༩. ཨུ་ཛྫ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༩. ན་ཝ་མེ ཨ་ནུ་ཀུ་ལ་ཡ་ཉྙནྟི ཨ་ནུ་ཀུ་ལཾ ཀུ་ལཱ་ནུ་ཀྐ་མཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦ་དཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ…པེ… ཀུ་ལཱ་ནུ་ཀུ་ལ་ཝ་སེ་ན ཡ་ཛི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཝཾ་ས་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ པ་ཙྪཱ དུ་གྒ་ཏ་པུ་རི་སེ་ཧི པ་དཱ་ཏ་བྦ་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀུ་ལཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཨུ་དྡི་སྶ ནི་བ་དྡྷ་དཱ་ནཾ, ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ད་ལི་དྡཱ་ནི་པི ན ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ གྷ་རེ པ་ཉྩ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟ་ས་ཏཱ་ནི དཱི་ཡིཾ་སུ. ད་ནྟ་མ་ཡ་ས་ལཱ་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཏཾ ཀུ་ལཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན དཱ་ལི་དྡི་ཡེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ. ཨེ་ཀཱ ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ དཱ་རི་ཀཱ ཨེ་ཀ་ས་ལཱ་ཀ་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ དཱ་ཏུཾ ནཱ་ས་ཀྑི. སཱ་པི པ་ཙྪཱ སཱ་ཏ་ཝཱ་ཧ་ནཾ ར་ཊྛཾ ག་ནྟྭཱ ཁ་ལཾ སོ་དྷེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷ་དྷ་ཉྙེ་ན ཏཾ ས་ལཱ་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ཨེ་ཀོ ཐེ་རོ ར་ཉྙོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. རཱ་ཛཱ ཏཾ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. སཱ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པུ་ན པ་ཉྩ་པི ས་ལཱ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་སི.
ཨ་སྶ་མེ་དྷནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ པོ་རཱ་ཎ་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ ཀི་ར ས་སྶ་མེ་དྷཾ, པུ་རི་ས་མེ་དྷཾ, ས་མྨཱ་པཱ་སཾ, ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻ་ནྟི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ, ཡེ་ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ ལོ་ཀཾ ས་ངྒ་ཎྷིཾ་སུ. ཏ་ཏྠ ནི་པྥ་ནྣ་ས་སྶ་ཏོ ད་ས་མ་བྷཱ་ག་གྒ་ཧ་ཎཾ ས་སྶ་མེ་དྷཾ ནཱ་མ, ས་སྶ་ས་མྤཱ་ད་ནེ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ཧཱ་ཡོ་དྷཱ་ནཾ ཚ་མཱ་སི་ཀ་བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷཾ ནཱ་མ, པུ་རི་ས་ས་ངྒ་ཎྷ་ནེ མེ་དྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ད་ལི་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཧ་ཏྠེ ལེ་ཁཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནི ཝི་ནཱ ཝ་ཌྜྷི་ཡཱ ས་ཧ་སྶ་དྭི་ས་ཧ་སྶ་མ་ཏྟ་དྷ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ ས་མྨཱ་པཱ་སཾ ནཱ་མ. ཏ་ཉྷི ས་མྨཱ མ་ནུ་སྶེ པཱ་སེ་ཏི ཧ་ད་ཡེ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཋ་པེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ས་མྨཱ་པཱ་ས་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཏཱ་ཏ, མཱ་ཏུ་ལཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ས་ཎྷ་ཝཱ་ཙཱ་བྷ་ཎ་ནཾ ཝཱ་ཙཱ་པེ་ཡྻཾ ནཱ་མ, པེ་ཡྻ་ཝ་ཛྫཾ པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ར་ཊྛཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཧོ་ཏི ཕཱི་ཏ་ཉྩ པ་ཧཱུ་ཏ་ཨ་ནྣ་པཱ་ནཾ ཁེ་མཾ ནི་ར་བྦུ་དཾ, མ་ནུ་སྶཱ མུ་དཱ མོ་ད་ནཱ ཨུ་རེ པུ་ཏྟེ ན་ཙྩེ་ནྟཱ ཨ་པཱ་རུ་ཏ་གྷ་ར་དྭཱ་རཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨི་དཾ གྷ་ར་དྭཱ་རེ་སུ ཨ་གྒ་ལཱ༹་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནི་ར་གྒ་ལ༹ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ པོ་རཱ་ཎི་ཀཱ པ་ཝེ་ཎཱི. ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ པ་ན ཨོ་ཀྐཱ་ཀ་རཱ་ཛ་ཀཱ་ལེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨི་མ་ཉྩ ར་ཊྛ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ནྟཱ ཨུ་མྨཱུ་ལཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་སྶ་མེ་དྷཾ པུ་རི་ས་མེ་དྷ་ནྟི་ཨཱ་དི་ཀེ པ་ཉྩ ཡ་ཉྙེ ནཱ་མ ཨ་ཀཾ་སུ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་དྷ་མྨི་ཡ་སུ་ཏྟེ –
‘‘ཏེ་སཾ ཨཱ་སི ཝི་པ་ལླཱ་སོ, དི་སྭཱ་ན ཨ་ཎུ་ཏོ ཨ་ཎུཾ…པེ…;
ཏེ ཏ་ཏྠ མ་ནྟེ ག་ནྠེ་ཏྭཱ, ཨོ་ཀྐཱ་ཀཾ ཏ་དུ་པཱ་ག་མུ’’ནྟི. (སུ. ནི. ༣༠༡-༣༠༤);
ཨི་དཱ་ནི ཏེ་ཧི པ་རི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་སྶ་མེ་དྷ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ མེ་དྷ་ནྟཱིཏི ཝ་དྷེ་ནྟི. དྭཱི་ཧི པ་རི་ཡ་ཉྙེ་ཧཱིཏི མ་ཧཱ་ཡ་ཉྙ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་ཙྪཱ ཙ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏ་བྦེ་ཧི དྭཱི་ཧི པ་རི་ཝཱ་ར་ཡ་ཉྙེ་ཧི. ས་ཏྟ་ན་ཝུ་ཏི་པ་ཉྩ་པ་སུ་ས་ཏ་གྷཱ་ཏ་བྷིཾ་ས་ན་སྶཱཏི ས་ཏྟ་ན་ཝུ་ཏཱ་དྷི་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ པ་སུ་ས་ཏཱ་ནཾ མཱ་ར་ཎེ་ན བྷེ་ར་ཝ་སྶ པཱ་པ་བྷཱི་རུ་ཀཱ་ནཾ བྷ་ཡཱ་ཝ་ཧ་སྶ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝ་ད་ནྟི –
‘‘ཚ་ས་ཏཱ་ནི ནི་ཡུ་ཛྫ་ནྟི, པ་སཱུ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ ཧ་ནི;
ཨ་སྶ་མེ་དྷ་སྶ ཡ་ཉྙ་སྶ, ཨཱུ་ནཱ་ནི པ་སཱུ་ཧི ཏཱི་ཧཱི’’ཏི. (སཾ. ནི. ཊཱི. ༡.༡.༡༢༠);
ས་མྨནྟི ཡུ་ག་ཙྪི་དྡེ པ་ཀྑི་པི་ཏ་བྦ་ད་ཎྜ་ཀཾ. པཱ་ས་ནྟཱིཏི ཁི་པ་ནྟི. སཾ་ཧཱ་རི་མེ་ཧཱིཏི ས་ཀ་ཊེ་ཧི ཝ་ཧི་ཏ་བྦེ་ཧི. པུ་བྦེ ཀི་ར ཨེ་ཀོ རཱ་ཛཱ ས་མྨཱ་པཱ་སཾ ཡ་ཛ་ནྟོ ས་ར་སྶ་ཏི་ན་དི་ཏཱི་རེ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝི་ཝ་རེ དི་ནྣེ ནི་མུ་གྒོ་ཡེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ནྡྷ་བཱ་ལ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ག་ཏཱ་ནུ་ག་ཏི་ག་ཏཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏ་སྶ ས་གྒ་ག་མ་ན་མ་གྒོ’’ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ས་མྨཱ་པཱ་ས་ཡ་ཉྙཾ པ་ཊྛ་པེ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནི་མུ་གྒོ་ཀཱ་ས་ཏོ པ་བྷུ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡཱུ་པོ ཨ་པྤ་ཀ་དི་ཝ་སོ ཡཱ་གོ, ས་ཡཱུ་པོ བ་ཧུ་དི་ཝ་སཾ ནེ་ཡྻོ ས་ཏྲ་ཡཱ་གོཏི. མ་ནྟ་པ་དཱ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ་ནཾ ས་པྤི་མ་དྷཱུ་ནཾ ཝཱ་ཛམི་ཏི ས་མ་ཉྙཱ. ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞ་གོ་མ་ཧིཾ་སཱ་དི ས་ཏྟ་ར་ས་ཀ་ད་ཀྑི་ཎ་སྶ. སཱ་ར་ག་བྦྷ་ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཱ་དཱི་སུ ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ ཨ་གྒ་ལ༹་ནྟི ནི་ར་གྒ་ལོ༹. ཏ་ཏྠ ཀི་ར ཡ་ཉྙེ ཨ་ཏྟ་ནོ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨ་ནི་གཱུ་ཧི་ཏྭཱ ནི་ཡྻཱ་ཏཱི་ཡ་ཏི.
མ་ཧཱ་ར་མྦྷཱཏི བ་ཧུ་པ་སུ་གྷཱ་ཏ་ཀ་མྨཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ཝི་ཝི་དྷཱ ཡ་ཏྠ ཧ་ཉྙ་རེ’’ཏི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ཏྟཱ ‘‘མ་ཧཱ་ཀི་ཙྩཱ མ་ཧཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ’’ཏི པ་ཋ་མོ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ. དུ་ཏི་ཡོ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤོ ‘‘མ་ཧཱ་ར་མྦྷཱ་ཏི པ་པ་ཉྩ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨཱ་ར་དྡྷོ. ནི་རཱ་ར་མྦྷཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ན་ནུ ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་མྤི ཕ་ལཾ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ནི་པྥ་ལ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན ཏེ ཧོ་ནྟི མ་ཧ་པྥ་ལཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏྠེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་ག་ཏཾ ཀུ་ལ་ནྟི ཨ་ནུ་ཀུ་ལཾ, ཀུ་ལཱ་ནུ་ག་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཡེ ནི་ཙྩ་བྷ་ཏྟཱ་དིཾ པུ་བྦ་པུ་རི་སེ་ཧི པ་ཊྛ་པི་ཏཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ནྟཱ མ་ནུ་སྶཱ ད་ད་ནྟི, ཏེ ཨ་ནུ་ཀུ་ལཾ ཡ་ཛ་ནྟི ནཱ་མ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཡེ ཨ་ཉྙེ ཨ་ནུ་ཀུ་ལཾ ཡ་ཛ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཨུ་ཛྫ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.