༣. ཝེ་ནཱ་ག་པུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཛ་ན་པ་དེཏི ཡ་ཏྠ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀོ་ས་ལ་ས་དྡ་སྶ རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཀོ་ས་ལཱ ནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན ‘‘ཀོ་ས་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ཧི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཡུ་ཏྟེ ཝི་ཡ ས་ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི (པཱ་ཎི་ནི ༡.༢.༥༡) ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ རུ་ལ༹ྷཱི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཀུ་རཱུ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ངྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཙ. ཏ་བྦི་སེ་ས་ནེ པ་ན ཛ་ན་པ་ད་ས་དྡེ ཛཱ་ཏི་ས་དྡེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ’’ཏི. ཙཱ་རི་ཀནྟི ཙ་ར་ཎཾ. ཙ་ར་ཎཾ ཝཱ ཙཱ་རོ, སོ ཨེ་ཝ ཙཱ་རི་ཀཱ. ཏ་ཡི་དཾ མ་གྒ་ག་མ་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཙུ་ཎྞི་ཀ་ག་མ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི. ཏཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ ནཱ་མེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དཱུ་རེ་པཱིཏི དཱུ་རེ་པི ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ་པི. ས་ཧ་སཱ ག་མ་ནནྟི སཱི་གྷ་ག་མ་ནཾ. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ཙྪ་ནྟོ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་མ་གྒ་མ་ག་མཱ་སི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སྶ, པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་སྶ པ་ན པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་སྶ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, དྷ་ནི་ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྟ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཝ་ན་ཝཱ་སི་སྶ ཏི་སྶ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཱ་དྷི་ཀཾ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཨི་མཾ ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ.
ཨུ་པ་ལ་བྷིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྷིཾ་སཱུ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ་ཏ་དྭཱ་ར…པེ… ཛཱ་ནིཾ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦ་མྤི ཝཱ་ཀྱཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ནཱཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཊྛ་ཏྠ་ཏོ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཁོ-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སྶོ་སཱིཏི པ་དཾ ཁོ-ས་དྡེ ག་ཧི་ཏེ ཏེ་ན ཕུ་ལླི་ཏ་མ་ཎྜི་ཏ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཾ པཱུ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཙ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་པ་དཱ་ནི སཾ་སི་ལི་ཊྛཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ན ཏ་སྨིཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི. མ་ཏྟས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་དཱི་པ་ན་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝས་དྡེ་ན པ་ན བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ.
ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཝཱ་ས་ནཾ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པཱ་པ་ས་མ་ན་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་པ་ས་མ་ནཾ ཝི་སེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་ཏ་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ཡ་དི་དཾ ས་མ་ཎོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ལཱུ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི. ཨཱ་ལ་པ་ན་མ་ཏྟནྟི པི་ཡཱ་ལཱ་པ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ. པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རཱ ཧེ་ཏེ ‘‘བྷོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ པི་ཡཱ’’ཏི ཝཱ. གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ གཾ ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྟཾ. གོ་ཏ་མོ་ཏི ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ བུ་དྡྷི་ཉྩ ཏཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སི་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བུ་དྡྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཝི་ནཱ ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཏ་སྨཱ སོ གོ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཏཱ་ནི ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀོ པ་ན སོ་ཏི? ཨ་ཉྙ་ཀུ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨཱ་དི་པུ་རི་ས་ས་མུ་དཱ་ག་ཏཾ ཏཾ་ཀུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱ་མ་ཉྙ་རཱུ་པ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་མ་ཎོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཀྑ་ཀ་ཛ་ནེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བ་ཧུ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏཱ་ཀི་ཏྟ་ན་ཏོ. གོ་ཏ་མོཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ནེ་ཧི ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ ཏེ་ན ཨུ་དི་ཏོ་དི་ཏ་ཝི་པུ་ལ་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ས་བྦ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ན་ཉྷི ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མཾ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ.
ཀེ་ན་ཙི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ནཱཏི ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི་པི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ན ཀི་ཉྩི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཌྜྷི་ཡེ་ཝ. ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནེ ཙ ཏ་ཏོ་པི ས་མི་དྡྷ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝོ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི. ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ.
ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཁྱཱ་ན་ཏྠེཏི ཨི་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ བྷཱུ་ཏོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐ་ན་ཏྠེ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནནྟི ‘‘ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི-ས་དྡོ ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཁྱཱ་ན་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ, ཏེ་ན ཡོ་ག་ཏོ ‘‘ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟ’’ནྟི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཁོ པ་ན བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཀ་ལྱཱ་ཎ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ, ཏ་ནྣི་སྶི་ཏོ ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་ཊྛོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཀི་ཏྟི, སཱ ཨེ་ཝ ས་དྡ་ནཱི་ཡ་ཏོ ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ་ཏི ཀི་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ས་དྡོ ཐུ་ཏི་གྷོ་སོ. ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཏོཏི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཏོ.
སོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཡོ སོ ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དེ་ཝོ ས་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཀྐོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ བྷཱ་གྱ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་ཏྠ་ཊ་ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ, སོ བྷ་ག་ཝཱ. ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ ས་ཏྠུ ནཱ་མ་ཀི་ཏྟ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ནཱ་མཾ མཱ་ཏ་རཱ ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ནི. ༨༤). པ་ར་ཏོ པ་ན བྷ་ག་ཝཱཏི གུ་ཎ་ཀི་ཏྟ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ་ན ‘‘ཨ་ར་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ན་ཝ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨི་ཏི-ས་དྡཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་སཾ་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ར་ཧཾ ཨི་ཏི་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… ཨི་ཏི་པི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨི་ཏི་པེ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ཨི་ཏི་པེ་ཏཾ ཏ་ཙྪ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༦) ཝི་ཡ ཨི་དྷ ཨི་ཏིས་དྡོ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ, པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཙ ཏེ་སཾ གུ་ཎཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ, ཏཱ་ནི ཙ སཾ་ཀི་ཏྟེ་ནྟེ་ན ཝི་ཉྙུ་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ནི་རཱུ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟེ་ནྟོ ཡོ ཀི་ཏྟེ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་བྷི་པྤ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱཏི སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཏྟཱ. ཨ་རཱི་ནནྟི ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ. ཨ་རཱ་ནནྟི སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་རཱ་ནཾ. ཧ་ཏ་ཏྟཱཏི ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་སཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏོཏི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༢༥-༡༢༧). ཡ་ཐཱ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏོ་པི ནེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི ན་ཡི་དཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་མྨུ་ཁ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ནི་ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ཉྩ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ པཱ་རི་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ད་ནྟ་རེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ས་དེ་ཝ་ཀནྟི ཙ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཝི་གྒ་ཧོ ས་མུ་དཱ་ཡོ ས་མཱ་ས་ཏྠོ. ཚ་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ན་ཡེ་ན. ཏ་ཏྠ ཧི སོ ཛཱ་ཏོ ཏ་ནྣི་ཝཱ་སཱི ཙ. ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་བྲ་ཧྨ་གྒ་ཧ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎནྟི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ས་མི་ཏ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཀཱ་མཾ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཡོ ལོ་ཀ་ས་དྡོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཏུ་ལྱ་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ, ‘‘ས་ལོ་མ་ཀོ ས་པ་ཀྑ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཏུ་ལྱ་ཡོ་གེ་པི ཨ་ཡཾ ས་མཱ་སོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཛཱ་ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཛཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི.
ཨ་རཱུ་པི་ནོ ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ དི་བྦ་ནྟཱི་ཏི དེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༣.༡༡༧). ས་མཱ་ར་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ ཏ་སྶ ས་ཝི་སེ་སཾ མཱ་ར་སྶ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན རཱུ་པཱི་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ ཨ་རཱུ་པཱི་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན. ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ས་མཱ་ར་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ནཱ་ག་ག་རུ་ལཱ༹་དི་བྷེ་དོ. ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི དེ་ཝ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཏཱི་སུ པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ. ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ས་དེ་ཝ་ཀ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣནྟི པོ་རཱ་ཎཱ ཨཱ་ཧཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་བྷི་ཉྙཱཏི ཡ་ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཉ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་མཱ་ནཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པོཏི ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དི་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཧི ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁནྟི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ. ཏེ་ན ཝི་མི་སྶཱ་པི ཀ་དཱ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཧི་ཏྭཱ་པཱི’’ཏི པི-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་རི་སཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཝཱ དེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, ཏཾ ཁ་ཎཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉྩ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ དེ་སེ་ནྟོཏི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ཝཱ, ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུ་སྶ ནེ་ཡྻ་སྶ ཝཱ ཝ་སེ་ན བ་ཧུཾ ཝཱ དེ་སེ་ནྟོ. དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ ཙ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏཱ ཙ ས་བྦ་སོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི.
དེ་ས་ཀཱ་ཡ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཎཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ཨ་ཏི་ས་ཛྫ་ནཾ པ་བོ་དྷ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཏི སཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཙཱ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་དཱ་ན་ནི་ག་མཱ་ནི་པི ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི, ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ་ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི.
སཱ་སི་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ག་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རཱ་དྷཱ་དི་སཱ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ན་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ན་ཡ་ནཾ སཱ་ས་ན་ནྟི ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ སཱི་ལ་དི་ཊྛཱི་ན་ཉྩ ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཏཾ་མཱུ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་ཝི་ག་མེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ར་བྦྷ ནི་བྦ་ཏྟཱི་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཕ་ལཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི སཱ་ས་ན་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏཾ ཨཱ་ག་མེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ…པེ… ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཀ་ཐཱ་ཝ་དྷི་ས་དྡ་པྤ་བ་ནྡྷོ གཱ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ, སོ ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཏྠོ ཝི་སེ་ས་ཏོ སཱི་ལཱ་དི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ སཱི་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི སཱི་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་ས་མྦྷཱ་རཾ སཱི་ལཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ མ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་ས་མྦྷཱ་རོ མ་གྒོ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏེ་ནཱཏི སཱི་ལཱ་དི་ད་སྶ་ནེ་ན. ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀ་ཐི་ཀ་ས་ཎྛི་ཏཱིཏི ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ.
ན སོ སཱ་ཏྠཾ དེ་སེ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ན་ཏྠ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཏ་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་དི་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱཏི སི་ཐི་ལཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ བྱ་ཉྫ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ དྭི་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ཡུ་ཏྟཱ ད་མི་ལ༹་བྷཱ་སཱ ཝི་ཡ. ཝི་ཝ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཊྛེ ཨ་ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཏོ ས་བྦ་ནི་རོ་ཊྛ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཝཱ ཀི་རཱ་ཏ་བྷཱ་སཱ ཝི་ཡ. ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཝི་སྶ་ཊྛ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཝཱ ཡ་ཝ་ན་བྷཱ་སཱ ཝི་ཡ. ས་བྦ་སྶེ་ཝ སཱ་ནུ་སཱ་ར་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ནི་གྒ་ཧི་ཏ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཝཱ པཱ་ར་སི་ཀཱ་དི་མི་ལ་ཀྑ་བྷཱ་སཱ ཝི་ཡ. ས་བྦཱ་པེ་སཱ བྱ་ཉྫ་ནེ་ཀ་དེ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྱ་ཉྫ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནི སི་ཐི་ལཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཀྑ་རཾ པ་ཉྩ་སུ ཝ་གྒེ་སུ པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི སི་ཐི་ལཾ. ཏཱ་ནི ཨ་སི་ཐི་ལཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ཝ་གྒེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི དྷ་ནི་ཏཾ. དྭི་མ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ དཱི་གྷཾ. ཨེ་ཀ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ར་སྶཾ. ཏ་དེ་ཝ ལ་ཧུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀ་མེ་ཝ. སཾ་ཡོ་ག་པ་རཾ དཱི་གྷ་ཉྩ ག་རུ་ཀཾ. ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ. པ་རེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ. ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ. ད་ས་དྷཱ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་བྷེ་དོཏི ཨེ་ཝཾ སི་ཐི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཀྑ་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ད་ས་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་བྷེ་དོ. ས་བྦཱ་ནི ཧི ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཙ.
ཨ་མ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཨ་མི་ལེ་ཙྪེ་ཏྭཱ, ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ, ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝཱ ཡ་མ་ཏྠཾ ཉཱ་པེ་ཏུཾ ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཀྱ་མྤི དེ་སེ་ཏི, ཏ་མ་ཏྠཾ ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་དྷ ཀེ་ཝ་ལས་དྡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ན ཨ་ཝོ་མི་སྶ་ཏཱ་དི་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ལཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ས་བྦ་སོ པུ་ཎྞཾ. ཏཾ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨཱུ་ནཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ད་ཏྠཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་སྶ སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ནཱུ་ན་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏ་བྦི་དྷུ་ར་སྶ པ་ན ཨ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ན་དྷི་ཀ་ཏཱ. ས་ཀ་ལནྟི ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་ནྟཾ. པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝཱཏི ས་བྦ་སོ པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་པི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ. ལོ་ཀཱ་མི་སཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་ག་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑོ. ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎེ་ན. མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ མུ་དུ་ཧ་ད་ཡོཏི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ མུ་དུ་ཧ་ད་ཡོ. ཨུ་ལླུ་མྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏེ་ནཱཏི ས་ཀ་ལ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཀ་རུ་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ནཾ ཨི་དྷ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ས་བྦ་པ་དཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི…པེ… པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སུ་ནྡ་རནྟི བྷ་དྡ་ཀཾ. བྷ་དྡ་ཀ་ཏཱ ཙ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏ་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ. སུ་ཁཱ་ཝ་ཧནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏི་ཝི་དྷ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ. ཏ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནནྟི ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ. ཡཱ་དི་སེ་ཧི པ་ན གུ་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏེ་ཧི ཙ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཙྩ་ནྟ་པྤ་སཱ་ད་ནཱི་ཡོ ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨ་པྤ་མཱ་ཎ་ལཱུ་ཁ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ. ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མྤི སཱ་དྷུ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀོ་སི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཀཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཀྑི་ཀཱ. ཀེ་རཱ་ཊི་ཀཱཏི ས་ཋཱ.
ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཡོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི. ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱིཏི ཨ་དྷི་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི. ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱིཏི ཙ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. ཏེ་སནྟི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མྤི མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏཱ ཏེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་པ་ཉྙཱ ཧེ་སཱ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. མ་ནེ ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཧི ཨེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་ས་ནྣ་ཏཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
ཛ་མྦོ་ན་ད་སུ་ཝ་ཎྞཾ ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་སྶཱ’’ཏི. ཛ་མྦོ་ན་ད་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ གྷ་ཊི་ཀཱཏི ཛ་མྦོ་ན་ད་སུ་ཝ་ཎྞ་པི་ཎྜཾ. ཨི་མི་ནཱ ནེ་ཀྑནྟི ནེ་ཀྑ་པྤ་མཱ་ཎ་ཛ་མྦོ་ན་ད་སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ནེ་ཀྑནྟི ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཀ་ཏ་པི་ལ་ནྡྷ་ནཾ ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི གྷ་ཊྚ་ན་མ་ཛྫ་ན་ཀྑ་མཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སུ་ཝ་ཎྞནྟི ཙ པ་ཉྩ་དྷ་ར་ཎ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་དྷ་ར་ཎ་ཧི་ར་ཉྙ་ཝི་ཙི་ཏཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ནེ་ཀྑ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཛ་མྦོ་ན་དནྟི མ་ཧཱ་ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་དི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ. ཏཾ ཀི་ར ར་ཏ་ནཾ ར་ཏྟཾ. སུ་ཝ་ཎྞཱ་ཀཱ་རེ མ་ཧཱ་ཛ་མྦུ་ཕ་ལ་ར་སེ ཝཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛེ སུ་ཝ་ཎྞ་ངྐུ་རཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་ན སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཀ་ཏ་པི་ལ་ནྡྷ་ན་ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ. སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏནྟི སུ་ཊྛུ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ. ས་མྤ་ཧ་ཊྛནྟི ས་མྨཱ པ་ཧ་ཊྛཾ གྷ་ཊྚ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར…པེ… སུ་པ་རི་མ་ཛྫི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ་རི་མཱ་ནི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནི. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་རཱུ་པཱ་ཀུ་ལོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩོ པ་ལླ་ངྐོ་ཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སེ. ར་ཏ་ན་ཙི་ཏྲནྟི བྷི་ཏྟི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ར་ཏ་ན་ཙི་ཏྲཾ. རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལ་ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལ་པོ་ཊ་ཀི་ཏཱུ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཎྞཾ ཏཱུ་ལཱ་ནཾ. ཨུ་དྡ་ལོ་མི་ཡཾ ཀེ་ཙཱིཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མི་ཡཾ. ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཊྚི་སྶ་མ་ཡནྟི ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ས་ཊ་མ་ཡཾ. ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨེ་ཧཱིཏི ཨ་ཛི་ན་མི་ག་ཙ་མྨེ་ཧི. ཏཱ་ནི ཀི་ར ཙ་མྨཱ་ནི སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཱ་ནི. ཏ་སྨཱ དུ་པ་ཊྚ་ཏི་པ་ཊྚཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སི་བྦ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱིཏི ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ལཱ་བྷཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ལཱ་བྷཱི’’ཏི. ཝི་པུ་ལ་ལཱ་བྷཱིཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་ལཱ་བྷཱི. ཀ་སི་ར་ནྟི ཧི པ་རི་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ཀ་སི་རཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟ་ལཱ་བྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ལ་དྡྷཱ ཙ ན ཀ་པྤ་ནྟཱིཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཐཱ ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ས་ངྐཱ སི་ཡཱ, ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻནྟི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦ་ན་ར་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ན་ཡེ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༥༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥) པ་ན ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀཾ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ གོ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱ་ནི ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ར་ཏ་ན་སི་བྦ་ན་ར་ཧི་ཏཱ་པཱི ཏཱུ་ལི་ཀཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་ན་ཡེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ན ཝི་དྷཱ་ནེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་དྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ལ་དྡྷཱ ཙ ན ཀ་པྤ་ནྟཱི’’ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་སེ་དྷོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
པ་ལླ་ངྐནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི-ས་དྡོ ས་མ་ནྟ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝཱ་མཱུ་རུཾ ད་ཀྑི་ཎཱུ་རུ་ཉྩ ས་མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ པཱ་དེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྦ་ནྡྷེ ཀ་ཏྭཱ ནི་ས་ཛྫཱ པ་ལླ་ངྐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱུ་རུ་བ་དྡྷཱ་ས་ན’’ནྟི. ཨཱུ་རཱུ་ནཾ བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ. པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི ཙ ཡ་ཐཱ པ་ལླ་ངྐ་ཝ་སེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷོ པཱ་དེ ཨཱ་བྷུ་ཛེ ས་མི་ཉྫི་ཏེ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན ཨུ་བྷི་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ནྡྷི་ཏྭཱ’’ཏི. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི་མཾ ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙ་མྨ་མཾ་ས་ནྷཱ་རཱུ་ནི ན པ་ཎ་མ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཡཱ ཏེ་སཾ པ་ཎ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏཱ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་རི་པ་ཏ་ཏི, ཝུ་དྡྷིཾ ཕཱ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་རི་མཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཧི ཨ་ནུ་ཛུ་ཀ་ཊྛ་པ་ནཾ ནི་ས་ཛྫཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ བོ་དྷི་ཏ་ནྟི. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ-ས་དྡོ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ས་ཡོ.
པ་རི་མུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི-ས་དྡོ ཨ་བྷི་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁ’’ནྟི, བ་ཧི་དྡྷཱ པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་ན་ནྟ་ཉྙེ་ཝ པ་ཝི་སཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ནི་སཱི་དཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཡོ ས་ནྟོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ ད་སྶི་ཏོ, ‘‘པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝོ, ‘‘པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧཱུ་པཱ་ཡོ. པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནནྟི ས་བྦ་ཐཱ ག་ཧི་ཏཱ་ས་མྨོ་སཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ས་མྨོ་སཾ ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ, པ་ར་མ་ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རཱི་ཏི པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛོ ‘‘པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༦.༢༠) ཝི་ཡ. མུ་ཁ་ནྟི ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༡.༢༠༩-༢༡༠) ཝི་ཡ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ནི་གྒ་མ་ན་ཊྛོ ཧི ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ.
ཙ་ཏྟཱ་རི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི དི་བྦ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་དཱ་ས་ནྣ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཙ་ངྐ་མོ་པི ཏ་དུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ དི་བྦོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨི་ད་ཉྩ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ ཙ་ངྐ་མི་ཏུཾ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ་པི ཙ་ངྐ་མོ་ཏི ཨི་དཾ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. དྭཱི་སུ་ཝི་ཧཱ་རེ་སཱུཏི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ, ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙ. མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏཱ སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཧཱ་རཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ. ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཀ་ཐི་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཙ་ངྐ་མཱ་ད་ཡོཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ་པི ཙ་ངྐ་མ་ཊྛཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ད་ཡོ. ཨ་རི་ཡ་ཙ་ངྐ་མཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི ན པ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཝེ་ནཱ་ག་པུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.