༢. ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. ཉཱ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༡. དུ་ཏི་ཡ་སྶ པ་ཋ་མེ ཉཱ་ཏོ་ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཏོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཉཱ་ཏོ པ་ཉྙཱ་ཏོ’’ཏི. ཀ་སྶ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘སཱ་ས་ན་སྶཱ’’ཏི, སཱ་ས་ན་སྶ ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀེ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ས་དྡ་སྶ ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ན ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. སཱ་ས་ན་སྶཱཏི ཝཱ སཱ་ས་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. སཱ་ས་ནཾ ན ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ས་མྦ་ནྡྷོ ད་ཊྛ་བྦོ. ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་གནྟི ལི་ངྒ་ཏོ ས་བྷཱ་ག་ཝི་ས་བྷཱ་གཾ. ‘‘ཝི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ’’ཏི ཨཱ་ཧཱཏི ལི་ངྒ་ས་བྷཱ་གེ་ཧི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཧ. ཨུ་མྨཱ་དཾ པཱ་པུ་ཎཱིཏི སོ ཀི་ར སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཡ པི་ཧི་ཏ་དྭཱ་ར་ག་བྦྷེ ས་ཡ་ན་པི་ཊྛེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ མེ་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ནྟོ མེ་ཏྟཱ་མུ་ཁེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ་ན རཱ་གེ་ན ཨ་ནྡྷཱི་ཀ་ཏོ བྷ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ དྭཱ་རཾ ཨ་ས་ལླ་ཀྑེ་ཏྭཱ བྷི་ཏྟིཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ་པི ནི་ཀྑ་མི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ བྷི་ཏྟིཾ པ་ཧ་ར་ནྟོ ས་བྦ་ར་ཏྟིཾ བྷི་ཏྟི་ཡུ་དྡྷ་མ་ཀཱ་སི. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཉཱ་ཏ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༢. སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༢. དུ་ཏི་ཡེ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་མྤི པ་བྦ་ཛྫཱ་ནི་སྶི་ཏ་མེ་ཝཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་བྦ་ཛྫཱུ་པ་ག་ཏ་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་མྤི ས་མཱ་དི་ནྣ་མེ་ཝ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི. མ་གྒ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟཱིཏི མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏྟཱ ཀ་སི་ཎ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི མ་གྒ་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི, ཏ་སྨཱ མ་གྒ་གྒ་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ཏེ་ས་མྤི ག་ཧ་ཎཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ, ཏེ་ཧི ཝི་ནཱ མ་གྒཱ་དྷི་ག་མ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨ་གྒ་མ་གྒཱ་དྷི་ག་མེ་ན ཨ་ས་མྨོ་ཧ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷ་སྶ སི་ཁཱ་པ་ཏྟ་ཏྟཱ མ་གྒ་དྷ་མྨེ་སུ ཝི་ཡ ཕ་ལ་དྷ་མྨེ་སུ་པི སཱ་ཏི་ས་ཡོ ཨ་ས་མྨོ་ཧོ་ཏི ‘‘ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, སཱ་མཾ ཛཱ་ནི་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནཱ པ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀི་རི་ཡཱ་ཏི ‘‘ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་བྷི་ཝི་སི་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི. ཏ་ཐཱ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ ཙ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནི པ་ཊི་ལཱ་བྷོ་ཏི ‘‘ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ’’ཏི.
སཱ་ར་ཎཱི་ཡ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༣. ཨཱ་སཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༣. ཏ་ཏི་ཡེ ས་ནྟོཏི ཨེ་ཏྠ ས་ནྟ-ས་དྡོ ‘‘དཱི་གྷཾ ས་ནྟ་སྶ ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༦༠) ཀི་ལ་ནྟ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ག་ཏོ. ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཝི་ཙཱ་རོ ས་ནྟོ ཧོ་ནྟི ས་མི་ཏཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཝི་བྷ. ༥༧༦) ནི་རུ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ. ‘‘ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ, ག་མྦྷཱི་རོ དུ་དྡ་སོ དུ་ར་ནུ་བོ་དྷོ ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༦༧; མ. ནི. ༡.༢༨༡; སཾ. ནི. ༡.༡༧༢; མ་ཧཱ་ཝ. ༧-༨) ས་ནྟ་ཉཱ་ཎ་གོ་ཙ་ར་ཏཱ་ཡཾ. ‘‘ཨུ་པ་ས་ནྟ་སྶ ས་དཱ ས་ཏི་མ་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༢༧) ཀི་ལེ་ས་ཝཱུ་པ་ས་མེ. ‘‘ས་ནྟོ ཧ་ཝེ ས་བྦྷི པ་ཝེ་ད་ཡ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དྷ. པ. ༡༥༡) སཱ་དྷཱུ་སུ. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་ཙོ་རཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (པཱ་རཱ. ༡༩༥) ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ. ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝེ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠཱིཏི ལོ་ཀ་ས་ངྐེ་ཏ་ཝ་སེ་ན སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཏྠི་བྷཱ་ཝོ ཧེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ལོ་ཀ་ས་མ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ, ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཙེ་ཏཾ ནི་པཱ་ཏ་པ་དཾ ད་ཊྛ་བྦཾ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཀེ་སཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (མ. ནི. ༡.༡༡༠) ཝི་ཡ.
སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱཏི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནཱ. ཡ་ཉྷི སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ཏི ཏ་སྶེ་ཝ ཝེ་ཝ་ཙ་ན’’ནྟི. ཨ་ནཱ་སོཏི པ་ཏྠ་ནཱ་ར་ཧི་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ཏྠ་ནོ’’ཏི. ཨཱ་སཾ་ས་ཏི པ་ཏྠེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་སཾ་སོ. ཝེ་ཎུ་ཝེ་ཏྟཱ་དི་ཝི་ལཱི་ཝེ་ཧི སུ་པྤཱ་དི་བྷཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ར་ཀཱ ཝི་ལཱི་ཝ་ཀཱ་ར་ཀཱ. མི་ག་མ་ཙྪཱ་དཱི་ནཾ ནི་སཱ་ད་ན་ཏོ ནེ་སཱ་དཱ, མཱ་ག་ཝི་ཀ་མ་ཙྪ་བ་ནྡྷཱ་ད་ཡོ. ར་ཐེ་སུ ཙ་མྨེ་ན ན་ཧ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཏོ ར་ཐ་ཀཱ་རཱ, དྷ་མྨ་ཀཱ་རཱ. པུ་ཨི་ཏི ཀ་རཱི་ས་སྶ ནཱ་མཾ, ཏཾ ཀུ་སེ་ནྟི ཨ་པ་ནེ་ནྟཱི་ཏི པུ་ཀྐུ་སཱ, པུ་པྥ་ཙྪ་ཌྜ་ཀཱ.
དུ་བྦ་ཎྞོཏི ཝི་རཱུ་པོ. ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོཏི ཨཱ་རོ་ཧཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཧེ་ཊྛི་མ་ཀོ, ར་སྶ་ཀཱ་ཡོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀོ’’ཏི. ལ་ཀུ ཝི་ཡ གྷ་ཊི་ཀཱ ཝི་ཡ ཌེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཧི ལ་ཀུ་ཎྜ་ཀོ, ར་སྶོ. ཀ་ཎ་ཏི ནི་མཱི་ལ་ཏཱི་ཏི ཀཱ་ཎོ. ཏཾ པ་ན་སྶ ནི་མཱི་ལ་ནཾ ཨེ་ཀེ་ན ཨ་ཀྑི་ནཱ དྭཱི་ཧི་པི ཙཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཀ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ ཝཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཀྑི་ཀཱ་ཎོ ཝཱ’’ཏི. ཀུ་ཎ་ནཾ ཀུ་ཎོ, ཧ་ཏྠ་ཝེ་ཀ་ལླཾ. ཏཾ ཨེ་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཀུ་ཎཱི. ཁ་ཉྫོ ཝུ་ཙྩ་ཏི པཱ་ད་ཝི་ཀ་ལོ. ཧེ་ཊྛི་མ་ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་རཱི་ར་སྶ པ་ཀྑོ པ་དེ་སོ ཧ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ཀྑ་ཧ་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱི་ཋ་ས་པྤཱི’’ཏི. པ་དཱི་པེ པ་དཱི་པ་ནེ ཨེ་ཏ་བྦཾ ནེ་ཏ་བྦ་ནྟི པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ, ཏེ་ལཱ་དི་ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ.
ཨཱ་སཾ ན ཀ་རོ་ཏཱིཏི ར་ཛྫཱ་བྷི་སེ་ཀེ ཀ་ནི་ཊྛོ པ་ཏྠ་ནཾ ན ཀ་རོ་ཏི ཛེ་ཊྛེ ས་ཏི ཀ་ནི་ཊྛ་སྶ ཨ་ན་དྷི་ཀཱ་ར་ཏྟཱ. ཨ་བྷི་སེ་ཀཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་སེ་ཀཱ་ར་ཧོ, ན ཨ་བྷི་སེ་ཀཱ་ར་ཧོ ཀཱ་ཎ་ཀུ་ཎི་ཨཱ་དི་དོ་ས་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ.
སཱི་ལ་སྶ དུ་ཊྛུ ནཱ་མ ན་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏྠོ ཨི་དྷ དུ-ས་དྡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནི་སྶཱི་ལོ’’ཏི. ‘‘པཱ་པཾ པཱ་པེ་ན སུ་ཀ་ར’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨུ་དཱ. ༤༨; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༤༣) ཝི་ཡ པཱ་པ-ས་དྡོ ནི་ཧཱི་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ལཱ་མ་ཀ་དྷ་མྨོ’’ཏི. སཱི་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ དུ་སྶཱི་ལོ. དི་ཊྛི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ན ཝཱ དུ་སྶཱི་ལོ, མ་ནོ་སཾ་ཝ་ར་བྷེ་དེ་ན, ས་ཏི་སཾ་ཝ་རཱ་དི་བྷེ་དེ་ན ཝཱ པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཨ་སུ་དྡྷ་པྤ་ཡོ་ག་ཏཱ་ཡ དུ་སྶཱི་ལོ, ཨ་སུ་དྡྷཱ་ས་ཡ་ཏཱ་ཡ པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལ་ཝི་ར་ཧེ་ན དུ་སྶཱི་ལོ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་སཱི་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་མེ་ན པཱ་པ་དྷ་མྨོ. ཨ་སུ་ཙཱི་ཧཱིཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ཧི. ས་ངྐཱ་ཧི ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ‘‘ཨི་མ་སྶ མ་ཉྙེ ཨི་དཾ ཀ་མྨ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ པ་རེ་ཧི ས་ངྐཱ་ཡ ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཀི་ཉྩི་དེ་ཝཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ས་ངྐཱ་ཧི ས་རི་ཏ་བྦ་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ཨེ་ཏེ་ན་པི ཀ་མྨ་སཱ་དྷ་ན་ཏཾ་ཡེ་ཝ ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་དྡ་སྶ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ངྐཱ་ཡ པ་རེ་སཾ ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཀི་རི་ཡཾ ས་ར་ཏི ཨཱ་ས་ངྐ་ཏི ཝི་དྷཱ་ཝ་ཏཱི་ཏི་པི ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཀ་ཏྟུ་སཱ་དྷ་ན་ཏཱ་པི ད་ཊྛ་བྦཱ. ཏ་སྶ ཧི དྭེ ཏ་ཡོ ཛ་ནེ ཀ་ཐེ་ནྟེ དི་སྭཱ ‘‘མ་མ དོ་སཾ མ་ཉྙེ ཀ་ཐེ་ནྟཱི’’ཏི ཏེ་སཾ ས་མཱ་ཙཱ་རཾ ས་ངྐཱ་ཡ ས་ར་ཏི དྷཱ་ཝ་ཏི.
ཨེ་ཝཾ་པ་ཊི་ཉྙོཏི ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་སུ ‘‘ཀི་ཏྟ་ཀཱ ཝི་ཧཱ་རེ ས་མ་ཎཱ’’ཏི ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ས་མ་ཎོ, ཨ་ཧ་མྤི ས་མ་ཎོ’’ཏི པ་ཊི་ཉྙཾ ད་ཏྭཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒ་ཧ་ཎཱ་དཱི་ནི ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ས་མ་ཎོ ཨ་ཧ་ནྟི ཨེ་ཝཾ་ས་མ་ཎ་པྤ་ཊི་ཉྙོ. སུ་མྦྷ་ཀ་པ་ཏྟ་དྷ་རེཏི མ་ཏྟི་ཀཱ་པ་ཏྟ་དྷ་རེ. པཱུ་ཏི་ནཱ ཀ་མྨེ་ནཱཏི སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཀ་མྨེ་ན, ནི་གྒུ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཝཱ གུ་ཎ་སཱ་ར་ཝི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི. ཀ་ས་མྦུ་ཀ་ཙ་ཝ་རོ ཛཱ་ཏོ ས་ཉྫཱ་ཏོ ཨ་སྶཱ་ཏི ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་ཉྫཱ་ཏ་རཱ་གཱ་དི་ཀ་ཙ་ཝ་རོ’’ཏི. ཨ་ཐ ཝཱ ཀ་ས་མྦུ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཏི་ནྟ་ཀུ་ཎ་པ་ཀ་ས་ཊཾ ཨུ་ད་ཀཾ, ཨི་མ་སྨི་ཉྩ སཱ་ས་ནེ དུ་སྶཱི་ལོ ནཱ་མ ཛི་གུ་ཙྪ་ནཱི་ཡ་ཏྟཱ ཏི་ནྟ་ཀུ་ཎ་པ་ཨུ་ད་ཀ་ས་དི་སོ, ཏ་སྨཱ ཀ་ས་མྦུ ཝི་ཡ ཛཱ་ཏོ་ཏི ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་དྷ་མྨ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ན་ཏྠི་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ལ་དྡྷུཾ, ཏ་སྶཱ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ བྷི་ནྣ་ཏྟཱ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་སཱི་ལ་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏེ་ན ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, ཏ་སྨིཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ.
ཨཱ་སཾ་ས་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༤. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༤. ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧཱིཏི དཱ་ན་པི་ཡ་ཝ་ཙ་ན་ཨ་ཏྠ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་མཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་ངྒ་ཧ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟེ་ཏཱིཏི ཨཱ་ཎཱ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཙ་ཀྐནྟི ཝཱ ཨི་དྷ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཙ་ཀྐ་ས་དྡོ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ, ལ་ཀྑ་ཎེ, ར་ཐ་ངྒེ, ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ, དཱ་ནེ, ར་ཏ་ན་དྷ་མྨ་ཁུ་ར་ཙ་ཀྐཱ་དཱི་སུ ཙ དི་སྶ་ཏི. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྐཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༡) ཧི ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༣༥; ༣.༢༠༤) ཨེ་ཏྠ ལ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་ད’’ནྟི (དྷ. པ. ༡) ཨེ་ཏྠ ར་ཐ་ངྒེ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༩) ཨེ་ཏྠ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ. ‘‘ད་དཾ བྷུ་ཉྫ མཱ ཙ པ་མཱ་དོ, ཙ་ཀྐཾ ཝ་ཏྟ་ཡ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ན’’ནྟི (ཛཱ. ༡.༧.༡༤༩) ཨེ་ཏྠ དཱ་ནེ. ‘‘དི་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༢.༢༤༣) ཨེ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐེ. ‘‘མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐ’’ནྟི (སུ. ནི. ༥༦༢) ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ཧ་ཏ་སྶ པོ་ས་སྶ, ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༥.༡༠༣) ཨེ་ཏྠ ཁུ་ར་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༦) ཨེ་ཏྠ པ་ཧ་ར་ཎ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༦༡) ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནི་མ་ཎྜ་ལེ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཡཾ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐེ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི? ཨེ་ཀ་ངྒུ་ལ་དྭ་ངྒུ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ས་བྦ་ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ན་ཉྷི ནི་སི་ནྣཱ་ས་ན་ཏོ ཨུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་ས་མཱི་པཾ ག་ནྟྭཱ ཧ་ཏྠི་སོ་ཎྜ་ས་དི་ས་པ་ནཱ་ལི༹ཾ སུ་ཝ་ཎྞ་བྷི་ངྒཱ་རཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན ཨ་བྦྷུ་ཀྐི་རི་ཏྭཱ ‘‘ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནཱ་ཏུ བྷ་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན’’ནྟི ཝ་ཙ་ན་ས་མ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཡ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ས་མ་ཀཱ་ལ་མེ་ཝ, སོ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི.
དྷ་མྨོཏི ད་ས་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་དྷ་མྨོ, ད་ས་ཝི་དྷཾ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟཾ. ད་ས་ཝི་དྷེ ཝཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨེ ཨ་ག་ར་ཧི་ཏེ ཝཱ རཱ་ཛ་དྷ་མྨེ ནི་ཡུ་ཏྟོ་ཏི དྷ་མྨི་ཀོ. ཏེ་ན ཙ དྷ་མྨེ་ན ས་ཀ་ལ་ལོ་ཀཾ ར་ཉྫེ་ཏཱི་ཏི དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. དྷ་མྨེ་ན ཝཱ ལ་དྡྷ་ར་ཛྫ་ཏྟཱ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ན ཉཱ་ཡེ་ན ར་ཛྫཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཨ་དྷ་མྨེ་ན. ད་ས་ཝི་དྷེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟེ་ནཱཏི ད་ས་པྤ་བྷེ་དེ་ན ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ ཝ་ཏྟེ་ན.
ཀིཾ པ་ན ཏཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟ་ནྟི? ཝུ་ཙྩ་ཏེ –
‘‘ཀ་ཏ་མཾ པ་ན ཏཾ, དེ་ཝ, ཨ་རི་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟ་ནྟི? ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ, དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ དྷ་མྨཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ དྷ་མྨཾ མཱ་ནེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ པཱུ་ཛེ་ནྟོ དྷ་མྨཾ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་མཱ་ནོ དྷ་མྨ་དྡྷ་ཛོ དྷ་མྨ་ཀེ་ཏུ དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻོ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟིཾ སཾ་ཝི་ད་ཧ་སྶུ ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ཁ་ཏྟི་ཡེ་སུ ཨ་ནུ་ཡ་ནྟེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ མི་ག་པ་ཀྑཱི་སུ. མཱ ཙ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཝི་ཛི་ཏེ ཨ་དྷ་མྨ་ཀཱ་རོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྠ. ཡེ ཙ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཝི་ཛི་ཏེ ཨ་དྷ་ནཱ ཨ་སྶུ, ཏེ་ས་ཉྩ དྷ་ན་མ་ནུ་པྤ་དེ་ཡྻཱ་སི. ཡེ ཙ ཏེ, ཏཱ་ཏ, ཝི་ཛི་ཏེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མ་ད་པྤ་མཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ ཁ་ནྟི་སོ་ར་ཙྩེ ནི་ཝི་ཊྛཱ ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ད་མེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མེ་ནྟི, ཨེ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ནི་བྦཱ་པེ་ནྟི. ཏེ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི པ་རི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ས་ལཾ ཀིཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཀིཾ སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཀིཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ, ཀིཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཀིཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཀིཾ མེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་སྶ, ཀིཾ ཝཱ པ་ན མེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཨ་སྶཱ’ཏི. ཏེ་སཾ སུ་ཏྭཱ ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཏཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻཱ་སི, ཡཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཏཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ ཝ་ཏྟེ་ཡྻཱ་སི. ཨི་དཾ ཁོ, ཏཱ་ཏ, ཏཾ ཨ་རི་ཡཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟ’’ནྟི –
ཨེ་ཝཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཏྟེ (དཱི. ནི. ༣.༨༤) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིཾ བ་ལ་ཀཱ་ཡེ ཨེ་ཀཾ, ཁ་ཏྟི་ཡེ་སུ ཨེ་ཀཾ, ཨ་ནུ་ཡ་ནྟེ་སུ ཨེ་ཀཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ཨེ་ཀཾ, ནེ་ག་མ་ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཨེ་ཀཾ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཨེ་ཀཾ, མི་ག་པ་ཀྑཱི་སུ ཨེ་ཀཾ, ཨ་དྷ་མྨ་ཀཱ་ར་པྤ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨེ་ཀཾ, ཨ་དྷ་ནཱ་ནཾ དྷ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྷ་པུ་ཙྪ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཏཾ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཝ་ཏྟཾ ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི. ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ པ་ན པ་ཀྑི་ཛཱ་ཏེ ཙ ཝི་སུཾ ཀ་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ནྟ་སྶ དྭཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི.
ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཝ་ཏྟི་ཏུཾ ཨ་དེ་ནྟོ སོ དྷ་མྨོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཏ་ད་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཏ་ད་དྷི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ. ས་ཀྐ་རོ་ནྟོཏི ཨཱ་ད་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ཝ་སེ་ན ཀ་རོ་ནྟོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཡ་ཐཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོཏི པཱ་སཱ་ཎ་ཙྪ་ཏྟཾ ཝི་ཡ ག་རུ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟོ. ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧ ‘‘ཏ་སྨིཾ གཱ་ར་ཝུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི. དྷ་མྨཱ་དྷི་པ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་སྶ ཛེ་ཊྛ་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་རི་མ་ཏ་རཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་སུ ས་ཀྐ་ཙྩཾ ས་མུ་པ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. དྷ་མྨ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ ས་བྦ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎེ་ནཱཏི ཨེ་ཏེ་ན ཋཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་དཱི་སུ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ནི་ནྣ་པོ་ཎ་པ་བྦྷཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ད་སྶེ་ཏི. ཨ་སྶཱཏི ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི་ཡཱ. པ་རཾ ར་ཀྑ་ནྟོཏི ཨ་ཉྙཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠ་ཏོ ར་ཀྑ་ནྟོ. ཏེ་ནེ་ཝ པ་ར་ར་ཀྑ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཁ་ནྟི་ཨཱ་དི་གུ་ཎེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ར་ཀྑ་ཏི. མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱཏི མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ནི་ཝཱ་ས་ན་པཱ་རུ་པ་ན་གེ་ཧཱ་དཱི་ནི སཱི་ཏུ་ཎྷཱ་དི་པྤ་ཊི་བཱ་ཧ་ནེ་ན ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ.
ཨ་ནྟོ་ཛ་ན་སྨིནྟི ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་བྷཱུ་ཏེ པུ་ཏྟ་དཱ་རཱ་དི་ཛ་ནེ. སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ནྟོཏི ཨི་མི་ནཱ ར་ཀྑཾ ད་སྶེ་ཏི. ཝ་ཏྠ་ག་ནྡྷ་མཱ་ལཱ་དཱི་ནི ཙ་སྶ ད་ད་མཱ་ནོཏི ཨི་མི་ནཱ ཨཱ་ཝ་ར་ཎཾ, ཨི་ཏ་རེ་ན གུ་ཏྟིཾ. ས་མྤ་དཱ་ནེ་ན་པཱིཏི པི-ས་དྡེ་ན སཱི་ལ་སཾ་ཝ་རེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་པ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི. ཨེ་ས ན་ཡོ པ་རེ་སུ་པི པི-ས་དྡ་གྒ་ཧ་ཎེ. ནི་ག་མོ ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནེ་ག་མཱ. ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་པ་དཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ ནི་ག་མ་ཝཱ་སི་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ.
ར་ཀྑཱ་ཝ་ར་ཎ་གུ་ཏྟི་ཡཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ སཾ་ཝི་ད་ཧ་ནཾ ཋ་པ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་དུ་པ་དེ་སོ་ཡེ་ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཀ་ཐེ་ཏྭཱ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་སཱུཏི པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་སུ ས་མ་ཎཱ་དཱི་སུ. པ་ཊི་ཝ་ཏྟེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ ཁཱི་ཎཱ་ནཾ ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པུ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ. སེ་ས་མེ་ཏྠ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥. ས་ཙེ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༥. པ་ཉྩ་མེ ཨི་ས་ཡོ པ་ཏ་ནྟི ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘བུ་དྡྷ་པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི. ས་བྦཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ས་ཛྫེ་ཏྭཱཏི ས་བྦཱ་ནི རུ་ཀྑ་སྶ ཚེ་ད་ན་ཏ་ཙྪ་ནཱ་དི་སཱ་དྷ་ནཱ་ནི ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ར་ཉྙཱ ཨཱ་ཎ་ཏྟ་དི་ཝ་སེ་ཡེ་ཝ ས་ཛྫེ་ཏྭཱ. ནཱ་ནཱ ཀ་རཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ནཱ་ན་ཏྟ’’ནྟི. ནེ་སནྟི ས་ར་ལོ་པེ་ནཱ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ན ཨེ་ས’’ནྟི. ཏ་ཐཱ ཨ་ཏྠེ་སནྟི ཨེ་ཏྠཱ་པཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠི ཨེ་ས’’ནྟི. པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏྠཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རོ, ཏ་སྶ ག་ཏི ཝེ་ག་སཱ པ་ཝ་ཏྟི. ཏཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཧ ‘‘པ་ཡོ་ག་སྶ ག་མ་ན’’ནྟི.
ས་ག་ཎྜཱཏི ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀ་ག་ཎྜཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཎྞ་ཏོ་ཎ་ཏ་ཊྛཱ་ན་ཡུ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་ཀ་སཱ་ཝཱཏི ས་ཀ་ས་ཊཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱུ་ཏི་སཱ་རེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཨེ་ཝཾ གུ་ཎ་པ་ཏ་ནེ་ན པ་ཏི་ཏཱཏི ཡ་ཐཱ ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ནཱ་བྷི་ཨ་ར་ནེ་མཱི་ནཾ ས་དོ་ས་ཏཱ་ཡ ན པ་ཏི་ཊྛཱ་སི, ཨེ་ཝ་མེ་ཀ་ཙྩེ པུ་གྒ་ལཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ངྐཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་དོ་ས་ཏཱ་ཡ གུ་ཎ་པ་ཏ་ནེ་ན པ་ཏི་ཏཱ ས་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ན ཏི་ཊྛ་ནྟི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་ད་ཡོ་པི ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ནེ་ཝ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ.
ས་ཙེ་ཏ་ན་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༦. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཚ་ཊྛེ ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ ནཱ་མ པ་ཙྪཱ ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པྤ་ཡོ་ག་ས་མཱ་དཱ་ནཱ ཝི་ཡ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་ར་ཛ྄ཛྷ་ན་ཀི་རི་ཡཱ པ་ན པ་ཙྪཱ ཨ་ས་མཱ་དཱ་ཏ་བྦ་ཏཱ་ཡ ཨ་ནཱུ་ནཱ་ཏི ཏཾ་ས་མ་ངྒི་པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་ཎྞ་ཀོ, ཏ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ཏཱཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པ་ཊི་པ་ད་ནྟི ཨ་ཝི་ར་དྡྷ་པ་ཊི་པ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི. ཡ་སྨཱ སཱ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྠ་སཱ་དྷ་ནེ་ན ཨེ་ཀཾ་སི་ཀཱ ཝ་ཊྚ་ཏོ ནི་ཡྻཱ་ནཱ་ཝ་ཧཱ, ཏ་ཏྠ ཙ ཡུ་ཏྟི་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་སཱ་རཱ་པ་ག་ཏཱ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷ་ཏཱ་ཡ ཨ་པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ ཨ་ནུ་ལོ་མི་ཀཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ, ཏ་སྨཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨེ་ཀཾ་ས་པ་ཊི་པ་ད’’ནྟི་ཨཱ་དི. ན ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱ ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱཏི ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ན ཧོ་ཏི ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱ ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ. ཏ་ཏྠ ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ‘‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ག་ཏི, ནི་བྦཱ་ནཾ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ཏ་ཀྐ་གྒ་ཧ་ཎ་མ་ཏྟེ་ན. ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ནཱཏི པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ཨ་དི་སྭཱ ན་ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་མཱ་ན་ཏོ ག་ཧ་ཎེ་ན. ཨེ་ཝཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཊི་པ་ནྣོཏི ཏ་ཀྐ་མ་ཏྟེ་ན, ན་ཡ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ. པ་ཎྜི་ཏ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧོ ཝི་ཡ ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟནྟི པ་རི་ཧཱ་ན་ཉྩ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་ཉྩ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཛཱ་ཏ་ཀེ (ཛཱ. ༡.༡.༡) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ཡོ་ཛ་ནཱ – ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ཝི་ར་དྡྷ་ཀཱ་ར་ཎཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ ཨེ་ཀེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་པྤ་མུ་ཁཱ པ་ཎྜི་ཏ་མ་ནུ་སྶཱ ག་ཎྷིཾ་སུ. ཡེ པ་ན ཏེ བཱ་ལ་ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧ་པུ་ཏྟ་པྤ་མུ་ཁཱ ཏ་ཀྐི་ཀཱ ཨཱ་ཧུ, ཏེ དུ་ཏི་ཡཾ སཱ་པ་རཱ་དྷཾ ཨ་ནེ་ཀཾ་སི་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་གྒ་ཧེ་སུཾ, ཏེ ཀ་ཎྷ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཏ་ཏྠ སུ་ཀྐ་པ་ཊི་པ་དཱ ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ, ཀ་ཎྷ་པ་ཊི་པ་དཱ པ་རི་ཧཱ་ནི་པ་ཊི་པ་དཱ, ཏ་སྨཱ ཡེ སུ་ཀྐ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ཨ་པ་རི་ཧཱི་ནཱ སོ་ཏྠི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟཱ. ཡེ པ་ན ཀ་ཎྷ་པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ པ་རི་ཧཱི་ནཱ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ཏི ཨི་མ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ག་ཧ་པ་ཏི་ནོ ཝ་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རི ཨི་ད་མཱ་ཧ ‘‘ཨེ་ཏ་ད་ཉྙཱ་ཡ མེ་དྷཱ་ཝཱི, ཏཾ ག་ཎྷེ ཡ་ད་པ་ཎྞ་ཀ’’ནྟི.
ཏ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ད་ཉྙཱ་ཡ མེ་དྷཱ་ཝཱིཏི མེ་དྷཱ་ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ དུ་ཏི་ཡ་ཉྩཱ་ཏི དྭཱི་སུ ཨ་ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧ་ཏ་ཀྐ་གྒཱ་ཧ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ གུ་ཎ་དོ་སཾ ཝུ་དྡྷི་ཧཱ་ནིཾ ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ཉ་ཏྭཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཏཾ ག་ཎྷེ ཡ་ད་པ་ཎྞ་ཀནྟི ཡཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཀཾ ཨེ་ཀཾ་སི་ཀཾ སུ་ཀྐ་པ་ཊི་པ་དཱ་ཨ་པ་རི་ཧཱ་ནི་ཡ་པ་ཊི་པ་དཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ཀཱ་ར་ཎཾ, ཏ་དེ་ཝ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཀ་སྨཱ? ཨེ་ཀཾ་སི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ. ཨི་ཏ་རཾ པ་ན ན ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཀ་སྨཱ? ཨ་ནེ་ཀཾ་སི་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ.
ཡ་ཝ་ནྟི ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨ་མི་སྶི་ཏཱ་པི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ མི་སྶི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ནི. སཱ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ཎྜཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཊྛཱ་ན་ཝི་སི་ཊྛོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ བྷཱ་ག་སོ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཁ་ནྡྷ་ཀོ་ཊྛཱ་སོ ཡོ་ནི ནཱ་མཱ’’ཏི. ཀཱ་ར་ཎཾ ཡོ་ནི ནཱ་མ, ཡོ་ནཱི་ཏི ཏཾ ཏཾ ཕ་ལཾ ཨ་ནུ་པ་ཙི་ཏ་ཉཱ་ཎ་ས་མྦྷཱ་རེ་ཧི དུ་ར་ཝ་གཱ་དྷ་བྷེ་ད་ཏཱ་ཡ མི་སྶི་ཏཾ ཝི་ཡ ཧོ་ཏཱི་ཏི. ཡ་ཏོ ཨེ་ཀ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སོ ཨེ་ཝཱ་ཡ་ནྟི བཱ་ལཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་གཱ་ཧོ. པ་སྶཱ་ཝ་མ་གྒོ ཡོ་ནི ནཱ་མ ཡ་ཝ་ནྟི ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཡོ་ནི་ས་མྦ་ནྡྷེ་ན མི་སྶི་ཏཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི. པ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ནེ་ན, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་རི་པུ་ཎྞཱ.
‘‘ཙ་ཀྑུ་ཏོ་པཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་མྷི པ་ན ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དི་ཝཱི་ཐཱི་སུ ཏ་ད་ནུ་ག་ཏ་མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝཱི་ཐཱི་སུ ཙ ཀི་ཉྩཱ་པི ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི, ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཝ པ་ན ཝ་ཎ་ཏོ ཡཱུ་སཾ ཝི་ཡ པ་གྒྷ་ར་ན་ཀ་ཨ་སུ་ཙི་བྷཱ་ཝེ་ན ས་ནྡ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏེ ཨེ་ཝ ‘‘ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཧི པ་གྒྷ་ར་ན་ཀ་ཨ་སུ་ཙི་མྷི ཨཱ་ས་ཝ་ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི. དྷ་མྨ་ཏོ ཡཱ་ཝ གོ་ཏྲ་བྷཱུཏི ཏ་ཏོ པ་རཾ མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ ཧི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨེ ག་ཙྪ་ནྟཱ ཏ་ཏོ པ་རཾ ན ག་ཙྪ་ནྟི. ན་ནུ ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒཱ་དཱི་ནི་པི ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཙེ? ན, ཏེ་ས་མྤི པུ་བྦེ ཨཱ་ལ་མྦི་ཏེ་སུ ལོ་ཀི་ཡ་དྷ་མྨེ་སུ སཱ་ས་ཝ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ནྟོ་ག་དྷ་ཏྟཱ ཏ་ཏོ པ་ར་ཏཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨེ་ཏྠ ཙ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཝ་ཙ་ནེ་ན གོ་ཏྲ་བྷུ་ཝོ་དཱ་ན་ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པ་ཋ་མ་མ་གྒ་པུ་རེ་ཙཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཝཱ གོ་ཏྲ་བྷུ ཨ་ཝ་དྷི་ནི་ད་སྶ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ག་ཧི་ཏཾ, ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་ས་མཱ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙེ་སུ མ་གྒེ་སུ མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཐཱི་ཡཾ ནི་རོ་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་ཉྩ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ ཕ་ལེ་སུ ནི་བྦཱ་ནེ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ས་ཝ་ནྟཱིཏི ག་ཙྪ་ནྟི, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་དྷི་ཨ་ཏྠོ ཨཱ-ཀཱ་རོ, ཨ་ཝ་དྷི ཙ མ་རི་ཡཱ་དཱ་བྷི་ཝི་དྷི་བྷེ་ད་ཏོ དུ་ཝི་དྷོ. ཏ་ཏྠ མ་རི་ཡཱ་དཾ ཀི་རི་ཡཾ བ་ཧི ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་པཱ་ཊ་ལཱི་པུ་ཏྟཾ ཝུ་ཊྛོ དེ་ཝོ’’ཏི. ཨ་བྷི་ཝི་དྷི པ་ན ཀི་རི་ཡཾ བྱཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཡ་ཐཱ ‘‘ཨཱ་བྷ་ཝ་གྒཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡ་སོ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་བྷི་ཝི་དྷི་ཨ་ཏྠོ ཙཱ་ཡ་མཱ-ཀཱ་རོ ཨི་དྷ ག་ཧི་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནྟོ་ཀ་ར་ཎ་ཏྠོ’’ཏི.
མ་དི་རཱ་ད་ཡོཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན སི་ནྡྷ་ཝ་ཀཱ་ད་མྦ་རི་ཀཱ་པོ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཙི་ར་པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཡ་ཊྛོ ཙི་ར་པ་རི་ཝུ་ཊྛ་ཏཱ པུ་རཱ་ཎ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ ནཱ་ཧོ་སཱི་ཏི་ཨཱ་དཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ‘‘པུ་རི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ་ཊི ན པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ཡཱ’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༠.༦༢) ཨི་དཾ སུ་ཏྟཾ ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝ་བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཙི་ར་པ་རི་ཝུ་ཊྛ་ཏཱ་ཡ ད་སྶི་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦྷཱ་ཝ་བྷཱ་ཝི་ནོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝ་སྶ ཙི་ར་པ་རི་ཝུ་ཊྛ་ཏཱ ད་སྶི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨ་ཉྙེ་སུ ཙ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ དྷ་མྨེ ཨོ་ཀཱ་ས་ཉྩ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ་སུ མཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་ཏྟ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་དི་གྒཱ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྷི་བྱཱ་པ་ནཾ མ་ད་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ས་ཝ་ས་དི་ས་ཏཱ ཙ ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ, ན ཨ་ཉྙེ་ས་ནྟི ཨེ་ཏེ་སྭེ་ཝ ཨཱ་ས་ཝ་ས་དྡོ ནི་རུ་ལ༹ྷོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦོ. ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཨ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ. པ་ས་ཝ་ནྟཱིཏི ཕ་ལ་ནྟི. ན ཧི ཀི་ཉྩི སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྠི, ཡཾ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཝི་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ. པུ་རི་མཱ་ནི ཙེ་ཏྠཱཏི ཨེ་ཏེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཏྠ་ཝི་ཀ་པྤེ་སུ པུ་རི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི. ཡ་ཏྠཱཏི ཡེ་སུ སུ་ཏྟཱ་བྷི་དྷ་མྨ་པྤ་དེ་སེ་སུ. ཏ་ཏྠ ཡུ་ཛྫ་ནྟི ཀི་ལེ་སེ་སུ་ཡེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཏྠ་ཏྟ་ཡ་སྶ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. པ་ཙྪི་མཾ ཀ་མྨེ་པཱིཏི པ་ཙྪི་མཾ ‘‘ཨཱ་ཡ་ཏཾ ཝཱ སཾ་སཱ་ར་དུ་ཀྑཾ ས་ཝ་ནྟི པ་ས་ཝ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ནི་བྦ་ཙ་ནཾ ཀ་མྨེ་པི ཡུ་ཛྫ་ཏི དུ་ཀྑ་པྤ་ས་ཝ་ན་སྶ ཀི་ལེ་ས་ཀ་མྨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཏྟཱ.
དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱ ཝུ་ཙྩ་ནྟི པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཱ ཁ་ནྡྷཱ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨེ བྷ་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ. ཝི་ཝཱ་ད་མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱཏི ཝི་ཝཱ་ད་སྶ མཱུ་ལ་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཱ ཀོ་དྷཱུ་པ་ནཱ་ཧ་མ་ཀྑ་པ་ལཱ་ས་ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪ་རི་ཡ་མཱ་ཡཱ་སཱ་ཋེ་ཡྻ་ཐ་མྦྷ་སཱ་ར་མྦྷ་མཱ་ནཱ་ཏི་མཱ་ནཱ. ཡེ་ན དེ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྱ་སྶཱཏི ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨཱ་ས་ཝེ་ན དེ་ཝེ་སུ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ནི་བྦ་ཏྟི ཨ་སྶ མ་ཡ྄ཧ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ. ག་ནྡྷ་བྦོ ཝཱ ཝི་ཧ་ངྒ་མོ ཨཱ་ཀཱ་ས་ཙཱ་རཱི ཨ་སྶ་ནྟི ཝི་བྷ་ཏྟིཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཏྠ ཙ ཡ་ཀྑ་ག་ནྡྷ་བྦ་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཱ ས་བྦཱ དེ་ཝ་ཏཱ དེ་ཝ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ག་ཧི་ཏཱ. ན་ལོ༹ ཝུ་ཙྩ་ཏི མཱུ་ལཾ, ཏ་སྨཱ ཝི་ན་ལཱི༹་ཀ་ཏཱཏི ཝི་ག་ཏ་ན་ལཱ༹ ཝི་ག་ཏ་མཱུ་ལཱ ཀ་ཏཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཙ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱཏི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ཏོ ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡཱཏི པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཱ་ཡ. པ་རཱུ་པ་ཝཱ་ད…པེ… ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ་ཏི ཨི་དཾ ཡ་དི བྷ་ག་ཝཱ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ན པ་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་པྤ་ཊི་སེ་ཝ་ན་ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ན་པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཧེ་ཏུ ཡེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དཱ་ད་ཡོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་ན་ཏྠཱ, ཡེ ཙ ཏ་ནྣི་མི་ཏྟ་མེ་ཝ ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན མ་ཧཱ་དུ་ཀྑཱ་ནུ་བྷ་ཝཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨ་ན་ཏྠཱ, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
ཏེ པ་ནེ་ཏེཏི ཨེ་ཏེ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་ས་ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀ་མྨ་པ་རཱུ་པ་ཝཱ་དཱ་དི་ཨུ་པྤ་དྡ་ཝ་པྤ་ཀཱ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ. ཡ་ཏྠཱཏི ཡ་སྨིཾ ཝི་ན་ཡཱ་དི་པཱ་ལི༹་པྤ་དེ་སེ. ཡ་ཐཱཏི ཡེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ་དི་པྤ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཙ སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཏི་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ནི་ར་ཡཾ ག་མེ་ནྟཱི་ཏི ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེཏི ཚ་ཀྐ་ནི་པཱ་ཏེ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻ་སུ་ཏྟེ (ཨ. ནི. ༦.༥༨). ཏ་ཏྠ ཧི ཨཱ་ས་ཝཱ ཚ་དྷཱ ཨཱ་ག་ཏཱ.
ས་ར་ས་བྷེ་དོཏི ཁ་ཎི་ཀ་ནི་རོ་དྷོ. ཁཱི་ཎཱ་ཀཱ་རོཏི ཨ་ཙྩ་ནྟཱ་ཡ ཁཱི་ཎ་ཏཱ. ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ, མ་གྒོ. ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ནྟེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ, ཕ་ལཾ. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཁཱི་ཡ་ནྟི ཨེ་ཏྠཱ་ཏི ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡོ, ནི་བྦཱ་ནཾ. ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༥༥༧-༥༦༠) ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏོ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྠ, ཏཾ སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ ཙ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཏ་ཐཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏ་ཏཾ ཨུ་པ་སཾ་ཧ་ར་ཏི. ཀུ་ས་ལ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ཨཱ་ཝ་ར་ནྟི ནི་ཝཱ་རེ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཝ་ར་ཎཱི་ཡཱ. པུ་རི་མ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནཱཏི ནི་དྡོ་ཀྐ་མ་ན་ཏོ པུ་བྦེ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན. ཋ་པེ་ཏྭཱཏི ཧ་ཏྠ་ག་ཏཾ ཀི་ཉྩི ཋ་པེ་ནྟོ ཝི་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཝ་སེ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཝ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ནྟོ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ནྣོ ཝི་ཡ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ལེ་ན པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནོ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ ཋ་པི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ག་ཎྷ་ནྟོ་ཡེ་ཝ པ་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ནཱ་མ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་སྨཱ…པེ… ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. མཱུ་ལ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེཏི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧ་རི་ཡ་མཱ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ. པ་རི་གྒ་ཧ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་ཡ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟེ་ན པ་རི་གྒ་ཧ་མཱ་ན་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན. སོ པ་ན དྷཱ་ཏུ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཧཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༧. ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. ས་ཏྟ་མེ བྱཱ་བཱ་དྷ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་པ་ན་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི. མ་གྒ་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ་པི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་ས་ངྒ་ཧོ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཝཱ་རི་ཏཱ་ནེ་ཝཱ’’ཏི.
ཨ་ཏྟ་བྱཱ་བཱ་དྷ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༨. དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. ཨ་ཊྛ་མེ ཨི་ཏཱི་ཏི པ་ད་ས་ནྡྷི་བྱ་ཉྫ་ན་སི་ལི་ཊྛ་ཏཱཏི པུ་རི་མ་པ་དཱ་ནཾ པ་ཙྪི་མ་པ་དེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ བྱ་ཉྫ་ནཱ་ནཾ ཝཱ་ཀྱཱ་ནཾ སི་ལི་ཊྛ་ཏཱ་ཡ དཱི་པ་ནེ ནི་པཱ་ཏོ.
དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩. པ་ཋ་མ་པཱ་པ་ཎི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༩. ན་ཝ་མེ ཨུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱཏི ཨཱ་ས་ན་དྭཱ་ར་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཎྜ་པ་སི་བྦ་ཀེ ཙ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ. ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཏཾ་ཏཾ་ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡེ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝོ་ཡོ་གཾ ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. དི་ཝཱ་ཀཱ་ལེཏི མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡེ. ཨ་སྶཱ་མི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སུ ལ་དྡྷ་བྦ་ལཱ་བྷ་སྶ ཨ་ལ་བྷ་ན་ཏོ. ཨ་པ་ཏི་ཝཱ་ཏཱ་བཱ་དྷཾ ར་ཏྟི་ཊྛཱ་ནཾ. ཚཱ་ཡུ་ད་ཀ་ས་མྤ་ནྣཾ དི་ཝཱ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པི ཝ་ཊྚ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨི་ཀོ་ཡེ་ཝ. ཏེ་ན་པི ཧི ན་ཝ་དྷཱ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟཾ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟེ་ན ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནི་མི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་ར་ས་ལླ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ.
པ་ཋ་མ་པཱ་པ་ཎི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༡༠. དུ་ཏི་ཡ་པཱ་པ་ཎི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ད་ས་མེ ཝི་སི་ཊྛ་དྷུ་རོཏི ཝི་སི་ཊྛ་དྷུ་ར་ས་མྤ་གྒཱ་ཧོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྤ་ནྣོ. ཉཱ་ཎ་ཝཱི་རི་ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ ཧི ཨ་ཏྠ་སི་དྡྷི་ཡོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨུ་ཏྟ་མ་དྷུ་རོ’’ཏི་ཨཱ་དི. ཝི་ཀྐཱ་ཡི་ཀ་བྷ་ཎྜནྟི ཝི་ཀྐ་ཡེ་ཏ་བྦ་བྷ་ཎྜཾ. ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷ་ནེ་ནཱཏི ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཝ་ལ༹་ཉྫ་ན་ཀ་ཝ་སེ་ནཱཏི དི་ཝ་སེ དི་ཝ་སེ དཱ་ནཱུ་པ་བྷོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝ་ལ༹་ཉྫི་ཏ་བྦ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་ག་བྷ་ཎྜེ་ནཱཏི ཨུ་པ་བྷོ་ག་པ་རི་བྷོ་གཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ་ན. ནི་པ་ཏ་ནྟཱིཏི ནི་པཱ་ཏེ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་ན་གྒ་ཧེ་ན ནི་པཱ་ཏ་ཝུ་ཏྟི་ཀེ ཀ་རོ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་མ་ནྟེ་ནྟཱི’’ཏི.
ཉཱ་ཎ་ཐཱ་མེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་སྶ ཐི་ར་བྷཱ་ཝེ་ན. ཉཱ་ཎ་པ་ར་ཀྐ་མེ་ནཱཏི ཉཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏེ་ན ཝཱི་རི་ཡེ་ན. དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་པ་ར་མ་ཏྠ་བྷེ་ད་ཉྷི ཡེ་ན སུ་ཏེ་ན ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ སུ་ཏཾ ནཱ་མ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ནི་དྡེ་སེ་ན ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཨེ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡ…པེ… བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཨཱ་ག་ཏོཏི སུ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝེ་ན སྭཱ་ག་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་གུ་ཎོ པ་ཝ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི. ཨ་བྷི་དྷ་མྨེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀྑ་ནྡྷཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣཱ དྷ་མྨཱ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀེ་པི ཨོ་ཏ་ར་ནྟཱི་ཏི ‘‘དྷ་མྨ་དྷ་རཱ་ཏི སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀ་དྷ་རཱ’’ཨི་ཙྩེ་ཝ ཝུ་ཏྟཾ. ན ཧི ཨཱ་བྷི་དྷ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝི་ནཱ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀ་ཉྙུ་ཏཱ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱཏི བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནི་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཝ་སེ་ན དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི, ‘‘ཝི་ན་ཡཱ་བྷི་དྷ་མྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་དྷ་རཱ’’ཏི ཡུ་ཏྟཾ. པ་རི་པུ་ཙྪ་ཏཱིཏི ས་བྦ་བྷཱ་གེ་ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་ན་ཏྠཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎཾ པུ་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི. པ་རི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི.
ན ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོཏི ཨེ་ཝཾ དེ་ས་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ཏྠོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་ཉྙོ ཧི དེ་ས་ནཱ་ཀྐ་མོ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཀྐ་མོ. ཧེ་ཊྛི་མེ་ན ཝཱ པ་རི་ཙྪེ་དོཏི སཱི་ལ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ བྷཱ་གེ་སུ ཀ་ཏྠ་ཙི ཧེ་ཊྛི་མ་ན་ཡེ་ན དེ་ས་ནཱ་ཡ པ་རི་ཙྪེ་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ སཱི་ལེ་ན, ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པ་རི་མེ་ན བྷཱ་གེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ, ཀ་ཏྠ་ཙི དྭཱི་ཧི་པི བྷཱ་གེ་ཧི སཱི་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝ་སེ་ན. ཨི་དྷ པ་ན སུ་ཏྟེ ཨུ་པ་རི་མེ་ན བྷཱ་གེ་ན པ་རི་ཙྪེ་དོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ་ཏི ཝ་ཏྭཱ ཏཾ ད་སྶེ་ནྟོ ‘‘ཏ་སྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཡ་སྨཱ ཝཱ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཋ་མཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ད་སྶེ་ནྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘ཏ་ཡི་དཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨི་མཱ་ཡ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡ་ཏཱ་ཡ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷཾ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ‘‘སྭཱ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷོ ཨི་མི་ནཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་ས་ནྣི་སྶ་ཡེ་ན བྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶེ་ནྟོ ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟིཾ པ་ཝེ་དེ་ཏི ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏ་ནི་ད་སྶ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
དུ་ཏི་ཡ་པཱ་པ་ཎི་ཀ་སུ་ཏྟ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.