(༧) ༢. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡. ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༢. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཏི་ཏྠཾ ནཱ་མ དྭཱ་ས་ཊྛི དི་ཊྛི་ཡོ ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དི་ཊྛི་ཝི་པྥ་ནྡི་ཏ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ས་ཏྟཱ ཏ་ར་ནྟི ཨུ་པྤི་ལ་ཝ་ནྟི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏི་ཏྠ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་ར་ག་མ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་ཉྷི ཏ་ར་ཎཾ དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ་ནཾ ན་ཏྠི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨ་པ་རཱ་པ་རཾ ནི་མུ་ཛྫ་ནུ་མྨུ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན པི་ལ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཏེ་སཾ ཏ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཨུ་པྤཱ་ད་ཀཱཏི པཱུ་ར་ཎ་ཀ་སྶ་པཱ་ད་ཡོ. ཏི་ཏྠེ ཛཱ་ཏཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝཱ དི་ཊྛི་ག་ཏ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏི་ཏྠཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཏི་ཏྠི་ཀཱ, ཏི་ཏྠི་ཀཱ ཨེ་ཝ ཏི་ཏྠི་ཡཱ. མ་ནོ་ར་མེཏི སཱ་དུ་ཕ་ལ་བྷ་རི་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷ་ཡ་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཙ མ་ནོ་ར་མེ. ཨི་མེ་སུ་ཡེ་ཝ ཏཱི་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་སུ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ.
ཡོ ཡ་ཐཱ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ ཝུ་ཙྩ་ཏཱིཏི ཨི་མི་ནཱ པུ་གྒ་ལ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏ་ཐཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. པུ་གྒ་ལ-ས་དྡོ ཙ ཏི་སྶ་ནྣ་མྤི པ་ཀ་ཏཱི་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ, ཏ་སྨཱ པུ་རི་ས་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་ཏོ ཝི་སེ་ས་ནཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ’’ཏི. པ་ཊི་སཾ་ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏཱིཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་དི་ཏཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི ཝཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་པྤ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུཏི ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ པ་ད་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནེ་ཝཱ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱཏི ‘‘ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན. ཀ་མྨ་ཝེ་ད་ནནྟི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ས་ཧ་ཛཾ ཝེ་ད་ནཾ. ཀི་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནནྟི ‘‘ནེ་ཝ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ ན ཙ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་ཛཾ ཝེ་ད་ནཾ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏེ ཀ་མྨ་ཀི་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ས་ནེ ལོ་ཀེ ཙ པཱ་ཀ་ཊེ ཝཱ་ཏཱ་བཱ་དྷཱ་དི་རོ་གེ ཙ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟི ཨེ་ཝཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཡེ ཝཱ ཨི་མེ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ པི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱཏི པི་ཏྟ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དྷི་ཀ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ. ཨ་ན་ནྟ་ར་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ས་ནྣི་པཱ་ཏི་ཀཱཏི པི་ཏྟཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞ་མྤི ཝི་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. ཨུ་ཏུ་པ་རི་ཎཱ་མ་ཛཱཏི སཱི་ཏཱ་དི་ཨུ་ཏུ་ནོ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཏོ ཝི་ས་མ་པ་རི་ཝུ་ཏྟི་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. ཝི་ས་མ་པ་རི་ཧཱ་ར་ཛཱཏི ཨ་ས་པྤཱ་ཡཱ་ཧཱ་ར་ཡོ་ག་པ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་སྶ ཝི་ས་མཾ པ་རི་ཧ་ར་ཎ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱཏི ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ཏོ ནི་བྦ་ཏྟཱ. ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཱཏི ཀ་མྨ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ཀྑ་ནྡྷ་ཏོ ཛཱ་ཏཱ. ཝི་རོ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཏྠཱ, ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཝཱ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་བཱ་དྷ་ན་ཊྛེ་ན ཨཱ་བཱ་དྷོ, སོ ཨེ་ཝ རུ་ཛྫ་ན་ཊྛེ་ན རོ་གོ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཡོ ཡཱ་པྱ་ལ་ཀྑ་ཎོ, སོ རོ་གོ, ཨི་ཏ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ས་བྦེ་ས་ཉྩ ནེ་སཾ ཏཾ་ཏཾ་དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ས་མཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ན ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རཱ་ནི. ཏ་ཏྠཱ་པི ཙ པ་ཀོ་པཱ་ཝ་ཏྠཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ན ཏ་ཐཱ པ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཊྛ་མཾ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀ་ཛཾ ཨཱ་བཱ་དྷཾ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི ‘‘ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཝི་པ་ལླཱ་ས་གྒཱ་ཧེ་ན. ‘‘པུ་བྦེ’’ཏི པུ་རཱ་ཏ་ན་སྶེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་མྤི ཏེ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭེ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ’’ཏི. ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨ་ནུ་ཛཱ་ན་ནྟི.
ཨ་ཏྟ་ནཱ ཀ་ཏ་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱཏི སཱ་ཧ་ཏྠི་ཀ་ཀ་མྨ་ཧེ་ཏུ. ཨཱ་ཎ་ཏྟི་མཱུ་ལ་ཀེ་ནཱཏི པ་ར་སྶ ཨཱ་ཎཱ་པ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཧེ་ཏུ. ཨི་མཱཏི ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ. ས་བྦེ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟཱིཏི ས་བྦེ རོ་གེ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟི ས་བྦེ་ས་མྤི ཏེ་སཾ ཨེ་ཀེ་ན ཨི་སྶ་རེ་ནེ་ཝ ནི་མྨི་ཏ་ཏྟཱ ཏ་བྦྷཱ་ཝཱི་བྷཱ་ཝཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་སེ་སུ་པི. ས་བྦཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ནྟཱིཏི ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཊི་སེ་དྷ་ན་ཏོ ས་བྦཾ ནི་སེ་དྷེ་ནྟི.
མཱ་ཏི་ཀཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱཏི ཏི་ཎྞ་མྤི ཝེ་དཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཨུ་དྡེ་སཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏནྟི ཏཾ མཱ་ཏི་ཀཾ. ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུནྟི དོ་ས་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ག་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ. ལ་དྡྷི་པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ན་ཏྠནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ལ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་པ་ན་ཏྠཾ. ལ་དྡྷི་ཏོ ལ་དྡྷིཾ ས་ངྐ་མ་ནྟཱིཏི མཱུ་ལ་ལ་དྡྷི་ཏོ ཨ་ཉྙ་ལ་དྡྷིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི. པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱིཏི ཀ་མྨ་ཝེ་ད་ན་མྤི ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་ད་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཝ་ད་ནྟི. དི་ཊྛི་ག་ཏི་ཀཱ ཧི བྱཱ་མཱུ་ལ༹ྷ་ཙི་ཏྟཱ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་རཱ་དཱི་ནི ཨཱ་ལོ་ལེ༹་ནྟི, ཨ་ས་ངྐ་ར་ཏོ ས་ཉྙཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ, ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨེ་ཝཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝནྟི ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏི་ནོ ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ན ཨི་དཱ་ནི ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ, ཨེ་ཝཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་མ་ཎ་མྤི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝི་ཙཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དོ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དོ ཨེ་ཝ ས་མྤ་ཛྫ་ཏི.
ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཚ་ནྡོ ན ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ནྡོ. ཀ་ཏྟུ་ཀ་མྱ་ཏཱཏི ཀཱ་ཏུ་མི་ཙྪཱ. པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རོཏི ཏེ་ན ཏེ་ན པུ་རི་སེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ན ཧོ་ཏི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ སི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཏཾ ཨེ་ས ན ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི ཀ་ཏྟ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ སུ་ཙ་རི་ཏ་པཱུ་ར་ཎཾ, ཨ་ཀ་ཏྟ་བྦ་ཨ་ཀ་ར་ཎཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཝི་ར་ཏཱི་ཏི ཨི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི ཨེ་ས ན ལ་བྷ་ཏི. ས་མ་ཎཱ་པི ཧི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཎཱ་པི ཧོ་ནྟི, ན ཨི་དཱ་ནི སཾ་ཝ་ར་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་དི་ནཱ. ཨ་སྶ་མ་ཎཱ་པི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝཱཏི པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ཡེ་ཝ ཨ་སྶ་མ་ཎཱ་པི ཧོ་ནྟི, ན སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ན.
ཡ་ཐཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དེ ཚ་ནྡ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་ཏྟ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཨེ་ཝཾ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཝཱ་དེ་པི ཨི་སྶ་རེ་ནེ་ཝ ས་བྦ་སྶ ནི་མྨི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ནུ་ཛཱ་ན་ན་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཝཱ་དེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དེ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དེ་པཱི’’ཏི.
ཨི་མེ་སནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨི་མེ་སཾ ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཏུ་ཙྪཱ་སཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཐུ་ས་ཀོ་ཊྚ་ནེ་ན ཀུ་ཎྜ་ཀ་མ་ཏྟ་སྶ་པི ཨ་ལཱ་བྷོ ཝི་ཡ པ་ར་མ་ཏྠ་ལེ་ས་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཐཱ ཁ་ཛྫོ་པ་ན་ཀོ་བྷཱ་ས་ཏོ ཏེ་ཛ་སོ ཕུ་ལི་ངྒ་མ་ཏྟ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ཨ་ནྡྷ་ཝེ་ཎི་ཀ་སྶ་པི མ་གྒ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཝི་ཡ ས་དྡ་མ་ཏྟཾ ནི་སྶཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ་ན ཝི་པ་ལླ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ད་དྡ་ར་ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༢.༤༣-༤༣) ས་ས་ཀ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཝི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཧོ་ཏི. སཱ་ར་བྷཱ་ཝནྟི སཱི་ལ་སཱ་རཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ སཱ་ར་ས་བྦྷཱ་ཝཾ. ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་བྷཱ་ཝནྟི ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ནི་གྒ་ཧི་ཏོཏི ན ནི་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་གྒ་ཧེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻོ’’ཏི. ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛོཏི སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཝི་ར་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཀྐི་ལེ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ནུ་པ་ཝ་ཛྫོཏི དྷ་མྨ་ཏོ ན ཨུ་པ་ཝ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛོ ནཱ་མ ཨ་པྤ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ ཝཱ སི་ཡཱ ཨ་ན་ཀྐོ་ས་ནཾ ཝཱ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ཀྐུ་ཊྛོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཏ་སྶ དྷ་མྨ་སྶཱཏི ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་དྡྷ་ཊ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ. པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱཏི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ. ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱཏི མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་པྤ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ. དྷཱ་ཏུ་ཡོཏི ས་བྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ཏཱ པ་ན ཡ་སྨཱ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་ཀ་པྤ་ནཱ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཨ་ཏྟ་སུ་བྷ་སུ་ཁ་ས་སྶ་ཏཱ་དི་པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་དི་དྷུ་ཝཱ་དི་ཛཱི་ཝཱ་དི་ཀཱ་ཡཱ་དི་ཀཱ ཝི་ཡ ན ཨི་ཙྪཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ དི་ཊྛི་ཨཱ་དི་ར་ཧི་ཏེ་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་མཱ་ན་ཨུ་དུ་མྦ་ར་པུ་པྥཱ་དི་ལོ་ཀ་ཝོ་ཧཱ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཝི་ཡ ཙ ཝཱ་ཙཱ་ཝ་ཏྠུ་མ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ས་ཙྩ་པ་ར་མ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྷཱ་ཝཱ’’ཏི, ས་ཙྩ་ས་བྷཱ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཾ དྷཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཧི དྷཱ་ཏུ་ཡོ. ནི་ཛྫཱི་ཝ་ནི་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོཏི བཱ་ཧི་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ཛཱི་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ལོ་ཀི་ཡ་མ་ཧཱ་ཛ་ན་སཾ་ཀ་པྤི་ཏ་ས་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ཙ. ཨཱ་ཀ་ར་ཊྛེ་ནཱཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་མྤི ཧི ཨཱ་ཀ་རོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཀ་མྦོ་ཛོ ཨ་སྶཱ་ནཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི. མ་ནོ་པ་ཝི་ཙཱ་རཱཏི ཏཾ ཏཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨུ་པེ་ཙྩ མ་ན་སོ ཝི་ཝི་དྷ་ཙ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རོ. ཀེ་ཧི ཀ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་ར་པཱ་དེ་ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སཱུཏི ཚ སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནི, ཚ དོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནི, ཚ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་སུ ཋཱ་ནེ་སུ.
པ་ཏི་ཊྛཱ་དྷཱ་ཏཱུཏི སེ་ས་བྷཱུ་ཏ་ཏྟ་ཡ་སྶ ཙེ་ཝ ས་བྦཱུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པཱ་ན་ཉྩ པ་ཏི་ཊྛཱ་ས་བྷཱ་ཝཱ དྷཱ་ཏུ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨཱ་བ་ནྡྷ་ན་དྷཱ་ཏཱུཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ ཀ་ཀྑ་ལ༹་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷོ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝོ པ་ཏི་ཊྛཱབྷཱ་ཝོ. དྲ་ཝ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ ས་མྤི་ཎྜ་ནཾ ཨཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ. ཨུ་ཎྷ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷཾ མུ་དུ་ཏཱ་པ་ཀྐ་ཏཱ་ཝ་ཧཾ པ་རི་པཱ་ཙ་ནཾ. ཐ་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧཾ ཨུ་དྡྷུ་མཱ་ཏ་ནཾ ཝི་ཏྠ་མྦྷ་ནཾ. རཱུ་པ་ཝི་ཝི་ཏྟོ རཱུ་པ་པ་རི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ་ཏི ཡེ་སཾ སོ པ་རི་ཙྪེ་དོ, ཏེ་ཧི སོ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛོ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་དྷཱ་ཏཱུ’’ཏི. ས་ཉྫཱ་ན་ན་ཝི་དྷུ་རཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ལ་དྡྷི ཝི་ཛཱ་ན་ན་དྷཱ་ཏུ. ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་པི ཀ་ཐེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི ས་ངྑེ་པ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་སྶ. ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཀ་ཐེ་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཐཱཏི ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ.
ཨ་ནི་པྥ་ནྣཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ བྷཱུ་ཏཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ཏཱ་མ་ཏྟེ་ན ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ’’ནྟེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. དི་ཊྛཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ས་ལླ་ཀྑེ་ཏ་བྦཱ་ནི ཨུ་པཱ་དཱ་རཱུ་པ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ. ཏེ་ན ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ ས་མུ་དཱ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟ་ཝོ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་པི དི་སྶ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་ཏྠེ་ཀ་དེ་སེ ད་ཌྜྷེ ཝ་ཏྠཾ ད་ཌྜྷ’’ནྟི. ‘‘ཕ་སྶོ ཙ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཏ་པྤ་དྷཱ་ན་ཏྟཱ ཙ ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ. ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ནཱ་མཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁཾ ན་མ་ན་ཏོ ནཱ་མཱ་དྷཱི་ན་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ ཙ. རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ རཱུ་པཾ པ་རི་བྱ་ཏྟཾ རུ་པྤ་ན་ཊྛེ་ན. པ་ཙྩ་ཡནྟི ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཙྩ་ཡཾ. ཝི་བྷཱ་གེ་ན དྭཱ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས. ཨེ་ཀཱ་སཱི་ཏི ཙི་ཏྟཱ་ནི ‘‘ས་མྨ་ས་ན་ཙཱ་རོ་ཡ’’ནྟི ཀ་ཏྭཱ. ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་མཱ་ནོཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཾ ཋི་ཏོ ཨུ་པ་རི་མེ་ན ཏི་སྶ་ནྣཾ ཝི་སུ་དྡྷཱི་ནཾ ས་མྤཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨུ་སྶུ་ཀྐཱ་པེ་ནྟོ.
ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནནྟི ཕ་སྶ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. སུ་ཝ་ཎྞཱ་དཱི་ནནྟི སུ་ཝ་ཎྞ་མ་ཎི་ཝ་ཛི་རཱ་དཱི་ནཾ. ཨཱ་ཀི་ཎྞཾ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ཀ་རོ. ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶ་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ, ན ཏ་ཐཱ ཨི་ཏ་རེ་ས་ནྟི ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘དྭེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་ཝཱ་རེ་སུ་པི. དྭ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶེ་སུ དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཕ་སྶེ ཋ་པེ་ཏྭཱ སེ་སཱ དྭཱ་ཝཱི་ས་ཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་སྶཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏེ་ན ས་མཱ་ན་ཡོ་ག་ཀྑ་མ་ཏྟཱ. ‘‘ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏཱ་ཝཱ’’ཏི ས་ངྑེ་པ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ར་བྷི་ཏྭཱ་པི ཝི་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཐཱ་པེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཧེ་ཊྛཱ…པེ… ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་སྶ ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི. ཨུ་པ་ཝི་ཙ་ར་ཏཱིཏི ཨུ་པེ་ཙྩ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ངྐ་པྤ་ཏོ ཙ སོ་མ་ན་སྶཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ སོ་མ་ན་སྶ་ཊྛཱ་ནི་ཡཱ་དི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཊྛཾ ཝཱ ཧོ་ཏཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ དི་ཊྛ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི ཏ་ད་ཝི་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཱ་ནཱིཏི པུ་རི་མ་པ་དེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་ད་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རི་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཀ་རཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༣༡) པ་ཀཱ་སི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ན ཨི་དྷ པ་ཀཱ་སེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སུ་ཁཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠནྟི དེ་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ཀ་ཐཱ་ཡ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཝ་བོ་དྷ་ན་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. དྭཱ་ད་ས་པ་དནྟི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ཧི པ་དེ་ཧི དྭཱ་ད་ས་པ་དཾ. པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཊྚནྟི པ་ཙྩ་ཡ་པྤ་བ་ནྡྷཾ. ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི པ་ཙྩ་ཡཱ་ཀཱ་ར་མུ་ཁེ་ན ས་ཙྩཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ. ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཝ་ཊྚནྟི ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་མུ་ཁེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ད་སྶེ་ཏི ‘‘ག་བྦྷ་སྶཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ. ཏ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝ་ཊྚཾ ད་སྶི་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཝ་ཊྚ་སྨིཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི་ཝ་ཊྚ་སྨིནྟི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷི ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷེ. ད་སྶི་ཏེཏི དེ་ས་ནཱ་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏེ. པུ་རི་མཱ དྭེ ཡོ་ནི་ཡོ ཨི་ཏ་རཱ་ཧི ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་རི་བྱ་ཏྟ་ཏ་རཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ག་བྦྷཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི…པེ… ཨ་ཝ་བོ་དྷེ་ཏུ་མྤཱི’’ཏི.
པ་ཙྩ་ཡ་མ་ཏྟནྟི ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་མ་ཏྟཾ, ན ཏེ་ཧི བྷཱ་ག་སོ ནི་པྥཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སཾ ‘‘ཀུ་ཏོ པ་ནེ་ཏཾ ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ན’’ནྟི ཨ་ཝི་བྷཱ་གེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ན མཱ་ཏུ ན པི་ཏུ ཏཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨི་མ་སྶ ས་ཏྟ་སྶ བཱ་ཧི་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ག་བྦྷ་སྶཱཏི ཨེ་ཏྠ ག་བྦྷ་ཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ག་བྦྷོ, ཀ་ལ་ལཱ་དི་ཨ་ཝ་ཏྠོ དྷ་མྨ་པྤ་བ་ནྡྷོ. ཏ་ནྣི་སྶི་ཏ་ཏྟཱ པ་ན ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནོ ག་བྦྷོ་ཏི ཝུ་ཏྟོ ཡ་ཐཱ མ་ཉྩ་ནི་སྶི་ཏཱ ‘‘མ་ཉྩཱ ཨུ་ཀྐུ་ཊྛིཾ ཀ་རོ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ནྣི་སྶ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི ག་བྦྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ག་བྦྷེ ཝ་ས་ཏི མཱ་ཎ་ཝོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཛཱ. ༡.༡༥.༣༦༣). ག་བྦྷོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝཱ ག་བྦྷོ. ཡ་ཐཱ ཧི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨོ་ཝ་ར་ཀོ ‘‘ག་བྦྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི ‘‘ག་བྦྷོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ཏྠེ་ནེ་ཝ ག་བྦྷོ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ག་བྦྷོ ཙ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནི་ར་ཏི་ཨ་ཏྠེ་ན ནི་ར་ཡོ ཙ སོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ག་བྦྷོ ཙཱ་ཏི ནི་ར་ཡ་ག་བྦྷོ. ཨེ་ས ན་ཡོ སེ་ས་པ་དེ་སུ་པི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ – དེ་ཝ་མ་ནུ་ཛཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨུ་དྡྷཾ དཱི་གྷཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ཏི་རི་ཡཾ ཨ་ཉྩི་ཏཱ དཱི་གྷཱ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ. ཏེ ཨེ་ཝ ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་བྷཱ་ཝེ་ན ཡོ་ནི ཙ སོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ག་བྦྷོ ཙཱ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ག་བྦྷོ. པ་ཀ་ཊྛ་ཏོ སུ་ཁ་ཏོ ཨ་པེ་ཏཾ ཨ་པ་ག་མོ པེ་ཏ་བྷཱ་ཝོ, ཏཾ པ་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡོ་ཏི པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ, པེ་ཏ་ཡོ་ནི. མ་ན་སྶ ཨུ་སྶ་ནྣ་ཏཱ་ཡ སཱུ་ར་བྷཱ་ཝཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཨུ་པ་ཙི་ཏ་མཱ་ན་ས་ཏཱ་ཡ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་གུ་ཎ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ མ་ནུ་སྶཱ. དི་བྦ་ནྟི ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་དཱི་ཧི ཀཱི་ལ༹་ནྟི ལ་ལ༹་ནྟི ཛོ་ཏ་ནྟཱི་ཏི དེ་ཝཱ. ག་བྦྷས་དྡོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡོ ཨེ་ཝ. ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རོཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ་ན ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་བྷེ་དེ་ན ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀོ. མ་ནུ་སྶ་ག་བྦྷོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ སུ་པཱ་ཀ་ཊ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨོ་ཀྐ་ནྟི མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་ཡ ཨུ་པྤ་ཏི་ཏྭཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ནི་བྦ་ཏྟ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟི. པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པྤ་ཀཱ་ས་ཀོ ཙ.
ས་ནྣི་པཱ་ཏོ ནཱ་མ ཨ་ཝེ་ཀ་ལླ་ཛཱ་ཏི་ཧཱི་ན་ཝེ་ཀ་ལླེ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨི་དྷ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏྟ་ལོ་ཀེ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱཏི ས་མོ་དྷཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ ས་མཱ་ག་ཏཱ སཾ་སི་ལི་ཊྛཱ. ཨུ་ཏུ་ནཱིཏི ཨུ་ཏུ་མ་ཏཱི ས་ཉྫཱ་ཏ་པུ་པྥཱ. ཨི་ད་ཉྩ ཨུ་ཏུ་ས་མ་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ན ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཀ་ར་ཛ་སྶ ལ་གྒ་ན་དི་ཝ་ས་མ་ཏྟཾ. མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཧི ཡ་སྨིཾ ག་བྦྷཱ་ས་ཧ་ས་ཉྙི་ཏེ ཨོ་ཀཱ་སེ དཱ་ར་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཏྠ མ་ཧ་ཏཱི ལོ་ཧི་ཏ་པཱི་ལ༹་ཀཱ ས་ཎྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་གྒ་ཧི་ཏ་པུ་བྦཱ ཨེ་ཝ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་གྒྷ་ར་ཏི, ཝ་ཏྠུ སུ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི པ་གྒྷ་རི་ཏ་ལོ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་མ་ཡ་ཏྟཱ ཙ. ཝི་སུ་དྡྷེ ཝ་ཏྠུ་མྷི མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ་སུ ཡཱ་ཝ ས་ཏྟ དི་ཝ་སཱ་ནི ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. སུ་དྡྷཾ ཝ་ཏྠུ ན་ཧཱ་ན་ཏོ པ་ར་མྤི ཀ་ཏི་པ་ཡཱ་ནི དི་ཝ་སཱ་ནི ག་བྦྷ་ས་ཎྛ་ཧ་ན་ཏཱ་ཡ ཁེ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི པ་རི་ཏྟ་སྶ ལོ་ཧི་ཏ་ལེ་ས་སྶ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧ་ཏྠ་གྒཱ་ཧ་ཝེ་ཎི་གྒཱ་ཧཱ་དི་ནཱ ཨ་ངྒ་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན་པི དཱ་ར་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏྠི་ས་ནྟཱ་ནེ་པི ཧི ས་ཏྟ་པི དྷཱ་ཏཱུ ལ་བྦྷ་ནྟེ་ཝ. ཏ་ཐཱ ཧི པཱ་རི་ཀཱ་ཡ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན སཱ་མ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ, དི་ཊྛ་མ་ངྒ་ལི་ཀཱ་ཡ ནཱ་བྷི་པ་རཱ་མ་ས་ནེ་ན (ཛཱ. ཨ་ཊྛ. ༤.༡༥.མཱ་ཏ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༦༥) མ་ཎྜ་བྱ་སྶ ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་ཧོ་སི. ག་ནྡྷ་ན་ཏོ ཨུ་པྤ་ནྣ་ག་ཏི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟཱུ་པ་ཊྛཱ་ནེ་ན སཱུ་ཙ་ན་ཏོ དཱི་པ་ན་ཏོ ག་ནྡྷོ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན བྷ་ཝ་གཱ་མི་ཀ་མྨུ་ནཱ ཨ་བྦ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ག་ནྡྷ་བྦོ, ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་ཀ་ས་ཏྟོ. པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ཧོ་ཏཱིཏི ན མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ས་ནྣི་པཱ་ཏཾ ཨོ་ལོ་ཀ་ཡ་མཱ་ནོ ས་མཱི་པེ ཋི་ཏོ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཡ་ནྟ་ཡ་ནྟི་ཏོ པ་ན ཨེ་ཀོ ས་ཏྟོ ཏ་སྨིཾ ཨོ་ཀཱ་སེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཀོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་དཱ ཧི ཏ་ཏྲཱུ་པ་ག་ས་ཏྟོ ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཨཱ་ཝ་ཧ་ནྟ་ཀ་མྨ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན པེ་ལླ་ཀ་ཡ་ནྟེ་ན ཏ་ཐ་ཏྠཱ་ཡ པེ་ལླི་ཏོ ཨུ་པ་ནཱི་ཏོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི.
ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པནྟི ཨེ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཏ་ཡོ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ཁ་ནྡྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ག་བྦྷོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ཨེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷ་མྤི པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་དྷ པ་ན མ་ནུ་སྶ་ག་བྦྷ་སྶ ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཡཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏ་ཎྷ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་སྶེ་ཝ པ་བྷཱ་ཝི་ཀཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དི་ཀཱ. དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོཏི ཨེ་ཏྠ དུ་ཀྑ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཏ་ཎྷཱ་པི ག་ཧི་ཏཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝ་ཊྚཾ ཨི་དྷ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཨ་ཐ ཝཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷོ ཏ་བྦྷཱ་ཝི་ཀཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷེ་ན ཝི་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷོཏི ཙ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷ་ནི་མི་ཏྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ པཱ་ལི༹་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་བྷེ་དཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ པ་ན ཝི་སེ་སོ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝི་ས་དྡྷི་མ་གྒེ. ཨི་དྷཱཏི ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏུ ཨེ་ཝ. ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཝི་རཱ་གོ, མ་གྒོ, ཏ་སྨཱ ཝི་རཱ་ག་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན མ་གྒེ་ན ཨ་སེ་ས་ནི་རོ་དྷཱ ཨ་སེ་སེ་ཏྭཱ ནི་རོ་དྷཱ ས་མུ་ཙྪི་ནྡ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ས་ཀ་ལ་སྶཱཏི ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་སྶ. ཀེ་ཝ་ལ་སྶཱཏི ཝཱ སུ་དྡྷ་སྶ, པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་ས་ཏྟ་ཛཱི་ཝཱ་དི་ཝི་ར་ཧི་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རོ་པི ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘‘ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ཏྠེ་ན. ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མྤི ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་རོ་དྷ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཏྟཱ. ནི་བྦཱ་ན་མྤི ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ནི་རོ་དྷ་སྶ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ད་ཡོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཀ་ཏྭཱ. ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷེ་ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན. ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ན པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ས་བྷཱ་ཝ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ནི་གྒ་ཧོ ནཱ་མ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཏོ ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཀཱ་ས་ནེ་ན ཨ་ཏྟ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏི་ཏྠཱ་ཡ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༣. དུ་ཏི་ཡེ པ་རི་ཏྟཱ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨུ་པྤ་ནྣ་བྷ་ཡ་ཏོ ར་ཀྑི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝེ་ན. ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠ མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཏཱ་ཡི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠ་ནྟི ཨ་མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟི་ཀཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ན་ཏྠི ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡནྟི བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ’’ཏི. མཱ་ཏཱ་པི པུ་ཏྟཾ པ་སྶི་ཏུཾ ན ལ་བྷ་ཏི, པ་རི་ཏྟཱ་ཏུཾ ན ས་མ་ཏྠ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པུ་ཏྟོ་པི མཱ་ཏ་རནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་སོ་ཡེ་ཝ བྷ་ཡཾ ཙི་ཏྟུ་ཏྲཱ་ས་བྷ་ཡཾ. ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཏྟ་པྤ་བྷ་ཡཱ་དིཾ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨ་ཊ་ཝི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་ཊ་ཝི་ཝཱ་སི་ནོ ཝུ་ཏྟཱ ‘‘ས་བྦོ གཱ་མོ ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊ་ཝཱི་ཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་ཊ་ཝི་ཝཱ་སི་ནོ ཙོ་རཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེཏི ཨ་ཊ་ཝི་ཝཱ་སི་ནོ ཙོ་རཱ. ཨེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟནྟི ‘‘ཨ་ཊ་ཝི་ས་ངྐོ་པོ’’ཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཋཱ་ན་ག་མ་ནཱ་དི་ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐ་ས་མ་ངྒི་ནོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐ་ས་མཱ་རུ་ལ༹ྷཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐ་མྤི ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ་ཡེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཊྛེ་ན ཙ་ཀྐ་ནྟི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐ་ཙ་ཀྐཾ.
པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟཱིཏི པ་རི་ཏོ ཏེ་ན ཏེ་ན དི་སཱ་བྷཱ་གེ་ན ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. མཱ་ཏུ་པེ་མེ་ན ག་ནྟུཾ ཨ་ཝི་ས་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. ཨ་ཏྟ་སི་ནེ་ཧ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མཱ་ཏ་ར་མྤི ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཏྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ར་ཀྑི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ག་ཙྪ་ནྟཾ. ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ནི་ལཱི་ནནྟི ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཁེ་མེ པ་དེ་སེ ནི་སི་ནྣཾ. ཀུ་ལླེ ཝཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀཱུ་ལཾ པ་ར་ཏཱི་རཾ ཝ་ཧ་ཏི པཱ་པེ་ཏཱི་ཧི ཀུ་ལློ, ཏ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཝེ་ལུ༹་ན་ལཱ༹་དཱི་ཧི ཀ་ལཱ་པཾ ཀ་ཏྭཱ བ་དྡྷོ. པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ བ་དྡྷོ པ་ན ཨུ་ལུ༹་མྤོ, ཙཱ་ཊི་ཨཱ་དི མ་ཏྟི་ཀཱ་བྷཱ་ཛ་ནཾ. ཝུ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནནྟི ཨུ་ད་ཀོ་གྷེ་ན ཨ་དྷོ་སོ་ཏཾ ནཱི་ཡ་མཱ་ནཾ.
ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཏཱི་ཎི བྷ་ཡཱ་ནི ས་མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟི་ཀཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ད་སྶི་ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ ཨ་མཱ་ཏཱ་པུ་ཏྟི་ཀཱ་ནི བྷ་ཡཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ’’ཏི.
བྷ་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཝེ་ནཱ་ག་པུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༤. ཏ་ཏི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མ་ཀེ ཛ་ན་པ་དེཏི ཡ་ཏྠ ནཱ་མ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཀོ་ས་ལ་ས་དྡ་སྶ རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཀོ་ས་ལཱ ནཱ་མ ཛཱ་ན་པ་དི་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཀོ་པི ཛ་ན་པ་དོ རུ་ལ༹ྷཱི་ས་དྡེ་ན ‘‘ཀོ་ས་ལཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཀྑ་ར་ཙི་ནྟ་ཀཱ ཧི ཨཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཡུ་ཏྟེ ཝི་ཡ ས་ལི་ངྒ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི (པཱ་ཎི་ནི ༡.༢.༥༡) ཨི་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ རུ་ལ༹ྷཱི ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠཱ་པི ‘‘ཀུ་རཱུ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་ངྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི ཙ. ཏ་བྦི་སེ་ས་ནེ པ་ན ཛ་ན་པ་ད་ས་དྡེ ཛཱ་ཏི་ས་དྡེ ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཝ ཡ་ཐཱ ‘‘ཀོ་ས་ལེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ’’ཏི. ཙཱ་རི་ཀནྟི ཙ་ར་ཎཾ. ཙ་ར་ཎཾ ཝཱ ཙཱ་རོ, སོ ཨེ་ཝ ཙཱ་རི་ཀཱ. ཏ་ཡི་དཾ མ་གྒ་ག་མ་ནཾ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ན ཙུ་ཎྞི་ཀ་ག་མ་ན་མ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྡྷཱ་ན་ག་མ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟོ’’ཏི. ཏཾ ཝི་བྷཱ་གེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཙཱ་རི་ཀཱ ཙ ནཱ་མེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ དཱུ་རེ་པཱིཏི དཱུ་རེ་པི ནཱ་ཏི་དཱུ་རེ་པི. ས་ཧ་སཱ ག་མ་ནནྟི སཱི་གྷ་ག་མ་ནཾ. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་པ་ཙྩུ་གྒ་མ་ནཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ག་མ་ནཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. བྷ་ག་ཝཱ ཧི མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་ཏྠེ་རཾ པ་ཙྩུ་གྒ་ཙྪ་ནྟོ མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ཏི་གཱ་ཝུ་ཏ་མ་གྒ་མ་ག་མཱ་སི. ཨཱ་ལ༹་ཝ་ཀ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཏིཾ་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་སྶ, པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི་སྶ པ་ན པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཡོ་ཛ་ནཾ, མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ན་སྶ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ, དྷ་ནི་ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ས་ཏྟ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཱ་ནི, དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཝ་ན་ཝཱ་སི་སྶ ཏི་སྶ་སཱ་མ་ཎེ་ར་སྶ ཏི་གཱ་ཝུ་ཏཱ་དྷི་ཀཾ ཝཱི་ས་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ཨ་ག་མཱ་སི. ཨི་མཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱཏི ཨི་མཾ ཨ་ཏུ་རི་ཏ་ཙཱ་རི་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ.
ཨུ་པ་ལ་བྷིཾ་སཱུཏི ཨེ་ཏྠ ས་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྷིཾ་སཱུ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ་ཏ་དྭཱ་ར…པེ… ཛཱ་ནིཾ་སཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ས་བྦ་མྤི ཝཱ་ཀྱཾ ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཕ་ལ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་ག་དྷཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་པཱུ་ར་ཎ་མ་ཏྟེ ཝཱ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠེ་ནཱཏི པ་ན ཨི་མི་ནཱ ཨི་ཊྛ་ཏྠ་ཏོ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ཁོ-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སྶོ་སཱིཏི པ་དཾ ཁོ-ས་དྡེ ག་ཧི་ཏེ ཏེ་ན ཕུ་ལླི་ཏ་མ་ཎྜི་ཏ་ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཾ པཱུ་རི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏེ་ན ཙ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་པ་དཱ་ནི སཾ་སི་ལི་ཊྛཱ་ནི ནཱ་མ ཧོ་ནྟི, ན ཏ་སྨིཾ ཨ་གྒ་ཧི་ཏེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ད་པཱུ་ར་ཎེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝཱ’’ཏི. མ་ཏྟས་དྡོ ཝི་སེ་ས་ནི་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠ་ནྟ་ར་དཱི་པ་ན་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝས་དྡེ་ན པ་ན བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ནྟི་ཀ་ཏཱ.
ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ས་ཝཱ་ས་ནཾ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི བཱ་ཧི་ར་ཀ་ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་སེ་ཀྑཱ་སེ་ཀྑ་པཱ་པ་ས་མ་ན་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་པ་ས་མ་ནཾ ཝི་སེ་སི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་གུ་ཎཱ་དྷི་ག་ཏ་མེ་ཏཾ ནཱ་མཾ ཡ་དི་དཾ ས་མ་ཎོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཏྠོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ལཱུ་ཏི ཨ་ནུ་སྶ་ཝ་ཏྠེ ནི་པཱ་ཏོ’’ཏི. ཨཱ་ལ་པ་ན་མ་ཏྟནྟི པི་ཡཱ་ལཱ་པ་ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟཾ. པི་ཡ་ས་མུ་དཱ་ཧཱ་རཱ ཧེ་ཏེ ‘‘བྷོ’’ཏི ཝཱ ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཝཱ ‘‘དེ་ཝཱ་ནཾ པི་ཡཱ’’ཏི ཝཱ. གོ་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཨེ་ཏྠ གཾ ཏཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྟཾ. གོ་ཏ་མོ་ཏི ཧི པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ བུ་དྡྷི་ཉྩ ཏཱ་ཡ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སི་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི གོ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ ཧི བུ་དྡྷི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཝི་ནཱ ན ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་བྷི་དྷཱ་ནཾ ཨ་བྷི་དྷེ་ཡྻ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཏ་སྨཱ སོ གོ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་ཏྠོ ཏཱ་ནི ཏཱ་ཡ་ཏི ར་ཀྑ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀོ པ་ན སོ་ཏི? ཨ་ཉྙ་ཀུ་ལ་པ་ར་མྤ་རཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ཨཱ་དི་པུ་རི་ས་ས་མུ་དཱ་ག་ཏཾ ཏཾ་ཀུ་ལ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ སཱ་མ་ཉྙ་རཱུ་པ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ས་མ་ཎོཏི ཨི་མི་ནཱ པ་རི་ཀྑ་ཀ་ཛ་ནེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ བ་ཧུ་མ་ཏ་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ ས་མི་ཏ་པཱ་པ་ཏཱ་ཀི་ཏྟ་ན་ཏོ. གོ་ཏ་མོཏི ཨི་མི་ནཱ ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ནེ་ཧི ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་ས་མྦྷཱུ་ཏ་ཏཱ དཱི་པི་ཏཱ ཏེ་ན ཨུ་དི་ཏོ་དི་ཏ་ཝི་པུ་ལ་ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་ལ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ. ས་བྦ་ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ན་ཉྷི ཨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་མ་ཧཱ་ས་མྨ་ཏ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཾ ཨུ་ལཱ༹་ར་ཏ་མཾ ས་ཀྱ་རཱ་ཛ་ཀུ་ལཾ.
ཀེ་ན་ཙི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ནཱཏི ཉཱ་ཏི་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙ་བྷོ་ག་པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཱ་དི་ནཱ ཀེ་ན་ཙི་པི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙེ་ན པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡཱ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ཊོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏ་སྶ ཀུ་ལ་སྶ ན ཀི་ཉྩི པཱ་རི་ཛུ་ཉྙཾ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐ་སྶ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཝ་ཌྜྷི་ཡེ་ཝ. ཨ་བྷི་ནི་ཀྑ་མ་ནེ ཙ ཏ་ཏོ་པི ས་མི་དྡྷ་ཏ་མ་བྷཱ་ཝོ ལོ་ཀེ པཱ་ཀ་ཊོ པ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི. ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོཏི ཨི་དཾ ཝ་ཙ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ མ་ཧ་ནྟ་ཉྩ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏ་བྷཱ་ཝ་སི་དྡྷི་ཏོ.
ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཁྱཱ་ན་ཏྠེཏི ཨི་ཏྠཾ ཨེ་ཝཾ་པ་ཀཱ་རོ བྷཱུ་ཏོ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཀ་ཐ་ན་ཏྠེ. ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནནྟི ‘‘ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་བྷི-ས་དྡོ ཨི་ཏྠ་མྦྷཱུ་ཏཱ་ཁྱཱ་ན་ཏྠ་ཛོ་ཏ་ཀོ, ཏེ་ན ཡོ་ག་ཏོ ‘‘ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟ’’ནྟི ཨི་དཾ སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཁོ པ་ན བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ཀ་ལྱཱ་ཎ་གུ་ཎ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཀ་ལྱཱ་ཎེ་ཧི གུ་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ, ཏ་ནྣི་སྶི་ཏོ ཏ་བྦི་ས་ཡ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. སེ་ཊྛོཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཀི་ཏྟི, སཱ ཨེ་ཝ ས་དྡ་ནཱི་ཡ་ཏོ ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ་ཏི ཀི་ཏྟི་ཡེ་ཝཱ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟོ ས་དྡོ ཐུ་ཏི་གྷོ་སོ. ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཏོཏི ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ལོ་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་བྷ་ཝི་ཏྭཱ ཨུ་གྒ་ཏོ.
སོ བྷ་ག་ཝཱཏི ཡོ སོ ས་མ་ཏིཾ་ས པཱ་ར་མི་ཡོ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཀི་ལེ་སེ བྷ་ཉྫི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་ཏི་དེ་ཝོ ས་ཀྐཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ས་ཀྐོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་བྲ་ཧྨཱ ལོ་ཀ་ནཱ་ཐོ བྷཱ་གྱ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི པ་ཏྠ་ཊ་ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ, སོ བྷ་ག་ཝཱ. ‘‘བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ ས་ཏྠུ ནཱ་མ་ཀི་ཏྟ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི ‘‘བྷ་ག་ཝཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ནཱ་མཾ མཱ་ཏ་རཱ ཀ་ཏ’’ནྟི་ཨཱ་དི (མ་ཧཱ་ནི. ༨༤). པ་ར་ཏོ པ་ན བྷ་ག་ཝཱཏི གུ་ཎ་ཀི་ཏྟ་ནཾ. ཡ་ཐཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནི་ཀེ་ན ‘‘ཨ་ར་ཧ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ན་ཝ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨི་ཏི-ས་དྡཾ ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷ་གུ་ཎ་སཾ་ཀི་ཏྟ་ནེ་ན་པཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་ཏི་པི ཨ་ར་ཧཾ ཨི་ཏི་པི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… ཨི་ཏི་པི བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨི་ཏི་པེ་ཏཾ བྷཱུ་ཏཾ ཨི་ཏི་པེ་ཏཾ ཏ་ཙྪ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༡.༦) ཝི་ཡ ཨི་དྷ ཨི་ཏིས་དྡོ ཨཱ་ས་ནྣ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ, པི-ས་དྡོ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ཙ ཏེ་སཾ གུ་ཎཱ་ནཾ བ་ཧུ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ, ཏཱ་ནི ཙ སཾ་ཀི་ཏྟེ་ནྟེ་ན ཝི་ཉྙུ་ནཱ ཙི་ཏྟ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ སཾ་ཀི་ཏྟེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཝཾ ནི་རཱུ་པེ་ཏྭཱ ཀི་ཏྟེ་ནྟོ ཡོ ཀི་ཏྟེ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཨ་བྷི་པྤ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི.
ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱཏི སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཏྟཱ. ཨ་རཱི་ནནྟི ཀི་ལེ་སཱ་རཱི་ནཾ. ཨ་རཱ་ནནྟི སཾ་སཱ་ར་ཙ་ཀྐ་སྶ ཨ་རཱ་ནཾ. ཧ་ཏ་ཏྟཱཏི ཝི་དྡྷཾ་སི་ཏ་ཏྟཱ. པ་ཙྩ་ཡཱ་དཱི་ནནྟི ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པཱུ་ཛཱ་ཝི་སེ་སཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏོཏི ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༡༢༥-༡༢༧). ཡ་ཐཱ ཙ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ ཏཾ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཏོ་པི ནེ་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ.
ཨི་མཾ ལོ་ཀནྟི ན་ཡི་དཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་སྶ ས་མྨུ་ཁ་མ་ཏྟཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ན་ཝ་སེ་སཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡཱ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཾ ནི་ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཛཱ་ཏ་ཏྟཱཏི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་སེ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ. པ་ཉྩ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ པཱ་རི་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ པ་ད་ནྟ་རེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ས་དེ་ཝ་ཀནྟི ཙ ཨ་ཝ་ཡ་ཝེ་ན ཝི་གྒ་ཧོ ས་མུ་དཱ་ཡོ ས་མཱ་ས་ཏྠོ. ཚ་ཊྛ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ཙྩཱ་ས་ཏྟི་ན་ཡེ་ན. ཏ་ཏྠ ཧི སོ ཛཱ་ཏོ ཏ་ནྣི་ཝཱ་སཱི ཙ. ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ན བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ་དི་བྲ་ཧྨ་གྒ་ཧ་ཎནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གྒ་ཧ་ཎནྟི ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཏཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀཱ་ནཾ ས་མི་ཏ་བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པཱ་ན་ཉྩ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཀཱ་མཾ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝི་སེ་ས་ནཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཝི་ས་ཡོ ལོ་ཀ་ས་དྡོ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཏུ་ལྱ་ཡོ་ག་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ, ‘‘ས་ལོ་མ་ཀོ ས་པ་ཀྑ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨ་ཏུ་ལྱ་ཡོ་གེ་པི ཨ་ཡཾ ས་མཱ་སོ ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི བྱ་བྷི་ཙཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏོ པ་ཛཱ་ག་ཧ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཛཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ན ས་ཏྟ་ལོ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎ’’ནྟི.
ཨ་རཱུ་པི་ནོ ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ དི་བྦ་ནྟཱི་ཏི དེ་ཝཱ་ཏི ཨི་མཾ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ལ་བྷ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཨ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༣.༡༡༧). ས་མཱ་ར་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ ཏ་སྶ ས་ཝི་སེ་སཾ མཱ་ར་སྶ ཝ་སེ ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན རཱུ་པཱི་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀོ ག་ཧི་ཏོ ཨ་རཱུ་པཱི་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་སྶ ག་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི ཁ་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཙ་ཏུ་པ་རི་ས་ཝ་སེ་ན. ཨི་ཏ་རཱ པ་ན ཙ་ཏ་སྶོ པ་རི་སཱ ས་མཱ་ར་ཀཱ་དི་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་ས་ས་ཏྟ་ལོ་ཀོ ནཱ་ག་ག་རུ་ལཱ༹་དི་བྷེ་དོ. ཏཱི་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི དེ་ཝ་མཱ་ར་བྲ་ཧྨ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཏཱི་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི. ཏཱི་སུ པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ས་དེ་ཝ་ཀ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སུ པ་དེ་སུ. ཏེ་ན ཏེ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ནཱཏི ས་དེ་ཝ་ཀ་ཏྟཱ་དི་ནཱ ཏེ་ན ཏེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན. ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་མེ་ཝ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣནྟི པོ་རཱ་ཎཱ ཨཱ་ཧཱུ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཨ་བྷི་ཉྙཱཏི ཡ་ཀཱ་ར་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་དྷི་ཀེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཉ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་ནུ་མཱ་ནཱ་དི་པ་ཊི་ཀྑེ་པོཏི ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དི་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏྟཱ. ས་བྦ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ཙཱ་ར་ཏཱ་ཡ ཧི ས་བྦ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ.
ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁནྟི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་སུ་ཁཾ. ཏེ་ན ཝི་མི་སྶཱ་པི ཀ་དཱ་ཙི བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཧི་ཏྭཱ་པཱི’’ཏི པི-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཡ་སྨིཾ ཁ་ཎེ པ་རི་སཱ སཱ་དྷུ་ཀཱ་རཾ ཝཱ དེ་ཏི, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, ཏཾ ཁ་ཎཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉྩ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཨ་པྤཾ ཝཱ བ་ཧུཾ ཝཱ དེ་སེ་ནྟོཏི ཨུ་གྒྷ་ཊི་ཏ་ཉྙུ་སྶ ཝ་སེ་ན ཨ་པྤཾ ཝཱ, ཝི་པ་ཉྩི་ཏ་ཉྙུ་སྶ ནེ་ཡྻ་སྶ ཝཱ ཝ་སེ་ན བ་ཧུཾ ཝཱ དེ་སེ་ནྟོ. དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཏཱ ཙ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཏཱ ཙ ས་བྦ་སོ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི.
དེ་ས་ཀཱ་ཡ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཎཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ཨ་ཏི་ས་ཛྫ་ནཾ པ་བོ་དྷ་ནཾ དེ་ས་ནཱ་ཏི སཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏཱ་ཝ ཙཱ་ཏུ་པྤ་དི་ཀ་གཱ་ཐཱ་ཡ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ནི་དཱ་ན་ནི་ག་མཱ་ནི་པི ས་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ན་ཏོ ཏ་ད་ནྟོ་ག་དྷཱ་ནི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་དཱ་ནཾ ཨཱ་དི, ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙཱ་ཏི པ་རི་ཡོ་སཱ་ན’’ནྟི.
སཱ་སི་ཏ་བྦ་པུ་གྒ་ལ་ག་ཏེ་ན ཡ་ཐཱ་པ་རཱ་དྷཱ་དི་སཱ་སི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཾ ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ན་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ན་ཡ་ནཾ སཱ་ས་ན་ནྟི ཏཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཀུ་ས་ལཱ་ནནྟི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱི་ལ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ སཱི་ལ་དི་ཊྛཱི་ན་ཉྩ ཨཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཏཾ་མཱུ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་སྶ ཨ་ནྟ་དྭ་ཡ་ཝི་ག་མེ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ར་བྦྷ ནི་བྦ་ཏྟཱི་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱ་པི མ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ནཱ་མཱ’’ཏི. ཕ་ལཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་ས་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ དྭི་ནྣ་མྤི སཱ་ས་ན་སྶ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཏཾ ཨཱ་ག་མེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭ’’ནྟི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དྷ…པེ… ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ’’ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཀ་ཐཱ་ཝ་དྷི་ས་དྡ་པྤ་བ་ནྡྷོ གཱ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན སུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་དྷ་མྨོ, སོ ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ་ཏི ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ པ་ན ཨ་ཏྠོ ཝི་སེ་ས་ཏོ སཱི་ལཱ་དི ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝཱ ཧི དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ སཱི་ལཾ ད་སྶེ་ཏྭཱཏི སཱི་ལ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་ས་མྦྷཱ་རཾ སཱི་ལཾ ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ མ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ས་ས་མྦྷཱ་རོ མ་གྒོ་ཏི ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ཏྠཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཏེ་ནཱཏི སཱི་ལཱ་དི་ད་སྶ་ནེ་ན. ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན ཧི ཨི་དྷ དེ་ས་ནཱ་ཡ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཀ་ཐི་ཀ་ས་ཎྛི་ཏཱིཏི ཀ་ཐི་ཀ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ ཀ་ཐ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ.
ན སོ སཱ་ཏྠཾ དེ་སེ་ཏི ནི་ཡྻཱ་ན་ཏྠ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ ཏ་སྶཱ དེ་ས་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཀ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་དི་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱཏི སི་ཐི་ལཱ་དི་བྷེ་དེ་སུ བྱ་ཉྫ་ནེ་སུ ཨེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ དྭི་པྤ་ཀཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝཱ བྱ་ཉྫ་ནེ་ན ཡུ་ཏྟཱ ད་མི་ལ༹་བྷཱ་སཱ ཝི་ཡ. ཝི་ཝ་ཊ་ཀ་ར་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨོ་ཊྛེ ཨ་ཕུ་སཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦ་ཏོ ས་བྦ་ནི་རོ་ཊྛ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཝཱ ཀི་རཱ་ཏ་བྷཱ་སཱ ཝི་ཡ. ས་བྦ་སྶེ་ཝ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཡུ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ཝི་སྶ་ཊྛ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཝཱ ཡ་ཝ་ན་བྷཱ་སཱ ཝི་ཡ. ས་བྦ་སྶེ་ཝ སཱ་ནུ་སཱ་ར་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ནི་གྒ་ཧི་ཏ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཝཱ པཱ་ར་སི་ཀཱ་དི་མི་ལ་ཀྑ་བྷཱ་སཱ ཝི་ཡ. ས་བྦཱ་པེ་སཱ བྱ་ཉྫ་ནེ་ཀ་དེ་ས་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྱ་ཉྫ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ.
ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནི སི་ཐི་ལཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཀྑ་རཾ པ་ཉྩ་སུ ཝ་གྒེ་སུ པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི སི་ཐི་ལཾ. ཏཱ་ནི ཨ་སི་ཐི་ལཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ཀྑ་རཾ ཝ་གྒེ་སུ དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི དྷ་ནི་ཏཾ. དྭི་མ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ དཱི་གྷཾ. ཨེ་ཀ་མ་ཏྟ་ཀཱ་ལཾ ར་སྶཾ. ཏ་དེ་ཝ ལ་ཧུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀ་མེ་ཝ. སཾ་ཡོ་ག་པ་རཾ དཱི་གྷ་ཉྩ ག་རུ་ཀཾ. ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ. པ་རེ་ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ས་མྦ་ནྡྷཾ. ཏ་ཐཱ ན ས་མྦ་ནྡྷཾ ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཾ. ཋཱ་ན་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ. ད་ས་དྷཱ བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ པ་བྷེ་དོཏི ཨེ་ཝཾ སི་ཐི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན བྱ་ཉྫ་ན་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ཀྑ་རུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཙི་ཏྟ་སྶ ད་ས་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པ་བྷེ་དོ. ས་བྦཱ་ནི ཧི ཨ་ཀྑ་རཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་བྱ་ཉྫ་ན་ཏོ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནི ཙ.
ཨ་མ་ཀྑེ་ཏྭཱཏི ཨ་མི་ལེ་ཙྪེ་ཏྭཱ, ཨ་ཝི་ནཱ་སེ་ཏྭཱ, ཨ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝཱ ཡ་མ་ཏྠཾ ཉཱ་པེ་ཏུཾ ཨེ་ཀ་གཱ་ཐཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ཀྱ་མྤི དེ་སེ་ཏི, ཏ་མ་ཏྠཾ ཏཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་མ་ཎྜ་ལ་པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ དེ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རི་པུ་ཎྞ་བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི. ཨི་དྷ ཀེ་ཝ་ལས་དྡོ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཝཱ་ཙ་ཀོ, ན ཨ་ཝོ་མི་སྶ་ཏཱ་དི་ཝཱ་ཙ་ཀོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཀ་ལཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. པ་རི་པུ་ཎྞནྟི ས་བྦ་སོ པུ་ཎྞཾ. ཏཾ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨཱུ་ནཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཀཾ ཝཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ནཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ཡ་ད་ཏྠཾ དེ་སི་ཏཾ, ཏ་སྶ སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ནཱུ་ན་ཏཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ཏ་བྦི་དྷུ་ར་སྶ པ་ན ཨ་སཱ་དྷ་ཀ་ཏྟཱ ཨ་ན་དྷི་ཀ་ཏཱ. ས་ཀ་ལནྟི ས་བྦ་བྷཱ་ག་ཝ་ནྟཾ. པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝཱཏི ས་བྦ་སོ པ་རི་པུ་ཎྞ་མེ་ཝ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་དེ་ས་ནཱ་པི ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི. ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏྟཱ. ལོ་ཀཱ་མི་སཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་ད་ཡོ པ་ཙྩ་ཡཱ, ཏ་ཏྠ ཨ་ག་དྷི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནི་ར་པེ་ཀྑོ. ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཎེ་ན. མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ མུ་དུ་ཧ་ད་ཡོཏི མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ མུ་དུ་ཧ་ད་ཡོ. ཨུ་ལླུ་མྤ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ས་ཎྛི་ཏེ་ནཱཏི ས་ཀ་ལ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་ཏོ ཝ་ཊྚ་དུ་ཀྑ་ཏོ ཙ ཨུ་དྡྷ་ར་ཎཱ་ཀཱ་རཱ་ཝ་ཊྛི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཀ་རུ་ཎཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ སི་ཀྑ་ཏྟ་ཡ་ས་ངྒ་ཧཾ ས་ཀ་ལཾ སཱ་ས་ནཾ ཨི་དྷ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་མཱ་ནཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ས་བྦ་པ་དཱ་ནི ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཨ་ཏྠཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི…པེ… པ་ཀཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི ཨཱ་ཧ.
སུ་ནྡ་རནྟི བྷ་དྡ་ཀཾ. བྷ་དྡ་ཀ་ཏཱ ཙ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཧི་ཏ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཧ’’ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱ་ཝ་ཧནྟི དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏ་ཧི་ཏཱ་ཝ་ཧཾ. སུ་ཁཱ་ཝ་ཧནྟི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཏི་ཝི་དྷ་སུ་ཁཱ་ཝ་ཧཾ. ཏ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཱ་ནནྟི ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ. ཡཱ་དི་སེ་ཧི པ་ན གུ་ཎེ་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏེ་ཧི ཙ་ཏུ་པྤ་མཱ་ཎི་ཀ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཨ་ཙྩ་ནྟ་པྤ་སཱ་ད་ནཱི་ཡོ ཏེ་སཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ཏནྟི ཨི་མི་ནཱ དྷ་མྨ་པྤ་མཱ་ཎ་ལཱུ་ཁ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་སཱ་དཱ་ཝ་ཧ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ, ཨི་ཏ་རེ་ན ཨི་ཏ་རེ་སཾ. ད་སྶ་ན་མ་ཏྟ་མྤི སཱ་དྷུ ཧོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀོ་སི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་ཀྑི་ཀཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཝ་སེ་ན ཨུ་བྷ་ཡ་པ་ཀྑི་ཀཱ. ཀེ་རཱ་ཊི་ཀཱཏི ས་ཋཱ.
ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ ནི་པཱ་ཏཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དནྟི ནི་པཱ་ཏ་ས་མུ་དཱ་ཡོ ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ཎ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཙ་ན་མེ་ཏ’’ནྟི. ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱིཏི ཨ་དྷི་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི. ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱིཏི ཙ པ་ཀ་ཏི་ཨཱ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི་ཏྭཱ ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ ཏེ་ན ཏེ་སཾ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏཱ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྶ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་སྶཱཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. ཏེ་སནྟི ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ. ཨེ་ཝ་མྤི མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ་ན པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་དི་ཊྛ་ཏྟཱ ཀ་ཐཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཝི་པྤ་ས་ནྣ་ཏཱ ཏེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྨཱ པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ན་ཡ་གྒཱ་ཧ་པ་ཉྙཱ ཧེ་སཱ ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ. མ་ནེ ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛི་ཏ་རཱུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཧི ཨེ་ཝ ཙ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏོ་ཀཱ་ས་སྶ པ་ས་ནྣ་ཏཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
ཛ་མྦོ་ན་ད་སུ་ཝ་ཎྞཾ ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སུ་ར་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་སྶཱ’’ཏི. ཛ་མྦོ་ན་ད་སུ་ཝ་ཎྞ་སྶ གྷ་ཊི་ཀཱཏི ཛ་མྦོ་ན་ད་སུ་ཝ་ཎྞ་པི་ཎྜཾ. ཨི་མི་ནཱ ནེ་ཀྑནྟི ནེ་ཀྑ་པྤ་མཱ་ཎ་ཛ་མྦོ་ན་ད་སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཀ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་སྶེ་ཏི. ནེ་ཀྑནྟི ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཉྩ་སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཀ་ཏ་པི་ལ་ནྡྷ་ནཾ ཀ་ཏ་བྷ་ཎྜཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཉྷི གྷ་ཊྚ་ན་མ་ཛྫ་ན་ཀྑ་མཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི. སུ་ཝ་ཎྞནྟི ཙ པ་ཉྩ་དྷ་ར་ཎ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ཏ་སྨཱ པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་དྷ་ར་ཎ་ཧི་ར་ཉྙ་ཝི་ཙི་ཏཾ ཨཱ་བྷ་ར་ཎཾ ཨི་དྷ ནེ་ཀྑ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཛ་མྦོ་ན་དནྟི མ་ཧཱ་ཛ་མྦུ་སཱ་ཁཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ན་དི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟཾ. ཏཾ ཀི་ར ར་ཏ་ནཾ ར་ཏྟཾ. སུ་ཝ་ཎྞཱ་ཀཱ་རེ མ་ཧཱ་ཛ་མྦུ་ཕ་ལ་ར་སེ ཝཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཝི་ཊྛེ སུ་ཝ་ཎྞ་ངྐུ་རཱ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏེ་ན སུ་ཝ་ཎྞེ་ན ཀ་ཏ་པི་ལ་ནྡྷ་ན་ནྟི་པི ཨ་ཏྠོ. སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏནྟི སུ་ཊྛུ ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ. ས་མྤ་ཧ་ཊྛནྟི ས་མྨཱ པ་ཧ་ཊྛཾ གྷ་ཊྚ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན སུ་ཀ་ཏ་པ་རི་ཀ་མྨཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སུ་ཝ་ཎྞ་ཀཱ་ར…པེ… སུ་པ་རི་མ་ཛྫི་ཏ་ནྟི ཨ་ཏྠོ’’ཏི.
ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནཱིཏི ཨཱ་ཧ་རི་མཱ་ནི ཝཱ་ལ༹་རཱུ་པཱ་ནི. ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་རཱུ་པཱ་ཀུ་ལོ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མ་ཉྩོ པ་ལླ་ངྐོ་ཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སེ. ར་ཏ་ན་ཙི་ཏྲནྟི བྷི་ཏྟི་ཙྪེ་དཱ་དི་ཝ་སེ་ན ར་ཏ་ན་ཙི་ཏྲཾ. རུ་ཀྑ་ཏཱུ་ལ་ལ་ཏཱ་ཏཱུ་ལ་པོ་ཊ་ཀི་ཏཱུ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཎྞཾ ཏཱུ་ལཱ་ནཾ. ཨུ་དྡ་ལོ་མི་ཡཾ ཀེ་ཙཱིཏི སཱ་ར་ས་མཱ་སཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ ཙ. ཏ་ཐཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ལོ་མི་ཡཾ. ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ཊྚི་སྶ་མ་ཡནྟི ཀོ་སེ་ཡྻ་ཀ་ས་ཊ་མ་ཡཾ. ཨ་ཛི་ན་ཙ་མྨེ་ཧཱིཏི ཨ་ཛི་ན་མི་ག་ཙ་མྨེ་ཧི. ཏཱ་ནི ཀི་ར ཙ་མྨཱ་ནི སུ་ཁུ་མ་ཏ་རཱ་ནི. ཏ་སྨཱ དུ་པ་ཊྚ་ཏི་པ་ཊྚཱ་ནི ཀ་ཏྭཱ སི་བྦ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཛི་ན་པྤ་ཝེ་ཎཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱིཏི ཡ་ཐི་ཙྪི་ཏ་ལཱ་བྷཱི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཙྪི་ཏི་ཙྪི་ཏ་ལཱ་བྷཱི’’ཏི. ཝི་པུ་ལ་ལཱ་བྷཱིཏི ཨུ་ལཱ༹་ར་ལཱ་བྷཱི. ཀ་སི་ར་ནྟི ཧི པ་རི་ཏྟཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ཀ་སི་རཾ ཨུ་ལཱ༹་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘མ་ཧ་ནྟ་ལཱ་བྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ལ་དྡྷཱ ཙ ན ཀ་པྤ་ནྟཱིཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་སི་དྡྷ་ཏྟཱ ས་བྦ་ཐཱ ན ཀ་པྤ་ཏཱི་ཏི ཀ་སྶ་ཙི ཨཱ་ས་ངྐཱ སི་ཡཱ, ཏ་ནྣི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཀི་ཉྩི ཀི་ཉྩི ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻནྟི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦ་ན་ར་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སུ་དྡྷ་ཀོ་སེ་ཡྻཾ པ་ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི ཝི་ན་ཡེ (མ་ཧཱ་ཝ. ཨ་ཊྛ. ༢༥༤) ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨི་དྷཱ་པི ཨེ་ཏྟ་ཀ་མེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༥) པ་ན ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀཾ ས་བྦཱ་ནེ་ཝ གོ་ན་ཀཱ་དཱི་ནི ར་ཏ་ན་པ་རི་སི་བྦི་ཏཱ་ནི ན ཝ་ཊྚ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཋ་པེ་ཏྭཱ ཏཱུ་ལི་ཀ’’ནྟི ཨེ་ཏེ་ན ར་ཏ་ན་སི་བྦ་ན་ར་ཧི་ཏཱ་པཱི ཏཱུ་ལི་ཀཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཝ་ཙ་ན་ཏོཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝི་ན་ཡེ (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༢༩༧) ཝུ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨེ་ཀེ་ན ཝི་དྷཱ་ནེ་ནཱཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཝི་དྷཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ‘‘ལ་དྡྷཱ ཙ ན ཀ་པྤ་ནྟཱི’’ཏི སཱ་མ་ཉྙེ་ན པ་ཊི་སེ་དྷོ ཀ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ པ་ན ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
པ་ལླ་ངྐནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི-ས་དྡོ ས་མ་ནྟ་ཏོ་ཏི ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝཱ་མཱུ་རུཾ ད་ཀྑི་ཎཱུ་རུ་ཉྩ ས་མཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ པཱ་དེ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ས་མྦ་ནྡྷེ ཀ་ཏྭཱ ནི་ས་ཛྫཱ པ་ལླ་ངྐ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མ་ནྟ་ཏོ ཨཱུ་རུ་བ་དྡྷཱ་ས་ན’’ནྟི. ཨཱུ་རཱུ་ནཾ བ་ནྡྷ་ན་ཝ་སེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ. པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱཏི ཙ ཡ་ཐཱ པ་ལླ་ངྐ་ཝ་སེ་ན ནི་ས་ཛྫཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨུ་བྷོ པཱ་དེ ཨཱ་བྷུ་ཛེ ས་མི་ཉྫི་ཏེ ཀ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ པ་ན ཨུ་བྷི་ནྣཾ པཱ་དཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ས་མྦ་ནྡྷ་ཏཱ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བ་ནྡྷི་ཏྭཱ’’ཏི. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡཱཏི ཨུ་པ་རི་མཾ ས་རཱི་རཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀེ ཀོ་ཊི་ཡཱ ཀོ་ཊིཾ པ་ཊི་པཱ་དེ་ཏྭཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ནི་སི་ནྣ་སྶ ཙ་མྨ་མཾ་ས་ནྷཱ་རཱུ་ནི ན པ་ཎ་མ་ནྟི. ཨ་ཐ་སྶ ཡཱ ཏེ་སཾ པ་ཎ་མ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཁ་ཎེ ཁ་ཎེ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཏཱ་སུ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་གྒཾ ཧོ་ཏི, ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ན པ་རི་པ་ཏ་ཏི, ཝུ་དྡྷིཾ ཕཱ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས པི་ཊྛི་ཀ་ཎྚ་ཀེ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཨུ་པ་རི་མཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་ཛུ་ཀཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ, ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཝཱ པཱ་ཋོ. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་སྶ ཧི ཨ་ནུ་ཛུ་ཀ་ཊྛ་པ་ནཾ ནི་ས་ཛྫཱ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ བོ་དྷི་ཏ་ནྟི. ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡནྟི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ཡ-ས་དྡོ ཨུ་པ་རི་མ་ཀཱ་ཡ་ཝི་ས་ཡོ.
པ་རི་མུ་ཁནྟི ཨེ་ཏྠ པ་རི-ས་དྡོ ཨ་བྷི་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁ’’ནྟི, བ་ཧི་དྡྷཱ པུ་ཐུ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ནི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཏྠ ཡ་ཐཱ ‘‘ཝ་ན་ནྟ་ཉྙེ་ཝ པ་ཝི་སཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ད་སྶི་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ནི་སཱི་དཱ་མཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ལཱི་ནཱ་ནུ་དྡྷ་ཙྩ་པ་ཀྑི་ཡོ ས་ནྟོ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐོ ད་སྶི་ཏོ, ‘‘པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝོ, ‘‘པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་གྒ་ཧཱུ་པཱ་ཡོ. པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་ནི་ཡྻཱ་ནནྟི ས་བྦ་ཐཱ ག་ཧི་ཏཱ་ས་མྨོ་སཾ པ་རི་ཙྩ་ཏྟ་ས་མྨོ་སཾ ས་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ, པ་ར་མ་ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རཱི་ཏི པ་རི་གྒ་ཧ་ཊྛོ ‘‘པ་རི་ཎཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. ས. ༡༦.༢༠) ཝི་ཡ. མུ་ཁ་ནྟི ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ ‘‘སུ་ཉྙ་ཏ་ཝི་མོ་ཀྑ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (པ་ཊི. མ. ༡.༢༠༩-༢༡༠) ཝི་ཡ. པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ནི་གྒ་མ་ན་ཊྛོ ཧི ནི་ཡྻཱ་ན་ཊྛོ.
ཙ་ཏྟཱ་རི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི དི་བྦ་བྷཱ་ཝཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ དི་བྦ་ཝི་ཧཱ་རཱ ནཱ་མ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏ་དཱ་ས་ནྣ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཙ་ངྐ་མོ་པི ཏ་དུ་པ་ཙཱ་ར་ཏོ དི་བྦོ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི ཧི རཱུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶཱཏི ཨི་ད་ཉྩ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ཝུ་ཊྛི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ ཙ་ངྐ་མི་ཏུཾ. ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ་པི ཙ་ངྐ་མོ་ཏི ཨི་དཾ པ་ན ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཙ་ངྐ་མ་ནྟ་སྶ ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. དྭཱི་སུ་ཝི་ཧཱ་རེ་སཱུཏི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རེ, ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རེ ཙ. མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ནཱ་ད་ཡོ ཧི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏཱ སེ་ཊྛ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་ཧཱ་རཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཝི་ཧཱ་རཱ. ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ པ་ན ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཝི་ཧཱ་རཱ་ཏི ཨ་རི་ཡ་ཝི་ཧཱ་རཱ, ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཨི་དྷ པ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཱ.
པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི ཀ་ཐི་ཏཱ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཙ་ངྐ་མཱ་ད་ཡོཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ་པི ཙ་ངྐ་མ་ཊྛཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ད་ཡོ. ཨ་རི་ཡ་ཙ་ངྐ་མཱ་ད་ཡོ ཧོ་ནྟི ན པ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནྟ་སྶཱ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཝེ་ནཱ་ག་པུ་ར་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ས་ར་བྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༥. ཙ་ཏུ་ཏྠེ གི་ཛ྄ཛྷཱ ཨེ་ཏྠ ས་ནྟཱི་ཏི གི་ཛ྄ཛྷཾ, ཀཱུ་ཊཾ. ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊོ. གི་ཛ྄ཛྷོ ཝི་ཡཱ་ཏི ཝཱ གི་ཛ྄ཛྷཾ, ཀཱུ་ཊཾ. ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊོ, པ་བྦ་ཏོ. ཏ་སྨིཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘གི་ཛ྄ཛྷཱ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ ན དེ་ས་ནྟ་ར་པ་ཀྐ་མ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཨ་ཐ ཁོ སཱ་ས་ན་པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ སཱ་ས་ནེ པ་བྦ་ཛི་ཏྭཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ, ཏེ་ནེ་ཝ ཧི ‘‘ཨི་མ་སྶཱ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ལཱ་བྷོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ས་ཀྐ་ཙྩཾ ཀཱ་ཏ་བྦོ དཱ་ཏ་བྦོ་ཏི ས་ཀྐཱ་རོ. པ་ཙྩ་ཡཱ ཨེ་ཝ ཧི པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏཱ སུ་ནྡ་ར་སུ་ནྡ་རཱ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ ས་ཀྐཱ་རཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ས་ཀྐཱ་རོ་ཏི ཝཱ སུ་ནྡ་ར་ཀཱ་རོ, པ་རེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ གཱ་ར་ཝ་ཀི་རི་ཡཱ པུ་པྥཱ་དཱི་ཧི ཝཱ པཱུ་ཛཱ. ལཱ་བྷོ ཙ ས་ཀྐཱ་རོ ཙ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ, ཏེ ན་ཊྛཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ན་ཊྛ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ.
མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫཱིཏི ཏ་དཱ ཀི་ར བྷ་ག་ཝ་ཏོ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻེ པཱུ་རི་ཏ་དཱ་ན་པཱ་ར་མི་ས་ཉྩ་ཡ་སྶ. ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཧི ཡ་མ་ཀ་མ་ཧཱ་མེ་གྷོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ མ་ཧོ་གྷོ ཝི་ཡ ས་བྦ་པཱ་ར་མི་ཡོ ‘‘ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶཱ་མཱ’’ཏི ས་མྤི་ཎྜི་ཏཱ ཝི་ཡ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་མ་ཧོ་གྷཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཡིཾ་སུ. ཏ་ཏོ ཏ་ཏོ ཨ་ནྣ་པཱ་ན་ཡཱ་ན་ཝ་ཏྠ་མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དི་ཧ་ཏྠཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ད་ཡོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཧཾ བུ་དྡྷོ, ཀ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ, ཀ་ཧཾ དེ་ཝ་དེ་ཝོ ན་རཱ་ས་བྷོ པུ་རི་ས་སཱི་ཧོ’’ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི, ས་ཀ་ཊ་ས་ཏེ་ཧི་པི པ་ཙྩ་ཡེ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ས་མ་ནྟཱ གཱ་ཝུ་ཏ་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ས་ཀ་ཊ་དྷུ་རེ་ན ས་ཀ་ཊ་དྷུ་རཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ནྟི ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ནྟི ཙ ཨ་ནྡྷ་ཀ་ཝི་ནྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝི་ཡ. ཡ་ཐཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ་པི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི (ཨུ་དཱ. ༣༨).
ཏ་ཐཱ –
‘‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ པ་ན, ཙུ་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་ངྒྷོ ཝཱ ག་ཎོ ཝཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ནྣོ, ནཱ་ཧཾ, ཙུ་ནྡ, ཨ་ཉྙཾ ཨེ་ཀཾ ས་ངྒྷ་མྤི ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཨེ་ཝཾ་ལཱ་བྷ་གྒ་ཡ་ས་གྒ་པྤ་ཏྟཾ ཡ་ཐ་རི་ཝཱ་ཡཾ, ཙུ་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༡༧༦).
སྭཱ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ དྭི་ནྣཾ མ་ཧཱ་ན་དཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་ཧོ་སི, བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ ཨུ་པྤ་ནྣོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ དྷ་མྨ་སྶ་པི ཨུ་པྤ་ནྣོ་ཡེ་ཝ. དྷ་མྨ་དྷ་རཱ་ན་ཉྷི ཀ་ཏོ ས་ཀྐཱ་རོ དྷ་མྨ་སྶ ཀ་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རོ ཨུ་པྤ་ཛྫཱི’’ཏི.
ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ པཱ་ལི༹་ཡཱ ནི་ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཡ་ཐཱ་ཧཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ས་ཀྐ་ཏོཏི ས་ཀྐཱ་ར་པྤ་ཏྟོ. ཡ་སྶ ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཙྩ་ཡེ ས་ཀྐ་ཏྭཱ སུ་ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏེ པ་ཎཱི་ཏ་པ་ཎཱི་ཏེ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, སོ ས་ཀྐ་ཏོ. ག་རུ་ཀ་ཏོཏི ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ཉྙ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ག་རུ་ཀཱ་རེ་ན ས་བྦ་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ག་རུ་ཀ་ཏོ. ཡ་སྨི་ཉྷི ག་རུ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡེ དེ་ནྟི, སོ ག་རུ་ཀ་ཏོ. མཱ་ནི་ཏོཏི ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ མཱ་ནི་ཏོ མ་ནེ་ན པི་ཡཱ་ཡི་ཏོ. ཏཱ་ཡ ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ མ་ནཱ་པ་ཏཱ. པཱུ་ཛི་ཏོཏི མཱ་ན་ནཱ་དི་པཱུ་ཛཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཙ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡ་པཱུ་ཛཱ་ཡ ཙ པཱུ་ཛི་ཏོ. ཡ་སྶ ཧི ས་བྦ་མེ་ཏཾ པཱུ་ཛ་ན་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི, སོ པཱུ་ཛི་ཏོ. ཨ་པ་ཙི་ཏོཏི ནཱི་ཙ་ཝུ་ཏྟི་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨ་པ་ཙི་ཏོ. ས་ཏྠཱ་ར་ཉྷི དི་སྭཱ མ་ནུ་སྶཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷཱ་དཱི་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ནྟི, མ་གྒཾ དེ་ནྟི, ཨཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་ཏོ སཱ་ཊ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ནྟི. ཨཱ་ས་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝ་ནྡ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ཧི ཨ་པ་ཙི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱཏི ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ སཾ་ཀི་ཏྟ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ. ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡནྟི ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎ་མཱ་ཡཾ. ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི པུ་རི་མཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སེ ཝ་ཏྟེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནཱི, མཱ་ཡཱ, ཏཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ནི་མཱ་ཡཾ ཨོ་སཱ་རེ་ཏྭཱ པ་རི་ཛ་པྤེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡཱཏི ཨ་ནྟི་མ་ཀོ་ཊི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ. ཐ་དྡྷ་ཀཱ་ཡེ་ན ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཏི་ཎྞཾ ར་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཎྞ་ཀ་ཐ་ནཾ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཝ་ཧ་ཏྟཱ ཝི་ས་སི་ཉྩ་ན་ས་དི་སཱ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སཾ སི་ཉྩི་ཏྭཱ’’ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཏོཏི ཨཱ་ཉཱ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཀཱ་ཡ་ངྒནྟི ཀཱ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་ངྒཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ ཝཱ ཨ་ངྒཾ, སཱི་སཱ་དི. ཝཱ་ཙ་ངྒནྟི ‘‘ཧོ་ཏུ, སཱ་དྷཱུ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ཝ་ཡ་ཝཾ. ཨེ་ཀ་ཀེ་ནཱཏི ཨ་ས་ཧཱ་ཡེ་ན. ཨི་མ་སྶ པ་ན་ཏྠ་སྶཱཏི ‘‘ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་སྶ. ཡ་ཏོ ཡ་ཏོ ག་རུ དྷུ་རནྟི ཡ་སྨིཾ ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ དྷུ་རཾ ག་རུ བྷཱ་རི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ བ་ལི་བ་དྡཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཡ་ཏོ ག་མྦྷཱི་ར་ཝ་ཏྟ་ནཱིཏི ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཝ་ཏྟ་ནཱི, དུ་མྨ་གྒ་སྶེ་ཏཾ ནཱ་མཾ, ཡ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨུ་ད་ཀ་ཙི་ཀྑ་ལླ་མ་ཧ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཝི་ས་མ་ཙྪི་ནྣ་ཏ་ཊ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ མ་གྒོ ག་མྦྷཱི་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་དཱ་སྶུ ཀ་ཎྷཾ ཡུ་ཉྫེ་ནྟཱིཏི ཨ་སྶཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ, ཏ་དཱ ཀ་ཎྷཾ ཡུ་ཉྫེ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་དཱ དྷུ་ར་ཉྩ ག་རུ ཧོ་ཏི མ་གྒོ ཙ ག་མྦྷཱི་རོ, ཏ་དཱ ཨ་ཉྙེ བ་ལི་བ་དྡེ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཀ་ཎྷ་མེ་ཝ ཡུ་ཉྫེ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. སྭཱ་སྶུ ཏཾ ཝ་ཧ་ཏེ དྷུ་རནྟི ཨེ་ཏྠ་པི ཨ་སྶཱུཏི ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ, སོ ཏཾ དྷུ་རཾ ཝ་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
གེ་ཧ་ཝེ་ཏ་ནནྟི གེ་ཧེ ནི་ཝུ་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཀཱ་ལ༹་ཀོ ནཱ་མ ནཱ་མེ་ནཱཏི ཨ་ཉྫ་ན་ཝ་ཎྞོ ཀི་རེ་ས, ཏེ་ན་སྶ ‘‘ཀཱ་ལ༹་ཀོ’’ཏི ནཱ་མཾ ཨ་ཀཾ་སུ. ཀཱ་ལ༹་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཧཱཏི ཀཱ་ལ༹་ཀོ ཀི་ར ཨེ་ཀ་དི་ཝ་སཾ ཙི་ནྟེ་སི ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ མཱ་ཏཱ དུ་གྒ་ཏཱ མཾ པུ་ཏྟ་ཊྛཱ་ནེ ཋ་པེ་ཏྭཱ དུ་ཀྑེ་ན པོ་སེ་ཏི, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷ་ཏིཾ ཀ་ཏྭཱ ཨི་མཾ དུ་གྒ་ཏ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མོ་ཙེ་ཡྻ’’ནྟི. སོ ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཏིཾ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ནྟོ ཝི་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཏ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ གཱ་མ་གོ་རཱུ་པེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏ་ཏྠ ས་མཱི་པེ ཙ་ར་ཏི. ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟོ་པི གོ་སུ་ཏྟ་ཝི་ཏྟ་ཀོ, སོ ‘‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཨེ་ཏེ་སཾ གུ་ནྣཾ ཨ་ནྟ་རེ ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཨུ་ས་བྷཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ’’ཏི ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཡ་མཱ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ དི་སྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ས་ཀྑི་སྶ་ཏི མ་ཡ྄ཧཾ ས་ཀ་ཊཱ་ནི ཨུ་ཏྟཱ་རེ་ཏུ’’ནྟི ཨ་ཉྙཱ་སི. ཏེ་ན ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ. སོ ཨ་ཉྙེ་སཾ…པེ… གེ་ཧ་མེ་ཝ ཨ་ག་མཱ་སཱིཏི ཏ་དཱ ཀི་ར གཱ་མ་དཱ་ར་ཀཱ ‘‘ཀིཾ ནཱ་མེ་ཏཾ ཀཱ་ལ༹་ཀ་སྶ ག་ལེ’’ཏི ཏ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཏེ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ པ་ལཱ་པེ་ནྟོ མཱ་ཏུ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ཏོ. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ.
སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡནྟི སཱ་ཡ་ནྷ་ཀཱ་ལེ. བྷུ་མྨ་ཏྠེ ཨེ་ཏཾ ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ. ན ཧེ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཾ་ཡོ་གོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་དི་ས་ཏྟེ་ཧི ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཙ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཨ་པ་ས་ཀྐི་ཏྭཱ ནི་ལཱི་ཡ་ནཾ ཝི་ཝེ་ཙ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཏ་ཏོ ཝི་ཝི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཝེ་ཀོ, ཙི་ཏྟ་ཝི་ཝེ་ཀོ ཙ. ཡོ ཏ་ཏོ དུ་ཝི་དྷ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ས་མཱ་ག་མེ་ན ཙ ཨ་པེ་ཏོ. སོ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ན ཡ་སྨཱ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ཏོ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་སི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑི་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱཏི ནཱ་མ་ཀཱ་ཡེ་ན དེ་ས་ནཱ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཀྑི་བྷཱུ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ. ན་ནུ ཙ ‘‘པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་པ་ཀྑཱ, ཏེ ཀ་སྨཱ ཏ་སྶ ཨཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཝི་གྒཱ་ཧི་ཀ་ཀ་ཐནྟི ཝི་གྒཱ་ཧ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཾ སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཾ. ཨཱ་ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱིཏི ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སི. པ་ཏྠེ་ཡྻཱ་སཱིཏི མ་ན་སཱ ཨཱ་སཱི་སེ་ཡྻཱ་སི. པི་ཧེ་ཡྻཱ་སཱིཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ནི་ཏྟེ་ཛ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣོཏི ཏེ་ཛ་ཧཱ་ནི་ཡཱ ནི་ཏྟེ་ཛ་བྷཱ་ཝཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ནི་ཏྟེ་ཛ་བྷཱུ་ཏོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ཨཱ་ད་ཡོ་པི ས་མྨུ་ཁཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏུཾ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷོ, པ་ཏི་ཏ་ཀྑ་ནྡྷོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨོ་ན་ཏ་གཱི་ཝོ’’ཏི. ད་སྶི་ཏ་དྷ་མྨེ་སཱུཏི ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སུ. ཝ་ཙ་ན་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཧི ཏེ་སཾ, ན པ་ན ད་སྶ་ནཾ ཏཱ་དི་ས་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ཝཱ ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷཱ’’ཏི པ་ར་སྶ ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ན ད་སྶི་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ. པ་ཊི་ཙ་རི་སྶ་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ ཙ་རི་སྶ་ཏི པ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཙ་ར་ཏི-ས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཨ་ཉྙནྟི པ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ཝཱ ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙཾ ཝ་ཙ་ནནྟི ཡཾ ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ར་སྶ དོ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི. ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཙོ་ད་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ ‘‘ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀི་སྨིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀཾ བྷ་ཎ་ཐ, ཀིཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ‘‘ཏྭཾ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི པུ་ཊྛོ ‘‘པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟཾ ག་ཏོ་མྷཱི’’ཏི ཝ་ཏྭཱ པུ་ན ‘‘ན ཏ་ཝ པཱ་ཊ་ལི་པུ་ཏྟ་ག་མ་ནཾ པུ་ཙྪཱ་མ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པུ་ཙྪཱ་མཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ཏ་ཏོ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ག་ཏོ་མྷི. རཱ་ཛ་ག་ཧཾ ཝཱ ཡཱ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གེ་ཧཾ ཝཱ, ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི་ཏི. ‘‘ཏ་ཏྠ མེ སཱུ་ཀ་ར་མཾ་སཾ ལ་དྡྷ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི ཝ་ད་ནྟོ ཝི་ཡ ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཀེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཀ་ཐཾ ཨཱ་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་པ་ནཱ་མེ་སྶ་ཏི, ཝི་ཀྑེ་པཾ ག་མ་ཡི་སྶ་ཏི. ཨ་པྤ་ཏཱི་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཏེ་ན ཨ་ཏུ་ཊྛཱ ཨ་སོ་མ་ན་སྶི་ཀཱ་ཏི ཨ་པ་ཙྩ་ཡོ, དོ་མ་ན་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ནེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ, ན པ་རེ་སཾ ཧི་ཏཾ ཨ་བྷི་རཱ་དྷ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷི, དོ་མ་ན་སྶ་མེ་ཝ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན དོ་མ་ན་སྶཾ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ-ས་དྡེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ ཝུ་ཏྟོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཝཱ ཕ་ལ་སྶ ཝཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ ཧི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ དེ་སཱི་ཡ་ཏི. ན ནི་གྒ་ཙྪ་ཏཱིཏི ན པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ནནྟི ནཾ དྷ་མྨཾ. ཨི་དཱ་ནི ‘‘ཡ་སྶ ཁོ པ་ན ཏེ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ-ས་དྡེ་ན པ་ཊི་པ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ད་སྶི་ཏོ, ན པ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཐ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. པ་ཉྩ དྷ་མྨཱཏི ག་མྦྷཱི་ར་ཉཱ་ཎ་ཙ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨུ་གྒ་ཧ་ས་ཝ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་པ་རི་ཙ་ཡ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ. ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏྠ ས་མྨཱས་དྡོ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦོ ‘‘ས་མྨཱ ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ཡོ ཧི ས་མྨཱ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྶེ་ཝ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡོ པ་ན ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཏ་ཀྐ་རོ, ཏ་སྶ ནི་ཡྻཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ཏོ དྷ་མྨ་སྶེ་ཝ ནི་ཡྻཱ་ན་ནྟི ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ‘‘སོ དྷ་མྨོ…པེ… ན ནི་ཡྻཱ་ཏི ན ནི་གྒ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཨཱ་ཧ.
ཡ་དི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་སཱི་ཧ་སྶ ནཱ་དོ ས་བྦ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཨེ་ཀ་ཙྩ་མ་ནུ་སྶཱ་མ་ནུ་སྶ་ནཱ་ད་ཏོ སེ་ཊྛ་ཏྟཱ སེ་ཊྛ་ནཱ་དོ, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱི་ཧ་སྶ ནཱ་དོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ནྟི སེ་ཊྛ་ནཱ་ད’’ནྟི. ཡ་དི ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སྶ སེ་ཊྛ་ནཱ་ད་ཏཱ ནི་བྦྷ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ཏྟུ་ཏཱ་ཡ ཨི་ཙྪི་ཏཱ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སྶེ་ཝ ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱ་ཏི་ས་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནཱ་ད’’ནྟི. ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༡༢༩; ཨ. ནི. ༡.༢༦༨-༢༧༡) ཧི ཡོ ཨ་ཏྠོ ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཡཾ ནཱ་དོ སེ་ཊྛ་ནཱ་དོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི ཨུ་ཏྟ་མ་ནཱ་དོ. བྷཱུ་ཏ་ཏྠོ ཧི ཨུ་ཏྟ་མ་ཏྠོ་ཏི. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ པ་ན ཝ་ད་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏོ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ངྐཱ ཝཱ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཉྷི ཝ་ད་ཏོ ཀུ་ཏོ་ཙི བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨཱ་ས་ངྐཱ ཝཱ སི་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝ་ད་ནྟཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཀོ་ཙི ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ནཱ་མ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ནཱ་དོ ཨ་པྤ་ཊི་ནཱ་དོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
ས་མ་ནྟ་ཏོ ནི་གྒ་ཎྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཏོ་ད་ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནཾ ས་ནྣི་ཏོ་ད་ཀཾ, ས་མྨཱ ཝཱ ནི་ཏུ་ད་ནྟི པཱི་ལེ༹་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་ནྣི་ཏོ་ད་ཀཾ. ཝཱ་ཙཱ་ཡཱཏི ཙ པ་ཙྩ་ཏྟེ ཀ་ར་ཎ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཝ་ཙ་ན་པ་ཏོ་དེ་ནཱ’’ཏི. ས་ཉྫ་མྦྷ་རི་མ་ཀཾ་སཱུཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ས་མྦྷ་རི་ཏཾ ཨ་ཀཾ་སུ, ས་བྦེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཝཱ་ཙཱ་ཏོ་ད་ནེ་ཧི ཏུ་དིཾ་སཱུ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ས་མྦྷ་རི་ཏཾ…པེ… ཝི་ཛ྄ཛྷིཾ་སཱུ’’ཏི. སི་ངྒཱ་ལ་ཀཾ་ཡེ་ཝཱཏི སི་ངྒཱ་ལ་མེ་ཝ, ‘‘སེ་གཱ་ལ་ཀཾ་ཡེ་ཝཱ’’ཏི་པི པཱ་ཋོ. ཏ་སྶེ་ཝཱཏི སི་ངྒཱ་ལ་ར་ཝ་སྶེ་ཝ. ཨ་ཐ ཝཱ བྷེ་ར་ཎྜ་ཀཾ་ཡེ་ཝཱཏི བྷེ་ད་ཎྜ་ས་ཀུ་ཎི་ས་དི་སཾ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷེ་ད་ཎྜཾ ནཱ་མ ཨེ་ཀོ པ་ཀྑཱི དྭི་མུ་ཁོ, ཏ་སྶ ཀི་ར ས་དྡོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཝི་རཱུ་པོ ཨ་མ་ནཱ་པོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི་ཙ བྷི་ནྣ་སྶ་རཾ ཨ་མ་ནཱ་པ་ས་དྡཾ ན་ད་ཏཱི’’ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ས་ར་བྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ཀེ་ས་མུ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༦. པ་ཉྩ་མེ ཀེ་ས་མུ་ཏྟཾ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཀེ་ས་མུ་ཏྟི་ཡཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀེ་ས་མུ་ཏྟ་ནི་ག་མ་ཝཱ་སི་ནོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷ་པཱ་ན་ཀཱ་ནཱིཏི ཨ་མྦ་པཱ་ནཱ་དི་ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ་ནི པཱ་ནཱ་ནི.
‘‘མཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཝེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ན ཨེ་ཀོ ད་ཧ་ར་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཝོ ཨ་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནུ་སྶུ་ཏི་ཡཱ ལ་བྦྷ་མཱ་ནཾ ཀ་ཐ་མི་དཾ ཨ་ཉྙ་ཐཱ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ བྷཱུ་ཏ་མེ་ཏ་ནྟི ཨ་ནུ་སྶ་ཝེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ག་ཧ་ཎཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘མཱ ཨ་ནུ་སྶ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་ནུ ཨ་ནུ ས་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་སྶ་ཝོ. ཨ་པ་རོ ‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ པི་ཏུ་པི་ཏཱ་མ་ཧཱ་དི་ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་དེ་ས་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཨི་ད་མཱ་བྷ་ཏཾ, ཨེ་ཝཾ པ་ར་མྤ་རཱ་བྷ་ཏ་ཀ་ཐཾ ནཱ་མ ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ སི་ཡཱ, ཏ་སྨཱ བྷཱུ་ཏ་མེ་ཏ’’ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘མཱ པ་ར་མྤ་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨེ་ཀོ ཀེ་ན་ཙི ཀི་སྨི་ཉྩི ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྟེ ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར ཨེ་ཏ’’ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ནི་སེ་དྷེ་ནྟོ ‘‘མཱ ཨི་ཏི་ཀི་རཱ་ཡཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. པི་ཊ་ཀཾ ག་ནྠོ ས་མྤ་དཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནཾ, ག་ནྠ་སྶ ཨུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཀོ. ཏེ་ན པི་ཊ་ཀ་ཨུ་གྒ་ཎྷ་ན་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཏཱ་དི་སཾ ག་ནྠཾ པ་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཏཾ ས་མེ་ནྟཾ ས་མེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘བྷཱུ་ཏ་མེ་ཏ’’ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ས པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ‘‘མཱ པི་ཊ་ཀ་ས་མྤ་དཱ་ནེ་ནཱ’’ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཨུ་གྒ་ཧ་ག་ནྠ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ མཱ ག་ཎྷི་ཏྠཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ས་མེ་ཏནྟི སཾ་ག་ཏཾ.
ཀོ་ཙི ཀ་ཉྩི ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’’ནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ངྐ་པྤ་ཝ་སེ་ན ‘‘བྷཱུ་ཏ་མི་ད’’ནྟི ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘མཱ ཏ་ཀྐ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་ཉྙོ ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ཡུ་ཏྟི་ཡཱ བྷཱུ་ཏ་མི་ད’’ནྟི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ནྟོ ‘‘མཱ ན་ཡ་ཧེ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཀ་སྶ་ཙི ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ སི་ཡཱ’’ཏི པ་རི་ཀ་པྤེ་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏི, སོ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཏ’’ནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཱ་ཀཱ་རེ་ན ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ པ་ཊི་སེ་དྷེ་ནྟོ ‘‘མཱ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨ་པ་ར་སྶ ཙི་ནྟ་ཡ་ཏོ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏཾ ཀ་ཉྩི ཨ་ཏྠཾ ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟ་སྶ ཨེ་ཀཱ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཡཱ ཡ་སྶ ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟ་སྶ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཝི་ཡ ནི་རཱུ་པེ་ཏྭཱ ཙི་ནྟེ་ནྟ་སྶ ཁ་མ་ཏི. སོ ‘‘ཨ་ཏྠེ་ཏ’’ནྟི དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘མཱ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝེ་ར་སྶཱཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཝེ་རཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝ་ད་ཏི. ཀོ་དྷོ ནཱ་མ ཙེ་ཏ་སོ དུ་ཀྑ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀོ་དྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི. ཀི་ལེ་ས་སྶཱཏི ཙི་ཏྟཾ ཝི་བཱ་དྷེ་ནྟ་སྶ ཨུ་པ་ཏཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་སྶ. སེ་ས་མེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
ཀེ་ས་མུ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. སཱ་ལ༹ྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༧. ཚ་ཊྛེ པཱ་ཏོ ཨ་སི་ཏ་བྦ་བྷོ་ཛ་ནཾ པཱ་ཏ་རཱ་སཾ, བྷུ་ཏྟཾ པཱ་ཏ་རཱ་སཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷུ་ཏྟ་པཱ་ཏ་རཱ་སཱ. དཱ་སཱ ནཱ་མ ཨ་ནྟོ་ཛཱ་ཏཱ ཝཱ དྷ་ན་ཀྐཱི་ཏཱ ཝཱ ཀ་ར་མ་རཱ་ནཱི་ཏཱ ཝཱ ས་ཡཾ ཝཱ དཱ་ས་བྱཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ. བྷ་ཏྟ་ཝེ་ཏ་ན་བྷ་ཏཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱ ནཱ་མ.
ནི་ཙྪཱ་ཏོཏི ཨེ་ཏྠ ཚཱ་ཏཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏ་ཎྷཱ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཧེ་ཏུ་ཏཱ་ཡ, སཱ ཨ་སྶ ན་ཏྠཱི་ཏི ནི་ཙྪཱ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་ཏྟ་ཎྷོ’’ཏི. ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ས་ནྟཱ་པ་ཀ་རཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ད་ར་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧ་ཛ་ན་ནེ་ན ས་ནྟཱ་པ་ན་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ. ཨ་ནྟོ་ཏཱ་པ་ན་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ སཱི་ཏོ སཱི་ཏ་ལོ བྷཱུ་ཏོ ཛཱ་ཏོ་ཏི སཱི་ཏི་བྷཱུ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཱི་ཏ་ལཱི་བྷཱུ་ཏོ’’ཏི. མ་གྒ་ཕ་ལ་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁཱ་ནི ཝཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏཱི་ཏི སུ་ཁ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
སཱ་ལ༹ྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༨. ས་ཏྟ་མེ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཀ་ཐཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཡ་སྨཱ ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ ཀ་ཐཱ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཀ་ཐཱ་ཀཱ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏ་ཏི ས་ཏ་ཏི ས་ཏ་ཏཾ ག་ཙྪ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨ་དྡྷཱ, ཀཱ་ལོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མ ཀཱ་ལོ་པི ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་མ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ཧི པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ་པི ཀཱ་ལོ ཏ་སྶེ་ཝ དྷ་མྨ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཨ་ཝ་ཏྠཱ་ཝི་སེ་སཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཏེ་ནེ་ཝ ཝོ་ཧཱ་རེ་ན ཨ་ཏཱི་ཏོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝོ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏི, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དོ ཙ ནཱ་མཱ་ཡཾ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ དྷ་མྨཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཀཱ་ལ་སྶཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷཱ་པི ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་མ་ཏྠཾ ཨི་ཏ་རེ་སུ དྭཱི་སུ ཨ་ཏི་དི་ས་ཏི ‘‘ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ’’ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙ དྭེ པ་རི་ཡཱ་ཡཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཙ. སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ, ཙུ་ཏི་ཏོ པ་ཙྪཱ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ, ས་ཧ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ཏི ཏ་ད་ནྟ་རཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཏཱི་སུ ཁ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ པུ་བྦེ ཨ་ཏཱི་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཏོ ཨུ་དྡྷཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ, ཁ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་དྡྷཱ ནཱ་མ. ཏ་ཏྠཱ་ཡཾ སུ་ཏྟ་ནྟ་དེ་ས་ནཱ་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཝི་ས་ཡཾ ཀ་ཐཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ ཀ་སྶ་པོ ནཱ་མཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ.
ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦོ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ‘‘ཙ་ཀྑུ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི པ་ཉྷེ ཨུ་ཏྟ་ར་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཀཾ་སེ་ནེ་ཝ བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡ ལེ་ས་སྶ་པི ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, པུ་རི་མ་པ་དཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ པ་ན ཝི་བྷ་ཛྫ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ཏཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ནཱ་མ ཙ་ཀྑཱུ་ཏི པུ་ཊྛེ་ན པ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏེ ཝི་སེ་ས་ཏྠ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཱ་ནཾ ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དྭི་ནྣཾ ཏེ་སཾ ས་དི་ས་ཙོ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་མུ་ཁེ་ནེ་ཝ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཙ ཝི་སྶ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ, ཏ་ཐཱ སོ་ཏཾ…པེ… ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པ་ཉྷོ’’ཏི. ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རནྟི ཛཱི་ཝ་ས་རཱི་རཱ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཉྷེ ཡ་སྶ ཡེ་ན ཨ་ན་ཉྙ་ཏཱ ཙོ་དི་ཏཱ, སོ ཨེ་ཝ པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ནུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཙ ཛྷཱ་ན་ཏྟ་ཡ་སྶ མེ་ཏྟེ་ཡྻ་ཏཱ་ཀི་ཏྟ་ན་ས་དི་སོ་ཏི ཨ་བྱཱ་ཀཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཋ་པ་ནཱི་ཡོ ཝུ་ཏྟོ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཧི པ་ཉྷོ ཏི་དྷཱ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ.
ཏི་ཊྛ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཋཱ་ནཾ, ཀཱ་ར་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎེ’’ཏི. ཡུ་ཏྟེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཨ་ནུ་རཱུ་པེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན. པ་ཧོ་ཏཱིཏི ནི་གྒ་ཎྷི་ཏུཾ ས་མ་ཏྠོ ཧོ་ཏི. ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྟ་ནཱ ག་ཧི་ཏེ ཨུ་ཙྪེ་ད་ཝཱ་དེ དོ་སཾ དི་སྭཱ ཨ་ཏྟ་ནོ་པི ས་སྶ་ཏ་ཝཱ་དི་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏི. པུ་གྒ་ལ་ཝཱ་དི་མྷཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙྪ་ཀུ་ཏྟི་ཡ་ཝཱ་དིཾ ད་སྶེ་ཏི. པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ནྟེ་ཧི པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ པ་ཊི་པ་དཱ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ན་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྟཾ.
པ་ཊི་ཙ་ར་ཏཱིཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ར་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ན་ཏྠོ ཨེ་ཝ ཝཱ ཙ་ར་ཏི་ས་དྡོ ཨ་ནེ་ཀ་ཏྠ་ཏྟཱ དྷཱ་ཏཱུ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙནྟི པ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་ད་ནཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཉྙེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ནཱཏི ཡཾ ཙོ་ད་ཀེ་ན ཙུ་དི་ཏ་ཀ་སྶ དོ་ས་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ཏ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་ན ཝ་ཙ་ནེ་ན པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི. ཡོ ཧི ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་སཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀི་སྨིཾ ཨཱ་པ་ནྣོ, ཀཾ བྷ་ཎ་ཐ, ཀིཾ བྷ་ཎ་ཐཱ’’ཏི ཝ་ད་ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀི་ཉྩི ཏ་ཡཱ དི་ཊྛ’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ‘‘ན སུ་ཎཱ་མཱི’’ཏི སོ་ཏཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཧི ཙོ་ད་ནཾ ཨ་ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཀྑེ་པཱ་པ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ཉྙེ་ན་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙ་ར་ཎཾ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཀ་ཐཱ་པ་ནཱ་མ་ནཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏེ་སཾ ཝི་སེ་སོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཀ་ཐཾ ཨོ་ཏཱ་རེ་ནྟོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཏ་ཏྠ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏཱིཏི ཝི་ཀྑེ་པེ་ཏི. ཏ་ཏྲཱཏི ཏ་སྨིཾ བ་ཧི་དྡྷཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཨ་པ་ནཱ་མ་ནེ.
ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ཏི ཕ་ལཾ ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ནི་སཱ, ཨུ་པེ་ཙྩ ནི་སྶ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སཱ, ས་ཧ ཨུ་པ་ནི་སཱ་ཡཱ་ཏི ས་ཨུ་པ་ནི་སོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ ས་པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི.
ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོཏི ཨ་ན་ཉྙ་ཝི་ཧི་ཏ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཱ་ཡ ཨ་པ་ནཱ་མི་ཏ་སོ་ཏོ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཏ་ད་ཏྠཾ ཋ་པི་ཏ་སོ་ཏོ. ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨནྟི ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ’’ནྟི.
ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༩. ཨ་ཊྛ་མེ བྷ་ག་ཝཱ མཱུ་ལཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཏེ་སཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ་ཏི བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྷི ནི་སྶཱ་ཡ མ་ཡཾ ཨི་མེ དྷ་མྨེ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་མྷཱ་ཀཾ དྷ་མྨཱཏི ཏེ་ཧི ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་ན་ཉྷི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ག་མ་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ན་ཀ་ས་མྦ་ནྡྷཱི་ནི, ཏཱ་ནི ཙ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་མཱུ་ལ་ཀཱ་ནི ཨ་ན་ཉྙ་ཝི་ས་ཡ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པུ་བྦེ ཀ་སྶ་པ་ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨི་མེ དྷ་མྨཱཏི ཨི་མེ ཉཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ. ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱཏི ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་མ. པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་མཱཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་དྷི་ག་ཙྪཱ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝཱ ནེ་ཏཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ. ནེ་ཏཱཏི སེ་ཝི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ནཾ པཱ་པེ་ཏཱ. ཝི་ནེ་ཏཱཏི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་དྷ་མྨེ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ས་ནྟཱ་ན་ཏོ ཨ་པ་ནེ་ཏཱ. ཏ་ད་ངྒ་ཝི་ན་ཡཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཝི་ནེ་ཏཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཡ་ཐཱ ཨ་ལ་མ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སེ་སོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཝི་སེ་ས་ཏོ ནེ་ཏཱ. ཨ་ནུ་ནེ་ཏཱཏི ‘‘ཨི་མེ དྷ་མྨཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ, ཨི་མེ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྤཱ་པ་ནཱ་པ་ན་ཡ་ན་ཏྠཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི.
པ་ཊི་ས་ར་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱ ཧི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ས་མོ་ས་ར་ཎ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ས་ར་ཏི ས་བྷཱ་ཝ་ས་མྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩེ་ཀཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. པ་ཊི་ས་ར་ཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ, ཏ་སྨཱ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་ཝ་སེ་ན བྷ་ག་ཝཱ པ་ཊི་ས་ར་ཎཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པི་ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ས་ཏི་པི མུ་ཁེ ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཝཾ ཝ་ད་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཕ་སྶོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ཧཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ནྣཱ་མོ’’ཏི. ཕ་སྶོ ཉཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་པཱ་ཐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ‘‘ཨ་ཧཾ ཀི་ནྣཱ་མོ’’ཏི ནཱ་མཾ པུ་ཙྪ་ནྟོ ཝི་ཡ, བྷ་ག་ཝཱ ཙ་སྶ ནཱ་མཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི.
པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུཏི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་ས་དྡཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ནྟ’’ནྟི ཨུ་པ་ཡོ་ག་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ཏྠོ པ་ན སཱ་མི་ཝ་ཙ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི. པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུཏི ཙ བྷཱ་གོ ཧོ་ཏུ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧི ཨེ་ས བྷཱ་གོ, ཡ་དི་དཾ དྷ་མྨ་སྶ དེ་ས་ནཱ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ན བྷཱ་གོ ས་ཝ་ན་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་དྡ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ས་མེ་ཏི. ཀེ་ཙི པ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ཏཱུཏི པ་ད་སྶ དི་སྶ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཉཱ་ཎེ་ན དི་སྶ་ཏུ, དེ་སཱི་ཡ་ཏཱུ་ཏི ཝཱ ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཏཱུཏི ཉཱ་ཎ་སྶ པ་ཙྩུ་པ་ཏི་ཊྛ་ཏུ. པཱ་ལི༹་ཡཾ ཀོ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོཏི ཨེ་ཏྠ ཀོ ཨ་དྷི་ཀ་པྤ་ཡོ་གོ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཝ་སེ་ནཱཏི ལོ་ཀི་ཡ་ཛ་ནེ་ཧི པ་ཀ་ཏི་ཡཱ ག་ར་ཧི་ཏ་བྦ་ཝ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན. ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨ་པཱ་ཡ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀ་ཝ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན. ཀ་ཐནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝ་ཛྫ་ཝ་སེ་ན་པི ཨ་པྤ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ཡ ཝི་ས་ཡཾ ད་སྶེ་ཏི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༠. ན་ཝ་མེ ལུ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ལོ་བྷོ. དུ་སྶ་ཏཱི་ཏི དོ་སོ. མུ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི མོ་ཧོ. ལོ་བྷཱ་དཱི་ནི པ་ནེ་ཏཱ་ནི ཨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་ཊྛེ་ན, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀ་ཊྛེ་ན, ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཱི་ཏི སཱ་ཝ་ཛྫ་དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཊྛེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ མཱུ་ལཱ་ནི, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི མཱུ་ལཱ་ནཱི’’ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ ‘‘ར་ཏྟོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱ་གེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པཱ་ཎ་མྤི ཧ་ན་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི. ཡ་ད་པཱིཏི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཡོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་བྷོ’’ཏི. ཏ་ད་པཱིཏི ཨེ་ཏྠཱ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སོ་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ’’ནྟི. ཝི་ནཱ་པི ལི་ངྒ་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་ན ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཾ ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ས་བྦ་ཏྠཱཏི ‘‘ཡ་ད་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དོ་སོ, ཏ་ད་པི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ. ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ཉྩ ཨཱ་ཡཱུ་ཧ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མ་ཝཱ་ཡ་སི་དྡྷི་ཏོ ས་མྤི་ཎྜ་ནཾ རཱ་སི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི རཱ་སིཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི.
པཱ་ལི༹་ཡཾ ‘‘ཝ་དྷེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཝ་དྷེ་ནཱཏི མཱ་ར་ཎེ་ན ཝཱ པོ་ཐ་ནེ་ན ཝཱ. ཝ་དྷས་དྡོ ཧི ཧིཾ་ས་ན་ཏྠོ ཝི་ཧེ་ཋ་ན་ཏྠོ ཙ ཧོ་ཏི. བ་ནྡྷ་ནེ་ནཱཏི ཨ་དྡུ་བ་ནྡྷ་ནཱ་དི་ནཱ. ཛཱ་ནི་ཡཱཏི དྷ་ན་ཛཱ་ནི་ཡཱ, ‘‘ས་ཏཾ ག་ཎྷ་ཐ, ས་ཧ་སྶཾ ག་ཎྷ་ཐཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ད་ཎྜེ་ནཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ག་ར་ཧཱ་ཡཱཏི པ་ཉྩ་སི་ཁ་མུ་ཎྜ་ཀ་ཀ་ར་ཎཾ, གོ་མ་ཡ་སི་ཉྩ་ནཾ, གཱི་ཝཱ་ཡ ཀུ་ར་ཎྜ་ཀ་བ་ནྡྷ་ན་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ ག་ར་ཧ་པཱ་པ་ནེ་ན. ཏ་ཏྠ པ་ཉྩ་སི་ཁ་མུ་ཎྜ་ཀ་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཀཱ་ཀ་པ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎཾ. གོ་མ་ཡ་སི་ཉྩ་ནཾ སཱི་སེ་ན ཀ་ཎོ་ད་ཀཱ་ཝ་སེ་ཙ་ནཾ. ཀུ་ར་ཎྜ་ཀ་བ་ནྡྷ་ནཾ ག་དྡུ་ལ་བ་ནྡྷ་ནཾ.
ཀཱ་ལ་སྨིཾ ན ཝ་ད་ཏཱིཏི ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ན ཝ་ད་ཏི, ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀཱ་ལ་སྶ པུ་བྦེ ཝཱ པ་ཙྪཱ ཝཱ ཨ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ལེ ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱིཏི ཡཾ ན་ཏྠི, ཏ་སྶ ཝ་ཏྟཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘བྷཱུ་ཏཾ ན ཝ་ད་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཏྠཾ ན ཝ་ད་ཏཱིཏི ཀཱ་ར་ཎཾ ན ཝ་ད་ཏི, ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་པྥ་ལཾ ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. དྷ་མྨཾ ན ཝ་ད་ཏཱིཏི ས་བྷཱ་ཝཾ ན ཝ་ད་ཏི, ཨ་ས་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ན་ཡཾ ན ཝ་ད་ཏཱིཏི སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡཾ ན ཝ་ད་ཏི, ན སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟ་སྶ ཝ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཎ་ནྟ་སྶ ཙ ན སཾ་ཝ་ར་ཝི་ན་ཡཱ་ཝ་ཧ་སྶ ཝ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨ་ཏ་ཙྪནྟི ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཏྠཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨི་ཏ་རཾ ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨ་ཐ ཝཱ ཨ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་ས་ནྟཾ ཨ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཏ་ཙྪནྟི ཨ་ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཾ.
པུ་ཉྙ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨེ་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡོ, ཝ་ཌྜྷི. ཏ་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ན་ཡོ, ཨ་ཝ་ཌྜྷཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ན་ཡཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. མཱ་ལུ་ཝཱ་སི་པཱ་ཊི་ཀཱ ནཱ་མ དཱི་གྷ་ས་ཎྛཱ་ནཾ མཱ་ལུ་ཝཱ་པ་ཀྐཾ, མཱ་ལུ་ཝཱ་ཕ་ལ་པོ་ཊྛ་ལི་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཕ་ལི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ཏ་པེ་ན སུ་སྶི་ཏྭཱ བྷི་ནྣཱ་ཡ. ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ མཱུ་ལེཏི ཝ་ཊ་རུ་ཀྑཱ་དཱི་ནཾ ས་མཱི་པེ. ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟཱིཏི ཀ་སྨཱ ན ས་ཀྐོ་ནྟི? བྷ་ཝ་ན་ཝི་ནཱ་ས་བྷ་ཡཱ. རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཏི་ཏ་མཱ་ལུ་ཝཱ་བཱི་ཛ་ཏོ ཧི ལ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧ་ཏི. སཱ མ་ཧཱ་པ་ཏྟཱ ཙེ་ཝ བ་ཧུ་པ་ཏྟཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀོ་ལི་ར་པ་ཏྟ་ས་ཎྛཱ་ནེ་ཧི ཏ་ཏོ ཙ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རེ་ཧི སཱ་ཁཱ་ཝི་ཊ་པ་ནྟ་རེ་ཧི པ་ཏྟེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཐ ནཾ རུ་ཀྑཾ མཱུ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཝི་ན་ནྡྷ་མཱ་ནཱ ས་བྦ་ཝི་ཊ་པཱ་ནི ས་ཉྪཱ་དེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ བྷཱ་རཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏི, སཱ ཝཱ་ཏེ ཝཱ་ཡ་ནྟེ དེ་ཝེ ཝཱ ཝ་སྶ་ནྟེ ཨོ་གྷ་ན་ཧེ་ཊྛཱ་ག་ཏཱ ཨོ་ལ་མྦ་ན་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ གྷ་ན་བྷཱ་ཝཾ ཛ་ནེ་ཏྭཱ ཏ་སྶ རུ་ཀྑ་སྶ ས་བྦ་སཱ་ཁཾ བྷི་ཛྫ་ཏི, བྷཱུ་མི་ཡཾ ནི་པཱ་ཏེ་ཏི. ཏ་ཏོ ཏ་སྨིཾ རུ་ཀྑེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཝི་མཱ་ནཾ བྷི་ཛྫ་ཏི ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཨི་ཏི ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ བྷ་ཝ་ན་ཝི་ནཱ་ས་བྷ་ཡཱ ས་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ཎྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡཾ སཱ་ཁ་ཊྛ་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ སཱ་ཁཱ་སུ བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་སུ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ས་བྦ་སཱ་ཁཱ་སུ བྷི་ནྣཱ་སུ ས་བྦཾ བྷི་ཛྫ་ཏི, རུ་ཀྑ་ཊྛ་ཀ་ཝི་མཱ་ནཾ པ་ན ཡཱ་ཝ རུ་ཀྑ་སྶ མཱུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏཱ་ཝ ན ན་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་ལུ་ཛྫི་ཏྭཱཏི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. ཨུ་པོ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༡. ད་ས་མེ ཏ་ད་ཧཱུཏི ཨེ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཧ་ནཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ ཨ་ཧུ ཨུ་པོ་ས་ཐེ’’ཏི. ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐོ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ. ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟཱིཏི ཙ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ས་ནེ་ན ཝཱ ཁཱི་ར་སཱ་ཡ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ཝཱ ཨུ་པེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ས་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ ཧི སཱ་ས་ནི་ཀཱ སཱི་ལེ་ན, བཱ་ཧི་ར་ཀཱ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ ཨ་བྷུ་ཉྫ་ནེ་ན ཁཱི་ར་སཱ་ཡ་ན་མ་དྷུ་སཱ་ཡ་ནཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ ཝཱ ཨུ་པེ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. སོ པ་ནེ་ས ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སོ ཨ་ཊྛ་མི་ཙཱ་ཏུ་དྡ་སི་པ་ནྣ་ར་སི་བྷེ་དེ་ན ཏི་ཝི་དྷོ, ཏ་སྨཱ སེ་ས་དྭ་ཡ་ནི་ཝཱ་ར་ཎ་ཏྠཾ ‘‘པ་ནྣ་ར་སི་ཀ་ཨུ་པོ་ས་ཐ་དི་ཝ་སེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཝ་ཝ་སྶ་གྒ་ཏྠེཏི ཝ་ཙ་སཱ་ཡ་ཏྠེ. དི་ཝས་དྡོ དི་ཝཱ་ས་དྡོ ཝི་ཡ དི་ཝ་ས་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཏ་སྶ ཝི་སེ་ས་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནོ དི་ཝཱ་ས་དྡོ ས་ཝི་སེ་སེ་ན དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘དི་ཝ་ས་སྶ དི་ཝཱ, མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. པ་ཊི་ཙྪཱ་པེ་ཏྭཱཏི ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ. ཝི་པཱ་ཀ་ཕ་ལེ་ནཱཏི ས་དི་ས་ཕ་ལེ་ན. ན མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་དུ་སྶཱི་ལྱེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི་སཾ་སེ་ནཱཏི ཨུ་དྲ་ཡ་ཕ་ལེ་ན. ཝི་པཱ་ཀོ་བྷཱ་སེ་ནཱཏི པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝི་ག་མ་ཛ་ནི་ཏེ་ན ས་བྷཱ་ཝ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ཝི་པཱ་ཀོ་བྷཱ་སེ་ན. ན མ་ཧཱ་ཨོ་བྷཱ་སོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་པྥཱ་ར་སྶཱཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཝེ་པུ་ལླ་སྶ.
ནཱ་ཧཾ ཀྭ་ཙ་ནཱིཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་སྶ མི་ཙྪཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘ཨི་དཾ ཏ་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་སྨིཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཀ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་རི་ཡ་ད་སྶ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི ན ཏ་ཏྠ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ –
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི ‘ནཱ་ཧཾ ཀྭ་ཙ་ནི, ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་སྨིཾ, ན ཙ མ་མ ཀྭ་ཙ་ནི, ཀི་སྨི་ཉྩི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་ཏྠཱི’’’ཏི་ཨཱ་དི (མ. ནི. ༣.༧༠).
ཨེ་ཏྠ ཧི ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཀ་སུ་ཉྙ་ཏཱ ཀ་ཐི་ཏཱ. ཀ་ཐཾ? ཨ་རི་ཡོ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༦༠; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༧༠) ཧི ནཱ་ཧཾ ཀྭ་ཙ་ནཱིཏི ཀྭ་ཙི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་སྶ་ཏི, ཀ་སྶ་ཙི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་སྨིནྟི ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀ་སྶ་ཙི པ་ར་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ ན པ་སྶ་ཏི, བྷཱ་ཏི་ཊྛཱ་ནེ བྷཱ་ཏ་རཾ, ས་ཧཱ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཧཱ་ཡཾ, པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་ཀྑཱ་རཾ མ་ཉྙི་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཙ མ་མ ཀྭ་ཙ་ནཱིཏི ཨེ་ཏྠ མ་མ-ས་དྡཾ ཏཱ་ཝ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀྭ་ཙ་ནི པ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཀྭ་ཙི ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི མ་མ-ས་དྡཾ ཨཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ‘‘མ་མ ཀི་སྨི་ཉྩི ཀི་ཉྩ་ན་ཏ་ཏྠཱི’’ཏི སོ པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ‘‘མ་མ ཀི་སྨི་ཉྩི ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཏྠཱི’’ཏི ན པ་སྶ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ཏི་ཀ་ཊྛཱ་ནེ བྷཱ་ཏ་རཾ, ས་ཧཱ་ཡ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཧཱ་ཡཾ, པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཊྛཱ་ནེ པ་རི་ཀྑཱ་ར་ནྟི ཀི་སྨི་ཉྩི ཋཱ་ནེ པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ ཡ་སྨཱ ནེ་ཝ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ན ཏཾ པ་ར་སྶ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ པ་སྶ་ཏི. ན ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ན པ་ར་སྶ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀི་ཉྩ་ན་བྷཱ་ཝེ ཨུ་པ་ནེ་ཏ་བྦཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨ་ཡཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཀཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཡ་སྨཱ པ་ན མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ་ནཾ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཀོ་ཊི་ཀ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ད་སྶ་ནཾ ན ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི པི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནཾ (དཱི. ནི. ༡.༡༧༡) ཝི་ཡ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ‘‘ནཱ་ཧཾ ཀྭ་ཙ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཡུ་ཏྟོ ཙེ་ཏྠ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་ས་མྦྷ་ཝོ. ཀ་ཏྠ་ཙཱིཏི ཋཱ་ནེ, ཀཱ་ལེ ཝཱ. ཨ་ཐ ‘‘ནི་པྥ་ལོ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ན མ་ཧ་པྥ་ལོ’’ཏི ས་དྡེ་ན ཧི མ་ཧ་པྥ་ལཱ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཛོ་ཏི་ཏོ, ན པ་ན ས་བྦ་ཐཱ ཕ་ལཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ཧི ཨེ་ཏྠ སཱ་ཝ་སེ་ས’’ནྟི་ཨཱ་དི. སེ་ས་པ་དེ་སུ་པཱིཏི ‘‘ན མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི.
ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱིཏི –
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩེ ཝ་ཎྞེ པ་ཡི་རུ་དཱ་ཧཱ་སི – ‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ནྟི, བྷོ་ནྟོ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ, ཡཱ་ཝ་ཉྩ སོ བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ, ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི –
ཨཱ་དི་ནཱ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༢.༢༩༦) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏེ་ཧི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ་དཱི་ཧི བུ་དྡྷཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཨ་ཐ ‘‘ན་ཝ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏྠ ཧི…པེ… ས་བྦེ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ’’ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི – ཨི་མ་སྨིཾ སུ་ཏྟེ ‘‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ས་བྦེ་པི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ བུ་དྡྷ་གུ་ཎཱ དཱི་པི་ཏཱ, ཏ་སྨཱ ཏེ་ན དཱི་པི་ཏ་གུ་ཎེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ར་ཧ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི པཱ་ཊི་ཡེ་ཀྐ་གུ་ཎཱ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱཏི ཨ་ར་ཧ་ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ཨེ་ཀེ་ཀེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨེ་ཀེ་ཀེ གུ་ཎཱ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཧ་ཏ་ནྟི་ཀནྟི པཱ་ལི༹་དྷ་མྨ་ས་ཧི་ཏཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི ‘‘ཀི་ལི་ཊྛ་སྨི་ཉྷི ཀཱ་ཡེ པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནཱ ན སོ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཏ་སྶ གུ་ཎཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ གུ་ཎེ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཱི’’ཏི. དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ གཱ་ཧཱ་པི་ཏཾ ཨུ་སུ་མནྟི དྭེ ཏ་ཡོ ཝཱ་རེ ཨུ་དྡྷ་ནཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ སེ་ད་ན་ཝ་སེ་ན གཱ་ཧཱ་པི་ཏཾ ཨུ་སུ་མཾ. པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི ‘‘ཀི་ལི་ཊྛ་སྨི་ཉྷི ཝ་ཏྠེ པ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་སཱ་དྷེ་ཏྭཱ ན་ཀྑ་ཏྟཾ ཀཱི་ལ༹་མཱ་ནཱ ན སོ་བྷ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ.
པ་ཧཱི་ན་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ…པེ… ཝི་ར་ཏཱ་ཝཱཏི ཨེ་ཏེ་ན པ་ཧཱ་ན་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏཱ ཝི་ར་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་ཀ་ར་ཉཱ་ཎེ་ན ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་དུ་སྶཱི་ལྱ་སྶ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ ཏ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཧཱ་ན་ཝི་ར་ཏཱི་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཧཱ་ན་ཝི་ར་མ་ཎཱ་ནཾ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ལ་ཏཱ ན་ཏྠི, མ་གྒ་དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ན་ཉྩ པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ ཨ་པེ་ཀྑི་ཏེ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་མྤི པ་ཙྩ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧ་ཎཾ པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི, ག་ཧ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་དཱི་སུ པ་ཧཱ་ཡ་ཀ་དྷ་མྨེ་སུ པ་ཧཱ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པུ་རི་མ་ཀཱ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ, པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ནྣཱ་སུ ཙ ཝི་ར་ཏཱི་སུ ཝི་ར་མ་ཎ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་པ་ར་ཀཱ་ལ་ཝོ་ཧཱ་རོ ཙ ཧོ་ཏཱི་ཏི པ་ཧཱ་ནཾ ཝཱ ས་མུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན, ཝི་ར་ཏི པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷི་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ.
ཨ་ཐ ཝཱ པཱ་ཎོ ཨ་ཏི་པཱ་ཏཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ, པཱ་ཎ་གྷཱ་ཏ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་ས་མཱུ་ཧོ. ཀོ པ་ན སོ? ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་ནོ་ཏྟ་པྤ་དོ་ས་མོ་ཧ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ད་ཡོ ཀི་ལེ་སཱ. ཏེ ཧི ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ཡ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏེ་ཏྭཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་དུ་སྶཱི་ལྱ་ཏོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་མེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, ཀི་ལེ་སེ་སུ པ་ཧཱི་ནེ་སུ ཀི་ལེ་ས་ནི་མི་ཏྟ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཝི་ར་ཏཱ་ཝཱཏི ཨ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎེ་ན ཏ་སྶཱ ཝི་ར་ཏི་ཡཱ ཀཱ་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཧི ཨ་ཉྙེ ས་མཱ་དི་ནྣ་ཝི་ར་ཏི་ཀཱ་པི ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ལཱ་བྷ་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་དི་ཧེ་ཏུ ས་མཱ་དཱ་ནཾ བྷི་ནྡ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ, ཨ་ར་ཧ་ནྟོ པ་ན ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ན་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཝི་ར་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི.
ད་ཎྜ་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ པ་ར་ཝི་ཧེ་ཋ་ན་སྶ ཙ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་དཱི་པ་ན་ཏྠཾ ད་ཎྜ་ས་ཏྠཱ་ནཾ ནི་ཀྑེ་པ་ཝ་ཙ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་རཱུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཏྠཱ་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ལ་ཛྫཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ལ་ཛྫཱ་ཡ ཨོ་ཏྟ་པྤ་མྤི ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི པཱ་པ་ཛི་གུ་ཙྪ་ན་པཱ་པུ་ཏྟཱ་ས་ར་ཧི་ཏཾ, པཱ་པ་བྷ་ཡཾ ཝཱ ཨ་ལ་ཛྫ་ནཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི. དྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ནཾ དྷ་མྨ་སྶ ཙ ཨ་ཏྟཱ དྷཱི་ན་ཏྟཱ ཨ་ཏྟཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ ལ་ཛྫཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ན པ་ན ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི ཨོ་ཏྟ་པྤཾ. ‘‘ད་ཡཾ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི ཀ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ, ན་ནུ ད་ཡཱ-ས་དྡོ ‘‘ཨ་ད་ཡཱ་པ་ནྣོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི? ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ, ཨ་ཡཾ པ་ན ད་ཡཱ-ས་དྡོ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་ཎ་ཏྠཾ ཨ་ནྟོ་ནཱི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ མེ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ མེ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནོ ཝུ་ཏྟོ. མི་ཛྫ་ཏི སི་ནི་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི མེ་ཏྟཱ, མེ་ཏྟཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི མེ་ཏྟཾ, མེ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ, མེ་ཏྟཱ་ཨི་ཙྩེ་ཝ ཨ་ཏྠོ.
ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱིཏི ཨེ་ཏེ་ན ཏ་སྶཱ ཝི་ར་ཏི་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཏཾ ད་སྶེ་ཏི. པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེཏི པཱ་ཎ་ཛཱ་ཏེ. ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱཏི ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ་ན་ཀཱ, ཡ་སྨཱ པ་ན མེ་ཏྟཱ ཀ་རུ་ཎཱ་ཡ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ད་ཡཱ་པ་ནྣ་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་ཏི ས་མྤ་ཛྫ་ཏི, ཏེ་ཧི ལ་ཛྫཱ་མེ་ཏྟཱ་ཀ་རུ་ཎཱ་དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ངྒི་བྷཱ་ཝོ ད་སྶི་ཏོ.
པ་ར་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནནྟི པ་ར་ས་ནྟ་ཀ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ. ཐེ་ནོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙོ་རོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཐེ་ཡྻཾ, ཀཱ་མ་ཉྩེ་ཏྠ ‘‘ལ་ཛྫཱི ད་ཡཱ་པ་ནྣོ’’ཏི ན ཝུ་ཏྟཾ, ཨ་དྷི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ ཧི ལ་ཛྫཱ་ད་ཡོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏ་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ ཝི་སེ་ས་པ་ཙྩ་ཡཱ, ཨེ་ཝཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པྤ་ཧཱ་ན་སྶ་པཱི་ཏི, ཏ་སྨཱ སཱ་པི པཱ་ལི༹ ཨཱ་ནེ་ཏྭཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ་པི. ཨ་ཐ ཝཱ སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཱ་དཱི་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མོ, ཨ་ཧི་རི་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ པ་ཧཱ་ནཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝཱ་ཏི ‘‘ལ་ཛྫཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཨ་སེ་ཊྛ་ཙ་རི་ཡནྟི ཨ་སེ་ཊྛཱ་ནཾ ཧཱི་ནཱ་ནཾ, ཨ་སེ་ཊྛཾ ཝཱ ལཱ་མ་ཀཾ ཙ་རི་ཡཾ, ནི་ཧཱི་ན་ཝུ་ཏྟིཾ མེ་ཐུ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. བྲ་ཧྨཾ སེ་ཊྛཾ ཨཱ་ཙཱ་རནྟི མེ་ཐུ་ན་ཝི་ར་ཏི་མཱ་ཧ. ཨཱ་རཱ་ཙཱ་རཱི མེ་ཐུ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན – ‘‘ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ན ཧེ་ཝ ཁོ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ས་དྡྷིཾ དྭ་ཡཾ་དྭ་ཡ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་པི་ཙ ཁོ མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་ནྷཱ་པ་ན་ས་མྦཱ་ཧ་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, སོ ཏཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི, ཏཾ ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཝི་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (ཨ. ནི. ༧.༥༠) ཝུ་ཏྟཱ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་མེ་ཐུ་ན་སཾ་ཡོ་གཱ་པི པ་ཊི་ཝི་ར་ཏི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༩) ཝི་ཡ ཐེ་ཏ-ས་དྡོ ཐི་ར་པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཐི་ར་བྷཱ་ཝོ ཙ ས་ཙྩ་ཝཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཀ་ཐ་ཏྟཱ ཀ་ཐཱ་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཋི་ཏ་ཀ་ཐཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ’’ཏི. ན ཋི་ཏ་ཀ་ཐོཏི ཡ་ཐཱ ཧ་ལི་དྡི་རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ན ཋི་ཏཱ, ཨེ་ཝཾ ན ཋི་ཏཱ ཀ་ཐཱ ཡ་སྶ སོ ན ཋི་ཏ་ཀ་ཐོ་ཏི ཧ་ལི་དྡི་རཱ་གཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ཨུ་པ་མཱ ཧོ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ‘‘པཱ་སཱ་ཎ་ལེ་ཁཱ ཝི་ཡཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི. ས་དྡྷཱ ཨ་ཡ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་དྡྷཱ་ཡཱ, ས་དྡྷཱ་ཡཱ ཨེ་ཝ ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀཱ ཡ་ཐཱ ཝེ་ན་ཡི་ཀཱ. ས་དྡྷཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཡི་ཏ་བྦཱ ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀཱ, ས་དྡྷེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝ་ཏྟ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ན་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨེ་ཀཾ བྷ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟཾ, ཏཾ ཨེ་ཏེ་ས་མ་ཏྠཱི་ཏི ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ དི་ཝ་སེ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ བྷུ་ཉྫ་ན་ཀཱ. ཏ་ཡི་དཾ ར་ཏྟི་བྷོ་ཛ་ནེ་ན་པི སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏཱ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི སཱ་ཡ་ནྷ་བྷོ་ཛ་ནེ་ན་པི སི་ཡུཾ ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཏི ཏ་དཱ་ས་ངྐཱ་ནི་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཝི་ར་ཏཱ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་རུ་ཎུ་གྒ་མ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀཱ ཨ་ཡཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞ་ས་མཱ་ཙི་ཎྞོ བྷོ་ཛ་ན་སྶ ཀཱ་ལོ ནཱ་མ, ཏ་ད་ཉྙོ ཝི་ཀཱ་ལོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན ར་ཏྟི་བྷོ་ཛ་ན་སྶ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་ཎྷོ ‘‘ཝི་ཀཱ་ལོ’’ཏི ཝུ་ཏྟོ.
ས་ངྑེ་པ་ཏོ ‘‘ས་བྦ་པཱ་པ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཾ (དཱི. ནི. ༢.༩༠; དྷ. པ. ༡༨༣) བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནཾ ས་ཙྪ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཏོ ན་ཙྩཱ་དཱི་ནཾ ད་སྶ་ནཾ ན ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མ་ཏྟཱ’’ཏི. ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ཡོ་ཛི་ཡ་མཱ་ནཾ པ་རེ་ཧི པ་ཡོ་ཛཱ་པཱི་ཡ་མཱ་ན་ཉྩ ན་ཙྩཾ ན་ཙྩ་བྷཱ་ཝ་སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨེ་ཀེ་ནེ་ཝ ན་ཙྩ་ས་དྡེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཐཱ གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ས་དྡཱ ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཙྩ་ན་ན་ཙྩཱ་པ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན གཱ་ཡ་ན་གཱ་ཡཱ་པ་ན་ཝཱ་ད་ན་ཝཱ་དཱ་པ་ནཱ་ནི ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི. ད་སྶ་ནེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་ཝ་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ ཝི་རཱུ་པེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན. ཨཱ་ལོ་ཙ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ས་ཝ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ་པི ད་སྶ་ན་ས་ངྑེ་པ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ ད་སྶ་ནཱཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཝི་སཱུ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་སྶ གཱི་ཏ་སྶ ས་ཝ་ནཾ ཀ་དཱ་ཙི ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་སཱུ་ཀ་བྷཱུ་ཏཾ ད་སྶ་ན’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཛོ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཁུ་དྡ་ཀ་པཱ་ཋ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ ‘‘དྷ་མྨཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ གཱི་ཏཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, གཱི་ཏཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏོ དྷ་མྨོ ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི’’ཏི.
ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ག་ནྠི་ཏཾ ཝཱ ཨ་ག་ནྠི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི པུ་པྥཾ. ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏནྟི ག་ནྡྷ་ཛཱ་ཏི་ཡཾ. ཏ་སྶཱ་པི ‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩཱི’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ དྷཱུ་པི་ཏ་སྶ་པི ཨ་དྷཱུ་པི་ཏ་སྶ་པི ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཝི་ལེ་པ་ནཱ་དི ན ཝ་ཊྚ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. ཨུ་ཙྩཱཏི ཨུ་ཙྩ་ས་དྡེ་ན ས་མཱ་ན་ཏྠཾ ཨེ་ཀཾ ས་དྡ་ནྟ་རཾ. སེ་ཏི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ས་ཡ་ནཾ. ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཡ་ན་ཉྩ ས་མ་ཎ་སཱ་རུ་པྤ་ར་ཧི་ཏཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏྠ་ར་ཎ’’ནྟི, ཨཱ་ས་ནྡཱ་དི་ཨཱ་ས་ན་ཉྩེ་ཏྠ ས་ཡ་ནེ་ན ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཨཱ་དྷཱ་རེ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ ཏ་དཱ་དྷཱ་ར་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏྠ་ཏོ པ་ན ཏ་དུ་པ་བྷོ་ག་བྷཱུ་ཏ་ནི་ས་ཛྫཱ་ནི་པ་ཛྫ་ནེ་ཧི ཝི་ར་ཏི ད་སྶི་ཏཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ནཱ་ས་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ་ས་ནཱ’’ཏི, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཨེ་ཀ་སེ་ས་ན་ཡེ་ན ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ ཀ་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན’’ནྟི. (མ. ནི. ༣.༡༢༦; སཾ. ནི. ༢.༡) ཨཱ་ས་ན་ཀི་རི་ཡཱ་པུ་བྦ་ཀ་ཏྟཱ ཝཱ ས་ཡ་ན་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ས་ཡ་ན་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཨཱ་ས་ན་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཀཱི་ཝཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ནི་པཱ་ཏོ. ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀ’’ནྟི ཨི་མ་སྶ ཨ་ཏྠཾ བོ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཀཱི་ཝ་མ་ཧ་པྥ་ལོ་ཏི ཀི་ཏྟ་ཀཾ མ་ཧ་པྥ་ལོ’’ཏི. སེ་ས་པ་དེ་སཱུཏི ‘‘ཀཱི་ཝ་མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ. ར་ཏྟ-ས་དྡོ ར་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཧཱུ་ཏ་ར་ཏྟ་ར་ཏ་ནཱ་ན་ནྟི པ་ཧཱུ་ཏེ་ན ར་ཏྟ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ན ར་ཏ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ན’’ནྟི. པཱ་ལི༹་ཡཾ པ་ན ‘‘པ་ཧཱུ་ཏ་ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཱ་ན’’ནྟི་པི པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི. བྷེ་རི་ཏ་ལ་ས་དི་སཾ ཀ་ཏྭཱཏི བྷེ་རི་ཏ་ལཾ ཝི་ཡ ས་མཾ ཀ་ཏྭཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ བྷཱ་གཾ ན ཨ་གྒྷ་ཏཱིཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫཾ ཏ་ཏོ སོ་ལ༹་ས་བྷཱ་ག་ཏོ ཨེ་ཀཾ བྷཱ་གཾ ན ཨ་གྒྷ་ཏི. ཏ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཛྫ་སི་རི་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཧོ་ཏི.
ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱི་ཀཱ་ནནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ ནཱ་མ སི་ནེ་རུ་པ་བྦ་ཏ་སྶ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ བ་ཧཱུ པ་བྦ་ཏ་ཊྛཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛཱ་པི, ཏེ་སཾ པ་ར་མྤ་རཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཾ པ་ཏྟཱ, ཁི་ཌྜཱ་པ་དོ་སི་ཀཱ, མ་ནོ་པ་དོ་སི་ཀཱ, སཱི་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ, ཨུ་ཎྷ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཱ, ཙ་ནྡི་མཱ, དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ, སཱུ་རི་ཡོ, དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ་ཏི ཨེ་ཏེ ས་བྦེ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀ་དེ་ཝ་ལོ་ཀ་ཊྛ་ཀཱ ཨེ་ཝ. ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཛ་ནཱ ཏ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཏི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ. ཨ་པི་ཙ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱཏི ཏེ་སཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ནཱ་མ་མེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་པི ཨ་ཏྠི པ་བྦ་ཏ་ཊྛ་ཀཱ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཀཱ་ས་ཊྛ་ཀཱ, ཏེ་སཾ པ་ར་མྤ་རཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཾ པ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ ཡཱ་མཱ་དཱི་ནཾ. ཨེ་ཀ་དེ་ཝ་ལོ་ཀེ་པི ཧི དེ་ཝཱ་ནཾ པ་ར་མྤ་རཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ ནཱ་མ ན་ཏྠི. ཏ་ཏྠ དི་བྦ་སུ་ཁཾ ཡཱ་ཏཱ པ་ཡཱ་ཏཱ ས་མྤ་ཏྟཱ་ཏི ཡཱ་མཱ. ཏུ་ཊྛཱ པ་ཧ་ཊྛཱ་ཏི ཏུ་སི་ཏཱ. པ་ཀ་ཏི་པ་ཊི་ཡ་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཨ་ཏི་རེ་ཀེ་ན ར་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཀཱ་ལེ ཡ་ཐཱ་རུ་ཙི་ཏེ བྷོ་གེ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ར་མ་ནྟཱི་ཏི ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏི. ཙི་ཏྟཱ་ཙཱ་རཾ ཉ་ཏྭཱ པ་རེ་ཧི ནི་མྨི་ཏེ་སུ བྷོ་གེ་སུ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི.
ཏ་ཏྠ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ན་ཝུ་ཏི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ. ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏི་སྶོ ཙ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ས་ཊྛི ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. ཡཱ་མཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ཙུ་དྡ་ས ཙ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. ཏུ་སི་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས ཙ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ས་ཊྛི ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ དྭེ ཙ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ས་ཏཱ་ནི ཏི་སྶོ ཙ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རི ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི. པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ན་ཝ ཙ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ས་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས ཀོ་ཊི་ཡོ ཙ ས་ཊྛི ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི.
མུ་ཊྛི་ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་ཀེཏི པཱ་ད་ཏ་ལ་ཏོ ཡཱ་ཝ ཨ་ཊ་ནི་ཡཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ནྟོ, ཏཱ་ཝ མུ་ཊྛི་ར་ཏ་ན་པྤ་མཱ་ཎ་པཱ་ད་ཀེ. ཏ་ཉྩ ཁོ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ཏྠེ་ན, ཡ་སྶི་དཱ་ནི ཝ་ཌྜྷ་ཀཱི་ཧ་ཏྠོ་ཏི ས་མ་ཉྙཱ. སཱི་ལ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཀ་ཏྭཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ཝཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཝཱ ཝཱི་ཏི་ནཱ་མེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏཾ པ་ན ཨུ་པ་ཝ་ས་ནྟེ་ན…པེ… ཝི་ཙཱ་རེ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཝཱ་ཙཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནི ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ‘‘ཨི་མ་ཉྩ ར་ཏྟིཾ ཨི་མ་ཉྩ དི་ཝ་ས’’ནྟི ཀཱ་ལ་པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན པ་ཙྩེ་ཀཾ ‘‘པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མི…པེ… ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ས་མཱ་དི་ཡཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་པཱ་ལི༹ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. པཱ་ལི༹ཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན པ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་སཱ་ཡ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཝཱ ‘‘བུ་དྡྷ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཝཱ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦཱ་ནི, ཨ་ཉྙཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟེ་ན ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སཱི་ལ་ཉྷི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན་པི ས་མཱ་དི་ནྣཾ པ་ར་ས་ནྟི་ཀེ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟེ་ན་པི, ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་མཱ་དི་ནྣ་མྤི ས་མཱ་དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མཱ་དི་ནྣ་མྤི. ཏཾ པ་ན ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏོ ཨེ་ཀཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ར་ཏི ཨེ་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཧོ་ཏི. སཱ པ་ན ས་བྦ་ཝི་ར་ཏི་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི་ཏི ཏེ་ན་པི ས་བྦ་སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ས་མཱ་དི་ནྣཱ་ནེ་ཝ. པ་ཙྩེ་ཀཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏོ པ་ན ནཱ་ནཱ་ཝི་ར་ཏི་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ས་བྦ་ས་མཱ་དཱ་ནེ པ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དོ ཀཱ་ཏ་བྦོ་ཡེ་ཝ. པ་རཱུ་པ་རོ་དྷ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ར་ཝི་ཧིཾ་སཱ་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ.
ན་ནུ ཙ ‘‘མ་ཎི’’ནྟི ཝུ་ཏྟེ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་མྤི ས་ངྒ་ཧི་ཏ་མེ་ཝ, ཀི་མ་ཏྠཾ པ་ན ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ་ནྟི…པེ… ད་སྶེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཎི’’ནྟི ཝ་ཏྭཱ་ཝ ‘‘ཝེ་ལུ༹་རི་ཡ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ཛཱ་ཏི་མ་ཎི་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཀ་ཝ་སྶི་ཀ་ཝེ་ལུ༹་ཝ་ཎྞནྟི ཛཱ་ཏི་ཏོ ཨེ་ཀ་ཝ་སྶཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་ཝེ་ལུ༹་ཝ་ཎྞཾ. ལ་དྡྷ་ཀནྟི སུ་ནྡ་རཾ. ཙ་ནྡ་པྤ་བྷཱ ཏཱ་ར་ག་ཎཱ་ཝ ས་བྦེཏི ཡ་ཐཱ ཙ་ནྡ་པྤ་བྷཱ་ཡ ཀ་ལཾ ས་བྦེ ཏཱ་རཱ་ག་ཎཱ ནཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཙ་ནྡ་པྤ་བྷཱ་ཏི སཱ་མི་ཨ་ཏྠེ པ་ཙྩ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨུ་པོ་ས་ཐ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.