ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཀཱ་ར་ཎ་སྶ པ་ན ས་མྤཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ བྷ་བྦཱ་ཝ ཏེ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་ཛྫི་ཏུ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀ་སྨཱ བྷ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ ཧི ཡ་སྨཱ ཏཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་ཡ་མྤཱིཏི ཨ་ཎྜཱ་ནི. པ་རི་ཎཱ་མནྟི པ་རི་པཱ་ཀཾ བ་ཧི་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཡོ་གྱ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཀ་པཱ་ལ་སྶ ཏ་ནུ་ཏཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་ཐཱ ཀ་པཱ་ལ་སྶ ཏ་ནུ་ཏཱ་ཡ ན་ཁ་སི་ཁཱ་མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ར་ཏཱ་ཡ ཙ ཨ་ལླ་སི་ནེ་ཧ་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ཀཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་སྨཱཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ པ་ཉྙཱ་ཡ་མཱ་ན་ཏོ ས་ཡ་ཉྩ པ་རི་པཱ་ཀ་ག་ཏ་ཏྟཱ.
ཨོ་པ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ནནྟི ཨོ་པ་མྨ་ཏྠ་སྶ ཨུ་པ་མེ་ཡྻེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ པ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ. ཏནྟི ཨོ་པ་མྨ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ནཾ. ཨེ་ཝནྟི ཨི་དཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན. ཨ་ཏྠེ་ནཱཏི ཨུ་པ་མེ་ཡྻ་ཏྠེ་ན སཾ་ས་ནྡེ་ཏྭཱ ས་ཧ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ. ས་མྤཱ་ད་ནེ་ན ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་སྶ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཉཱ་ཎ་སྶ ཧི ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐ་ཏོ ཙ ཏི་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ, ས་མཱ་དྷི་ཝ་སེ་ན ཁ་ར་བྷཱ་ཝོ, ས་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན ཝི་པྤ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝོ. པ་རི་ཎཱ་མ་ཀཱ་ལོཏི བ་ལ་ཝ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལོ. ཝ་ཌྜྷི་ཀཱ་ལོཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀཱ་ལོ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ ཧི ཝི་པ་སྶ་ནཱ ག་ཧི་ཏ་ག་བྦྷཱ ནཱ་མ ཏ་དཱ མ་གྒ་ག་བྦྷ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཛྫཱ་ཏི་ཀནྟི ཏ་སྶ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. ས་ཏྠཱ་པི ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་ཧ་ར་ཏི, དེ་ས་ནཱ་པི ཝི་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ན་ག་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་ཧ་ར་ཏི, ཡ་ཐཱ་ཋཱ་ནེ ཋཱ་ཏུཾ ན དེ་ཏི.
ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏནྟི ཨོ་ལ་མྦ་ཀ་སུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏཾ. ‘‘པ་ལ’’ནྟི ཧི ཏ་སྶ སུ་ཏྟ་སྶ ནཱ་མཾ. ཙཱ་རེ་ཏྭཱ དཱ་རུ་ནོ ཧེ་ཊྛཱ དོ་ས་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ. ག་ཎྜཾ ཧ་ར་ཏཱི་ཏི པ་ལ་ག་ཎྜོཏི ཨེ་ཏེ་ན ‘‘པ་ལེ་ན ག་ཎྜ་ཧཱ་རོ པ་ལ་ག་ཎྜོ་ཏི པ་ཙྪི་མ་པ་དེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ན ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ད་སྶེ་ཏི. ག་ཧ་ཎ་ཊྛཱ་ནེཏི ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཊྛཱ་ནེ. ས་མྨ་དེ་ཝ ཁི་པཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཱི་ཏི ས་ངྑེ་པོ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཝ ས་ངྑེ་པོ པ་བྦ་ཛྫཱ་ས་ངྑེ་པོ. ཏེ་ན ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་སྶེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡོ ཨི་དྷ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་སཾ་སོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ.
ཧེ་མ་ནྟི་ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན, བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཧེ་མ་ནྟི་ཀེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟཱིཏི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཕ་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱུ་ཏི་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ ཝི་ཡ སཱ་ས་ནཾ ཨ་གཱ་དྷ་ག་མྦྷཱི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ནཱ་ཝཱ ཝི་ཡ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ མ་ཧོ་གྷུ་ཏྟ་ར་ཏོ. པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནཾ ཝི་ཡཱཏི པ་རི་ཏོ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཡཱ་ཡ་ནཾ ཝི་ཡ. ཁ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནནྟི ཁཱ་ད་ནྟེ་ན ཝི་ཡ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཁེ་པི་ཡ་མཱ་ན་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནཾ. ཏ་ནུ་བྷཱ་ཝོཏི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝོ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ་ཧཱིཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་མུ་ཊྛི་ཏེ་ཧི པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫེ་ཧི. ཨོ་ཀྑཱ་ཡ་མཱ་ནེཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱི་ཐི་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཨོ་ཀྑཱ་ཡ་མཱ་ནེ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨོ་ཀྑཱ་ཡ་མཱ་ནེ. ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ པ་ཀྑཱ་ཡ་མཱ་ནེ. དུ་བྦ་ལ་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ ‘‘ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི, པཱུ་ཏི་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ.
བྷཱ་ཝ་ནཱ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨-༩. ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༢-༧༣. ཨ་ཊྛ་མེ པ་སྶ་ཐ ནཱུཏི ཨ་པི པ་སྶ་ཐ. མ་ཧ་ནྟནྟི ཝི་པུ་ལཾ. ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷནྟི ཨ་གྒི་ས་མཱུ་ཧཾ. ཨཱ་དི་ཏྟནྟི པ་དི་ཏྟཾ. ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ པ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ཨ་ཙྩི་ཝི་པྥུ་ལི་ངྒཱ་ནི མུ་ཉྩ་ནྟཾ. ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏནྟི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨུ་ཊྛི་ཏཱ་ཧི ཛཱ་ལཱ་ཧི ཨེ་ཀ་པྤ་བྷཱ་ས་མུ་ད་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐཱཏི ཏཾ ཨི་དཱ་ནི མ་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཏྠཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐཱ་ཏི ཨ་ནུ་མ་ཏི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཡ་དེ་ཏྠ ས་ཏྠཱ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ལི་ངྒ་ནཾ ཀ་ཉྙཱ་ལི་ངྒ་ན་ཉྩ ཨཱ་ནེ་སི, ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
དུ་སྶཱི་ལ་སྶཱཏི ནི་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶ. པཱ་པ་དྷ་མྨ་སྶཱཏི དུ་སྶཱི་ལ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ ཧཱི་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ལཱ་མ་ཀ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ. ཨ་སུ་ཙི་ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་ར་སྶཱཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་སུ་ཙི ཧུ་ཏྭཱ ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་སྶ. དུ་སྶཱི་ལོ ཧི ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཨ་སཱ་རུ་པྤཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨི་དཾ ཨ་སུ་ཀེ་ན ཀ་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི པ་རེ་སཾ ཨཱ་ས་ངྐཱ ཧོ་ཏི. ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན མ་ནྟ་ཡ་ནྟེ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ‘‘ཀ་ཙྩི ནུ ཁོ ཨི་མེ མ་ཡཱ ཀ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ མ་ནྟེ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ་ཡེ་ཝ ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ. པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶཱཏི ལ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ. ཨ་སྶ་མ་ཎ་སྶཱཏི ན ས་མ་ཎ་སྶ. ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ས་མ་ཎོ’’ཏི མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙ་སྶ. ཨ་སེ་ཊྛ་ཙཱ་རི་ཏཱ་ཡ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་སྶ. ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དཱི་སུ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙ་སྶ. པཱུ་ཏི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནྟོ ཨ་ནུ་པ་ཝི་ཊྛ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི་ཀ་སྶ. ཚ་དྭཱ་རེ་ཧི རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་ནུ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ཏི་ནྟ་ཏྟཱ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶ. ས་ཉྫཱ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཀ་ཙ་ཝ་ར་ཏྟཱ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ཚ་ཌྜེ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཙ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏ་སྶ.
ཝཱ་ལ་ར་ཛྫུ་ཡཱཏི ཝཱ་ལེ་ཧི ཀ་ཏ་ར་ཛྫུ་ཡཱ. སཱ ཧི ཁ་ར་ཏ་རཱ ཧོ་ཏི. གྷཾ་སེ་ཡྻཱཏི མ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན གྷཾ་སེ་ཡྻ. ཏེ་ལ་དྷོ་ཏཱ་ཡཱཏི ཏེ་ལེ་ན ནི་སི་ཏཱ་ཡ. པ་ཙྩོ་ར་སྨིནྟི པ་ཏི་ཨུ་ར་སྨིཾ, ཨ་བྷི་མུ་ཁེ ཨུ་ར་མ་ཛ྄ཛྷེ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཡོ་ས་ངྐུ་ནཱཏི ས་ཎྜཱ་སེ་ན. ཕེ་ཎུ་དྡེ་ཧ་ཀནྟི ཕེ་ཎཾ ཨུ་དྡེ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་དྡེ་ཧེ་ཏྭཱ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཕེ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པ་ཏོ པཱ་ལི༹་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ན་ཝ་མཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨ་ར་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༤. ད་ས་མེ པ་རི་ཏྟནྟི ཨི་ཏྟ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤཾ ཐོ་ཀ’’ནྟི. པ་བ་ནྡྷཱ་ནུ་པ་ཙྪེ་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཨི་དྷ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ར་སོ ཀི་ཙྩ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ར་ས་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ་པཱི’’ཏི. ཏ་ད་དྷཱི་ན་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ་པི ཧི ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, སོ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་རི་ཏྟཾ ཁ་ཎ་པ་རི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ་པི. པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཧི ཨ་ཏི་པ་རི་ཏྟོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཎོ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟོ་ཡེ་ཝ. ཡ་ཐཱ ནཱ་མ ར་ཐ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་མྤི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ནེ་མི་པྤ་དེ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་མྤི ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཙི་ཏྟེ ནི་རུ་དྡྷ་མ་ཏྟེ ས་ཏྟོ ནི་རུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ཛཱི་ཝི་ཏྠ ན ཛཱི་ཝ་ཏི ན ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏི. ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ན ཛཱི་ཝི་ཏྠ ན ཛཱི་ཝ་ཏི ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎེ ན ཛཱི་ཝི་ཏྠ ཛཱི་ཝ་ཏི ན ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏི.
‘‘ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ ཙ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ ཙ ཀེ་ཝ་ལཱ;
ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་ཡུ་ཏྟཱ, ལ་ཧུ་སོ ཝ་ཏྟ་ཏེ ཁ་ཎོ.
‘‘ཡེ ནི་རུ་དྡྷཱ མ་ར་ནྟ་སྶ, ཏི་ཊྛ་མཱ་ན་སྶ ཝཱ ཨི་དྷ;
ས་བྦེ་པི ས་དི་སཱ ཁ་ནྡྷཱ, ག་ཏཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ.
‘‘ཨ་ནི་བྦ་ཏྟེ་ན ན ཛཱ་ཏོ, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་ན ཛཱི་ཝ་ཏི;
ཙི་ཏྟ་བྷ་ངྒཱ མ་ཏོ ལོ་ཀོ, པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ར་མ་ཏྠི་ཡཱ’’ཏི. (མ་ཧཱ་ནི. ༡༠);
ལ་ཧུ་སནྟི ལ་ཧུ་ཀཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལ་ཧུཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ལ་ཧུ་ས’’ནྟི. པ་རི་ཏྟཾ ལ་ཧུ་སནྟི ཨུ་བྷ་ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཀ་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡ་ཉྷི ཨ་པྤ་ཀཾ, ཏཾ པ་རི་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ ལ་ཧུ་ཀ་ཉྩ ཧོ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན ཨཱ་ཡུ་ནོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ར་སྶ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. མ་ནྟཱ་ཡནྟི ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཨེ་ཏཾ བྷུ་མྨ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘མ་ནྟཱ་ཡ བོ་དྡྷ་བྦཾ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. མ་ནྟཱ་ཡནྟི ཝཱ མ་ནྟེ་ཡྻ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, མ་ནྟེ་ཏ་བྦཾ མ་ནྟཱ་ཡ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦནྟི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ པ་རི་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ་དི་བྷཱ་ཝོ. ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ས་བྦ་པ་ལི་བོ་དྷེ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཙ་རི་ཏ་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཡ་སྨཱ ཨི་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ, ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཏོ ཨུ་པ་རི ཨ་པྤཾ ཨ་ཉྙཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཝཱི་སཾ ཝཱ ཏིཾ་སཾ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཾ ཝཱ པ་ཎྞཱ་སཾ ཝཱ ས་ཊྛི ཝཱ ཝ་སྶཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝཾ་དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ པ་ན ཨ་ཏི་དུ་ལླ་བྷོ. ‘‘ཨ་སུ་ཀོ ཧི ཨེ་ཝཾ ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ད་ཊྛ་བྦོ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཝི་སཱ་ཁཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཝཱི་ས་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, ཏ་ཐཱ པོ་ཀྑ་ར་སཱ་ཏི་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, བྲ་ཧྨཱ་ཡུ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, བཱ་ཝ་རི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་རོ, མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རོ་ཏི. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་རོ པ་ན ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཉྩེ་ཝ པ་ཎྞཱ་ས་ཉྩ ཝ་སྶཱ་ནི. བཱ་ཀུ་ལ་ཏྠེ་རོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཉྩེ་ཝ ས་ཊྛི ཙ ཝ་སྶཱ་ནི, ཨ་ཡཾ ས་བྦ་དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ, སོ་པི དྭེ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ན ཛཱི་ཝི.
ཨ་ར་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.