༨. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཝཾ་ས-ས་དྡོ ‘‘པི་ཊྛི་ཝཾ་སཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ དྭི་ནྣཾ གོ་པཱ་ན་སཱི་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏ་བྦ་ད་ཎྜ་ཀེ ཨཱ་ག་ཏོ.
‘‘ཝཾ་སོ ཝི་སཱ་ལོ ཙ ཡ་ཐཱ ཝི་ས་ཏྟོ,
པུ་ཏྟེ་སུ དཱ་རེ་སུ ཙ ཡཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ;
ཝཾ་ས་ཀྐ་ལཱི༹་རོ་ཝ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ,
ཨེ་ཀོ ཙ་རེ ཁ་གྒ་ཝི་སཱ་ཎ་ཀ་པྤོ’’ཏི. –
ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་ཊྛ་ཀེ. ‘‘བྷེ་རི་ས་དྡོ མུ་དི་ངྒ་ས་དྡོ ཝཾ་ས་ཏཱ་ལ་ས་དྡོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱུ་རི་ཡ་ཝི་སེ་སེ, ཝེ་ཎཱུ་ཏི་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘བྷི་ནྣེ་ན པི་ཊྛི་ཝཾ་སེ་ན མ་ཏོ ཧ་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧ་ཏྠི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པི་ཊྛི་ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་དེ་སེ. ‘‘ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ཋ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀུ་ལ་ནྭ་ཡེ. ‘‘ཝཾ་སཱ་ནུ་ར་ཀྑ་ཀོ པ་ཝེ་ཎཱི་པཱ་ལ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ གུ་ཎཱ་ནུ་པུ་བྦི་ཡཾ གུ་ཎཱ་ནཾ པ་བ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏ་གུ་ཎཱ་ནཾ པ་བ་ནྡྷེ ད་ཊྛ་བྦོ. ཏ་སྶ པ་ན ཝཾ་ས་སྶ ཀུ་ལ་ནྭ་ཡཾ གུ་ཎ་ནྭ་ཡ་ཉྩ ནི་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་ཐཱ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཝཾ་སོཏི ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལ་ཝཾ་སོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ས་མ་ཎ་ཝཾ་སོ པ་ན ས་མ་ཎ་ཏ་ནྟི ས་མ་ཎ་པ་ཝེ་ཎཱི. མཱུ་ལ་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནནྟི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཡ་ཐཱ སཱ་ར་ག་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ གོ་ར་སཱ་དཱི་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ, དུ་ཏི་ཡེ་ན པ་ན ཨཱ་དི-ས་དེ་ན ཀཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྠ་ས་པྤི་མ་ཎྜཱ་དཱི་ནཾ.
ཨ་རི་ཡ-ས་དྡོ ཨ་མི་ལ་ཀྑེ་སུ་པི མ་ནུ་སྶེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཡེ་སཾ ནི་ཝ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི (དཱི. ནི. ༢.༡༥༢; ཨུ་དཱ. ༧༦). ལོ་ཀི་ཡ་སཱ་དྷུ་ཛ་ནེ་སུ་པི ‘‘ཡེ ཧི ཝོ ཨ་རི་ཡཱ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ཨ་ཧཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༣༥). ཨི་དྷ པ་ན ཡེ ‘‘ཨཱ་ར་ཀཱ ཀི་ལེ་སེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ལ་དྡྷ་ནི་བྦ་ཙ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ, ཏེ ཨེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀེ པ་ན ཏེ ཨ་རི་ཡཱ’’ཏི པུ་ཙྪཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་རི་ཡཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡེ མ་ཧཱ་པ་ཎི་དྷཱ་ན་ཀ་པྤ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝཱ་ཡཾ ཀ་པྤོ, ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ. ཏེ ཏཱ་ཝ ས་རཱུ་པ་ཏོ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཏ་ད་ཉྙེ་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷེ བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀེ ཙ ས་ངྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ཨ་རི་ཡེ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ཝ སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི, ཏཱ་ཝ ས་ཏྠཱ དྷ་ར་ཏི ཨེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཏི ཨི་མ་མེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ. ཡེ ཙེ་ཏ་ར་ཧི བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀཱ, ཏེ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཏེ ཏེ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཙེ, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་གྒ་ཧ་ཎཾ ན ཀ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ.
ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘དྷ་མྨཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་སྶཱ་མི, ཡ་དི་དཾ ཚ ཚ་ཀྐཱ་ནཱི’’ཏི ཚ་ཚ་ཀྐ་དེ་ས་ནཱ་ཡ (མ. ནི. ༣.༤༢༠) ཨ་ཊྛ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི. ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ ཨ་གྒ་ཉྙཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱ ཝཾ་ས་ཉྙཱ པོ་རཱ་ཎཱ, ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞཱ ཨ་སཾ་ཀི་ཎྞ་པུ་བྦཱ ན སཾ་ཀཱི་ཡ་ནྟི ན སཾ་ཀཱི་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’’ཏི ཡེ་ཧི ན་ཝ་ཧི པ་དེ་ཧི ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷཱ་སི, ཏཱ་ནི ཏཱ་ཝ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཐོ་མ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་ནྟོ ‘‘ཏེ ཁོ པ་ནེ་ཏེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨ་གྒཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ ས་བྦ་ཝཾ་སེ་ཧི སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏོ ཙ.
ར་ཏྟ་ཉྙཱ ཙི་ར་ར་ཏྟཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ཧི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི ཏེ་ཧི ཙ ཏ་ཐཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏ་ཏྟཱ. ཝཾ་སཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱཏི བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝཾ་སཱ་ཏི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. པོ་རཱ་ཎཱཏི པུ་རཱ་ཏ་ནཱ. ན ཨ་དྷུ་ན་པྤ་ཏྟི་ཀཱཏི ན ཨ་དྷུ་ནཱ་ཏ་ནཱ. ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞཱཏི ན ཁི་ཏྟཱ ན ཚ་ཌྜི་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་པ་ནཱི་ཏཱ’’ཏི. ན ཨ་པ་ནཱི་ཏ་པུ་བྦཱཏི ན ཚ་ཌྜི་ཏ་པུ་བྦཱ, ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི སི་ཀྑཱ་ནཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཎཱུ་པཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་པུ་བྦཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཨི་དཱ་ནི་པི ན ཨ་པ་ནཱི་ཡ་ནྟི, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི ན ཨ་པ་ནཱི་ཡི་སྶ་ནྟི་ཡེ་ཝ. དྷ་མྨ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ནེ་ན ཝི་ཉྙཱུ. ས་མི་ཏ་པཱ་པཱ ས་མ་ཎཱ ཙེ་ཝ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཙ. ཏེ་ཧི ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ན པ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦཱ, ཏེ ཨ་ནི་ནྡི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཱ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི.
ས་ནྟུ་ཊྛོཏི ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ས་ནྟོ་ས་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་ས་ཝ་སེ་ན ས་ནྟུ་ཊྛོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན་པི ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟུ་ཊྛ་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རེ་ནཱཏི ཨི་ཏ་རེ་ན ཨི་ཏ་རེ་ན. ཨི་ཏ་ར་ས་དྡོ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཙ་ནོ དྭི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ ཡཾ-ཀི་ཉྩི་ས་དྡེ་ཧི ས་མཱ་ན་ཏྠོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཡེ་ན ཀེ་ན་ཙཱི’’ཏི. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ནི་ཡ་མ་ཝཱ་ཙི་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཡ་ཐཱ ཐཱུ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་ཙ་ནོ, ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི. ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡ་པ་ཀྑ་སྶེ་ཝ ཨི་དྷ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཁོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ན་ནུ ཙ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་ད་ཡོ་པི ཐཱུ་ལཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཏ་ཐཱ་པི ཨ་ཏྠི ཝི་སེ་སོ. ཡོ ཧི ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷེ་སུ ཐཱུ་ལཱ་དཱི་སུ ས་ནྟོ་སོ, སོ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སོ་ཝ, ན ཨི་ཏ་རོ. ན ཧི སོ པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ ཨི་ཙྪི་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ཡ་བ་ལ་སཱ་རུ་པྤ་བྷཱ་ཝ་ས་ནྣི་སྶ་ཡོ་པི. ཐཱུ་ལ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ ཏ་ཡོ་པི ཙཱི་ཝ་རེ ལ་བྦྷ་ནྟི, མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ, པ་ཙྪི་མོ པ་ན ཙཱི་ཝ་རེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཙ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་མེ ཏ་ཡོ ས་ནྟོ་སེཏི ཨི་དཾ ས་བྦ་ས་ངྒཱ་ཧི་ཀ་ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ ཧི པ་ར་ཏོ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཨེ་ཝ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རེ ཝཱི་ས་ཏི, པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ པ་ནྣ་ར་ས, སེ་ནཱ་ས་ནེ པ་ནྣ་ར་སཱ་ཏི ས་མ་པ་ཉྙཱ་ས ས་ནྟོ་སཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨི་མེ་སུ ཨེ་ཝ ཏཱི་སུ ས་ནྟོ་སེ་སུ ས་ངྒ་ཧཾ ས་མོ་ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི.
ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཨི་དཾ ནཱ་མ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀ་པྤི་ཡ’’ནྟི ཛཱ་ཏི་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ. ཙཱི་ཝ་ར་ཁེ་ཏྟནྟི ཙཱི་ཝ་ར་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཀྑེ་ཏྟཾ. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལནྟི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ཙཱི་ཝ་རཾ, པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སོཏི ཙཱི་ཝ་རེ ལ་བྦྷ་མཱ་ནོ ས་བྦོ ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ཙཱི་ཝ་ར་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཡཱ་ནི གོ་པེ་ནྟོ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སེ་ན ས་མྨ་དེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཁོ་མ་ཀ་པྤཱ་སི་ཀ་ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་མྦ་ལ་སཱ་ཎ་བྷ་ངྒཱ་ནི ཁོ་མཱ་དཱི་ནི. ཏ་ཏྠ ཁོ་མཾ ནཱ་མ ཁོ་མ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏཾ ཁོ་མ་པ་ཊྚ་ཙཱི་ཝ་རཾ. ཏ་ཐཱ སེ་སཱ་ནི་པི. སཱ་ཎནྟི སཱ་ཎ་ཝཱ་ཀ་སུ་ཏྟེ་ཧི ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. བྷ་ངྒནྟི པ་ན ཁོ་མ་སུ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ས་བྦཱ་ནི, ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ནི ཝཱ མི་སྶེ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. བྷ་ངྒ་མྤི ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་མེ་ཝཱ་ཏི ཀེ་ཙི. ཚཱཏི ག་ཎ་ན་པ་རི་ཙྪེ་དོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཏོ ཨ་ཉྙཱ ཝ་ཏྠ་ཛཱ་ཏི ན་ཏྠཱི་ཏི? ནོ ན་ཏྠི. སཱ པ་ན ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘དུ་ཀཱུ་ལཱ་དཱི་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན པ་ཏྟུ་ཎྞཾ, སོ་མཱ་ར་པ་ཊྚཾ, ཙཱི་ན་པ་ཊྚཾ, ཨི་དྡྷི་ཛཾ, དེ་ཝ་དི་ནྣ་ནྟི ཏེ་སཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཏ་ཏྠ དུ་ཀཱུ་ལཾ སཱ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཝཱ་ཀ་མ་ཡ་ཏྟཱ. པ་ཏྟུ་ཎྞ་དེ་སེ ས་ཉྫཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཾ པ་ཏྟུ་ཎྞཾ. ‘‘ཀོ་སེ་ཡྻ་ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཧི ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་ཀོ་སེ ཝུ་ཏྟཾ. སོ་མཱ་ར་དེ་སེ ཙཱི་ན་དེ་སེ ཙ ཛཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱ་ནི སོ་མཱ་ར་ཙཱི་ན་པ་ཊྚཱ་ནི. པ་ཏྟུ་ཎྞཱ་དཱི་ནི ཏཱི་ཎི ཀོ་སེ་ཡྻ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མཱ་ནི པཱ་ཎ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་སུ་ཏྟ་མ་ཡ་ཏྟཱ. ཨི་དྡྷི་ཛཾ ཨེ་ཧི་བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པུ་ཉྙི་དྡྷི་ཡཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཏཾ ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ. དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི དི་ནྣ་ཙཱི་ཝ་རཾ དེ་ཝ་དི་ནྣཾ, ཏཾ ཀ་པྤ་རུ་ཀྑེ ནི་བྦ་ཏྟཾ ཛཱ་ལི་ནི་ཡཱ དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་ཏྠེ་ར་སྶ དི་ནྣ་ཝ་ཏྠ་ས་དི་སཾ, ཏ་མྤི ཁོ་མཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ ཧོ་ཏི ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨི་མཱ་ནཱིཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨི་མཱ་ནི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ པ་རི་བྷོ་ག་ཡོ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀུ་ས་ཙཱི་ར’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ཏི་ཎེ་ཧི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཝཱ ཏཱ་དི་སེ་ཧི ཏི་ཎེ་ཧི ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཀུ་ས་ཙཱི་རཾ. ཨ་ཀྐ་ཝཱ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཝཱ་ཀ་ཙཱི་རཾ. ཙ་ཏུ་ཀྐོ་ཎེ་ཧི ཏི་ཀོ་ཎེ་ཧི ཝཱ ཕ་ལ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཕ་ལ་ཀ་ཙཱི་རཾ. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཀེ་སེ་ཧི ཀ་ཏ་ཀ་མྦ་ལཾ ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལཾ. ཙཱ་མ་རི་ཝཱ་ལ་ཨ་སྶ་ཝཱ་ལཱ་དཱི་ཧི ཀ་ཏཾ ཝཱ་ལ་ཀ་མྦ་ལཾ. མ་ཀ་ཙི་ཏ་ནྟཱུ་ཧི ཝཱ་ཡི་ཏོ པོ་ཏྠ་ཀོ. ཙ་མྨནྟི མི་ག་ཙ་མྨཱ་དི ཡཾ ཀི་ཉྩི ཙ་མྨཾ. ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑེ་ཧི ག་ནྠི་ཏྭཱ ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ ཨུ་ལཱུ་ཀ་པ་ཀྑཾ. བྷུ་ཛ་པ་ཏྟ་ཏ་ཙཱ་དི་མ་ཡཾ རུ་ཀྑ་དུ་སྶཾ. ཏི་རཱི་ཊ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཱ་ཧི ལ་ཏཱ་ཧི ལ་ཏཱ་ཝཱ་ཀེ་ཧི ཝཱ ཝཱ་ཡི་ཏཾ ལ་ཏཱ་དུ་སྶཾ. ཨེ་ར་ཀ་ཝཱ་ཀེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཨེ་ར་ཀ་དུ་སྶཾ. ཏ་ཐཱ ཀ་ད་ལི་དུ་སྶཾ. སུ་ཁུ་མེ་ཧི ཝེ་ལུ༹་ཝི་ལཱི་ཝེ་ཧི ཀ་ཏཾ ཝེ་ལུ༹་དུ་སྶཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝ་ཀྐ་ལཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཏི་ཏྠི་ཡ་དྡྷ་ཛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘སཱི་མཱ་ཡ དེ་ཏི, ཀ་ཏི་ཀཱ་ཡ དེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ་ཧཱ་ཝ. ༣༧༩) ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤ་ཏྟི་མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཀྑེ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ཉྷི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨ་ཊྛི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མཱ་ཏི་ཀཱ ཋ་པི་ཏཱ. མཱ་ཏི་ཀཱཏི ཧི མཱ་ཏ་རོ ཙཱི་ཝ་རུ་པྤ་ཏྟི་ཛ་ནི་ཀཱ་ཏི.
སོ་སཱ་ནི་ཀནྟི སུ་སཱ་ནེ པ་ཏི་ཏཾ. པཱ་པ་ཎི་ཀནྟི ཨཱ་པ་ཎ་དྭཱ་རེ པ་ཏི་ཏཾ. ར་ཐི་ཡནྟི པུ་ཉྙ་ཏྠི་ཀེ་ཧི ཝཱ་ཏ་པཱ་ན་ནྟ་རེ་ན ར་ཐི་ཀཱ་ཡ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཙོ་ལ༹་ཀཾ. ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊ་ཀནྟི ས་ངྐཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཙོ་ལ༹་ཀཾ. སི་ནཱ་ནནྟི ན་ཧཱ་ན་ཙོ་ལ༹་ཀཾ, ཡཾ བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ཛྫེ་ཧི ས་སཱི་སཾ ན་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀཱ་ལ་ཀ་ཎྞི་ཙོ་ལ༹་ནྟི ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟི. ཏི་ཏྠནྟི ཏི་ཏྠ་ཙོ་ལ༹ཾ, སི་ནཱ་ན་ཏི་ཏྠེ ཚ་ཌྜི་ཏ་པི་ལོ་ཏི་ཀཱ. ཨ་གྒི་ད་ཌྜྷནྟི ཨ་གྒི་ནཱ ད་ཌྜྷ་པྤ་དེ་སཾ. ཏ་ཉྷི མ་ནུ་སྶཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟི. གོ་ཁཱ་ཡི་ཏཱ་དཱི་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནེ་ཝ. ཏཱ་ནི་པི ཧི མ་ནུ་སྶཱ ཚ་ཌྜེ་ནྟི. དྷ་ཛཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱཏི ནཱ་ཝཾ ཨཱ་རོ་ཧ་ནྟེ་ཧི ཝཱ ཡུ་དྡྷཾ པ་ཝི་ས་ནྟེ་ཧི ཝཱ དྷ་ཛ་ཡ་ཊྛིཾ ཨུ་སྶཱ་པེ་ཏྭཱ, ཏ་ཏྠ བ་དྡྷཾ ཝཱ་ཏེ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ཧི ཚ་ཌྜི་ཏ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
སཱ་ད་ཀ་བྷི་ཀྑུ་ནཱཏི ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་སྶ སཱ་དི་ཡ་ན་བྷི་ཀྑུ་ནཱ. ཨེ་ཀ་མཱ་ས་མ་ཏྟནྟི ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་ས་ས་ཉྙི་ཏཾ ཨེ་ཀ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་ར་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྦ་སྶ་པི ཧི ཏ་ཎྷཱ་ནི་གྒ་ཧ་ཏྠཱ སཱ་ས་ནེ པ་ཊི་པ་ཏྟཱི་ཏི. པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཨ་དྡྷ་མཱ་སེ་ནེ་ཝ ཀ་རོ་ཏི ཨ་པ་ར་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ, ཨི་ཏ་ར་སྶ པ་ན པ་ར་པྤ་ཊི་བ་དྡྷ་ཏྟཱ མཱ་ས་མ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཾ. ཨི་དཾ མཱ་ས་ཌྜྷ་མཱ་ས་མ་ཏྟཾ…པེ… ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟ་སྶ པ་རི་མི་ཏ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ. མ་ཧཱ་ཐེ་རཾ ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཧཱ་ཡཾ ཨི་ཙྪ་ནྟོ་པི ག་རུ་གཱ་ར་ཝེ་ན ‘‘གཱ་མ་དྭཱ་རཾ, བྷ་ནྟེ, ག་མི་སྶཱ་མི’’ཨི་ཙྩེ་ཝཱ་ཧ. ཐེ་རོ་པི ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཉ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཧ་མྤཱ་ཝུ་སོ, ག་མི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨི་མ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཏ་ཀྐ་སྶ ཨ་ཝ་ས་རོ མཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་མཱ་ནོ གཱ་མཾ པཱ་ཝི་སི. ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་ལི་བུ་དྡྷོཏི ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ན པཱི་ལི༹་ཏོ. ཏ་དཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དུ་ཀྐ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་མུ་ཁེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཝེ་ག་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ…པེ… ཏཱི་ཎི ཕ་ལཱ་ནི པ་ཏྟོ.
ཀ་ཏྠ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱིཏི ཙི་ནྟ་ནཱ་པི ལཱ་བྷཱ་སཱ་པུ་བྦི་ཀཱ་ཏི ཏ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སུ་ནྡ་རཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, མ་ནཱ་པཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི་ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཙི་ནྟ་ནཱ་ཡ ཀཱ ནཱ་མ ཀ་ཐཱ, ཀ་ཐཾ པ་ན ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ག་མ་ན’’ནྟི. ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ པ་ཊི་ཙྩ ཀི་ཉྩི་པི ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་པེ་ས་ལོ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཱ་ཡ་པི པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཏི ‘‘པེ་ས་ལཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨཱ་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ནནྟི སུ་སཱ་ནཱ་དཱི་སུ པ་ཏི་ཏཾ ཝ་ཏྠཾ ‘‘ཨི་མེ བྷི་ཀྑཱུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་ནྟཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཀེ་ན་ཙི པུ་རི་སེ་ན ཏ་ཏོ ཨཱ་ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ ལ་དྡྷཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ་པཱིཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ས་ནྟོ་སཾ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ ལ་དྡྷཾ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ་པི. ཨ་ཏྟ་ནོ་པ་ཧོ་ན་ཀ་མ་ཏྟེ་ནེ་ཝཱཏི ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཱ་ནཾ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་པ་ཊྚ་དུ་པ་ཊྚཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཧོ་ན་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་རི པ་ཙྩཱ་སཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. གཱ་མེ བྷི་ཀྑཱ་ཡ ཨཱ་ཧི་ཎྜ་ནྟེ་ན ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ནཱ ཝི་ཡ དྭཱ་ར་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ར་ཎཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ནཾ ནཱ་མ ལོ་ལུ་པྤ་སྶ དཱུ་ར་ས་མུ་སྶཱ་རི་ཏ་ཏྟཱ.
ཡཱ་པེ་ཏུནྟི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ. དྷོ་ཝ་ནུ་པ་གེ་ནཱཏི དྷོ་ཝ་ན་ཡོ་གྒེ་ན. པ་ཎྞཱ་ནཱིཏི ཨ་མྦ་ཛ་མྦཱ་དི་པ་ཎྞཱ་ནི. ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱཏི ས་ནྟོ་སཾ ཨ་ཀོ་པེ་ཏྭཱ. པ་ཧོ་ན་ཀ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཀཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཏ་སྶ པ་ཧོ་ན་ཀ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ཐཱུ་ལ་སུ་ཁུ་མཱ་དིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀ་ར་ཎཾ. ཏི་མ་ཎྜ་ལ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝཱཏི ནི་ཝཱ་ས་ནཾ ཙེ ནཱ་བྷི་མ་ཎྜ་ལཾ, ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ, ཨི་ཏ་ར་ཉྩེ ག་ལ་ཝཱ་ཊ་མ་ཎྜ་ལཾ, ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལ་ནྟི ཏི་མ་ཎྜ་ལ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ཀ་ར་ཎཾ. ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏི་ཎྞཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟེ་ན ཝུ་ཏྟ་པ་རི་མཱ་ཎཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ ན ཝི་ཙཱ་རེ་ཏྭཱ.
ཀུ་སི་བ་ནྡྷ་ན་ཀཱ་ལེཏི མ་ཎྜ་ལཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ སི་བྦ་ན་ཀཱ་ལེ. ས་ཏྟ ཝཱ་རེཏི ས་ཏྟ སི་བྦ་ན་ཝཱ་རེ. ཀ་པྤ་བི་ནྡུ་ཨ་པ་དེ་སེ་ན ཀ་སྶ་ཙི ཝི་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཀ་པྤ་ས་ནྟོ་སོ.
སཱི་ཏ་པྤ་ཊི་གྷཱ་ཏ་ནཱ་དི ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཏོ སི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི མུ་ཁྱ་མེ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་པ་རི་བྷོ་གེ པ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་མ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཧི་རི་ཀོ་པཱི་ན་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠ’’ནྟི (མ. ནི. ༡.༢༣; ཨ. ནི. ༦.༥༨; མ་ཧཱ་ནི. ༢༠༦). ཝ་ཊྚ་ཏི, ན ཏཱ་ཝ་ཏཱ ས་ནྟོ་སོ ཀུ་པྤ་ཏི ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ལཱ་བྷ་ཏོ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ ཋ་ཏྭཱཏི སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་བྷཱ་ཝེ ཋ་ཏྭཱ. ཨི་ཏཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཋ་མ་སྶེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སྶ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ངྒ་ཏེ་ཙཱི་ཝ་རི་ཀ་ངྒཱ་ནཾ ཏེ་ས་ཉྩ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏི ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀཱ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཱ ཙཱ’’ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ.
ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཀྐོ་ཊི་ཀཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ཏྠོ་ཡེ་ཝ པ་ཀྑོ ཝ་ཎྞི་ཏ་ཐོ་མི་ཏོ་ཏི ཏ་ཐཱ དེ་ས་ནཱ ཀ་ཏཱ. ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ན ཀ་ཐེ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ ནཱ་ལ༹་ཀོ. ཨེ་ཀོ ན ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་པ་ན་ནྡོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ. ཨེ་ཀོ ནེ་ཝ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི, ན ས་ནྟོ་ས་སྶ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ ལཱ་ལུ༹་དཱ་ཡི. ཨེ་ཀོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི, ས་ནྟོ་ས་སྶ ཙ ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཐེ་ཏི སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཐེ་རོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ.
ཨ་ནེ་ས་ནནྟི ཨ་ཡུ་ཏྟཾ ཨེ་ས་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པ’’ནྟི, སཱ་ས་ནེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨ་ཡོ་གྒཾ. ཀོ་ཧ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ནྟོཏི ཙཱི་ཝ་རུ་པྤཱ་ད་ན་ནི་མི་ཏྟཾ པ་རེ་སཾ ཀུ་ཧ་ནཾ ཝི་མྷཱ་པ་ནཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཨུ་ཏྟ་ས་ཏཱིཏི ཏ་ཎྷཱ་ས་ནྟཱ་སེ་ན ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཏ་ས་ཏི. པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱིཏི པ་རི་ཏོ ཏ་སྶ་ཏི. ཡ་ཐཱ ས་བྦེ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙི་པྤ་ཡོ་གཱ ཏ་ད་ཏྠཱ ཨེ་ཝ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ཧི ཏ་ས་ཏི. ག་དྷི་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི གི་དྡྷོ, སོ ཙེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལ་ཀྑ་ཎོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ག་དྷི་ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ག་དྷི་ཏོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ག་ཏ་ལོ་བྷ་གི་དྡྷོ’’ཏི. མུ་ཙྪནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན མུ་ཡ྄ཧ་ནཾ. ཏ་སྶ ས་མུ་སྶ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་ནཱ་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་པ་ག་ཏོ. ཨ་ནོ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཏོ. ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོཏི ཏ་ཎྷ་ཙྪ་ད་ནེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དི་ཏོ. ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་སྶ་མཱ་ནོཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ དོ་སཾ པ་སྶ་ནྟོ. ག་དྷི་ཏ་པ་རི་བྷོ་ག་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ, ཨི་ད་མ་ཊྛི་ཀ་ཏཱ. ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ…པེ… ཛཱ་ན་ནྟོ’’ཏི.
ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནེ་ཝ ཨུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི ན ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཏོ ད་ཧ་ཏི. ཨ་ཧནྟི་ཨཱ་དི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནཾ. ན ཝ་མྦྷེ་ཏི ན ཧཱི་ལེ༹་ཏི ན ནི་ཧཱི་ན་ཏོ ད་ཧ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སེཏི ཏ་སྨིཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཝཱི་ས་ཏི་ཝི་དྷེ ཙཱི་ཝ་ར་ས་ནྟོ་སེ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་ར་ས་ནྟོ་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཙཱི་ཝ་ར་ཧེ་ཏུ ཨ་ནེ་ས་ནཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དི་པི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་ཏི ཏ་སྶ བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨ་ས་ཏི ཙ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཨ་ཏྟུ་ཀྐཾ་ས་ན་པ་ར་ཝ་མྦྷ་ནཱ་ནི པ་ན ག་ཧི་ཏཱ་ནི ན ཧོ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ ཝཱ’’ཏི ཝི་ཀ་པྤོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ད་ཀྑོཏི་ཨཱ་དི ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་ནྟོ་སཱ་དཱི ཨི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏཾ་ད་སྶ་ནཾ. ཏ་ཏྠ ད་ཀྑོཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་སཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ན་པ་ཉྙཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ན་ལ་སོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་གྒ་ཎྷ་ན་ཝཱི་རི་ཡཾ, ས་མྤ་ཛཱ་ནོཏི ཨི་མི་ནཱ པཱ་རི་ཧཱ་རི་ཡ་པ་ཉྙཾ, པ་ཊི་སྶ་ཏོཏི ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨ་ས་མྨོ་ས་ཝུ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏི.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོཏི པ་བྷེ་ད་ཏོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཀྑེ་ཏྟནྟི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་སོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོཏི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ས་ནྟོ་ས་པྤ་བྷེ་དོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ བྷེ་ས་ཛྫ་མྤི པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ག་ཏི་ཀ་མེ་ཝ. ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏོ ཧི ས་པྤི་ཨཱ་དཱི་ན་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ཀ་ཏཾ.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཀྑེ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ ཁེ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ཁེ་ཏྟཾ. ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏྠ, ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཙ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. ས་ངྒྷ་ཏོ ཝཱ ཧི བྷི་ཀྑུ་ནོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨུ་དྡི་སྶ་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཏ་ཏྠ ས་ཀ་ལ་སྶ ས་ངྒྷ་སྶ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ ས་ངྒྷ་བྷ་ཏྟཾ. ཀ་ཏི་པ་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཨུ་དྡེ་སེ་ན དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་དྡེ་ས་བྷ་ཏྟཾ. ནི་མ་ནྟེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ ནི་མ་ནྟ་ནཾ. ས་ལཱ་ཀཱ་ཡ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ ས་ལཱ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཀྑི་ཀཾ. ཨུ་པོ་ས་ཐེ ཨུ་པོ་ས་ཐེ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀཾ. པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ པཱ་ཊི་པ་དི་ཀཾ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ. དྷུ་ར་གེ་ཧེ ཨེ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ དྷུ་ར་བྷ་ཏྟཾ. ཀུ་ཊིཾ ཨུ་དྡི་སྶ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ ཀུ་ཊི་བྷ་ཏྟཾ. གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ་རེ་ན དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ ཝཱ་ར་བྷ་ཏྟཾ. ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སྶ དཱ་ཏ་བྦ་བྷ་ཏྟཾ ཝི་ཧཱ་ར་བྷ་ཏྟཾ. སེ་སཱ་ནི པཱ་ཀ་ཊཱ་ནེ་ཝ.
ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ ཨ་ཛྫ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སྭེ ཀ་ཏྠ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཐེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཨ་སུ་ཀ་གཱ་མེ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཀཱ་མ་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཝ་ཙ་ན་དཱ་ནཾ, ཡེ་ན པ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཝི་ཏ་ཀྐ་མཱ་ལ༹་ཀེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ ཙུ་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ན ཨེ་ཀ་ཙཱ་རི་ཀ་སྶེ་ཝ. ས་བྦོ་པི ཧི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སི་ཀོ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏུཾ ལ་བྷ་ཏི, ན ཏ་ཏོ པ་རཾ. པ་རི་བཱ་ཧི་རོཏི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སི་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བ་ཧི་བྷཱུ་ཏོ. སྭཱ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ན ཀུ་པྤ་ཏི ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཙ. ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ན ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི. ག་ཧེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝཱཏི ཨ་ཊྛཱ་ན་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨེ་ཝ-ས་དྡོ. ཡཱ་པ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎེ. ཨ་པྤནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཡཱ་པ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ་པི ཨ་པྤཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ དཱ་ཡ་ཀ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་རཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ. པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་མཱ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨ་པྤཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. པ་མཱ་ཎེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་སྨི་ཉྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཀྑེ་ཏཱིཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི ཨ་པ་ནེ་ཏི. ཝི་ནི་པཱ་ཏེ་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏི ཨ་ཊྛཱ་ན་ཝི་ནི་ཡོ་གེ་ན. སཱ་ས་ནནྟི ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ཨ་ནུ་སི་ཊྛིཾ ན ཀ་རོ་ཏི ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི. ས་པ་དཱ་ན་ཙཱ་རི་ནཱ ཝི་ཡ དྭཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཙ་ར་ཎཾ ལོ་ལུ་པྤ་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ས་ནྟོ་སོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དྭཱ་ར་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི.
ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱཏི ཨ་དྷི་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ. ཨཱ་ཧཱ་ར་གེ་དྷ་ཏོ ནི་སྶ་ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནི་སྶ་ར་ཎཾ. ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ན་ཏྠཾ ཀ་ཏཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཨཱ་དི་པ་ཡོ་ཛ་ནཾ པ་ན ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཨཱ་ག་ཏ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ…པེ… ས་ནྟོ་སོ ནཱ་མཱ’’ཏི. ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ན པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ ཏ་ད་ཧུ་པཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨི་ཏ་ར་ཏྠ པ་ན སི་ཀྑཱ་པ་དེ་ནེ་ཝ ཝཱ་རི་ཏཾ. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་དྷ་མྨེ ཋི་ཏེ་ནཱཏི སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷོ་གི་བྷཱ་ཝེ ཋི་ཏེ་ན.
སེ་ནཱ་ས་ནེ་ནཱཏི ས་ཡ་ནེ་ན ཨཱ་ས་ནེ་ན ཙ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཧི མ་ཉྩཱ་དི་ཀེ ཝི་ཧཱ་རཱ་དི་ཀེ ཙ སེ་ཏི, ཏཾ སེ་ནཾ. ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ པཱི་ཋཱ་དི་ཀེ ཨཱ་ས་ཏི, ཏཾ ཨཱ་ས་ནཾ. ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སེ་ནཱ་ས་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཉྩོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ མ་ཉྩོ མ་སཱ་ར་ཀཱ་དི. ཏ་ཐཱ པཱི་ཋཾ. མ་ཉྩ་བྷི་སི, པཱི་ཋ་བྷི་སཱི་ཏི དུ་ཝི་དྷོ བྷི་སི. ཝི་ཧཱ་རོ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཙྪི་ནྣོ ས་ཀ་ལོ ཨཱ་ཝཱ་སོ, ‘‘དཱི་གྷ་མུ་ཁ་པཱ་སཱ་དོ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་གོ དཱི་གྷ་པཱ་སཱ་དོ, ‘‘ཨེ་ཀ་པ་སྶ་ཙྪཱ་ད་ན་ཀ་སེ་ནཱ་ས་ན’’ནྟི ཀེ་ཙི. པཱ་སཱ་དོཏི ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱ་སཱ་དོ, ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏ་ཙ་ཏུ་ར་སྶ་པཱ་སཱ་དོ’’ཏི ཀེ་ཙི. ཧ་མྨི་ཡནྟི མུ་ཎྜ་ཙྪ་ད་ན་པཱ་སཱ་དོ. གུ་ཧཱཏི ཀེ་ཝ་ལཱ པ་བྦ་ཏ་གུ་ཧཱ. ལེ་ཎཾ དྭཱ་ར་བ་ནྡྷཾ. ཨ་ཊྚོ བ་ཧ་ལ་བྷི་ཏྟི་ཀ་གེ་ཧཾ, ཡ་སྶ གོ་པཱ་ན་སི་ཡོ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨི་ཊྛ་ཀཱ་ཧི ཨེ་ཝ ཚ་ད་ནཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ཨ་ཊྚ་ལཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི་པི ཝ་ད་ནྟི. མཱ་ལོ༹ ཨེ་ཀ་ཀཱུ་ཊ་ས་ངྒ་ཧི་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ཀོ་ཎོ པ་ཊི་སྶ་ཡ་ཝི་སེ་སོ, ‘‘ཝ་ཊྚཱ་ཀཱ་རེ་ན ཀ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན’’ནྟི ཀེ་ཙི.
པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘སཱ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ ‘ཨ་ཧཾ ཀ་ཏྠ ཝ་སི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཱ ཙུ་ཏོ ཧོ་ཏི པ་རི་བཱ་ཧི་རོ, སེ་ནཱ་ས་ནཾ ཀུ་ཧིཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སཱི་སེ་ནེ་ཝ ག་ནྟ་བྦ’’ནྟི ཙ ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་བྦཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ.
ཀ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སཾ ད་སྶེ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྟོ་སོ ན ག་ཧི་ཏོ་ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡོ པ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཨེ་ཝ པ་ཝི་ཊྛོ’’ཏི ཨཱ་ཧ, ཨཱ་ཧ་རི་ཏ་བྦ་ཏཱ་སཱ་མ་ཉྙེ་ནཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠཱ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཝི་ཡ ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ནྟོ་སཱ་ད་ཡོ་པི པ་ནྣ་ར་ས ས་ནྟོ་སཱ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི? ནོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན་ནུ ཙེ་ཏྠ དྭཱ་ད་སེ་ཝ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ནི ཝི་ནི་ཡོ་གཾ ག་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཀཾ པ་ན ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒཾ ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཝི་ནི་ཡུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་རུ་ལ༹ྷོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
པ་ཐ་ཝིཾ པ་ཏྠ་ར་མཱ་ནོ ཝི་ཡཱཏི་ཨཱ་དི ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་དེ་ས་ནཱ་ཡ སུ་དུ་ཀྐ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ནཾ མ་ཧཱ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཏ་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ ན་ཡ་ས་ཧ་སྶ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ དེ་ས་ནཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཎྜེ ཨ་ཡ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་ཀ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་ཧ་སྶ་ན་ཡ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏཾ…པེ… དེ་ས་ནཾ ཨཱ་ར་བྷཱི’’ཏི.
པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་དྷ་མ་ན་ཏོ ཨ་བྷི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ར་མ་ཎཾ ཨཱ་ར་མ་ཎཾ ཨཱ་རཱ་མོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ར་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. བྱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ན་མྤི པ་དཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན བྷ་ཝ་ཏི བཱ་ཧི་ར་ཏྠ་ས་མཱ་སོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨུ་ར་སི་ལོ་མོ ཀ་ཎྛེ་ཀཱ་ལོ༹’’ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོ’’ཏི. ཨ་བྷི་ར་མི་ཏ་བྦ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཨཱ་རཱ་མོ, བྷཱ་ཝ་ནཱ ཨཱ་རཱ་མོ ཨ་སྶཱ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མོཏི ཨེ་ཝ་མྤེ་ཏྠ ས་མཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ས་དྡཱ་ནཾ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ ཀ་མྨ་དྷཱ་ར་ཡ་ས་མཱ་ས་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི. ‘‘པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཧཱ་ནཱ་རཱ་མོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཀཱ་མཾ ‘‘ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སཾ བྷ་ཛ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀ་ཏྟཱ, ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་ངྒ་ཝ་སེ་ན པ་ན ནེ་ས་ཛྫི་ཀ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ་ཧི ཨཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཏ་མྤི ས་ངྒ་ཎྷ་ནྟོ ‘‘ཏེ་ར་ས་ནྣཾ དྷུ་ཏ་ངྒཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཝི་ན་ཡཾ པ་ཏྭཱ ག་རུ་ཀེ ཋཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ ས་ལླེ་ཁ་སྶ ཨ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཝི་ན་ཡེ ཋི་ཏ་སྶེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་ར་ས་ནྣཾ…པེ… ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཀཱ་མཾ སུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀེ་སུ་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ཨཱ་ཧ་ཊཱ་ཡེ་ཝ, ཡེ་ཧི པ་ན གུ་ཎེ་ཧི སཱི་ལ་སྶ ཝོ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏེ་སུ ཀ་ཐི་ཏེ་སུ ཡ་ཐཱ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ་བཱ་ཧུ་ལླཾ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀཾ ཀ་ཐི་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཀ་ཐཱ་བཱ་ཧུ་ལླཾ སུ་ཏྟ་པི་ཊ་ཀཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀ་ཉྩ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་སེ་ན ཀ་ཐི་ཏེ་ན ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སཾ པི་ཊ་ཀ་དྭ་ཡཾ ཀ་ཐི་ཏ’’ནྟི. ‘‘སོ ནེ་ཀྑ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏཱི’’ཏི ནེ་ཀྑ་མྨ་པ་དཾ ཨཱ་དིཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་བྦེ་ས་མྤི ཝཱ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཀྑ་མ་ནེ་ན ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ སོ པཱ་ཋོ ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ལཱི༹་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཀྑ་མ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ས་བྦེ་པི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མཱ, ནེ་ཀྑ་མྨ་ནྟི པ་ཝུ་ཙྩ་རེ’’ཏི. ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱཏི ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟ་ནྟ་དྷ་མྨེ་ན (དཱི. ནི. ༣.༣༥༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟ་ནྟེ ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
སོཏི ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑུ. ནེ་ཀྑ་མྨནྟི ཀཱ་མེ་ཧི ནི་ཀྑ་ནྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ནེ་ཀྑ་མྨ་ས་ཉྙི་ཏཾ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རཾ, སོ ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཝི་བྷ. ༥༠༨) ཨཱ་ག་ཏོ. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཧི ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་བྱཱ་པཱ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒཱ་ན་ཉྩ ཝ་སེ་ནེ་ཏྠ དེ་ས་ནཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་བྱཱ་པཱ་དནྟི མེ་ཏྟཱ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙནྟི ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྫཱ་ན་ནཾ. ཨ་ཝི་ཀྑེ་པནྟི ས་མཱ་དྷིཾ. དྷ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནནྟི ཀུ་ས་ལཱ་དི་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ནི་ཙྪ་ཡཾ, ‘‘ས་པ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན’’ནྟི་པི ཝ་ད་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་པྤ་ཧཱ་ནེ་ན ‘‘ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་རཱ་མ་ཏཾ པ་ཧཱ་ནཱ་རཱ་མ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཧ ཨུ་པཱ་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ཧི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཧི ཙ མ་ཧཱ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཎ་ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱ་ན་ཉྷི ཝི་བ་ནྡྷ་བྷཱུ་ཏ་སྶ མོ་ཧ་སྶ དཱུ་རཱི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཉཱ་ཏ་པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཋི་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ་ད་ཡོ སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ནི་མི་ཏྟེ་ན པཱ་མོ་ཛྫེ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི་ཡཱ ཝི་ནོ་དི་ཏཱ་ཡ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མ་དྷི་ག་མོ་ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཨ་ར་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ན་ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་དཱ་ལ་ན་ཨུ་པཱ་ཡོ. ཨུ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ནི་དྡེ་སོ པ་ན ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ་ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་སུ ས་ངྒ་ཧ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ཡེ་ཝ དུ་ཀྑཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱུ་པ་ཙཱ་རེ་ཡེ་ཝ སུ་ཁཾ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཏི་ས་ཡ་པྤ་ཧཱ་ནཾ པ་ན ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ’’ཏི.
ཨ་ནི་ཙྩ་སྶ, ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཙ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ, ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡེ་ཏཾ ནཱ་མཾ. ནི་ཙྩ་ས་ཉྙནྟི ས་ངྑ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ ནི་ཙྩཱ ས་སྶ་ཏཱ་ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ མི་ཙྪཱ་ས་ཉྙཾ. ས་ཉྙཱ་སཱི་སེ་ན དི་ཊྛི་ཙི་ཏྟཱ་ན་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི. ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶ་ནནྟི ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ. ན་ནྡིནྟི ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཏ་ཎྷཾ. ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶ་ནནྟི ཝི་ར་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ. ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནནྟི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཾ. ‘‘ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་སེ་ན ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ནི་རོ་དྷེ་ཏི ནོ ས་མུ་དེ་ཏཱི’’ཏི. མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ ཧི ཨ་ཡཾ བ་ལ་པྤ་ཏྟཱ་ཏི. པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ ས་ནྟི་ཊྛ་ནཱ ཧི ཨ་ཡཾ. ཨཱ་དཱ་ནནྟི ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ག་ཧ་ཎཾ. ས་ནྟ་ཏི་ས་མཱུ་ཧ་ཀི་ཙྩཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་ཏྟ་གྒ་ཧ་ཎཾ གྷ་ན་ས་ཉྙཱ. ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ. ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཱ་པ་ཏྟི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. དྷུ་ཝ་ས་ཉྙནྟི ཐི་ར་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ.
ནི་མི་ཏྟནྟི ས་མཱུ་ཧ་གྷ་ན་ཝ་སེ་ན, ས་ཀི་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་ཝི་གྒ་ཧ་ཏཾ. པ་ཎི་དྷིནྟི རཱ་གཱ་དི་པ་ཎི་དྷིཾ. སཱ པ་ན་ཏྠ་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་ནྣ་ཏཱ. ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སནྟི ཨ་ཏྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི. ཨ་ནི་ཙྩ་དུ་ཀྑཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་དྷ་མྨ་ཏཱི་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ. སཱ་རཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སནྟི ཨ་སཱ་རེ སཱ་ར་ནྟི ག་ཧ་ཎ་ཝི་པ་ལླཱ་སཾ. ‘‘ཨི་སྶ་ར་ཀུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ལོ་ཀོ ས་མུ་པྤ་ནྣོ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ས་མྨོ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན་ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) པ་ཝ་ཏྟ་སཾ་ས་ཡཱ་པ་ཏྟི ས་མྨོ་ཧཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཏཱ་ཎ་ལེ་ཎ་བྷཱ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཨཱ་ལ་ཡཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ. ‘‘ཨཱ་ལ་ཡ་ར་ཏཱ ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མྨུ་དི་ཏཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༦༤, ༦༧; མ. ནི. ༡.༢༨༡; ༢.༣༣༧; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧, ༨) ཙ ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་ལ་ཡོ ཏ་ཎྷཱ, སཱ་ཡེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་སུ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ཙ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ལ་ཡཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ་ཏི ཀེ་ཙི. ཨེ་ཝཾ ཋི་ཏཱ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ. ཝ་ཊྚ་ཏོ ཝི་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ཊྚཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ གོ་ཏྲ་བྷུ. སཾ་ཡོ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སནྟི སཾ་ཡུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་ཝེ་ས་ནཾ. དི་ཊྛེ་ཀ་ཊྛེཏི དི་ཊྛི་ཡཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ཀ་ཊྛེ པ་ཧཱ་ནེ་ཀ་ཊྛེ ཙ. ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེཏི ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཀི་ལེ་སེ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ད་སྶ་ན་པྤ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་པི དུ་ཏི་ཡ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི་པི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ་ཏི. ཨ་ཎུ་ས་ཧ་ག་ཏེཏི ཨ་ཎུ་བྷཱུ་ཏེ. ཨི་དཾ ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷེ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེཏི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ. ན ཧི པ་ཋ་མཱ་དི་མ་གྒེ་ཧི་པི པ་ཧཱི་ནཱ ཀི་ལེ་སཱ པུ་ན པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི.
ཨེ་ཝནྟི པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. ༡.༤༡, ༩༥) ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ནི་ག་མེ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡེཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སུ་ཏྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན (དཱི. ནི. ༣.༣༥༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏཱིཏི ཙ ན་ཡི་དཾ ད་སུ་ཏྟ་ར་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༣.༣༥༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཨཱ་ག་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ, ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི དེ་ས་ནཱ ཨཱ་ག་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ་པི ཡ་སྨཱ ཨ་ཏྠ་ཏོ བྷེ་དོ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. ༡.༤༡, ༩༥) ནེ་ཀྑ་མྨ་པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏ་ནཱི་ཧཱ་རེ་ནེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ ར་མ་ཏི, ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟོ ར་མ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་ཝཱ་རེ་སུ་པི.
ཨེ་ཝནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ད་སུ་ཏྟ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན (དཱི. ནི. ༣.༣༥༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཡོ་ཛ་ནཾ ནི་ག་མེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན (མ. ནི. ༡.༡༠༥ ཨཱ་ད་ཡོ) ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ སཾ་ཁི་པི་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀ་ཏཱ, ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ པ་ན ཋཱ་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན་པི ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ནི་དྡེ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ, ཏཾ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་སུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༩༨; ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ་ཊཱི. ༢.༦༩༨) ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨུ་ཀྐ་ཎྛི་ཏནྟི ཨ་དྷི་ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ་སུ ཙ ཨུ་ཀྐ་ཎྛཱ་དི་ཉྩ, ཨ་ན་ནུ་ཡོ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པཱུ་ར་ཀོ དྷཱི་རོ སཱི་ལ་ཝཱ བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་པ་རི་པཱུ་ར་ཎ་སྶ བྷེ་དཾ ཨ་ནི་ཙྪ་ནྟོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ཀོ ཙ པ་ཙྩ་ཡ་གྷཱ་ཏེ་ན ཨ་ར་ཏི་ཡཱ ར་ཏི་ཡཱ ཙ ས་ཧི་ཏཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ར་ཏི་ར་ཏི་ས་ཧོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷཱི་རོ’’ཏི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་རི་ཡ་ཝཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.