.ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ.
ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ
ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ-ཊཱི་ཀཱ
༡. པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༡. བཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་སྶ པ་ཋ་མེ བྷ་ཡནྟི བྷཱི་ཏི ཙེ་ཏ་སོ བྱ་དྷོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སོ’’ཏི. ཨུ་པ་དྡ་ཝོཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ. ཏ་སྶ པ་ན ཝི་ཀྑེ་པ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི. ཨུ་པ་ས་གྒོཏི ཨུ་པ་ས་ཛྫ་ནཾ, དེ་ཝ་ཏོ་པ་པཱི་ལཱ༹་དི་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱ་ར་ཝི་གྷཱ་ཏཱ་པ་ཏྟི. སཱ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ཊི་ཀཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ན་སྶ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་སྶ ཨོ་སཱི་ད་ན་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ལ་གྒ་ནཱ་ཀཱ་རོ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ དི་ཝ་སེ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སཱུཏི ཝ་ཉྩེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟུཾ ནི་ཡ་མི་ཏ་དི་ཝ་སེ ཨ་ནཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ་སུ. དྭཱ་རེ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱཏི བ་ཧི ཨ་ནི་ཀྑ་མ་ན་ཏྠཱ་ཡ དྭཱ་རེ ཨ་གྒིཾ ད་ཏྭཱ.
ན་ལེ༹་ཧི ཚ་ནྣ་པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱཏི ན་ལེ༹་ཧི ཏི་ཎ་ཙྪ་ད་ན་ས་ངྑེ་པེ་ན ཨུ་པ་རི ཚཱ་དེ་ཏྭཱ ཏེ་ཧི་ཡེ་ཝ དཱ་རུ་ཀུ་ཊི་ཀ་ནི་ཡཱ་མེ་ན པ་རི་ཏོ་པི ཚཱ་དི་ཏཱ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོཏི ཨི་མི་ནཱ ཏི་ཎེ་ཧི ཚ་ནྣ་ཏཾ སེ་ས་ས་མྦྷཱ་རཱ་ནཾ རུ་ཀྑ་མ་ཡ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི.
ཝི་དྷ་ཝ་པུ་ཏྟེཏི ཨ་ནྟ་བྷཱ་ཝོ་པ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཏེ ཧི ནི་པྤི་ཏི་ཀཱ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏཱ ཨ་སཾ་ཡ་ཏཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་རི་ནོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢. དུ་ཏི་ཡེ ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི བཱ་ལོ ཨ་ཡ་ནྟི ཉཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཀ་མྨཾ ལ་ཀྑ་ཎ་མེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཀ་མྨ་ལ་ཀྑ་ཎོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དི་པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཨ་པ་དཱི་ཡ་ནྟི དོ་སཱ ཨེ་ཏེ་ན ར་ཀྑཱི་ཡ་ནྟི, ལཱུ་ཡ་ནྟི ཚི་ཛྫ་ནྟི ཝཱ་ཏི ཨ་པ་དཱ་ནཾ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་མྨཱ, མི་ཙྪཱ ཝཱ པ་ཝ་ཏྟ་པྤ་ཡོ་གོ. ཏེ་ན སོ་བྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་པ་དཱ་ན་སོ་བྷ་ནཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྙཱ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་རི་ཏེ་ནེ་ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཨེ་ཝ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣-༤. ཙི་ནྟཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣-༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཨེ་ཏེ་ཧཱིཏི དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་དཱི་ཧི. ཨེ་ཏེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ས་དྡ་སྶ ས་ར་ཎ་ཏྠ་ཏ་མཱ་ཧ. ཏཱ་ནེ་ཝཱཏི ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཝ. ཨ་སྶཱཏི བཱ་ལ་སྶ. བཱ་ལོ ཨ་ཡ་ནྟི ནི་མཱི་ཡ་ཏི ས་ཉྫཱ་ནཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ཧཱི་ཏི བཱ་ལ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནི. ཨ་པ་དཱ་ནཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་ཁྱཱ་ཏཾ ཀ་མྨཾ, དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟི་ཏཱ་དཱི་ནི ཙ བཱ་ལེ ཝི་ཁྱཱ་ཏཱ་ནི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཏ་སྨཱ ‘‘བཱ་ལ་སྶ ཨ་པ་དཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དཱི་ཧི དུ་ཊྛཾ དཱུ་སི་ཏཾ ཙི་ནྟི་ཏཾ དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏཾ, ཏཾ ཙི་ནྟེ་ཏཱི་ཏི དུ་ཙྩི་ནྟི་ཏ་ཙི་ནྟཱི. ལོ་བྷཱ་དཱི་ཧི དུ་ཊྛཾ བྷཱ་སི་ཏཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དིཾ བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི དུ་བྦྷཱ་སི་ཏ་བྷཱ་སཱི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཝ་སེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཏོ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དིཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནཱཏི ‘‘བཱ་ལོ ཨ་ཡ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཝ་ཙ་ན་སྶ ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ ཨ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ཧི ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན. མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ནཱཏི ‘‘ཙི་ནྟ་ཡ་ནྟོ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན སུ་ཙི་ནྟི་ཏ་མེ་ཝ ཙི་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་ཏྠ་མེ་ཝ.
ཙི་ནྟཱི་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥-༡༠. ཨ་ཡོ་ནི་སོ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥-༡༠. པ་ཉྩ་མེ ཀ་ཏི ནུ ཁོ ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི ཚ་ཀྐེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟི་ཏནྟི ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཙི་ནྟི་ཏཾ. ཨ་པ་ཉྷ་མེ་ཝ པ་ཉྷ་ནྟི ཀ་ཐེ་སཱིཏི ཨ་པ་ཉྷ་མེ་ཝ པ་ཉྷོ ཨ་ཡ་ནྟི མ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ད་ས་ཝི་དྷཾ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱཏི –
‘‘སི་ཐི་ལཾ དྷ་ནི་ཏ་ཉྩ དཱི་གྷ་ར་སྶཾ, ག་རུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀ་ཉྩ ནི་གྒ་ཧཱི་ཏཾ;
ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ, ད་ས་དྷཱ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་བྷེ་དོ’’ཏི. (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༩༠; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢༩༡; པ་རི. ཨ་ཊྛ. ༤༨༥; ཝི. ས་ངྒ. ཨ་ཊྛ. ༢༥༢) –
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷིཾ ཨ་པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ.
ཏ་ཏྠ ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནི སི་ཐི་ལཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཀྑ་རཾ སི་ཐི་ལཾ, ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ དྷ་ནི་ཏཱ་ནི ཨ་སི་ཐི་ལཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཀྑ་རཾ དྷ་ནི་ཏཾ. དྭི་མ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ དཱི་གྷཾ, ཨེ་ཀ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ར་སྶཾ. ག་རུ་ཀནྟི དཱི་གྷ་མེ་ཝ, ཡཾ ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་ར་སྶཱ’’ཏི སཾ་ཡོ་ག་པ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ལ་ཧུ་ཀནྟི ར་སྶ་མེ་ཝ, ཡཾ ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བུ་དྡྷ་ར་ཀྑི་ཏ་ཐེ་ར་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སཾ་ཡོ་ག་པ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ནི་གྒ་ཧཱི་ཏནྟི ཡཾ ཀ་ར་ཎཱ་ནི ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་ཝ་ཊེ་ན མུ་ཁེ་ན སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཾ. ས་མྦ་ནྡྷནྟི ཡཾ པ་ར་པ་དེ་ན ས་མྦ་ནྡྷི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཎྷ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏནྟི ཡཾ པ་ར་པ་དེ་ན ཨ་ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཝི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ‘‘ཏུ་ཎྷཱི ཨ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟནྟི ཡཾ ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཨ་ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཝ་ཊེ་ན མུ་ཁེ་ན སཱ་ནུ་ནཱ་སི་ཀཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ད་ས་དྷཱ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་བྷེ་དོཏི ཨེ་ཝཾ སི་ཐི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཀྑ་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ད་ས་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་བྷེ་དོ. ས་བྦཱ་ནི ཧི ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཙ.
‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ཉྩ་ཀེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི པ་ན ཚ་ཀྐེ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཚ་ཊྛཱ་དཱི་སུ ན་ཏྠི ཝ་ཏྟ་བྦཾ.
ཨ་ཡོ་ནི་སོ་སུ་ཏྟཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བཱ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. ཉཱ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཉཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཏོ’’ཏི. ཀ་སྶ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ས་ན་སྶཱ’’ཏི, སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ས་དྡ་སྶ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ་ས་ན་སྶཱཏི ཝཱ སཱ་ས་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ས་ནཾ ན ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་གནྟི ལི་ངྒ་ཏོ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་གཾ. ‘‘ཝི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ’’ཏི ཨཱ་ཧཱཏི ལི་ངྒ་ས་བྷཱ་གེ་ཧི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཨུ་མྨཱ་དཾ པཱ་པུ་ཎཱིཏི སོ ཀི་ར སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་ར་ག་བྦྷེ ས་ཡ་ན་པི་ཊྛེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ མེ་ཏྟཱ་མུ་ཁེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན རཱ་གེ་ན ཨ་ནྡྷཱི་ཀ་ཏོ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ དྭཱ་རཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ བྷི་ཏྟིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ་པི ནི་ཀྑ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཏྟིཾ པ་ཧ་ར་ནྟོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ བྷི་ཏྟི་ཡུ་དྡྷ་མ་ཀཱ་སི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཉཱ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་མྤི པ་བྦ་ཛྫཱ་ནི་སྶི་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་མྤི ས་མཱ་དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མ་གྒ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི མ་གྒ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ མ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏེ་ས་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་གྒ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཡ ཕ་ལ་དྷ་མྨེ་སུ་པི སཱ་ཏི་ས་ཡོ ཨ་ས་མྨོ་ཧོ་ཏི ‘‘ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, སཱ་མཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནཱ པ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ‘‘ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཙ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ’’ཏི.
སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨཱ་སཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ས་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ནྟ-ས་དྡོ ‘‘དཱི་གྷཾ ས་ནྟ་སྶ ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༦༠) ཀི་ལ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཙཱ་རོ ས་ནྟོ ཧོ་ནྟི ས་མི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༥༧༦) ནི་རུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ. ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ག་མྦྷཱི་རོ དུ་དྡ་སོ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༦༧; མ. ནི. ༡.༢༨༡; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧-༨) ས་ནྟ་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡཾ. ‘‘ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ ས་དཱ ས་ཏི་མ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༢༧) ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ. ‘‘ས་ནྟོ ཧ་ཝེ ས་བྦྷི པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༥༡) སཱ་དྷཱུ་སུ. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡༩༥) ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱིཏི ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙེ་ཏཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཀེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༡༠) ཝི་ཡ.
སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ. ཡ་ཉྷི སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨ་ནཱ་སོཏི པ་ཏྠ་ནཱ་ར་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ཏྠ་ནོ’’ཏི. ཨཱ་སཾ་ས་ཏི པ་ཏྠེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་སཾ་སོ. ཝེ་ཎུ་ཝེ་ཏྟཱ་དི་ཝི་ལཱི་ཝེ་ཧི སུ་པྤཱ་དི་བྷཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ ཝི་ལཱི་ཝ་ཀཱ་ར་ཀཱ. མི་ག་མ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ནི་སཱ་ད་ན་ཏོ ནེ་སཱ་དཱ, མཱ་ག་ཝི་ཀ་མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ. ར་ཐེ་སུ ཙ་མྨེ་ན ན་ཧ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ར་ཐ་ཀཱ་རཱ, དྷ་མྨ་ཀཱ་རཱ. པུ་ཨི་ཏི ཀ་རཱི་ས་སྶ ནཱ་མཾ, ཏཾ ཀུ་སེ་ནྟི ཨ་པ་ནེ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཀྐུ་སཱ, པུ་པྥ་ཙྪ་ཌྜ་ཀཱ.
དུ་བྦ་ཎྞོཏི ཝི་རཱུ་པོ. ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོཏི ཨཱ་རོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ, ར་སྶ་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀོ’’ཏི. ལ་ཀུ ཝི་ཡ གྷ་ཊི་ཀཱ ཝི་ཡ ཌེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཧི ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀོ, ར་སྶོ. ཀ་ཎ་ཏི ནི་མཱི་ལ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཎོ. ཏཾ པ་ན་སྶ ནི་མཱི་ལ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཀྑི་ནཱ དྭཱི་ཧི་པི ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ ཝཱ’’ཏི. ཀུ་ཎ་ནཾ ཀུ་ཎོ, ཧ་ཏྠ་ཝེ་ཀ་ལླཾ. ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ཎཱི. ཁ་ཉྫོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ད་ཝི་ཀ་ལོ. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་རཱི་ར་སྶ པ་ཀྑོ པ་དེ་སོ ཧ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཀྑ་ཧ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱི་ཋ་ས་པྤཱི’’ཏི. པ་དཱི་པེ པ་དཱི་པ་ནེ ཨེ་ཏ་བྦཾ ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ, ཏེ་ལཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཨཱ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི ར་ཛྫཱ་བྷི་སེ་ཀེ ཀ་ནི་ཊྛོ པ་ཏྠ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི ཛེ་ཊྛེ ས་ཏི ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་སེ་ཀཱ་ར་ཧོ, ན ཨ་བྷི་སེ་ཀཱ་ར་ཧོ ཀཱ་ཎ་ཀུ་ཎི་ཨཱ་དི་དོ་ས་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
སཱི་ལ་སྶ དུ་ཊྛུ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཨི་དྷ དུ-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶཱི་ལོ’’ཏི. ‘‘པཱ་པཾ པཱ་པེ་ན སུ་ཀ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༤༨; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༣) ཝི་ཡ པཱ་པ-ས་དྡོ ནི་ཧཱི་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལཱ་མ་ཀ་དྷ་མྨོ’’ཏི. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ དུ་སྶཱི་ལོ. དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ན ཝཱ དུ་སྶཱི་ལོ, མ་ནོ་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ན, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཨ་སུ་དྡྷ་པྤ་ཡོ་ག་ཏཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལོ, ཨ་སུ་དྡྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལ་ཝི་ར་ཧེ་ན དུ་སྶཱི་ལོ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཨ་སུ་ཙཱི་ཧཱིཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ཧི. ས་ངྐཱ་ཧི ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ‘‘ཨི་མ་སྶ མ་ཉྙེ ཨི་དཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩི་དེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་ངྐཱ་ཧི ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ཨེ་ཏེ་ན་པི ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་དྡ་སྶ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ངྐཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཀི་རི་ཡཾ ས་ར་ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་ཏི ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏཱི་ཏི་པི ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏཱ་པི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་སྶ ཧི དྭེ ཏ་ཡོ ཛ་ནེ ཀ་ཐེ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘མ་མ དོ་སཾ མ་ཉྙེ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་སཾ ས་མཱ་ཙཱ་རཾ ས་ངྐཱ་ཡ ས་ར་ཏི དྷཱ་ཝ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ་པ་ཊི་ཉྙོཏི ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རེ ས་མ་ཎཱ’’ཏི ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ས་མ་ཎོ, ཨ་ཧ་མྤི ས་མ་ཎོ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཎོ ཨ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ་ས་མ་ཎ་པྤ་ཊི་ཉྙོ. སུ་མྦྷ་ཀ་པ་ཏྟ་དྷ་རེཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟ་དྷ་རེ. པཱུ་ཏི་ནཱ ཀ་མྨེ་ནཱཏི སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཀ་མྨེ་ན, ནི་གྒུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝཱ གུ་ཎ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི. ཀ་ས་མྦུ་ཀ་ཙ་ཝ་རོ ཛཱ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཉྫཱ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཀ་ཙ་ཝ་རོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ས་མྦུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏི་ནྟ་ཀུ་ཎ་པ་ཀ་ས་ཊཾ ཨུ་ད་ཀཾ, ཨི་མ་སྨི་ཉྩ སཱ་ས་ནེ དུ་སྶཱི་ལོ ནཱ་མ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཏི་ནྟ་ཀུ་ཎ་པ་ཨུ་ད་ཀ་ས་དི་སོ, ཏ་སྨཱ ཀ་ས་མྦུ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ལ་དྡྷུཾ, ཏ་སྶཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་སཱི་ལ་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, ཏ་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ.
ཨཱ་སཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱིཏི དཱ་ན་པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཙ་ཀྐནྟི ཝཱ ཨི་དྷ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཙ་ཀྐ་ས་དྡོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ, ལ་ཀྑ་ཎེ, ར་ཐ་ངྒེ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ, དཱ་ནེ, ར་ཏ་ན་དྷ་མྨ་ཁུ་ར་ཙ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཙ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྐཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༡) ཧི ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥; ༣.༢༠༤) ཨེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་ད’’ནྟི (དྷ. པ. ༡) ཨེ་ཏྠ ར་ཐ་ངྒེ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༩) ཨེ་ཏྠ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ. ‘‘ད་དཾ བྷུ་ཉྫ མཱ ཙ པ་མཱ་དོ, ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཡ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ན’’ནྟི (ཛཱ. ༡.༧.༡༤༩) ཨེ་ཏྠ དཱ་ནེ. ‘‘དི་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༤༣) ཨེ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐེ. ‘‘མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐ’’ནྟི (སུ. ནི. ༥༦༢) ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ཧ་ཏ་སྶ པོ་ས་སྶ, ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༥.༡༠༣) ཨེ་ཏྠ ཁུ་ར་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༦) ཨེ་ཏྠ པ་ཧ་ར་ཎ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༦༡) ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནི་མ་ཎྜ་ལེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐེ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི? ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་བྦ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ན་ཉྷི ནི་སི་ནྣཱ་ས་ན་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ས་དི་ས་པ་ནཱ་ལི༹ཾ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྒཱ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་བྦྷུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནཱ་ཏུ བྷ་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ, སོ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
དྷ་མྨོཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨོ, ད་ས་ཝི་དྷཾ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟཾ. ད་ས་ཝི་དྷེ ཝཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཨ་ག་ར་ཧི་ཏེ ཝཱ རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ. ཏེ་ན ཙ དྷ་མྨེ་ན ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. དྷ་མྨེ་ན ཝཱ ལ་དྡྷ་ར་ཛྫ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨ་དྷ་མྨེ་ན. ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟེ་ནཱཏི ད་ས་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་ཏྟེ་ན.
ཀིཾ པ་ན ཏཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ –
‘‘ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཏཾ, དེ་ཝ, ཨ་རི་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟ་ནྟི? ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ, དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ མཱ་ནེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ པཱུ་ཛེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་སྶུ ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཁ་ཏྟི་ཡེ་སུ ཨ་ནུ་ཡ་ནྟེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ མི་ག་པ་ཀྑཱི་སུ. མཱ ཙ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཝི་ཛི་ཏེ ཨ་དྷ་མྨ་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠ. ཡེ ཙ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཝི་ཛི་ཏེ ཨ་དྷ་ནཱ ཨ་སྶུ, ཏེ་ས་ཉྩ དྷ་ན་མ་ནུ་པྤ་དེ་ཡྻཱ་སི. ཡེ ཙ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཝི་ཛི་ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མ་ད་པྤ་མཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཁ་ནྟི་སོ་ར་ཙྩེ ནི་ཝི་ཊྛཱ ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི. ཏེ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི པ་རི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ས་ལཾ ཀིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཀིཾ སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཀིཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ, ཀིཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཀིཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཀིཾ མེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་སྶ, ཀིཾ ཝཱ པ་ན མེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཏེ་སཾ སུ་ཏྭཱ ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻཱ་སི, ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཏཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་སི. ཨི་དཾ ཁོ, ཏཱ་ཏ, ཏཾ ཨ་རི་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟ’’ནྟི –
ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༣.༨༤) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ ཨེ་ཀཾ, ཁ་ཏྟི་ཡེ་སུ ཨེ་ཀཾ, ཨ་ནུ་ཡ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ཨེ་ཀཾ, ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཨེ་ཀཾ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀཾ, མི་ག་པ་ཀྑཱི་སུ ཨེ་ཀཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀཱ་ར་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཀཾ, ཨ་དྷ་ནཱ་ནཾ དྷ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ པ་ན པ་ཀྑི་ཛཱ་ཏེ ཙ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟོ སོ དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་ད་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཏ་ད་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ. ས་ཀྐ་རོ་ནྟོཏི ཨཱ་ད་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་རོ་ནྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོཏི པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ག་རུ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ གཱ་ར་ཝུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་རི་མ་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མུ་པ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི་ཡཱ. པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོཏི ཨ་ཉྙཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟོ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ར་ར་ཀྑ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཁ་ནྟི་ཨཱ་དི་གུ་ཎེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ར་ཀྑ་ཏི. མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱཏི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་གེ་ཧཱ་དཱི་ནི སཱི་ཏུ་ཎྷཱ་དི་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་ནེ་ན ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ.
ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏེ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དི་ཛ་ནེ. སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ར་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཏྠ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ་སྶ ད་ད་མཱ་ནོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན གུ་ཏྟིཾ. ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་རེ་སུ་པི པི-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎེ. ནི་ག་མོ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནེ་ག་མཱ. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་པ་དཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ ནི་ག་མ་ཝཱ་སི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནཾ ཋ་པ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་དུ་པ་དེ་སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཐེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་མ་ཎཱ་དཱི་སུ. པ་ཊི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཁཱི་ཎཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པུ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ས་ཙེ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. པ་ཉྩ་མེ ཨི་ས་ཡོ པ་ཏ་ནྟི ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ས་ཛྫེ་ཏྭཱཏི ས་བྦཱ་ནི རུ་ཀྑ་སྶ ཚེ་ད་ན་ཏ་ཙྪ་ནཱ་དི་སཱ་དྷ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ར་ཉྙཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ. ནཱ་ནཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི. ནེ་སནྟི ས་ར་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨེ་ས’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠེ་སནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨེ་ས’’ནྟི. པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, ཏ་སྶ ག་ཏི ཝེ་ག་སཱ པ་ཝ་ཏྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་ཡོ་ག་སྶ ག་མ་ན’’ནྟི.
ས་ག་ཎྜཱཏི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ་ག་ཎྜཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཎྞ་ཏོ་ཎ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་ཀ་སཱ་ཝཱཏི ས་ཀ་ས་ཊཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱུ་ཏི་སཱ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ གུ་ཎ་པ་ཏ་ནེ་ན པ་ཏི་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ནཱ་བྷི་ཨ་ར་ནེ་མཱི་ནཾ ས་དོ་ས་ཏཱ་ཡ ན པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ཨེ་ཝ་མེ་ཀ་ཙྩེ པུ་གྒ་ལཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་དོ་ས་ཏཱ་ཡ གུ་ཎ་པ་ཏ་ནེ་ན པ་ཏི་ཏཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
ས་ཙེ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཚ་ཊྛེ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ པ་ཙྪཱ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པྤ་ཡོ་ག་ས་མཱ་དཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ པ་ན པ་ཙྪཱ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱུ་ནཱ་ཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ཏཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པ་ཊི་པ་ད་ནྟི ཨ་ཝི་ར་དྡྷ་པ་ཊི་པ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ སཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཨེ་ཀཾ་སི་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཝ་ཧཱ, ཏ་ཏྠ ཙ ཡུ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་སཱ་རཱ་པ་ག་ཏཱ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ་ས་པ་ཊི་པ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི. ན ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱ ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱཏི ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ན ཧོ་ཏི ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ག་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཾ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ཀྐ་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟེ་ན. ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་དི་སྭཱ ན་ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ག་ཧ་ཎེ་ན. ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟེ་ན, ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ. པ་ཎྜི་ཏ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟནྟི པ་རི་ཧཱ་ན་ཉྩ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡.༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ར་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་པྤ་མུ་ཁཱ པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཡེ པ་ན ཏེ བཱ་ལ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟ་པྤ་མུ་ཁཱ ཏ་ཀྐི་ཀཱ ཨཱ་ཧུ, ཏེ དུ་ཏི་ཡཾ སཱ་པ་རཱ་དྷཾ ཨ་ནེ་ཀཾ་སི་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ཏེ ཀ་ཎྷ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཏ་ཏྠ སུ་ཀྐ་པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ, ཀ་ཎྷ་པ་ཊི་པ་དཱ པ་རི་ཧཱ་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ, ཏ་སྨཱ ཡེ སུ་ཀྐ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནཱ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ. ཡེ པ་ན ཀ་ཎྷ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ པ་རི་ཧཱི་ནཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཨི་ད་མཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་ཉྙཱ་ཡ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཏཾ ག་ཎྷེ ཡ་ད་པ་ཎྞ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ད་ཉྙཱ་ཡ མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི མེ་དྷཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི དྭཱི་སུ ཨ་ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧ་ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ གུ་ཎ་དོ་སཾ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནིཾ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ག་ཎྷེ ཡ་ད་པ་ཎྞ་ཀནྟི ཡཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀཾ སུ་ཀྐ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་དེ་ཝ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཀཾ་སི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ན ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནེ་ཀཾ་སི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ.
ཡ་ཝ་ནྟི ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨ་མི་སྶི་ཏཱ་པི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ མི་སྶི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ནི. སཱ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཎྜཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝི་སི་ཊྛོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷཱ་ག་སོ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཡོ་ནི ནཱ་མཱ’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎཾ ཡོ་ནི ནཱ་མ, ཡོ་ནཱི་ཏི ཏཾ ཏཾ ཕ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི དུ་ར་ཝ་གཱ་དྷ་བྷེ་ད་ཏཱ་ཡ མི་སྶི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སོ ཨེ་ཝཱ་ཡ་ནྟི བཱ་ལཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧོ. པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ ཡོ་ནི ནཱ་མ ཡ་ཝ་ནྟི ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཡོ་ནི་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན མི་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. པ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ནེ་ན, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞཱ.
‘‘ཙ་ཀྑུ་ཏོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝཱི་ཐཱི་སུ ཏ་ད་ནུ་ག་ཏ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐཱི་སུ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ པ་ན ཝ་ཎ་ཏོ ཡཱུ་སཾ ཝི་ཡ པ་གྒྷ་ར་ན་ཀ་ཨ་སུ་ཙི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི པ་གྒྷ་ར་ན་ཀ་ཨ་སུ་ཙི་མྷི ཨཱ་ས་ཝ་ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི. དྷ་མྨ་ཏོ ཡཱ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷཱུཏི ཏ་ཏོ པ་རཾ མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨེ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ན་ནུ ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒཱ་དཱི་ནི་པི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཙེ? ན, ཏེ་ས་མྤི པུ་བྦེ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏེ་སུ ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ སཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ པ་ར་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན གོ་ཏྲ་བྷུ་ཝོ་དཱ་ན་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ཋ་མ་མ་གྒ་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ གོ་ཏྲ་བྷུ ཨ་ཝ་དྷི་ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་སུ མ་གྒེ་སུ མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཐཱི་ཡཾ ནི་རོ་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཕ་ལེ་སུ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཝ་ནྟཱིཏི ག་ཙྪ་ནྟི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་དྷི་ཨ་ཏྠོ ཨཱ-ཀཱ་རོ, ཨ་ཝ་དྷི ཙ མ་རི་ཡཱ་དཱ་བྷི་ཝི་དྷི་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཀི་རི་ཡཾ བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་པཱ་ཊ་ལཱི་པུ་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛོ དེ་ཝོ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཝི་དྷི པ་ན ཀི་རི་ཡཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་བྷ་ཝ་གྒཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡ་སོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ཝི་དྷི་ཨ་ཏྠོ ཙཱ་ཡ་མཱ-ཀཱ་རོ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ’’ཏི.
མ་དི་རཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སི་ནྡྷ་ཝ་ཀཱ་ད་མྦ་རི་ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛོ ཙི་ར་པ་རི་ཝུ་ཊྛ་ཏཱ པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནཱ་ཧོ་སཱི་ཏི་ཨཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༢) ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝ་བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཙི་ར་པ་རི་ཝུ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝི་ནོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་སྶ ཙི་ར་པ་རི་ཝུ་ཊྛ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ དྷ་མྨེ ཨོ་ཀཱ་ས་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ མཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་དི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་བྱཱ་པ་ནཾ མ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙེ་ས་ནྟི ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ་ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ. པ་ས་ཝ་ནྟཱིཏི ཕ་ལ་ནྟི. ན ཧི ཀི་ཉྩི སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྠི, ཡཾ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. པུ་རི་མཱ་ནི ཙེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ་སུ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི. ཡ་ཏྠཱཏི ཡེ་སུ སུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པྤ་དེ་སེ་སུ. ཏ་ཏྠ ཡུ་ཛྫ་ནྟི ཀི་ལེ་སེ་སུ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏྟ་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. པ་ཙྪི་མཾ ཀ་མྨེ་པཱིཏི པ་ཙྪི་མཾ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཝཱ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ས་ཝ་ནྟི པ་ས་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ཀ་མྨེ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི དུ་ཀྑ་པྤ་ས་ཝ་ན་སྶ ཀི་ལེ་ས་ཀ་མྨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ.
དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ བྷ་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ. ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཝི་ཝཱ་ད་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཀོ་དྷཱུ་པ་ནཱ་ཧ་མ་ཀྑ་པ་ལཱ་ས་ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻ་ཐ་མྦྷ་སཱ་ར་མྦྷ་མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནཱ. ཡེ་ན དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྱ་སྶཱཏི ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ས་ཝེ་ན དེ་ཝེ་སུ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་སྶ མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ནྡྷ་བྦོ ཝཱ ཝི་ཧ་ངྒ་མོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙཱ་རཱི ཨ་སྶ་ནྟི ཝི་བྷ་ཏྟིཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཀྑ་ག་ནྡྷ་བྦ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ས་བྦཱ དེ་ཝ་ཏཱ དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ. ན་ལོ༹ ཝུ་ཙྩ་ཏི མཱུ་ལཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ན་ལཱི༹་ཀ་ཏཱཏི ཝི་ག་ཏ་ན་ལཱ༹ ཝི་ག་ཏ་མཱུ་ལཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཱ་ཡ. པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད…པེ… ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ཏི ཨི་དཾ ཡ་དི བྷ་ག་ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་ན་ཏྠཱ, ཡེ ཙ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་ན་ཏྠཱ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏེ པ་ནེ་ཏེཏི ཨེ་ཏེ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀ་མྨ་པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དཱ་དི་ཨུ་པྤ་དྡ་ཝ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཝི་ན་ཡཱ་དི་པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་སེ. ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཏི་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་ར་ཡཾ ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེཏི ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟེ (ཨ. ནི. ༦.༥༨). ཏ་ཏྠ ཧི ཨཱ་ས་ཝཱ ཚ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ.
ས་ར་ས་བྷེ་དོཏི ཁ་ཎི་ཀ་ནི་རོ་དྷོ. ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རོཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ཡ ཁཱི་ཎ་ཏཱ. ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ, མ་གྒོ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ, ཕ་ལཾ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ, ནི་བྦཱ་ནཾ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༥༧-༥༦༠) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ, ཏཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ཏཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝ་ར་ནྟི ནི་ཝཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡཱ. པུ་རི་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀི་ཉྩི ཋ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལེ་ན པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཎྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྨཱ…པེ… ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ. པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཡ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་མཱ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན. སོ པ་ན དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ས་ཏྟ་མེ བྱཱ་བཱ་དྷ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི. མ་གྒ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་པི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་ས་ངྒ་ཧོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝཱ’’ཏི.
ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨི་ཏཱི་ཏི པ་ད་ས་ནྡྷི་བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱཏི པུ་རི་མ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་པ་དེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཝཱ་ཀྱཱ་ནཾ སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ དཱི་པ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ.
དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཋ་མ་པཱ་པ་ཎི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ན་ཝ་མེ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ས་ན་དྭཱ་ར་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཎྜ་པ་སི་བྦ་ཀེ ཙ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ. ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཏཾ་ཏཾ་ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝོ་ཡོ་གཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. དི་ཝཱ་ཀཱ་ལེཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ. ཨ་སྶཱ་མི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སུ ལ་དྡྷ་བྦ་ལཱ་བྷ་སྶ ཨ་ལ་བྷ་ན་ཏོ. ཨ་པ་ཏི་ཝཱ་ཏཱ་བཱ་དྷཾ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. ཚཱ་ཡུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣཾ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨི་ཀོ་ཡེ་ཝ. ཏེ་ན་པི ཧི ན་ཝ་དྷཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ.
པ་ཋ་མ་པཱ་པ་ཎི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་པ་ཎི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ད་ས་མེ ཝི་སི་ཊྛ་དྷུ་རོཏི ཝི་སི་ཊྛ་དྷུ་ར་ས་མྤ་གྒཱ་ཧོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ. ཉཱ་ཎ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ ཧི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་དྷུ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ཀྐཱ་ཡི་ཀ་བྷ་ཎྜནྟི ཝི་ཀྐ་ཡེ་ཏ་བྦ་བྷ་ཎྜཾ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷ་ནེ་ནཱཏི ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ དཱ་ནཱུ་པ་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཏ་བྦ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་བྷ་ཎྜེ་ནཱཏི ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ན. ནི་པ་ཏ་ནྟཱིཏི ནི་པཱ་ཏེ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ན་གྒ་ཧེ་ན ནི་པཱ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཀེ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་མ་ནྟེ་ནྟཱི’’ཏི.
ཉཱ་ཎ་ཐཱ་མེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་སྶ ཐི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན. ཉཱ་ཎ་པ་ར་ཀྐ་མེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠ་བྷེ་ད་ཉྷི ཡེ་ན སུ་ཏེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ སུ་ཏཾ ནཱ་མ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ…པེ… བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ག་ཏོཏི སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན སྭཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་གུ་ཎོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ དྷ་མྨཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ་པི ཨོ་ཏ་ར་ནྟཱི་ཏི ‘‘དྷ་མྨ་དྷ་རཱ་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀ་ཉྙུ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནི་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ཝི་ན་ཡཱ་བྷི་དྷ་མྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ’’ཏི ཡུ་ཏྟཾ. པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི.
ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོཏི ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏྠོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙོ ཧི དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མོ. ཧེ་ཊྛི་མེ་ན ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་དོཏི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ བྷཱ་གེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི ཧེ་ཊྛི་མ་ན་ཡེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ སཱི་ལེ་ན, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པ་རི་མེ་ན བྷཱ་གེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ, ཀ་ཏྠ་ཙི དྭཱི་ཧི་པི བྷཱ་གེ་ཧི སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན. ཨི་དྷ པ་ན སུ་ཏྟེ ཨུ་པ་རི་མེ་ན བྷཱ་གེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་སྨཱ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨི་མཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཾ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘སྭཱ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཝེ་དེ་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
དུ་ཏི་ཡ་པཱ་པ་ཎི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. པུ་གྒ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. ས་མི་དྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༡. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ རུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་ནྡ་ར་ཏ་ར་པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་ར་བྷཱ་ཝེ་ན ཏེ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷི་རུ་ཙི་ཨུ་པྤཱ་ད་ཀོ ཀ་ཏ་མོ་ཏི པུ་ཙྪ་ཏི. ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ དྷུ་རཾ ཨ་ཧོ་སི ས་དྡྷཱ་དྷུ་རཾ མ་གྒ་ཝུ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ, སེ་སི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི པ་ན ཀ་ཐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སེ་སཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་མ་གྒོ་ཝཱཏི ཏཱི་ཧི་པི ཐེ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཨེ་ཝ ཀ་ཐི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ན སུ་ཀ་རཾ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྱཱ་ཀཱ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ…པེ… པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི. བྷུ་མྨ་ནྟ་རེ་ནེ་ཝ ཀ་ཐེ་སི ‘‘ཏཱི་སུ་པི པུ་གྒ་ལེ་སུ ཨ་གྒ་མ་གྒ་ཊྛོ་ཝ པ་ཎཱི་ཏ་ཏ་རོ’’ཏི.
ས་མི་དྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༢. དུ་ཏི་ཡེ ཧི་ཏཱ་ནཱིཏི བྷ་བྱཱ་ནི. ཝུ་དྡྷི་ཀ་རཱ་ནཱིཏི ཨཱ་རོ་གྱཱ་དི་ཝུ་དྡྷི་ཀ་རཱ་ནི. ཨ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀནྟི ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཝཱ་ཏཱ་པ་མཱ་ར་རོ་གེ་ནཱཏི ཝཱ་ཏ་རོ་གེ་ན ཙ ཨ་པ་མཱ་ར་རོ་གེ་ན ཙ, ཝཱ་ཏ་ནི་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་པ་མཱ་ར་རོ་གེ་ན. ནི་ཊྛ་པྤ་ཏྟ་གི་ལཱ་ནོཏི ‘‘ཨི་མི་ནཱ རོ་གེ་ན ན ཙི་ར་སྶེ་ཝ མ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ནི་ཊྛཾ པ་ཏྟོ གི་ལཱ་ནོ. ཁི་པི་ཏ་ཀཾ ནཱ་མ ཝ་མ་ཐུ་རོ་གོ. ཀ་ཙྪཱུཏི ཐུ་ལླ་ཀ་ཙྪུ་ཨཱ་བཱ་དྷོ. ཏི་ཎ་པུ་པྥ་ཀ་ཛ་རོ ཝི་ས་མ་ཝཱ་ཏ་ས་མྥ་སྶ་ཛ་རོ་གོ. ཡེ་སནྟི ཡེ་སཾ རོ་གཱ་ནཾ. པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནེ་ནཱཏི པ་ཊི་ཀཱ་ར་མ་ཏྟེ་ན. ཕཱ་སུ་ཀནྟི བྱཱ་དྷི་ཝཱུ་པ་ས་མ་ནེ་ན ས་རཱི་ར་སྶ ཕཱ་སུ་བྷཱ་ཝོ. བྱཱ་དྷི་ནི་དཱ་ན་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་ཛཱ་ན་ནེ་ན པ་ཎྜི་ཏོ, པ་ཊི་ཀཱ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ ད་ཀྑོ, ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ལ་སོ.
པ་ད་པ་ར་མོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཐི་ཏོ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་མ་ན་སྶ ཨ་ཡོ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨ་ལ་བྷ་ནྟོ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ས་ཝ་ནཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི ནི་ཡཱ་མཾ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨ་ཏྟཾ པ་ཙྩེ་ཀ་བོ་དྷིཾ. ཡནྟི, ཡ་ཏོ. ཨོ་ཝཱ་དཾ ལ་བྷི་ཏྭཱཏི ཨཱ་བྷི་ས་མཱ་ཙཱ་རི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨོ་ཝཱ་ད་མ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏྟ་ཀོ་པི ཧི ཏ་སྶ ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧོ་ཏི. ཏ་ནྣི་སྶི་ཏོ་ཝཱཏི ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུ་ནི་སྶི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི. པུ་ན་པྤུ་ནཾ དེ་སེ་ཏ་བྦོ་ཝ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་མ་ན་སྶ ཡོ་གྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
གི་ལཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ས་ངྑཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༣. ཏ་ཏི་ཡེ ཝི་ཝི་དྷེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨཱ་བཱ་དྷ་ན་ཏོ བྱཱ་བཱ་དྷོ་ཝ བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ, ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་ཉྩ དུ་ཀྑཾ. ས་ཧ བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་དུ་ཀྑ’’ནྟི. ཙེ་ཏ་ནཱ་རཱ་སིནྟི པུ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ་དི་རཱ་སིཾ. ཙེ་ཏ་ནཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ནྟོ ‘‘རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ཏི པི་ཎྜཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟོ. ས་དུ་ཀྑནྟི ནི་ར་ནྟ་ར་དུ་ཀྑཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱ་བཱ་དྷཾ ནི་ར་སྶཱ་ད’’ནྟི. ཨ་ཏྠཱིཏི ཨུ་ཛུ་ཀཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནི་ཊྛ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏྟཱ ཙ དུ་ཀྑ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ཝ སཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ན ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨི་ཊྛཱ ནཱ་མ ཨ་ཏྠཱི, ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ པ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཝེ་ད་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤཱ་ཝ་ས་རཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ནི་ར་ཡ་སྶ དུ་ཀྑ་བ་ཧུ་ལ་ཏྟཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ཏ་ཏྠ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ སཱ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་པ་མཾ ཀ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ་ཊོ ཝི་སེ་སོ ཝི་ཡ སཱ་མ་ཉྙ་སྶ ཡ་ཐཱ ཨ་ཡོ་པི་ཎྜི་རོ་ཧི་ནོ ཝི་ཡ རཱུ་པཱ་ན་ནྟི. པ་ཊི་བྷཱ་ག་ཨུ་པ་མཱཏི པ་ཊི་བི་མྦ་ཨུ་པ་མཱ.
ཏེ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱཏི ཧེ་ཊྛི་མ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ. ཝོ་མི་སྶ་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑནྟི ཝི་མི་སྶ་ཀ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པཱི་ཏི་མི་སྶ་ཀ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀ་མྨནྟི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ. ཀ་མྨ་སཱི་སེ་ན ཕ་ལཾ ཝ་ད་ཏི. ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ‘‘ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ, ‘‘ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟཱི’’ཏི པ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཕ་སྶཱ་པི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟཱི་ཏི ‘‘ཏཱི་ཎི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མི་སྶ་ཀཱ་ནི ཀ་ཐི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ས་ངྑཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. བ་ཧུ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ཝ་སྶ་ཡཾ ག་ཏོཏི ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་པ་རི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝ་སྶ་ཡོ མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ས་ཏ་ནྟི་ཀནྟི ས་པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ. ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་ས་ར་ཎ་པུ་བྦ་སྶཱཏི ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་པུ་བྦ་ས་ར་ཎ་སྶ. ཨ་ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟནྟི ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ན ཀ་ཏོ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ, ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མཾ པུ་བྦེ་པི ས་ར་ཎ་དཱ་ཡ་ཀོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ཝུ་ཏྟོ, པ་བྦ་ཛྫཱ་དཱ་ཡ་ཀོ་པི ས་ར་ཎ་དཱ་ཡ་ཀོ་ཝ. པུ་བྦེ པ་ན ཨུ་པཱ་ས་ཀ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་ར་ཎ་དཱ་ཡ་ཀོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་དཾ པ་ན ག་ཧི་ཏ་པ་བྦ་ཛྫ་སྶ ས་ར་ཎ་ག་མ་ནཾ. པ་བྦ་ཛཱ ཧི ས་ཝི་སེ་སཾ ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ནྟི པ་བྦ་ཛྫཱ་དཱ་ཡ་ཀོ པུ་ན ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཏེཏི པ་བྦ་ཛྫཱ་དཱ་ཡ་ཀཱ་ད་ཡོ. དུ་ཝི་དྷེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨ་ས་མྤཱ་པ་ཀོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ས་མྤཱ་པ་ཀོ་ཏི དྭི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ, ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཨ་ཀ་ཏཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན ཝཱ. ཨུ་པ་རཱིཏི པ་ཋ་མ་མ་གྒ་ཏོ ཨུ་པ་རི. ནེ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཀ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་སྶ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ ཏ་སྶ པ་ཏི་ཀཱ་རཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི.
བ་ཧུ་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. པ་ཉྩ་མེ ཨ་རུཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎཾ དུ་ཊྛ་ཝ་ཎཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་རུ་ཀཱུ་པ་མཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་རུ་ཀཱུ་པ་མ་ཙི་ཏྟོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་ཀ་སྶ་པི དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ས་ཧ་ན་ཏོ. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཨི་ཏྟ་ར་ཀཱ་ལོ་བྷཱ་སེ་ནཱཏི པ་རི་ཏྟ་མེ་ཝ ཀཱ་ལོ ཉཱ་ཎོ་བྷཱ་ས་ཝི་ར་ཧེ་ན. ལ་ག་ཏཱིཏི ཀོ་དྷཱ་ས་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཀུ་པྤ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ ས་མྨུ་ཁཱ, ‘‘ཀིཾ ཝ་ད་སཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཙ ཨུ་པ་ན་ཡ྄ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ལ་ག་ཏི, ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྒ་ཝ་སེ་ན. ཀུ་པྤ་ཏཱིཏི ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཝི་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི. ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨཱི་ས་ཀ་མྤི མུ་དུ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དུ་ཊྛཱ་རུ་ཀོཏི མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཱ་ནཾ དུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཀ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ཧི་ཏྭཱ ཋི་ཏོ དུ་ཊྛ་ཝ་ཎོ. ‘‘དུ་ཊྛཱ་རུ་ཏཱ’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཏཱ་ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ.
ཏ་སྶཱཏི དུ་ཊྛཱ་རུ་ཀ་སྶ. ས་ཝ་ནནྟི ཨ་སུ་ཙི་ཝི་ས་ནྡ་ནཾ. ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་སྶ ཝི་ཡཱཏི ཀོ་དྷེ་ན ཨུ་དྡྷཾ ཨུ་དྡྷཾ དྷུ་མཱ་ཏ་ཀ་སྶ ཝི་ཡ ཀོ་དྷཱུ་པཱ་ཡཱ་ས་སྶ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཙ་ཎྜི་ཀ་ཏ་སྶཱཏི ཀུ་པི་ཏ་སྶ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཧེ་ཊྛི་མ་མ་གྒ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱ་པི ཀི་ལེ་སཱ ཏེ་ཧི ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཏཾ ཨཱ་པཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྣཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཏ་སྨིཾ ས་ནྟཱ་ནེ ཨ་གྒ་མ་གྒ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནཱ་པི ཀི་ལེ་སཱ ཨ་ཏྠེ་ཝཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཝི་ཛྫཱུ་པ་མ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, ན ཏེ་ཧི མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱི་ནཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཝ་ཛི་རཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. སེ་ཝི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༦. ཚ་ཊྛེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ. ཨ་ལླཱི་ཡི་ཏ་བྦོཏི ཚཱ་ཡཱ་ཡ ཝི་ཡ ཝི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ནི་ལླཱི་ཡི་ཏ་བྦོ. པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཏ་བྦོཏི ཨ་བྷི་ཎྷ་སོ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱཏི མེ་ཏྟཱ་པུ་བྦ་བྷཱ་གོ. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏཱིཏི ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ སཱི་ལེ་ན ཨ་བྷི་ཝུ་དྡྷི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨུ་པ་ཀཱ་ར་ཏྠཾ ཨུ་པ་སེ་ཝ་ནཱ་དི ཝ་ཊྚ་ཏི.
ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙི་སྶ་ཏཱིཏི ‘‘ཨ་པེ་ཧི, ཀིཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ’’ཏི པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པི་ཡ་སཱི་ལ་ཏྟཱ ན པ་ཊི་ཧ་ཉྙི་སྶ་ཏི. ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱིཏི དྭཱི་སུ ཧི སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀེ་ན སཱི་ལ་སྶ ཝ་ཎྞེ ཀ་ཐི་ཏེ ཨི་ཏ་རོ ཨ་ནུ་མོ་ད་ཏི. ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཀ་ཐཱ ཕཱ་སུ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི ཙ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ན དུ་སྶཱི་ལེ ས་ཏི དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ དུ་ཀྐ་ཐཱ, ནེ་ཝ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི, ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི, ན པ་ཝ་ཏྟི་ནཱི. དུ་སྶཱི་ལ་སྶ ཧི སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ཨ་ཕཱ་སུ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ་སུ་པི ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི ‘‘ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. དྭེ ཧི ས་མཱ་དྷི་ལཱ་བྷི་ནོ ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཾ ས་པྤ་ཉྙཱ ཙ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ར་ཏྟིཾ ཝཱ དི་ཝ་སཾ ཝཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ནྟ་མྤི ན ཛཱ་ན་ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦེ པ་ཉྙཱ་ཡ སོ་དྷེ་ཏ་བྦེ ཝ་ཌྜྷེ་ཏ་བྦེ ཙ ཨ་དྷི་ཀ་སཱི་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ནྣ་པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ནུ་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཉྩ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནཾ སཱི་ལ་སྶ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨེ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་སེ་ཝ་ནེ་ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལ་སྶ ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ’’ཏི་ཨཱ་དི. སཱི་ལ་སྶ ཨ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རཱ་གོ་ཙ་རཱ་ད་ཡོ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པ་ཀཱ་ར་དྷ་མྨཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཏཾ་ཏཾ་སི་ཀྑཱ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་པ་ད་ཊྛཱ་ནེ. ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ནཱ་མཱཏི ཨ་བྷི་ནྣཾ ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ནཱ་མ. ཁཱ་ར་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ནེཏི ར་ཛ་ཀཱ་ནཾ ཨཱུ་ས་ཁཱ་རཱ་དི་ཁཱ་ར་པ་རི་སྶཱ་ཝ་ན་པ་ཊེ. ཧཱ་ཡ་ཏཱིཏི སཱི་ལཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. སེ་ཊྛཾ པུ་གྒ་ལནྟི སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི སེ་ཊྛཾ ཨུ་ཏྟ་རི་ཏ་རཾ ཨུ་ཏྟ་མཾ པུ་གྒ་ལཾ.
སེ་ཝི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༧. ས་ཏྟ་མེ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི-ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ‘‘ན’’ནྟི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་སྶཱ’’ཏི ‘‘ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོཏི ལཱ་མ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ས་དྡོ. གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པོ ཝི་ཡ དུ་སྶཱི་ལྱནྟི ཨེ་ཏེ་ན དུ་སྶཱི་ལ་སྶ གཱུ་ཐ་ས་དི་ས་ཏྟ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཙ་ནནྟི ཨ་ནི་ཊྛ་ཝ་ཙ་ནཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝཱཏི ‘‘གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པོ ཝི་ཡ དུ་སྶཱི་ལྱ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན. སུ་ཙི་མི་ཏྟོཏི སཱི་ལཱ་ཙཱ་ར་སུ་དྡྷི་ཡཱ སུ་ཙི་མི་ཏྟོ. ས་ཧ ཨ་ཡ་ནྟི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ས་ཧཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཧ་གཱ་མི་ནོ’’ཏི.
ཛི་གུ་ཙྪི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. གཱུ་ཐ་བྷཱ་ཎཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༨. ཨ་ཊྛ་མེ གཱུ་ཐ་བྷཱ་ཎཱིཏི གཱུ་ཐ་ས་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ གཱུ་ཐ་བྷཱ་ཎཱི. ཡ་ཐཱ ཧི གཱུ་ཐཾ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི. དུ་གྒ་ནྡྷ་ཀ་ཐནྟི ཀི་ལེ་སཱ་སུ་ཙི་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ གཱུ་ཐཾ ཝི་ཡ དུ་གྒ་ནྡྷ་ཝཱ་ཡ་ན་ཀ་ཐཾ. པུ་པྥ་བྷཱ་ཎཱིཏི སུ་པུ་པྥ་ས་དི་ས་ཝ་ཙ་ན་ཏྟཱ པུ་པྥ་བྷཱ་ཎཱི. ཡ་ཐཱ ཧི ཕུ་ལླཱ་ནི ཝ་སྶི་ཀཱ་ནི ཝཱ ཨ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཝཱ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ཨི་ཊྛཱ་ནི ཀ་ནྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི ཀ་ནྟཾ. པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཡཱཏི ཙ་མྤ་ཀ་སུ་མ་ནཱ་དི་སུ་ག་ནྡྷ་པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཡ. སུ་ག་ནྡྷ་ཀ་ཐནྟི སུ་ཙི་ག་ནྡྷ་ཝཱ་ཡ་ན་ཀ་ཐཾ ཀི་ལེ་ས་དུ་གྒ་ནྡྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. མ་དྷུ་བྷཱ་ཎཱིཏི ཨེ་ཏྠ ‘‘མུ་དུ་བྷཱ་ཎཱི’’ཏི་པི པ་ཋ་ནྟི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཧི མ་དྷུ་ར་ཝ་ཙ་ནོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ ཧི ཙ་ཏུ་མ་དྷུ་རཾ ནཱ་མ མ་དྷུ་རཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨི་མ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ མ་དྷུ་རཾ ཧོ་ཏི. མ་དྷུ་ར་ཀ་ཐནྟི ཀ་ཎྞ་སུ་ཁ་ཏཱ་ཡ པེ་མ་ནཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་དྡ་ཏོ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཙ མ་དྷུ་ར་ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་ཐཾ. ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ ཝཱཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཧ་ཏྠ་པཱ་དཱ་དི་ཙྪེ་ད་ན་ཧ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ. པ་ར་ཧེ་ཏུ ཝཱཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
‘‘ནེ་ལ་ངྒོ་ཏི ཁོ, བྷ་ནྟེ, སཱི་ལཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི སུ་ཏྟེ (སཾ. ནི. ༤.༣༤༧) ཨཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་སཱི་ལཾ ཝི་ཡཱ’’ཏི. པཱུ་རེཏི གུ་ཎཱ་ནཾ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཾ. སུ་ཀུ་མཱ་རཱཏི ཨ་ཕ་རུ་ས་ཏཱ་ཡ མུ་དུ་ཀཱ ཀོ་མ་ལཱ. པུ་ར་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ པུ་ར-ས་དྡོ ཏ་ནྣི་ཝཱ་སི་ཝཱ་ཙ་ཀོ ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘གཱ་མོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ག་ར་ཝཱ་སཱི་ན’’ནྟི. མ་ནཾ ཨ་པྤཱ་ཡ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏཱི་ཏི མ་ནཱ་པཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཝུ་དྡྷི་ཀ་རཱ’’ཏི.
གཱུ་ཐ་བྷཱ་ཎཱི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨ་ནྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༩. ན་ཝ་མེ ཨ་ནྡྷོཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པཱ་ལི༹་པ་དེ་སུ པ་ཋ་མོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་བྷོ་ག་སཾ་ཧ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཙ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ན་པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་ནོ ཙ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ‘‘ཨ་ནྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི དུ་ཏི་ཡོ་པི, ཏ་ཏི་ཡོ པ་ན དྭི་ནྣ་མྤི བྷཱ་ཝཱ ‘‘དྭི་ཙ་ཀྑཱུ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑཱུཏི ཨཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཕཱ་ཏིཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨ་དྷ་མུ་ཏྟ་མེཏི ཨ་དྷ་མེ ཙེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་མེ ཙ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱཏི སུ་ཀྐ་དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཧཱ་ཡ་ཀེ་ཧི ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ཏི ཛཱ་ནེ་ཡྻ. ཀ་ཎྷ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱཏི ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨེ་ཧི པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་ཧི ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ཏི ཛཱ་ནེ་ཡྻ.
ཏ་ཐཱ་ཛཱ་ཏི་ཀཱཏི ཡཱ་དི་སེ་ཧི ས་པུ་ཏྟ་དཱ་ར་པ་རི་ཛ་ན་ས་ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ཝ་གྒཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ཁེ་ཏི པཱི་ཎེ་ཏི, ཏཱ་དི་སཱ བྷོ་གཱ་པི ན ས་ནྟི. པུ་ཉྙཱ་ནི ཙ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་པ་ཎ་དྡྷི་ཀ་ཡཱ་ཙ་ཀཱ་ནཾ ས་ནྟ་པྤ་ན་ཝ་སེ་ན པུ་ཉྙཱ་ནི ན ཀ་རོ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱཏི ཨུ་བྷ་ཡ་སྨིཾ ལོ་ཀེ, ཨུ་བྷ་ཡ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྠེ་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་དྷ་ལོ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཨུ་བྷ་ཡེ་ནཱཏི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཐ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེཏི ཡ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནེ. ན སོ་ཙ་ཏཱིཏི སོ་ཀ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན སོ་ཙ་ཏི.
ཨ་ནྡྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༠. ད་ས་མེ ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་པ་ཉྙོཏི ནི་ཀྐུ་ཛྫ་པ་ཉྙོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷོ་མུ་ཁ་པ་ཉྙོ’’ཏི. པུ་བྦ་པ་ཊྛ་པ་ནཱཏི པ་ཋ་མཱ་ར་མྦྷོ. ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནནྟི ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ. ཨ་པྤ་ནཱཏི དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་ཊྛཱ་པ་ནཾ. ཨ་ནེ་ཀེ ཝཱ ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཡོ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ས་མཱ་དྷི ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨཱ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ སཱ་ས་ན་ནྟི ཏ་ད་ཏྠོ་པཱ་ད་ཀ་ས་མཱ་དྷི ཏ་སྶ ཨཱ་དཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་དཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཏ་སྶ མཱུ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏྟཱ མ་གྒོ.
སཱ་ས་ན་སྶ པཱ་རི་པཱུ་རི་སུ་དྡྷི་ཡོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ་རཱ དེ་སི་ཏ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ སི་དྡྷཱ, ཏཱ པ་ནེ་ཏྠ ཀ་ཐེ་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ནཱུ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟཱི’’ཏི, ‘‘ནི་གྒ་ཎྛིཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟཱི’’ཏི ཙ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ནི་ཛྫ་ཊནྟི ནི་གྒུ་མྦཾ ཨ་ནཱ་ཀུ་ལཾ. ནི་གྒ་ཎྛིནྟི ག་ཎྛི་ཊྛཱ་ན་ར་ཧི་ཏཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཀ་ཏྭཱ.
ཨཱ་ཀི་ཎྞཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ སཾ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི. ཨུ་ཙྪ་ངྒོ ཝི་ཡ ཨུ་ཙྪ་ངྒ་པ་ཉྙོ པུ་གྒ་ལོ ད་ཊྛ་བྦོཏི ཨུ་ཙྪ་ངྒ་ས་དི་ས་པ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཙྪ་ངྒ་པ་ཉྙོ. ཨེ་ཝཾ པ་ཉྙཱ ཝི་ཡ པུ་གྒ་ལོ་པི ཨུ་ཙྪ་ངྒོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨིཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཙི་ར་ཊྛཱ་ན་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཙ ཨུ་ཙྪ་ངྒ་ས་དི་སཱ པ་ཉྙཱ, ཨེ་ཝཾ ནི་ཀྐུ་ཛྫ་ཀུ་མྦྷ་ས་དི་སཱ པ་ཉྙཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
སཾ་ཝི་ད་ཧ་ན་པ་ཉྙཱ་ཡཱཏི ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏེ ཨི་དཾ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཏྠ་ཀི་ཙྩཾ སཾ་ཝི་དྷཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ་ཡ ར་ཧི་ཏོ. སེ་ཡྻོཏི སེ་ཊྛོ པཱ་སཾ་སོ. པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་དནྟི ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ.
ཨ་ཝ་ཀུ་ཛྫ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པུ་གྒ་ལ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. དེ་ཝ་དཱུ་ཏ་ཝ་གྒོ
༡. ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༡. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ པ་ཋ་མེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ནཱིཏི ས་སེ་ཊྛ་ཀཱ་ནི. ཡེ་སནྟི ཡེ་སཾ ཀུ་ལཱ་ནཾ. པུ་ཏྟཱ་ནནྟི པུ་ཏྟེ་ཧི. པཱུ་ཛི་ཏ་ས་དྡ་ཡོ་གེ་ན ཧི ཨི་དཾ ཀ་ར་ཎ་ཏྠེ སཱ་མི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱཏི ཨཱ་ཧཱ་རཱ་དི་ནཱ. པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏཱ གོ་པི་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ་ཀཱ་ལཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ དཱ་ཏ་བྦ་སྶ དཱ་ནེ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩ་སྶ ཙ ཀ་ར་ཎེ་ན པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏཱ ཙེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ན་ཏྠ་པྤ་ཧ་ར་ཎེ་ན གོ་པི་ཏཱ ཙ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སནྟི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ. བྲ་ཧྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠནྟི ཏེ་སཾ གུ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀེ བྲ་ཧྨཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏེ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ པུ་ཏྟ་ཀཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ནེ་སཾ བྲ་ཧྨཱ་དི་བྷཱ་ཝ་སཱ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ’’ཏི, ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ཏེ་སཾ བ་ཧུ་ཀཱ་ར་ཏཾ ནཱ་ནཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨཱ་པཱ་ད་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཧི པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་སྶ ཨཱ་པཱ་ད་ཀཱ, ས་རཱི་ར་སྶ པོ་ས་ཀཱ, ཨཱ་ཙཱ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རཱ་ནཾ སི་ཀྑཱ་པ་ཀཱ ས་ཀ་ལ་སྶ་པི ཨི་མ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ད་སྶེ་ཏཱ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཏཱ་ཝ ཏེ ད་སྶེ་ནྟུ, ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཐ་ནྟི? ཏ་མྤི ད་སྶེ་ཏ་བྦ་མེ་ཝ ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་པ་ན་ཏྠཾ.
ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཏཱ་སཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ནྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ. ལོ་བྷ་ནཱི་ཡ་ཝ་ཡ་སྨིཾ པ་ཋ་མ་ཡོ་བྦ་ནེ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ས་ཏ་ཝི་ཧ་ཏགྒ་ཧ་ཎཾ. པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐནྟི ཝི་སུཾ. ཨི་མི་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན པུ་ཏྟེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཏེ་ཧི ཨ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན མེ་ཏྟཱ་དི་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན.
ཐ་རུ་སི་པྤནྟི ཨ་སི་ས་ཏྟི་ཀུ་ནྟ་ཀ་ལཱ་པཱ་དི་ཨཱ་ཡུ་དྷ་སི་པྤཾ. མུ་དྡཱ་ག་ཎ་ནཱཏི ཨ་ངྒུ་ལི་སཾ་ཀོ་ཙ་ནཱ་དི་ནཱ ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ ག་ཎ་ནཱ. ཨཱ་དིས་དྡེ་ན པཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. པ་ཙྪཱ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ག་ཧ་ཊྛ་ཝ་ཏྟ་སྶེ་ཝ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཧ་ཏྠཱ་ཙ་རི་ཡཱ་དཱི་ནཾ སི་པྤ་གྒཱ་ཧཱ་པ་ན་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ནཱ་མཱ་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨཱ་ནཱི་ཡ ཧུ་ཏཾ ཨཱ་ཧུ་ཏཾ. པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཧུ་ཏཾ པཱ་ཧུ་ཏཾ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏནྟི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ན་མོ ཀ་རེ་ཡྻཱཏི སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ནྟྭཱ ‘‘ཨི་དཾ མ་ཡ྄ཧཾ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟ’’ནྟི ན་མ་ཀྐཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཏཱ་ཡ ནཾ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ནནྟི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་རི་ཙ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡཱཏི བྷ་ར་ཎ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཀུ་ལ་ཝཾ་ས་པྤ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་པ་ནཱ་དི་ནཱ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པ་ཉྩ་ཧི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ, ཋཱ་ནེ་ཧི པུ་ཏྟེ་ན པུ་ར་ཏྠི་མཱ དི་སཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ – ‘བྷ་ཏོ ནེ་སཾ བྷ་རི་སྶཱ་མི, ཀི་ཙྩཾ ནེ་སཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ཀུ་ལ་ཝཾ་སཾ ཋ་པེ་སྶཱ་མི, དཱ་ཡ་ཛྫཾ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ་མི, ཨ་ཐ ཝཱ པ་ན པེ་ཏཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ་ནཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ནུ་པྤ་ད་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟ, པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པུ་ཏྟེ་ན པུ་ར་ཏྠི་མཱ དི་སཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཱ པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི པུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ནྟི, པཱ་པཱ ནི་ཝཱ་རེ་ནྟི, ཀ་ལྱཱ་ཎེ ནི་ཝེ་སེ་ནྟི, སི་པྤཾ སི་ཀྑཱ་པེ་ནྟི, པ་ཏི་རཱུ་པེ་ན དཱ་རེ་ན སཾ་ཡོ་ཛེ་ནྟི, ས་མ་ཡེ དཱ་ཡ་ཛྫཾ ནི་ཡྻཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༢༦༧).
ཨ་པི་ཙ ཡོ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཏཱི་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཨ་བྷི་པྤ་ས་ནྣེ ཀ་ཏྭཱ སཱི་ལེ་སུ ཝཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ ནི་ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ཏི, ཨ་ཡཾ མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་པ་ཊྛཱ་ཀཱ་ནཾ ཨ་གྒོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སཱ པ་ནཱ་ཡཾ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ པུ་ཏྟ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ལོ་ཀ་ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཱ་ཏི ཏཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དྷེ་ཝ ནཾ པ་སཾ་ས་ནྟི, པེ་ཙྩ ས་གྒེ པ་མོ་ད་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. པ་སཾ་ས་ནྟཱིཏི ‘‘ཨ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ མ་ཏྟེ་ཡྻོ པེ་ཏྟེ་ཡྻོ ས་གྒ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཾ པཱུ་རེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དྷེ་ཝ ནཾ པ་སཾ་ས་ནྟི. ཨཱ་མོ་ད་ཏི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ མོ་ད་པྤ་ཏྟི་ཡཱ. པ་མོ་ད་ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་མོ་ད་ས་མྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ.
ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. དུ་ཏི་ཡེ ཏ་ཐཱ་ཛཱ་ཏི་ཀོཏི ཏ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝོ. ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ལཱ་བྷོཏི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷི་ག་མོ. རཱུ་པ་མེ་ཝ ཀི་ལེ་སུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་སྶ་ཏཱ་དི་ནི་མི་ཏྟནྟི ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་བྷཱ་ཝ་ནི་མི་ཏྟཾ. པུ་གྒ་ལ་ནི་མི་ཏྟནྟི པུ་གྒ་ལཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ན་ནི་མི་ཏྟཾ. དྷ་མྨ་ནི་མི་ཏྟནྟི དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ. ‘‘སི་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཐེ་རེ་ན པུ་ཊྛོ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘སི་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ས་མཱ་དྷི་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. སོ ཧི ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྟཾ པ་ཎཱི་ཏ་ནྟི ཙ པ་སྶ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྟ་ནྟི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱཏི ནི་བྦཱ་ནཾ ས་ནྟ་ནྟི ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པྤེ་ཏྭཱ. དི་ཝ་ས་མྤཱིཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་ཡ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ས་ནྟ་པ་ཎཱི་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷེཏི ‘‘ས་ནྟཾ པ་ཎཱི་ཏཾ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐོ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒོ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷེ ཨཱ་བྷོ་ག་ས་ཉྙི་ཏེ ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རེ. ནི་དྡྷཱ་ར་ཎེ ཙེ་ཏཾ བྷུ་མྨཾ. ཨི་མ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ…པེ… ལ་བྦྷ་ནྟེ་ཝཱཏི ‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ག་ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟ་པྤ་དེ་སེ ཨེ་ཀོ་པི ཨཱ་བྷོ་ག་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རོ ཙེ་པི ས་བྦེ ཨ་ཊྛ་པི ཨཱ་བྷོ་ག་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རཱ ལ་བྦྷ་ནྟེ་ཝ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་ར་ཏཾ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ.
ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏེ་ན མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. པ་རཱ་ནི ཙ ཨོ་པ་རཱ་ནི ཙ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ས་ནྟ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཏཱ་ཡ. ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི་དྷཱུ་མ་ཝི་ར་ཧི་ཏོཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི ཨེ་ཝ ས་ནྟཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན དྷཱུ་མོ, ཏེ་ན ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཨ་ནཱི་གྷོཏི ཨ་པཱ་པོ. ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་ག་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ བྱཱ་དྷི་མ་ར་ཎ་མྤི ག་ཧི་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཏ་བྦྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣. ཏ་ཏི་ཡེ, ‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དེ་སི་ཏཾ དྷ་མྨཾ ཏཱ་དི་སེ་ན་པི ན སུ་ཀ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝ་ད་ནྟོ ཐེ་ར་སྶ ཉཱ་ཎཾ ས་བྦ་མ་ཏི་ཀྐ་མཾ. ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་རོ ཙ དུ་ལླ་བྷཱཏི ཧི ཨི་མི་ནཱ སཱ་མ་ཉྙ་ཝ་ཙ་ནེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟ་ཏྠེ་ར་མྤི ཨ་ནྟོ་ག་དྷཾ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟོ ཏེ་ན་པི ཨ་ཏྟ་ནོ དེ་ས་ནཱ་ཡ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི.
ས་མྨཱཏི ཧེ་ཏུ་ནཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ན. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་པཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱཏི མཱ་ན་སྶ ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ. པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ་ཏི ཙ ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ་ཏི ཙ པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒོ ཧི པ་རི་ཉྙཱ་ཀི་ཙྩ་སི་དྡྷི་ཡཱ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན མཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཡ་མ་སྶ ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཏེ་ན དི་ཊྛོ པ་ན པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ཙ. ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན ཧི པ་རི་ཉྙཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་མེ་ཝ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. དི་ཊྛ་ཝི་སེ་ན དི་ཊྛ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་ཡ་མ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་སྶ ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡ་ནཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ་ན’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. པ་ཧཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡེ ཧི ག་ཧི་ཏེ ད་སྶ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡོ ག་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི དུ་ཀྑ་སྶཱཏི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒེ་ན མཱ་ན་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཡེ ཨི་མེ ‘‘ཀཱ་ཡ་བ་ནྡྷ་ན་སྶ ཨ་ནྟོ ཛཱི་ར་ཏི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༧༨), ཧ་རི་ཏ་ནྟཾ ཝཱ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༣༠༤) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ནྟི་མ་མ་རི་ཡཱ་ད་ནྟོ ཙ ‘‘ཨ་ནྟ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ན’’ནྟི (སཾ. ནི. ༣.༨༠; ཨི་ཏི་ཝུ. ༩༡) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ལཱ་མ་ཀ་ནྟོ ཙ ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡོ ཨེ་ཀོ ཨ་ནྟོ’’ཏི (སཾ. ནི. ༣.༡༠༣) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ནྟོ ཙ ‘‘ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶ ས་པ་ཙྩ་ཡ་ས་ངྑ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ནྟོ ཙཱ་ཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ནྟཱ, ཏེ་སུ ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་དུཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀོ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སི, པ་རི་ཙྪེ་དཾ པ་རི་ཝ་ཊུ་མཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨ་ནྟི་མ་ས་མུ་ད་ཡ་མ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཾ དུ་ཀྑ་མ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་མ་ཀཱ་སཱི’’ཏི.
ན་ནུ ཙ ‘‘པ་ཧཱ་ན’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ནི་དྡེ་སེ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཏཾ? ཨི་དྷ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་པྤ་ཧཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ ནི་དྡེ་སེ་ནཱ་ཡཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་དྡེ་སེ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཏཱ་ནི པ་དཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནཱིཏི ཏ་སྨིཾ ནི་དྡེ་སེ ‘‘པ་ཧཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི (ཙཱུ་ལ༹་ནི. ༧༥ ཨུ་ད་ཡ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ་ནི་དྡེ་སོ) པ་དཱ་ནི ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི.
དྷ་མྨ་ཏ་ཀྐ་པུ་རེ་ཛ་ཝནྟི ཨི་མི་ནཱ ཏ་སྨིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑེ ཋ་ཏྭཱ ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ནི ཝི་པ་སྶི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑཾ ཝ་ད་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཝི་མོ་ཀྑ་སྶ ཧི མ་གྒ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་ས་ངྑཱ་ཏོ དྷ་མྨ་ཏ་ཀྐོ པུ་རེ་ཛ་ཝོ ཧོ་ཏི.
སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ནི་དཱ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ པི་ཎྜ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན རཱ་སི་ཀ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཨ་བྷི་ནྣཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀ་དེ་སེ་ན་པི ཨ་ཁ་ཎྜི་ཏཱ་ནི. བྷི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཧི བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་ཀི་ཙྩཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་པཱུ་ཏཱི་ནཱིཏི ཨུ་ད་ཀ་ཏེ་མ་ནེ་ན པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝཾ ན ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ནི. པཱུ་ཏི་བཱི་ཛ་ཉྷི བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱུ་ཏི་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་བཱི་ཛ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི. ན ཝཱ་ཏེ་ན ན ཙ ཨཱ་ཏ་པེ་ན ཧ་ཏཱ་ནཱིཏི ཝཱ་ཏེ་ན ཙ ཨཱ་ཏ་པེ་ན ཙ ན ཧ་ཏཱ་ནི, ནི་རོ་ཛ་ཏཾ ན པཱ་པི་ཏཱ་ནི. ནི་རོ་ཛ་ཉྷི ཀ་ས་ཊ་བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི. སཱ་རཱ་དཱ་ནཱིཏི ཏ་ཎྜུ་ལ་སཱ་ར་སྶ ཨཱ་དཱ་ན་ཏོ སཱ་རཱ་དཱ་ནི. ནི་སྶཱ་ར་ཉྷི བཱི་ཛཾ བཱི་ཛ་ཏྠཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ཀ་པྤ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་ཧི་ཏ་སཱ་རཱ་ནཱི’’ཏི, པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་སཱ་རཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་ནྣི་ཙ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན སུ་ཁཾ ས་ཡི་ཏཱ་ནཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ ཀོ་ཊྛ་པ་ཀྑི་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མེ་ནེ་ཝ སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏཱ་ནི.
ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ཏྟཱིཏི ཀ་མྨ་ཝི་བྷཱ་གོ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏྠ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. པ་ཙྩུ་པ་ནྣ་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཨ་པ་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ་ན་ནྟ་ར་བྷ་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ཕ་ལཾ ཀ་མྨཾ. པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ཡ ཙ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཕ་ལ་དཱ་ཡི་ནཱི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ. སཱ ཧི ཝུ་ཏྟཱ་ཀཱ་རེ་ན བ་ལ་ཝ་ཏཱི ཛ་ཝ་ན་ས་ནྟཱ་ནེ གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནུ་པ་ར་མཱ་པེ་ཀྑཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ལཱ་བྷཱ་པེ་ཀྑ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷེ་ཝ པུ་པྥ་མ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཏྟཾ ཕ་ལཾ དེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟནྟི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨུ་པ་དྷི་པྤ་ཡོ་གཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ནྟ་ར་ས་མ་ཝཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཾ. ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨནྟི ཨ་ཧོ་སི ཨེ་ཝ ཀ་མྨཾ, ན ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཏྠི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཀ་མྨཾ.