༨. པ་ཏི་ལཱི་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ

༣༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོཏི ཨེ་ཀ་པ་སྶེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི གཱ་ཧེ་ན ཝཱ ཏ་ཀྐེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི. ལཱ་བྷཱི ཧི ཛྷཱ་ན་ཙ་ཀྑུ་ནཱ པ་སྶི་ཏྭཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟེ་ན. ཨ་ན་ནྟ་ཝཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཝ་ཌྜྷི་ཏཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཀ་སི་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ‘‘ལོ་ཀོ’’ཏི གཱ་ཧེ་ན ཝཱ ཏ་ཀྐེ་ན ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི. ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རནྟི ཛཱི་ཝོ ས་རཱི་ར་ཉྩ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཝ་ཏྠཱུ་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་དི་ཊྛི. ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ནཱིཏི ས་ཀ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་སྶ་ཊྛཱ་ནི. ཝ་ནྟཱ་ནཱིཏི ཨི་དཾ པུ་ན ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ན་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཙ་ཏྟ་མྤི ཧི ཀེ་ཙི ག་ཎྷ་ནྟི, ན་ཡི་ད་མེ་ཝ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝ་ནྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཡཾ ཡེ་ན ཝ་ནྟཾ, ན སོ ཏཾ པུ་ན ཨཱ་དཱི་ཡ་ཏི. ཝ་ནྟ་མྤི ཀི་ཉྩི ས་ས་ནྟ་ཏི་ལ་གྒཾ སི་ཡཱ, ན་ཡི་ད་མེ་ཝ་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘མུ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཚི་ནྣ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི, ས་ནྟ་ཏི་ཏོ ཝི་ནི་མོ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ཚི་ནྣ་བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. མུ་ཏྟ་མྤི ཀི་ཉྩི མུ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝི་ཡ ཕ་ལཾ ཀུ་ཧི་ཉྩི ཏི་ཊྛ་ཏི, ན ཨེ་ཝ་མི་ད་ནྟི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཧཱི་ནཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཀི་ཉྩི དུ་ནྣི་སྶ་ཊྛཾ པུ་ན ཨཱ་དཱ་ཡ ས་མྨ་དེ་ཝ ནི་སྶ་ཊྛཾ ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་ཊྛཱ་ནི ཨཱ་དི་ནྣ་ས་དི་སཱ་ནི མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ་ནི པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ན པུ་ན ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི.

ཀཱ་མེ་ས་ནཱཏི ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨེ་ས་ནཱ, ཀཱ་མ་ས་ངྑཱ་ཏཱ ཝཱ ཨེ་ས་ནཱ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ? ཡོ ཀཱ་མེ་སུ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཀཱ་མ་ན་ནྡཱི ཀཱ་མ་པི་པཱ་སཱ ཀཱ་མ་མུ་ཙྪཱ ཀཱ་མ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མེ་ས་ནཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་མ་རཱ་གོ ‘‘ཀཱ་མེ་ས་ནཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་མེ་ས་ནཱ…པེ… ཨ་ནཱ་གཱ་མི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི. བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨེ་ས་ནཱ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ? ཡོ བྷ་ཝེ་སུ བྷ་ཝ་ཙྪ་ནྡོ…པེ… བྷ་ཝ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་ཝེ་ས་ནཱ’’ཏི, ཏ་སྨཱ བྷ་ཝེ་ས་ན་རཱ་གོ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་པ་ཏྠ་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘བྷ་ཝེ་ས་ནཱ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི.

བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨེ་ས་ནཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ. སཱ ཙ མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ, དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་ས་མྨ་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཙ ག་ཝེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན དྭི་པྤ་ཀཱ་རཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨེ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་ས་མྨ་ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨེ་ས་ནཱ་པི ཧི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ? ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ་ཏི ཝཱ, ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ, ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཝཱ, ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི ཝཱ, ཡཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དི་ཊྛི དི་ཊྛི་ག་ཏཾ དི་ཊྛི་ག་ཧ་ནཾ དི་ཊྛི་ཀ་ནྟཱ་རཾ དི་ཊྛི་ཝི་སཱུ་ཀཱ་ཡི་ཀཾ དི་ཊྛི་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏཾ དི་ཊྛི་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ གཱ་ཧོ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཧོ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ པ་རཱ་མཱ་སོ ཀུ་མྨ་གྒོ མི་ཙྪཱ་པ་ཐོ མི་ཙྪ་ཏྟཾ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་པ་རི་ཡེ་ས་གྒཱ་ཧོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༡༩).

ཏ་སྨཱ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀ་ས་མྨ་ཏ་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨེ་ས་ནཱ དི་ཊྛ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘དི་ཊྛི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཏཱི’’ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཙ རཱ་ག་དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ས་ནཱ་ཏི ད་སྶི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ རཱ་ག་དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ ཨེ་ས་ནཱ, ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ ཀ་མྨ་མྤི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –

‘‘ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ? ཀཱ་མ་རཱ་གོ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཀཱ་མེ་ས་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ? བྷ་ཝ་རཱ་གོ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྷ་ཝེ་ས་ནཱ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ? ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ དི་ཊྛི ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༩༡༩).

ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ནོཏི ‘‘སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (སཾ. ནི. ༤.༡༠༨; དྷ. ས. ༡༡༢༡; ཝི་བྷ. ༨༦༦; མ་ཧཱ་ནི. ༢༡) ཨཱ་ག་ཏོ ན་ཝ་ཝི་དྷ་མཱ་ནོ.

‘‘ཀཱ་མེ་ས་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ན བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ས་ཧཱཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ. ཝི་བྷ་ཏྟི་ལོ་པེ་ན ཧི ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ. ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ ཝཱ ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ‘‘བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཀཱ་མེ་ས་ནཱ བྷ་ཝེ་ས་ནཱ་ཏི ཏི་སྶོ ཨེ་ས་ནཱ’’ཏི. ཏཱ་སུ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་ཏི་ས་ཙྩ་པ་རཱ་མཱ་སོ, དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ས་མུ་སྶ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཙྩ་ནྟི པ་རཱ་མཱ་སོ ཨི་ཏི་ས་ཙྩ་པ་རཱ་མཱ་སོ. ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ་ནྟི དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ད་སྶེ་ཏི. དི་ཊྛི་ཡོ ཨེ་ཝ ས་བྦཱ་ན་ཏྠ་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ར་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛྫཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡.༣༡༠). ཏཱ ཨེ་ཝ ཙ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཝུ་དྡྷི་ཡཱ མཱ་ན་ལོ་བྷཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ས་མུ་སྶ་ཡ་ནེ་ན ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ས་མུ་སྶ་ཡ་ནེ་ན ཙ ས་མུ་སྶ་ཡཱ, ‘‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ ས་བྦཱ་ན་ཏྠ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཀི་ལེ་ས་དུ་ཀྑཱུ་པ་ཙ་ཡ་ཏོ ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ དི་ཊྛི་ཡོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏོ ཙ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.

ས་བྦ་རཱ་ག་ཝི་ར་ཏྟ་སྶཱཏི ས་བྦེ་ཧི ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་རཱ་གེ་ཧི ཝི་ར་ཏྟ་སྶ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ ནི་བྦཱ་ནེ ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟི་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ. ཨེ་ས་ནཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཊྛཱཏི ཀཱ་མེ་ས་ནཱ, བྷ་ཝེ་ས་ནཱ ས་བྦ་སོ ནི་སྶ་ཊྛཱ པ་ཧཱི་ནཱ. དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ ཙ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏི་ཏཱ. ཨེ་ཝ་མྤི ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.

པ་ཏི་ལཱི་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.