༡. པ་ཋ་མ་ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ ཝི་ཡ མ་ཧཱ་ཝེ་ལཱ, ཝི་པུ་ལ་ཝཱ་ལི་ཀ་པུ་ཉྫ་ཏཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟོ ཝེ་ལཱ་ཏ་ཊོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧཱ་ཝཱ་ལི་ཀ་རཱ་སཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཨུ་རུ, མ་རུ, སི་ཀ་ཏཱ, ཝཱ་ལུ་ཀཱ, ཝ་ཎྞུ, ཝཱ་ལི་ཀཱ་ཏི ཨི་མེ ས་དྡཱ ས་མཱ་ན་ཏྠཱ, བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་རཱུ་ཏི ཝཱ་ལི་ཀཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ན་ཛྫཱཏི ན་ད་ཏི ས་དྡཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ན་དཱི, ཏ་སྶཱ ན་ཛྫཱ, ན་དི་ཡཱ ནི་ནྣ་གཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡཱཏི ‘‘ནེ་ལ་ཉྫ་ལཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ལ-ཀཱ་ར་སྶ ར-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཀ་དྡ་མ་སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀཱ་དི་དོ་ས་ར་ཧི་ཏ་ས་ལི་ལཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀེ་ཙི ‘‘ནཱི་ལཾ-ཛ་ལཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་བྦེ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ནཱ་མ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ ཏ་སྶཱ ན་དི་ཡཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་སྶཱ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཡ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧཱ་སི, ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀ་སྨཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ ནཱ་མ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཝེ་དེ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཀྑེ་པ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ནི་ཝེ་ས་ནཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦེ ཝ་སིཾ་སུ, ཏ་སྨཱ་སྶ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷོ་ཏི ནཱ་མཾ ཛཱ་ཏ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྲཱ་ཡཾ ཝ་ཙ་ན་ཏྠོ – ན ཛ་པ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཛ་པཱ, མ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནྟི ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི ནི་ཝཱ་སཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཛ་པཱ་ལོཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཡ་སྨཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ ཨ་ནྟོ་པ་ཝི་ཊྛེ ཨ་ཛེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཚཱ་ཡཱ་ཡ པཱ་ལེ་ཏི ར་ཀྑ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘ཨ་ཛ་པཱ་ལོ’ཏི་སྶ ནཱ་མཾ རུ་ལ༹ྷ’’ནྟི. ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ནཱ་མ་མེ་ཏཾ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ.
པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོཏི པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཨ་ནུ་ནཱ་སི་ཀ་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མ་མེ་ཝཱ’’ཏི. པ་ཋ་མནྟི ཙ བྷཱ་ཝ་ན་པུཾ་ས་ཀ་ནི་དྡེ་སོ, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཋ་མཾ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཡཾ ཝི་ཏ་ཀྐོཏི ཨ་ཡཾ ‘‘ཀི་ནྣུ ཁྭཱ་ཧཾ…པེ… ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཧ་ཏྠཱི ཙ ཝཱ་ན་རོ ཙ ཏི་ཏྟི་རོ ཙ ཧ་ཏྠི་ཝཱ་ན་ར་ཏི་ཏྟི་རཱ.
ཡེ ཝུ་དྡྷ་མ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཛཱ་ཏི་ཝུ་དྡྷོ, ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷོ, གུ་ཎ་ཝུ་དྡྷོ་ཏི ཏ་ཡོ ཝུ་དྡྷཱ. ཏེ་སུ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣོ ཛཱ་ཏི་ཝུ་དྡྷོ ནཱ་མ, ཝ་ཡེ ཋི་ཏོ ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷོ ནཱ་མ, གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ གུ་ཎ་ཝུ་དྡྷོ ནཱ་མ. ཏེ་སུ གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཝུ་དྡྷོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡི་ཀཱ་ཀ་མྨེ་ན པཱུ་ཛེ་ནྟི. དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱཏི ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དཱ ཀུ་ས་ལཱ. དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེཏི ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ. པཱ་སཾ་སཱཏི པ་སཾ་སཱ་ར་ཧཱ. ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ སུ་གྒ་ཏཱིཏི ས་མྤ་རེ་ཏ་བྦེ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཧི་ཏྭཱ ག་ནྟ་བྦེ པ་ར་ལོ་ཀེ་པི ཏེ་སཾ སུ་ག་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ པི་ཎྜ་ཏྠོ – ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཧོ་ནྟུ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཝེ་སྶཱ ཝཱ སུ་དྡཱ ཝཱ ག་ཧ་ཊྛཱ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏཱ ཝཱ, ཡེ ཀེ་ཙི ས་ཏྟཱ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙི་ཏི་ཀ་མྨེ་ན སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་པ་ཙི་ཏིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏེ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཛེ་ཊྛཱ་པ་ཙི་ཏི་ཀཱ་ར་ཀཱ་ཏི པ་སཾ་སཾ ཝ་ཎྞ་ནཾ ཐོ་མ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟི, ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ བྷེ་དཱ ས་གྒེ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི.
ཨ་ཉྙ་སྨིནྟི པ་ར་སྨིཾ. ཨ་ཏྟཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཉྙོ, པ་རོ. སོ པ་ནེ་ཏྠ ན ཡོ ཀོ་ཙི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ ག་རུ་ཊྛཱ་ནི་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀ་ཉྩི ག་རུ་ཊྛཱ་ནེ ཨ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི. པ་ཏི་སྶ་ཏི ག་རུ་ནོ ཨཱ་ཎཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ཏཱི་ཏི པ་ཏི་སྶོ, ན པ་ཏི་སྶོ ཨ་པྤ་ཏི་སྶོ, པ་ཏི་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ, ག་རུ་པ་སྶ་ཡ་ར་ཧི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་དེ་ཝ་ཀེཏི ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཝི་གྒ་ཧོ ས་མུ་དཱ་ཡོ ས་མཱ་ས་ཏྠོ. ས་དེ་ཝ་ཀགྒ་ཧ་ཎེ་ན པ་ཉྩ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ པཱ་རི་སེ་ས་ཉཱ་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ད་ནྟ་རེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ས་མཱ་ར་ཀགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཚ་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཉཱ་ཡེ་ན. ཏ་ཏྠ ཧི མཱ་རོ ཛཱ་ཏོ ཏ་ནྣི་ཝཱ་སཱི ཙ ཧོ་ཏི. ས་བྲ་ཧྨ་ཀཝ་ཙ་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་བྲ་ཧྨ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ཉཱ་ཡེ་ནེ་ཝ. ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡཱཏི སཱ་ས་ན་སྶ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎཾ. ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་ཉྩེ་ཏཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ས་མི་ཏཱ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཏེ་ནེ་ཝ ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཀཱ་མཾ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཡོ ལོ་ཀ་ས་དྡོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཏུ་ལྱ་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ, ‘‘ས་ལོ་མ་ཀོ ས་པ་ཀྑ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཏུ་ལྱ་ཡོ་གེ ཨ་ཡཾ ས་མཱ་སོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཛཱག་ཧ་ཎ་ནྟི པ་ཛཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཾ.
དེ་ཝ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན མཱ་ར་བྲ་ཧྨེ་སུ ག་ཧི་ཏེ་སུ་པི ཨི་ཏ་རེ་ཧི ཏེ་སཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝི་སེ་ས་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཝི་སུཾ ག་ཧ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘མཱ་རོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. མཱ་རོ བྲ་ཧྨཱ་ན་མྤི ཝི་ཙ་ཀྑུ་ཀ་མྨཱ་ཡ པ་ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦེ་ས’’ནྟི. ཨུ་པ་རཱིཏི ཨུ་པ་རི་བྷཱ་གེ. བྲ་ཧྨཱཏི ད་ས་ས་ཧ་སྶི་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ཐཱ ཙཱ་ཧ ‘‘ད་ས་ཧི ཨ་ངྒུ་ལཱི་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་དྷ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ་ན་མྤི ག་ནྠ་ནི་ཀཱ་ཡོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་དཱིཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི པ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ པ་ཛཱ, ས་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ, ཏ་སྶཱ པ་ཛཱ་ཡ. ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡཱཏི ཝཱ ཨི་མི་ནཱ ས་མྨུ་ཏི་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ ཏ་ད་ཝ་སི་ཊྛ་མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ་ཉྩ ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ག་སོ ལོ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨ་བྷཱ་ག་སོ ལོ་ཀཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་པི་ཙེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ལོ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི ‘‘ལོ་ཀཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ཀ་མྨཾ ཀ་མྨ་ཕ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. པ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན ‘‘ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཛཱ་ཏཱ’’ཏི ཀ་ཏྭཱ. སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣ་ཏཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ‘‘ས་མྤ་ནྣཾ སཱ་ལི་ཀེ་དཱ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡༤.༡) ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ར་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. པ་རི་པུ་ཎྞ་ཉྷི ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་ར་ནྟི ཝ་ཏྟུཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི. ཀཱ་ར་ཎནྟི ཡུ་ཏྟིཾ. ཨ་ཏྠནྟི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏྠཾ. ཝ་ཌྜྷིནྟི ཨ་ཏི་ཝ་ཌྜྷི་ནི་མི་ཏྟཾ.
ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནེ་ན. ན ཀེ་ཝ་ལཾ ཨི་མི་ནཱ་ཝ, སུ་ཏྟ་ནྟ་ར་མྤི ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ན མེ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཨ་ཏྠཱིཏི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཀི་ཉྩཱ་པི ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ན་མྤི ཡཱ་དི་སོ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མོ, ན ཏཱ་དི་སོ ཨ་དྷི་ག་མོ པ་རཱུ་པ་དེ་སོ ཨ་ཏྠི. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨེ པ་ན་སྶ ལེ་སོ་པི ན་ཏྠི. ན་ཏྠི མེ པ་ཊི་པུ་གྒ་ལོཏི མ་ཡ྄ཧཾ སཱི་ལཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎེ་ཧི པ་ཊི་ནི་དྷི་བྷཱུ་ཏོ པུ་གྒ་ལོ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ས་རནྟི ཀ་ར་ཎེ ཨེ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ར་ནྟེ་ནཱ’’ཏི, ས་རནྟི ཝཱ ས་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཙཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཡ་ཏོཏི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཏོ་ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ’’ཏི. ར་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ན་ནྟཱི་ཏི ར་ཏྟ་ཉྙཱུ, ཨ་ཏྟ་ནོ པ་བྦ་ཛི་ཏ་དི་ཝ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བ་ཧཱུ ར་ཏྟི་ཡོ ཛཱ་ན་ནྟི, ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ར་ཏྟ་ཉྙཱུ་ནཾ མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ ར་ཏྟ་ཉྙུ་མ་ཧ་ནྟཾ. བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཨེ་ས ནི་དྡེ་སོ. ‘‘ར་ཏྟ་ཉྙུ་མ་ཧ་ཏྟ’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ཐེ་ར་ན་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ཝེ་པུ་ལླ་མ་ཧ་ནྟཾ. སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧི་ཏ་སྶ སཱ་ས་ན་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཛྷཱ་ནཱ་བྷི་ཉྙཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་མ་ཧ་ནྟཾ. ཝི་སི་ཊྛ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷ་སྶ ཝི་པུ་ལ་བྷཱ་ཝོ ལཱ་བྷ་གྒ་མ་ཧ་ནྟཾ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན མ་ཧ་ནྟེ་ནཱཏི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་ན མ་ཧ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ་ན. མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ དུ་སྶ་ཡུ་ག་དཱ་ན་ཀཱ་ལེཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ངྒྷེ གཱ་ར་ཝ་སྶ པཱ་ཀ་ཊ་ཀཱ་ལ་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ. ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཏོ པུ་བྦེ ས་ངྒྷེ གཱ་ར་ཝ་ར་ཧི་ཏོ ཝི་ཧཱ་སི.
པ་ཋ་མ་ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢.དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. དུ་ཏི་ཡེ ཧུ་ཧུ་ངྐ་ཛཱ་ཏི་ཀེ་ནཱཏི སོ ཀི་ར དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀོ མཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཙ ‘‘ཧུ་ཧུ’’ནྟི ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཧུ་ཧུ་ངྐ་ཛཱ་ཏི་ཀོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ‘‘ཧུ་ཧུ་ཀྐ་ཛཱ་ཏི་ཀོ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཛ་རཱ་ཛི་ཎྞཱཏི ཛ་རཱ་ཡ ཁ་ཎྜ་ད་ནྟ་པ་ལི་ཏ་ཀེ་སཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏཱ. ཝ་ཡོ་ཝུ་དྡྷཱཏི ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི་མ་རི་ཡཱ་ད་པྤ་ཏྟཱ. ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀཱཏི ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧ་ལླ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. མ་ཧ་ཏྟཾ ལ་ནྟི ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི མ་ཧ་ལླ་ཀཱ, ཛཱ་ཏི་ཡཱ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ, ན ཝི་བྷ་ཝཱ་དི་ནཱ་ཏི ཛཱ་ཏི་མ་ཧ་ལླ་ཀཱ. ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱཏི པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡཾ ས་མྤ་ཏྟཱ, པ་ཙྪི་མ་ཝ་ཡོ ནཱ་མ ཝ་སྶ་ས་ཏ་སྶ པ་ཙྪི་མོ ཏ་ཏི་ཡོ བྷཱ་གོ. ཛི་ཎྞཱཏི ཝཱ པོ་རཱ་ཎཱ, ཙི་ར་ཀཱ་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཀུ་ལ་ནྭ་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་དྡྷཱཏི སཱི་ལཱ་ཙཱ་རཱ་དི་གུ་ཎ་ཝུ་དྡྷི་ཡུ་ཏྟཱ. མ་ཧ་ལླ་ཀཱཏི ཝི་བྷ་ཝ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. མ་ཧ་དྡྷ་ནཱཏི མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ. ཨ་དྡྷ་ག་ཏཱཏི མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝ་ཏ་ཙ་རི་ཡཱ་དི་མ་རི་ཡཱ་དཾ ཨ་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མྨ ཙ་ར་མཱ་ནཱ. ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱཏི ཛཱ་ཏི་ཝུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ནྟི་མ་ཝ་ཡཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ. སུ་ཏཾ ནེ་ཏནྟི ཨེ་ཏྠ སུ་ཏཾ ནོ ཨེ་ཏ་ནྟི པ་ད་ཙྪེ་དོ. ནོཏི ཙ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་མྷེ་ཧི སུ་ཏ’’ནྟི.
ཨ་ཀཱ་ལེཏི ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ད་ཏཱིཏི ཡཾ ན་ཏྠི, ཏཾ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ན་ཏྠཾ ཝ་ད་ཏཱིཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཙ ནི་པྥ་ལ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཕ་ལ་ཉྷི ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏཾ. ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏ་ཏཱ ཙ ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀཱ་ར་ཎེ ནི་སྶི་ཏཾ, ནི་པྥ་ལཾ ས་མྥ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ན་ཡཾ ཝ་ད་ཏཱིཏི ན སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཙ ན སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡཱ་ཝ་ཧཾ ཝ་ད་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ན ཧ་ད་ཡེ ནི་དྷེ་ཏ་བྦ་ཡུ་ཏྟ་ཀནྟི ཨ་ཧི་ཏ་སཾ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་སེ་ཏྭཱ ནི་དྷེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟཾ. ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ་ནཱཏི དྷ་མྨཾ ཀ་ཐེ་ནྟེ་ན ཡོ ཨ་ཏྠོ ཡ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཝ་ཏྟ་བྦོ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཙྪཱ ཙ ཏ་སྶ ཨ་ཀཱ་ལོ, ཏ་སྨིཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝ་ཏྟཱ. ཨ་པ་དེ་ས་ར་ཧི་ཏནྟི སུ་ཏྟཱ་པ་དེ་ས་ར་ཧི་ཏཾ. སཱ་པ་དེ་སཾ ས་ཀཱ་ར་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཀ་ཐེ་ཏཱིཏི ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་སུ་ཀེ སུ་ཏྟེ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ སཱ་པ་དེ་སཾ ཀཱ་ར་ཎ་ས་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ ན ཀ་ཐེ་ཏི.
པ་རི་ཡ་ནྟ་ར་ཧི་ཏནྟི པ་རི་ཙྪེ་ད་ར་ཧི་ཏཾ, སུ་ཏྟཾ ཝཱ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཨ་ནུ་ཡོ་གཾ ཨུ་པ་མཾ ཝཱ ཝ་ཏྠུཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཡཾ སུ་ཏྟཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ ནི་ཀྑི་པི་ཏཾ, ཏ་སྶ ས་རཱི་ར་བྷཱུ་ཏཾ ཀ་ཐཾ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཐཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐེ་ཏི, ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི, ‘‘སུ་ཏྟཾ ནུ ཁོ ཀ་ཐེ་ཏི ཛཱ་ཏ་ཀཾ ནུ ཁོ, ནཱ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཝཱ ཀོ་ཊིཾ ཝཱ པ་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཝ་ཊ་རུ་ཀྑ་སཱ་ཁཱ་ནཾ ག་ཏ་ག་ཏ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་རོ་ཧཱ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི, ཨོ་ཏི་ཎྞོ-ཏི་ཎྞ་ཊྛཱ་ནེ ཝི་རུ་ལ༹ྷིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པུ་ན ཝ་ཌྜྷ་ནྟི་ཡེ་ཝ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཌྜྷ་ཡོ་ཛ་ན་མྤི ཡོ་ཛ་ན་མྤི ག་ཙྪ་ཏི་ཡེ་ཝ. ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ པ་ན མཱུ་ལ་རུ་ཀྑོ ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཨ་ནུ་ཛཱ་ཏ་པཱ་རོ་ཧ་མཱུ་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡ་མྤི ནི་གྲོ་དྷ་དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་ཏྟ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ པ་སྶེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཧ་ར་ནྟོ ག་ཙྪ་ཏི. ཡོ པ་ན བ་ཧུ་མྤི བྷ་ཎ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་ཏྠ་མི་དཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི ནི་ཀྑི་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙ་མྤི ཨ་ནུ་ཡོ་གཱུ་པ་མཱ་ཝ་ཏྠུ་ཝ་སེ་ན ཏ་དུ་པ་ཡོ་གཱི་ནཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛཱ་ནཱ་པེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་སྶ བ་ཧུ་མྤི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཨ་ཏྠ་ནི་སྶི་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རེ་ས་ཉྩ ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ.
པ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཱ་ནཾ སཱི་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ནཾ བོ་དྷ་ན་ཏོ ས་བྷཱ་ཝ་ནི་རུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཙ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི བྷཱ་སི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་པྤ་བ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་ལཱི༹་ཏི པཱ་ལི༹, པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ. པུ་རི་མ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཙྪི་མེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨ་ནུ་ས་ནྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི, ཨ་ཏྠ་མུ་ཁེ་ན པ་ན པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་སཱ་ན་མྤི ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏི་ཡེ་ཝ. སྭཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི པུ་ཙྪཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཡ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ, ཏཾ་ཏཾ་དེ་ས་ནཱ་ནཾ པ་ན པུ་བྦཱ་པ་ར་པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦཱ་པ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་གྒ་ཧི་ཏནྟི བྱ་ཉྫ་ན་སོ ཨ་ཏྠ་སོ ཙ ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ ག་ཧི་ཏཾ, པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཝ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཙ ཧ་ད་ཡེ་ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ནི་སྶ་ར་ཎ་ཏྠི་ཀེ་ཧི སོ་ཏ་བྦ་ཏོ སུ་ཏཾ, པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ. ཏཾ དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི སུ་ཏ་དྷ་རོ. ཡོ ཧི སུ་ཏ་དྷ་རོ, སུ་ཏཾ ཏ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཨ་རོ་གི་ཀཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སུ་ཏ་སྶ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཀཾ པ་དཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ར་མྤི ཨ་ཝི་ན་ཊྛཾ ཧུ་ཏྭཱ ས་ནྣི་ཙཱི་ཡ་ཏཱི་ཏི ས་ནྣི་ཙ་ཡོ, སུ་ཏཾ ས་ནྣི་ཙ་ཡོ ཨེ་ཏ་སྨི་ནྟི སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ. ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ་པྤ་ཝི་སི་ཏྭཱ. ཏི་ཊྛ་ཏཱིཏི ན ས་མྨུ་སྶ་ཏི.
པ་གུ་ཎཱཏི ཝཱ་ཙུ་གྒ་ཏཱ. ནི་ཙྩ་ལི་ཀནྟི ཨ་ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ. སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི སཾ་ས་ནྡི་ཏྭཱ. ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧི་ཏྭཱཏི པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ. པ་བ་ནྡྷ་སྶ ཝི་ཙྪེ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ག་ངྒཱ་སོ་ཏ་ས་དི་སཾ. ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ་སོ་ཏ་ས་དི་ས’’ནྟི ཝཱ པཱ་ཋོ, ཨ་ཀི་ཏྟི་མཾ སུ་ཁ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ཏྟེ་ཀ་དེ་ས་སྶ སུ་ཏྟ་མ་ཏྟ་སྶ ཙ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙ་ཡོ ཨི་དྷ ནཱ་དྷི་པྤེ་ཏོ, ཝ་གྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ཏྟ་ད་ས་ཀ…པེ… ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཱ’’ཏི, ‘‘ད་ས་སུ་ཏྟཱ་ནི ག་ཏཱ་ནི, ད་ས་ཝ་གྒཱ་ནི ག་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. མ་ན་སཱ ཨ་ནུ ཨ་ནུ པེ་ཀྑི་ཏཱ བྷཱ་ག་སོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡི་ཏཱ ཙི་ནྟི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ. རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱིཏི རཱུ་པ་ག་ཏཾ ཝི་ཡ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝི་བྷཱུ་ཏཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱཏི ནི་ཛྫ་ཊཾ ནི་གྒུ་མྦཾ ཀ་ཏྭཱ སུ་ཊྛུ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ.
ཨ་དྷི་ཀཾ ཙེ་ཏོ་ཏི ཨ་བྷི་ཙེ་ཏོ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙི་ཏྟཾ. ཏ་སྶ པ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ཏཱ པཱ་ཀ་ཏི་ཀ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙི་ཏྟེ་ཧི སུ་ནྡ་ར་ཏཱ་ཡ, སཱ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ སུ་དྡྷི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟི. ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟནྟི ས་མཱ་དྷི་མཱ་ཧ. སོ་པི ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་དྷི ད་ཊྛ་བྦོ. ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ, ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ, ཨ་པཱི་ཏི་ཛཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཁཾ, ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཛཾ ཉཱ་ཎ་སུ་ཁ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཛྷཱ་ན་སུ་ཁཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ནི་ཀྑ་ནྟ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁཾ ཝི་ནྡ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོཏི ཨི་མི་ནཱ ཏེ་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ན་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་མཱ་ཧ. ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱིཏི པ་ན ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སི་ཡོ་པི ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སུ་ཁེ་ནེ་ཝ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏྭཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ སུ་ཁ་པྤ་ཊི་པ་ད་ཏཾ ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ཏ་ཉྩ ད་སྶེ་ཏི.
ཝི་པུ་ལཱ་ནནྟི ཝེ་པུ་ལླཾ པཱ་པི་ཏཱ་ནཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ. ཝི་པུ་ལ་ཏཱ ནཱ་མ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, སཱ ཙ པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཝ ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ‘‘ཝི་པུ་ལཱ་ན’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་དེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. པ་རི་ཙྪེ་ད་ཀཱ་ལ་ཉྷི ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི ན ཧོ་ཏི ཡཱ་ཝ་དི་ཙྪི་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏྟཱ. ཨི་དཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝེ བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ལཱ་བྷཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཐཱཏི ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ཀྑ་ཎེ. པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀེཏི ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ. ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མ་སྶ པ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨཱ པ་གེ་ཝ ཝི་ཀྑ་མྦྷི་ཏཱ, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཛྷཱ་ནཱ་དྷི་ག་མོ ཨེ་ཝ ན སི་ཡཱ. ཀི་ཙྪེ་ན ཝི་ཀྑ་མྦྷེ་ཏཱིཏི ཀི་ཙྪེ་ན ཝི་སོ་དྷེ་ཏི. ཀཱ་མཱ་དཱི་ན་ཝ་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི ས་མཱ་དྷི་པཱ་རི་པ་ནྠི་ཀཱ་ནཾ དཱུ་ར་ས་མུ་སྶཱ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ནཾ ཝི་སོ་དྷ་ན་ཉྩཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ནཱ་ལི༹་ཀ་ཡ་ནྟནྟི ཀཱ་ལ་མཱ་ན་ནཱ་ལི༹་ཀ་ཡ་ནྟ་མཱ་ཧ.
ཨ་ཊྛ་པི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོཏི ན ས་མྨཱ་པ་ཎི་ཧི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུཏི ས་བྦེ་སཾ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ པཱ་རཾ ག་ཏོ, ས་བྦ་དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ ཨ་གྒ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཉྙཱ་པཱ་ར་གཱུཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ པཱ་རཾ ག་ཏོ, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷེ པ་རི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་ར་གཱུཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རཾ ག་ཏོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་གྒེ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་ཧཱ་ན་པཱ་ར་གཱུཏི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནེ་ན པཱ་རཾ ག་ཏོ, ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པཱ་ར་གཱུཏི ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པཱ་རཾ ག་ཏོ, ནི་རོ་དྷཾ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་པཱ་ར་གཱུཏི ས་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནེ་ན པཱ་རཾ ག་ཏོ, ས་བྦཱ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཱིཏི ཡཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཀེ་ཝ་ལཾ ས་ཀ་ལ་བྷཱ་ཝོ, ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ས་ཀ་ལ་ཙ་ཏུ་མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ལ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ’’ཏི, པ་རི་པུ་ཎྞ་མ་གྒ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
དུ་ཏི་ཡ་ཨུ་རུ་ཝེ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.