༣. ཨཱ་སཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ས་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ནྟ-ས་དྡོ ‘‘དཱི་གྷཾ ས་ནྟ་སྶ ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༦༠) ཀི་ལ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཙཱ་རོ ས་ནྟོ ཧོ་ནྟི ས་མི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༥༧༦) ནི་རུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ. ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ག་མྦྷཱི་རོ དུ་དྡ་སོ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༦༧; མ. ནི. ༡.༢༨༡; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧-༨) ས་ནྟ་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡཾ. ‘‘ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ ས་དཱ ས་ཏི་མ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༢༧) ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ. ‘‘ས་ནྟོ ཧ་ཝེ ས་བྦྷི པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༥༡) སཱ་དྷཱུ་སུ. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡༩༥) ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱིཏི ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙེ་ཏཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཀེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༡༠) ཝི་ཡ.
སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ. ཡ་ཉྷི སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨ་ནཱ་སོཏི པ་ཏྠ་ནཱ་ར་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ཏྠ་ནོ’’ཏི. ཨཱ་སཾ་ས་ཏི པ་ཏྠེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་སཾ་སོ. ཝེ་ཎུ་ཝེ་ཏྟཱ་དི་ཝི་ལཱི་ཝེ་ཧི སུ་པྤཱ་དི་བྷཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ ཝི་ལཱི་ཝ་ཀཱ་ར་ཀཱ. མི་ག་མ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ནི་སཱ་ད་ན་ཏོ ནེ་སཱ་དཱ, མཱ་ག་ཝི་ཀ་མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ. ར་ཐེ་སུ ཙ་མྨེ་ན ན་ཧ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ར་ཐ་ཀཱ་རཱ, དྷ་མྨ་ཀཱ་རཱ. པུ་ཨི་ཏི ཀ་རཱི་ས་སྶ ནཱ་མཾ, ཏཾ ཀུ་སེ་ནྟི ཨ་པ་ནེ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཀྐུ་སཱ, པུ་པྥ་ཙྪ་ཌྜ་ཀཱ.
དུ་བྦ་ཎྞོཏི ཝི་རཱུ་པོ. ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོཏི ཨཱ་རོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ, ར་སྶ་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀོ’’ཏི. ལ་ཀུ ཝི་ཡ གྷ་ཊི་ཀཱ ཝི་ཡ ཌེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཧི ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀོ, ར་སྶོ. ཀ་ཎ་ཏི ནི་མཱི་ལ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཎོ. ཏཾ པ་ན་སྶ ནི་མཱི་ལ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཀྑི་ནཱ དྭཱི་ཧི་པི ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ ཝཱ’’ཏི. ཀུ་ཎ་ནཾ ཀུ་ཎོ, ཧ་ཏྠ་ཝེ་ཀ་ལླཾ. ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ཎཱི. ཁ་ཉྫོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ད་ཝི་ཀ་ལོ. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་རཱི་ར་སྶ པ་ཀྑོ པ་དེ་སོ ཧ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཀྑ་ཧ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱི་ཋ་ས་པྤཱི’’ཏི. པ་དཱི་པེ པ་དཱི་པ་ནེ ཨེ་ཏ་བྦཾ ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ, ཏེ་ལཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཨཱ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི ར་ཛྫཱ་བྷི་སེ་ཀེ ཀ་ནི་ཊྛོ པ་ཏྠ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི ཛེ་ཊྛེ ས་ཏི ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་སེ་ཀཱ་ར་ཧོ, ན ཨ་བྷི་སེ་ཀཱ་ར་ཧོ ཀཱ་ཎ་ཀུ་ཎི་ཨཱ་དི་དོ་ས་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
སཱི་ལ་སྶ དུ་ཊྛུ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཨི་དྷ དུ-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶཱི་ལོ’’ཏི. ‘‘པཱ་པཾ པཱ་པེ་ན སུ་ཀ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༤༨; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༣) ཝི་ཡ པཱ་པ-ས་དྡོ ནི་ཧཱི་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལཱ་མ་ཀ་དྷ་མྨོ’’ཏི. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ དུ་སྶཱི་ལོ. དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ན ཝཱ དུ་སྶཱི་ལོ, མ་ནོ་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ན, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཨ་སུ་དྡྷ་པྤ་ཡོ་ག་ཏཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལོ, ཨ་སུ་དྡྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལ་ཝི་ར་ཧེ་ན དུ་སྶཱི་ལོ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཨ་སུ་ཙཱི་ཧཱིཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ཧི. ས་ངྐཱ་ཧི ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ‘‘ཨི་མ་སྶ མ་ཉྙེ ཨི་དཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩི་དེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་ངྐཱ་ཧི ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ཨེ་ཏེ་ན་པི ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་དྡ་སྶ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ངྐཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཀི་རི་ཡཾ ས་ར་ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་ཏི ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏཱི་ཏི་པི ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏཱ་པི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་སྶ ཧི དྭེ ཏ་ཡོ ཛ་ནེ ཀ་ཐེ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘མ་མ དོ་སཾ མ་ཉྙེ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་སཾ ས་མཱ་ཙཱ་རཾ ས་ངྐཱ་ཡ ས་ར་ཏི དྷཱ་ཝ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ་པ་ཊི་ཉྙོཏི ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རེ ས་མ་ཎཱ’’ཏི ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ས་མ་ཎོ, ཨ་ཧ་མྤི ས་མ་ཎོ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཎོ ཨ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ་ས་མ་ཎ་པྤ་ཊི་ཉྙོ. སུ་མྦྷ་ཀ་པ་ཏྟ་དྷ་རེཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟ་དྷ་རེ. པཱུ་ཏི་ནཱ ཀ་མྨེ་ནཱཏི སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཀ་མྨེ་ན, ནི་གྒུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝཱ གུ་ཎ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི. ཀ་ས་མྦུ་ཀ་ཙ་ཝ་རོ ཛཱ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཉྫཱ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཀ་ཙ་ཝ་རོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ས་མྦུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏི་ནྟ་ཀུ་ཎ་པ་ཀ་ས་ཊཾ ཨུ་ད་ཀཾ, ཨི་མ་སྨི་ཉྩ སཱ་ས་ནེ དུ་སྶཱི་ལོ ནཱ་མ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཏི་ནྟ་ཀུ་ཎ་པ་ཨུ་ད་ཀ་ས་དི་སོ, ཏ་སྨཱ ཀ་ས་མྦུ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ལ་དྡྷུཾ, ཏ་སྶཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་སཱི་ལ་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, ཏ་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ.
ཨཱ་སཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.