ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒ་མཱ་ཏི་ཀ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒ་མཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཏཱ་ཝ – ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ནཱཏི ཨེ་ཀ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན, ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཝཱ. ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཏྠ པ་ན ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཏཾ ཝ་ཏྠུ ཙ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟཱི་ན་ནྟི ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ. པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནི པ་ཉྩ. ན ཧེ་ཏཱུ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ཧེ་ཊྛཱ ཧེ་ཏུ་དུ་ཀཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་པི་ཙ ཧེ་ཏུ་དུ་ཀཱ་དཱི་སུ པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ཧེ་ཏཱུ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ དྷ་མྨཱ་ཏི ཝཱ ན ཝ་ཏྟ་བྦཱ, ཨེ་ཀ་ནྟེ་ན པ་ན ན ཧེ་ཏཱུ ཨེ་ཝ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ‘‘ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཉྙཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨུ་པ་རི ཨེ་ཀ་ཝི་དྷ་པ་རི་ཙྪེ་དཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཝ་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན ས་མྦ་ནྡྷོ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་བྦ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཙ ཨ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱཏི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨེ་ཝ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛ་ཏྟཱ.
ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཁ་ཎ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན ཨ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ན ཧི ཏཱ་ནི ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ པུ་རེ་ཛཱ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ས་ཧུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ. ན ཧི ཏཱ་ནི ས་ཧུ་པྤ་ནྣཾ ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བྷཱུ་ཏེ པ་ཉྩ པ་སཱ་དེ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀཱ. ཨེ་ཏྠ ཙ པ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ ས་ཡ་མྤི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཙ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧ་ད་ཡ་ནི་སྶི་ཏཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཾ, བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀཾ, པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ བཱ་ཧི་རཱ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ བཱ་ཧི་རཱ, བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ས་མྦྷི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ཨ་ས་མྦྷི་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཨ་ནི་རུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཱ. ན ཧི ཏཱ་ནི ནི་རུ་དྡྷ་ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ནཱ་ནཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎཱཏི ཏཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དི་ནི་ཡ་ཏེ་ཀེ་ཀ་ཝ་ཏྠཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྷི་ནྣ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ, བྷི་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཱ ཙ. ན ཧི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཀྑུཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ སོ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝ་ཏྠུཾ ཀ་ཏྭཱ རཱུ་པཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ས་དྡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི ཙེ་ཏ་རཱ་ནི. ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟཱིཏི ཨི་མི་ནཱ ཙ ནེ་སཾ ནཱ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ན ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ཧཱ་རཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫི་ཏེ ཝི་ས་ཡེ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱཏི ཏ་མེ་ཝེ་ཏྠ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟ་རེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི. ན ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཱཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་ར་ནྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ན ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མནྟི ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ་པི ས་ཧ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཨེ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི དྭེ ཝཱ ཏ་དུ་ཏྟ་རིཾ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཀེ་ཀ་མེ་ཝ པ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏེ ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཉྙཾ ཙི་ཏྟཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༢༡༤; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༠༩; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༥.༣༦༨; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༥༢༣). ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ས་མ་ན་ནྟ་རཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ན་བྦོ་ཀི་ཎྞ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཝ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
ཨ་ནཱ་བྷོ་གཱཏི ཨ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་མ་ཏྠཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡-༢) ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་མྤི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ཀོ་ཙི་པི པུ་གྒ་ལོ ན པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ན སཱ་དྷེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ རཱུ་པཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་པཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་མ་ན་མ་ཏྟཾ, བྱ་ཏྟ་ཏ་རོ་པི པུ་གྒ་ལོ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ན་མ་ཏྟ་ཏོ ཨ་ཉྙཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ན་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ས་མ་ན་ནྟ་རཱ་པཱིཏི མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་པི. ཨ་པི-ས་དྡོ ཙེ་ཏྠ ས་མྤི་ཎྜ་ན་ཏྠོ, ཏེ་ན ན ཀེ་ཝ་ལཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ་ཝ, ཏ་ཏོ པ་རེ་ཧི་པི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་ཧི ན ཀི་ཉྩི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཀི་ཉྩཱ་པི པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་དཱི་ནི ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཐཱ་པི ཏཱ་ནི མོ་གྷ་པུ་པྥཱ་ནི ཝི་ཡ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི. ན ཀ་ཉྩི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀ་པྤེ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ན ཧི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ཧི ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཀ་ཉྩི ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ན ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ པ་ཊྛ་པེ་ཏི, ན ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཝཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ན ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ན ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི, ན བྷ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝ་ཏི, ན བྷ་ཝ་ནྟ་རེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ས་བྦ་མྤེ་ཏཾ ཀི་ཙྩཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙེ་ཏེ་སཾ ཨེ་ཏཱ་ནི ཀི་ཙྩཱ་ནི ན་ཏྠི, ཨེ་ཝཾ ནི་ཡཱ་མོ་ཀྐ་མ་ནཱ་དཱི་ནི་པི. ན ཧི ཀོ་ཙི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནེ་ཧི མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ, ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡཱ་མཾ ཝཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ན ཙེ་ཏཱ་ནི ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་སི་ཎཱ་དི་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ཝཱ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དིཾ ཝཱ ཨཱ་ར་བྦྷ བྷ་ཝ་ནྟི. ན སུ་པ་ཏཱིཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ས་བྦེ་ཧི པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ཧི ན ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ན ཀི་ཉྩི སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི. ནི་དྡཱ་ཡ་ནྟ་སྶ ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ མ་ཧཱ་པ་དཱི་པ་ཏུ་རི་ཡ་ས་དྡཱ་དི་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ་ཧི་པི རཱུ་པཱ་དི་པ་ཉྩཱ་ར་མྨ་ཎེ་ཧི གྷ་ཊྚི་ཏེ་སུ པ་ཋ་མཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནི བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་མེ་ཝ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྩ ཨུ་པྤ་ནྣེ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཾ ཛ་ཝི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚེ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རི་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨོ་ཏ་ར་ནྟི. ཏ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ པ་ན མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ རཱུ་པཱ་དི་པ་ཉྩཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཧོ་ཏི, ས་ཏྟོ ཙ ནི་དྡཱ་ཡ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
སུ་པི་ན་མྤི ཧི ཏེ་ནེ་ཝ པ་སྶ་ཏི, ན པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀེ་ན, ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟོ ཙ་ཏཱུ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི པ་སྶ་ཏི དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ ཝཱ ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ ཝཱ དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ ཝཱ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཝཱ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན སཾ་ས་གྒ་ས་ནྣི་པཱ་ཏ་ཏོ་པི བ་ཧུ་དྷཱ པ་པ་ཉྩེ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཝཱ་ཏ་པི་ཏྟཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷ་ཏོ, ཨ་ནུ་བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦ་ཏོ ཙ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ན ཏཾ ས་ཙྩཾ. ཡཾ དེ་ཝ་ཏོ་པ་སཾ་ཧཱ་ར་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ས་ཙྩཾ ཝཱ ཧོ་ཏི ཨ་ལི་ཀཾ ཝཱ. ཀུ་དྡྷཱ ཧི དེ་ཝ་ཏཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་མྤི ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ནྟི. ཡཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཏཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་ཙྩ་མེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་སོ་ལ༹་ས་མ་ཧཱ་སུ་པི་ནཱ་ནི ཝི་ཡ. ཏ་ཉྩ པ་ནེ་ཏཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ སུ་པི་ནཾ སེ་ཁ་པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ཝ པ་སྶ་ནྟི, ན ཨ་སེ་ཁཱ པ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཏྟཱ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏཾ པ་སྶ་ནྟོ སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི པ་ཊི་བུ་དྡྷོ ཝཱ? ཀི་ཉྩེ་ཏྠ, ཡ་དི སུ་ཏྟོ པ་སྶ་ཏི, སུ་པི་ན་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ, བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཙ ཏ་ད་བྷཱ་ཝཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཐ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ, སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟེ་ན ཀ་ཏ་སྶ ཨ་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་སྶཱ་པི ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་སྶ ས་བྦོ་ཧཱ་རི་ཀ་སྶེ་ཝ ཨེ་ཀ་ནྟ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏྟཱ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ན སི་ཡཱ་ཏི ཝི་ན་ཡ་ཝི་རོ་དྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. པ་ཀཱ་ར་ནྟ་རོ ཙ ན་ཏྠི, ཡེ་ན སུ་པི་ནཾ པ་སྶེ་ཡྻཱ་ཏི སུ་པི་ན་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀ་སྨཱ? ཡ་སྨཱ ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ པ་སྶ་ཏི ‘‘ཀ་པི་མི་དྡྷ་པ་རེ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི (མི. པ. ༥.༣.༥) ཝ་ཙ་ན་ཏོ, ཡཱ པ་ན ནི་དྡཱ མ་ཀྐ་ཊ་ནི་དྡཱ ཝི་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཙི་ཏྟ་ཝོ་ཀི་ཎྞ་ཏྟཱ ལ་ཧུ་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ, ཏཾ ཀ་པི་མི་དྡྷཾ, ཏེ་ན སུ་ཏྟོ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཏ་སྨཱ སུ་པི་ནོ ཀུ་ས་ལོ་པི ཧོ་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལོ་པི, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏོ་པི, སུ་པི་ནེ ཙ ཀ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟེ ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ པ་ན ཧོ་ཏི. ‘‘ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཉྙཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཡོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟོ ན ཧེ་ཏུ་ཀ་ཊྛོ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཊྛོ…པེ… ན སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ན་ཊྛོ, སོ ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཊྛོ, ཏཾ་ཏཾ་ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུཾ ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏཱི་ཏི ཡཱ་ཐཱ་ཝ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ པ་ཉྙཱ. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ་ན ཨེ་ཀེ་ན པ་ཀཱ་རེ་ན ཨེ་ཀེ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན, ཨེ་ཀ་ཀོ་ཊྛཱ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏཱི་ཏི.
ཨེ་ཀ་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
དུ་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་པི་ཀཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨ་ཏྠེ་སུ ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་པེ་ཏི ཛ་ནེ་ཏི པ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠ་ཛཱ་པི་ཀཱ, ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཙེ་ཝ ཨ་སེ་ཁཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ པ་རི་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ཙི་ཏྟེ་སུ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ. ཏཱ་སུ ཧི ཡ་སྨཱ ཀུ་ས་ལ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ཝ པ་ཉྙཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱུ་མི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཾ ཝི་པཱ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་པེ་ཏི ཛ་ནེ་ཏི. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ན པ་རི་ཀ་མྨཱ་དི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀི་རི་ཡཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་པེ་ཏི ཛ་ནེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཏཱ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་པི་ཀཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ་པི ཏཱི་སུ བྷཱུ་མཱི་སུ ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ ཨ་ན་ནྟ་རཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཀི་རི་ཡ་ཏྠཾ ཛཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ‘‘ཨ་ཏྠ་ཛཱ་པི་ཀཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཛཱ་པི་ཏ་ཏྠཱ པ་ཉྙཱཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཏྠཾ ཛཱ་པེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝཱ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཛཱ་པི་ཏཱ ཛ་ནི་ཏཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ ས་ཡ་མྤི ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ཛཱ་པི་ཏ་ཏྠཱ. ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀེ་སུ ཙ ཀི་རི་ཡཱ་བྷི་ཉྙཱ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཙ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ པ་ན པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨ་ཝུ་ཏྟཱ སེ་ས་ཀི་རི་ཡཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་པི པ་ཉྙཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ཛཱ་པི་ཏཱ, ས་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་བྷཱུ་ཏཱ་ཏི ‘‘ཛཱ་པི་ཏ་ཏྠཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
དུ་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཏི་ཀེ་སུ པ་ན ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཏྟི་ཀེ པ་ར་ཏོ ཨ་དི་སྭཱ ཨ་སུ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ དྷ་མྨ་ཏཱ་ཡ ‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ཏི ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཨ་ནུ་བུ་དྡྷི་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ, ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱ ནཱ་མ པ་ཉྙཱ. ཏ་ཏྠ ཝ་ཌྜྷ་ཀི་ཀ་མྨ་པུ་པྥ་ཚ་ཌྜ་ཀ་ཀ་མྨཱ་དི ཧཱི་ན་ཉྩེ་ཝ ཀ་སི་ཝཱ་ཎི་ཛྫཱ་དི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཉྩ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ན་ལ༹་ཀཱ་ར་པེ་ས་ཀཱ་ར་སི་པྤཱ་དི ཧཱི་ན་ཉྩེ་ཝ མུ་དྡཱ་ག་ཎ་ནཱ་ལེ་ཁཱ་དི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཉྩ སི་པྤ་མེ་ཝ སི་པྤཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ནཱ་ག་མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཏྟཱ་དི དྷ་མྨི་ཀ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ ཝི་ཛྫཱ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏེ་སུ ཙི་ནྟཱ་བ་ལེ་ནེ་ཝ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པ་ཉྙཱ. བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ད་ཡོ ཧི ས་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཨ་དི་ཊྛཾ ཨ་སུ་ཏཾ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཀ་མྨ་སི་པྤ་ཏ་དུ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་ཀཱ་ར་ཉྩ ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ནི་པྥཱ་དེ་ནྟི. ནཱ་ག་མ་ཎྜ་ལ་པ་རི་ཏྟཱ་དི་ཝི་ཛྫ་མྤི ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི པུ་བྦེ ཨུ་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ནྟེ་ཧི ཀ་ཏ་སི་པྤ་ས་དི་སཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀཾ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ནོ ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ. ཨ་ཐ ཝཱ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་ཀཾ ཏ་དཱ་ཡ་ཏྠ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ, ནཱ་ཉྙ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ་པི. ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཉཱ་ཎནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏཾ ཧི མ་གྒ་ས་ཙྩ་སྶ པ་ར་མ་ཏྠ་ས་ཙྩ་སྶ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ན་ཏོ ‘‘ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ད་མྤི ཧི ཉཱ་ཎ་དྭ་ཡཾ པ་ར་ཏོ ཨ་སུ་ཏྭཱ ཙི་ནྟཱ་བ་ལེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཾ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཨི་ད་ཉྩ ན ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ན པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ མ་ཧཱ་ས་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པི ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝི་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣ་ཉྙེ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སུ་ཏ་མ་ཡཱ པ་ཉྙཱཏི པ་ར་ཏོ སུ་ཏྭཱ སུ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤཱ་དི་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི་པ་ཉྙཱ་ཝ. པ་ར་ཏོ ཨ་སུ་ཏྭཱ པ་ན ཀ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་དི པ་རེ་ན ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནཾ, ཀ་ཏཾ ཝཱ དི་སྭཱ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝཱ པ་ཊི་ལ་དྡྷཱ་པི པ་ཉྙཱ ‘‘སུ་ཏ་མ་ཡཱ’’ཏྭེ་ཝ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་པི ཙི་ནྟཱ་མ་ཡཱ, སུ་ཏ་མ་ཡཱ ཙ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཝ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ པ་ན པ་ཉྙཱ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན, སུ་ཏ་མ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ ས་མུ་པྤ་ནྣཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙཱ.
དཱ་ན་མ་ཡ་ཏྟི་ཀེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨ་པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ དཱ་ན་མ་ཡཱ, སཱི་ལ་པཱུ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ སཱི་ལ་མ་ཡཱ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཱ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ཝ. བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཱ པ་ནེ་ཏྠ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་བྷཱུ་མ་ཀ་པ་ཉྙཱ. ནི་དྡེ་སེ པ་ན་སྶ ཀི་ཉྩཱ་པི ‘‘ས་མཱ་པ་ནྣ་སྶ པ་ཉྙཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༦༨) ཨེ་ཝཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་པ་ཉྙཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཐཱ་པི ཏཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་སྶ་ཏི་ཨུ་པ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ན་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. པུ་རི་མ་ཏྟི་ཀེ པ་ནེ་ཏཱ་སཾ ཙི་ནྟཱ་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ ཨ་ས་ངྒ་ཧོ, ཏ་ཏྠཱ་པི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ནི་པྥ་ནྣཱ་ན་མེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ ད་ཊྛ་བྦོ.
ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ཏྟི་ཀེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཧེ་ཏུ་ཏྟཱ སེ་ས་སཱི་ལ་ཏོ ཨ་དྷི་ཀཾ སཱི་ལ་ནྟི ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ, ཏ་སྨིཾ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ པ་ཉྙཱ. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་དི་ཀཱ པ་ན ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ སེ་ས་ཙི་ཏྟེ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ, ཏ་སྨིཾ པ་ཉྙཱ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ པ་ཉྙཱ, ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ས་མཱ་དྷི ནི་དྡི་ཊྛོ. ས་ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ན མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ སེ་སཱ་ཧི ཨ་དྷི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ ནཱ་མ. སཱ ཙ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཏི དེ་ས་ནཱ་ཡ ས་མ་ར་ས་ཏཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ. སཱི་ལཱ་ད་ཡོ ‘‘སཱི་ལཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ, ཨ་དྷི་སཱི་ལཾ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ’’ཏི པ་ཙྩེ་ཀཾ དུ་ཝི་དྷཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་སུ པུ་རི་མཱ པ་ཉྩ་སཱི་ལ་ད་ས་སཱི་ལཱ་ནི, ཝ་ཊྚ་པཱ་དི་ཀ་ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་པ་ཉྙཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཧོ་ནྟི. ཏེ ཙ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་པི ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ བོ་དྷི་ས་ཏྟཱ་ནཾ, ཏཱ་པ་ས་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ་ནཾ, ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཀཱ་ལེ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, པ་ཙྪི་མཱ པ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཨེ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ནོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཙ ར་ཏ་ན་ཏྟ་ཡེ དཱ་ནཱ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན, ས་ར་ཎ་ག་མ་ན་ས་དྡྷ་མྨ་ས་ཝ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་པི ཨ་དྷི་སཱི་ལ་ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་སུ ག་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཝཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
ཨཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླ་ཏྟི་ཀེ ཨཱ་ཡོཏི ཝ་ཌྜྷི, སཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠ་ཧཱ་ནི་ཏོ, ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཙ དུ་ཝི་དྷཱ. ཨ་པཱ་ཡོཏི ཨ་ཝ་ཌྜྷི, སཱ་པི ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཨ་ཏྠ་ཧཱ་ནི་ཏོ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠུ་པྤ་ཏྟི་ཏོ ཙ དུ་ཝི་དྷཱ. ཏེ་སུ ཀོ་ས་ལླཾ, ཀུ་ས་ལ་ས་བྷཱ་ཝཱ པ་ཉྙཱ. ཨ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླཾ པ་ཉྙ་ཝ་ཏོ ཨེ་ཝ ‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ཝ་ཌྜྷི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཝ་ཌྜྷི པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཉ་ཏྭཱ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཨུ་པཱ་ཡ་ཀོ་ས་ལླནྟི ཨ་ཏྲ ཨུ་པཱ་ཡོ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཀི་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཋཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཀ་ཨུ་པཱ་ཡ་ཛཱ་ན་ན་པ་ཉྙཱ, ཏི་ཝི་དྷཱ་པི ཙེ་ཏཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཉྙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཏི་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ པ་ན པ་ཋ་མེ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎཾ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀཾ ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ, ཨི་དྷ པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ས་བྦཱ་པི སཱ་ས་ཝཱ ཀུ་ས་ལཱ པ་ཉྙཱ ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཙ་ཏཱུ་སུ མ་གྒེ་སུ, ཕ་ལེ་སུ ཙ པ་ཉྙཱ་ཝ མ་གྒ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཉཱ་ཎཾ, ཕ་ལ་ས་མ་ངྒི་སྶ ཉཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི.
ས་ཙྩ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་ཕ་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝ ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ‘‘དུ་ཀྑེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ཙ་ཏཱུ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ག་ཧི་ཏཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཉཱ་ཎ་མྤི ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཙྩེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨི་དྷཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཏཾ ན ག་ཧི་ཏ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
དྷ་མྨ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ མ་གྒ་ཕ་ལེ་སུ པ་ཉྙཱ དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཏེ་སུ ཧི མ་གྒ་ཉཱ་ཎཾ ཏཱ་ཝ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཛཱ་ན་ན་ཏོ ‘‘དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཕ་ལ་ཉཱ་ཎཾ པ་ན ནི་རོ་དྷ་ས་ཙྩ་ཝ་སེ་ན དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. མ་གྒཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟཾ པ་ན ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏེ་སུ ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ན་ཡ་ས་ངྒ་ཧ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནྭ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཙ ཡེ་ཧི ན་ཡེ་ཧི ཨ་རི་ཡཱ ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནིཾ་སུ, ཏེ་པི ཨི་མ་ཉྙེ་ཝ ཙ་ཏུ་ས་ཙྩཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཛཱ་ནིཾ་སུ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ཨཱ་ཀཱ་རོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ས་རཱ་གཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ར་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཉཱ་ཎཾ པ་རི་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ. དྷ་མྨ་ནྭ་ཡ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ན ཋ་པེ་ཏྭཱ ས་བྦ་ལོ་ཀི་ཡ་པ་ཉྙཱ་ཉཱ་ཎ་ནྟི ས་མྨ་ཏ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཏི་མྷི ཉཱ་ཎ་ནྟི ས་མྨུ་ཏི་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ.
ཨཱ་ཙ་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལེ པ་ཉྙཱ ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ ནོ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ. སཱ ཧི ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཙི་ནོ་ཏི ཨེ་ཝ, ནོ ཨ་པ་ཙི་ནོ་ཏི. མ་གྒ་པ་ཉྙཱ པ་ན ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ ནོ ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ. རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཉྙཱ ཨཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ ཙ. སཱ ཧི ཝི་ཀྑ་མྦྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་ལེ་སེ ཙ ཏ་མྨཱུ་ལ་ཀེ ཙ ཝི་པཱ་ཀ་དྷ་མྨེ ཨ་པ་ཙི་ནོ་ཏི. སེ་སཱ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ པ་ཉྙཱ ནེ་ཝཱ་ཙ་ཡཱ་ཡ ནོ ཨ་པ་ཙ་ཡཱ་ཡ.
ནི་བྦི་དཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ནོ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ. སཱ ཧི ཀཱ་མ་ཝི་ཝེ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦ་ཏྟཱ ཀི་ལེ་ས་ནི་བྦི་དཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ནེ་ཝཱ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ ནོ ནི་བྦི་དཱ་ཡ. སཱ ཧི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ་པི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་པི པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ཎེ ཨེ་ཝ ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཏྟཱ ནོ ནི་བྦི་དཱ་ཡ. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཉྙཱ པ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐ་ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཝཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ. མ་གྒ་པ་ཉྙཱ པ་ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཙེ་ཝ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ ཙ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཙེ་ཝེ་ཏཱ་སཾ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ ཙ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. སེ་སཱ ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ པ་ཉྙཱ ནེ་ཝ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ནོ པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ཡ.
ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཧཱ་ནཾ བྷ་ཛ་ཏཱི་ཏི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ནཱི, ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ནི་བྦེ་དྷོཏི ཙེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་མ་གྒོ ཏ་ནྣི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་ཏྟཱ. ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ནཱིཏི ཙ་ཏཱུ་སུ་པི ཋཱ་ནེ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཉྙཱ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ. ཏཱ་ནི ཧི ཨ་ཏྟ་ནོ ས་བྷཱ་ཝཱ པ་རི་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ ཧེ་ཊྛཱ ཨོ་རོ་ཧ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ནཱི. ཨུ་པ་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཱ ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ནཱི, ཏཾ པ་ན ཛྷཱ་ན་ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ བ་ལ་ཝ་ཏཱ་ཡ ཝི་སེ་སཾ, ཧཱ་ནིཾ ཝཱ ཨ་ནུ་སྶུ་ཀྐི་ཏྭཱ ཋི་ཏི་ཀོ་ཊྛཱ་སི་ཀཱ ཋི་ཏི་བྷཱ་གི་ནཱི, ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པཱ་ད་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ ནི་བྦེ་དྷ་བྷཱ་གི་ནཱི ཙ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ.
ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱཏི ཨ་ཏྠ་དྷ་མྨ་ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཊི་བྷཱ་ན་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝ. ཙ་ཏ་སྶོ པ་ཊི་པ་དཱཏི དུ་ཀྑཱ་པ་ཊི་པ་དཱ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ད་ཡོ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཝ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱིཏི པ་རི་ཏྟཱ, པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ཀཱ ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡཱ་ཝ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ་པི མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཙ་ཏ་སྶོ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
པ་ཉྩ་ཀེ་སུ པ་ན པ་ཉྩ་ངྒི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱིཏི པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ནི་མི་ཏྟ་ནྟི ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཉཱ་ཎ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་མཱ་དྷི. ཏ་ཏྠ པཱི་ཏིཾ ཕ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དྭཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ, སུ་ཁཾ ཕ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཏཱི་སུ ཛྷཱ་ནེ་སུ པ་ཉྙཱ སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ. པ་རེ་སཾ ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཾ ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ. ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ནཱ་མ. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ ཙ པཱི་ཏི་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, སུ་ཁ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ཙ དྭེ པཱ་དཱ ཝི་ཡ, ཙེ་ཏོ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ, ཨཱ་ལོ་ཀ་ཕ་ར་ཎ་ཏཱ ཙ དྭེ ཧ་ཏྠཱ ཝི་ཡ, པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ནི་མི་ཏྟཾ སཱི་སཾ ཝི་ཡ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ཀཱ་ཡོ ཝི་ཡ. ཨི་ཏི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་ངྒི་ཀཾ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷིཾ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཾ པུ་རི་སཾ ཝི་ཡ ཀ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཙ ས་མཱ་དྷི་ནཱ ཨ་ངྒཱ་ནི པ་ཉྩ ཉཱ་ཎ་ངྒཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
པ་ཉྩ་ཉཱ་ཎི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱིཏི –
‘‘‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ས་མཱ་དྷི ཨ་རི་ཡོ ནི་རཱ་མི་སོ’ཏི…པེ… ‘མ་ཧཱ་པུ་རི་ས་སེ་ཝི་ཏོ’ཏི…པེ… ‘ས་ནྟོ པ་ཎཱི་ཏོ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ལ་དྡྷོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཱ་དྷི་ག་ཏོ ན ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོ’ཏི…པེ… ‘སོ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་ཏོ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫཱ་མི, ས་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧཱ་མཱི’ཏི པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༨༠༤) –
ཨེ་ཝཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ཧི ཡུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི. སོ ཨེ་ཝཾ ཧི ཨ་པྤི་ཏ་པྤི་ཏ་ཀྑ་ཎེ སུ་ཁ་ཏྟཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སུ་ཁོ, པུ་རི་མོ པུ་རི་མོ པ་ཙྪི་མ་སྶ པ་ཙྪི་མ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སུ་ཁ་སྶ ཙེ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཏ་མྤི པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པེ་ན ཕུ་ཊྛ་ས་ཀ་ལ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སུ་ཁ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་ཏྟཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་མི་ནཱ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སུ་ཁ་ཝི་པཱ་ཀོ་ཏི ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ, ཀི་ལེ་སེ་ཧི ཨཱ་ར་ཀ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡོ ཀཱ་མཱ་མི་ས་ཝ་ཊྚཱ་མི་ས་ལོ་ཀཱ་མི་སཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝཱ ནི་རཱ་མི་སོཏི ཨེ་ཀཾ, བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི མ་ཧཱ་པུ་རི་སེ་ཧི སེ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཀཱ་པུ་རི་ས་སེ་ཝི་སོ་ཏི ཨེ་ཀཾ, ཨ་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎེ ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ, ས་བྦ་ཀི་ལེ་ས་ད་ར་ཐ་ས་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ནྟོ ཨ་ཏ་པྤ་ནཱི་ཡ་ཊྛེ་ན པ་ཎཱི་ཏོ ཀི་ལེ་ས་པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་བྷཱ་ཝ་སྶ ལ་དྡྷ་ཏྟཱ པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷ་ལ་དྡྷོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཨ་པྤ་གུ་ཎ་སཱ་ས་ཝ་ས་མཱ་དྷི ཝི་ཡ ས་ས་ངྑཱ་རེ་ན ས་པྤ་ཡོ་གེ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་དྷ་མྨེ ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ཀི་ལེ་སེ ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ ན ས་ས་ངྑཱ་ར་ནི་གྒ་ཡ྄ཧ་ཝཱ་རི་ཏ་ག་ཏོ. པུ་གྒ་ལ་སྶཱ་ཡཾ ས་མཱ་དྷཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ས་ཏི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན ཨི་མཾ ས་མཱ་དྷིཾ ས་ཏོ་ཝ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་ཊྛ་ཧ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀ་མ་ངྒ་ནྟི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཡུ་ཏྟ་ཏྟཱ ‘‘པ་ཉྩ་ཉཱ་ཎི་ཀོ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
པ་ཉྩ་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཚ་ཀྐེ ཚ་སུ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་སུ པ་ཉྙཱཏི ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷེ ཉཱ་ཎཾ, དི་བྦ་སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཉཱ་ཎཾ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡེ ཉཱ་ཎཾ, པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ ཉཱ་ཎཾ, ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏེ ཉཱ་ཎཾ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཉཱ་ཎཱ་ནི. ཏེ་སུ པ་ཙྪི་མཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ, སེ་སཱ་ནི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནི་ཀཱ་ནཱི་ཏི.
ཚ་ཀྐཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ས་ཏྟ་ཀེ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཾ ཨེ་ཀཾ, ‘‘ཨ་ས་ཏི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ན་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི ཨེ་ཀ་ནྟི དྭེ ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་པི དྭེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏེ་པི དྭེ་ཏི ཚ, ཏཾ ཚ་བྦི་དྷ་མྤི ཉཱ་ཎཾ ‘‘ཁ་ཡ་དྷ་མྨ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ཏྟ ཉཱ་ཎཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཛཱ་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནེ་སུ ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་སུ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ངྒེ་སུ པ་ཙྩེ་ཀཾ ཀཱ་ལ་ཏྟ་ཡེ་པི ཨ་ནྭ་ཡ་བྱ་ཏི་རེ་ཀ་ཉཱ་ཎཾ ཏེ་སཾ ཝ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ ས་ཏྟ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ས་ཏྟ་ཏི ཉཱ་ཎཱ་ནི.
ས་ཏྟ་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཨ་ཊྛ་ཀཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ.
ན་ཝ་ཀེ ན་ཝ་སུ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ པ་ཉྙཱཏི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཏོ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ཝི་ཧཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏཱ་སུ རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ཊྛ པ་ཉྙཱ ཙེ་ཝ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ནི་རོ་དྷཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷཾ ས་ནྟ་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི ན་ཝ.
ན་ཝ་ཀཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ད་ས་ཀེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཡ་ཐཱ ཝི་པ་སྶཱི་ཨཱ་ད་ཡོ པུ་བྦ་ཀཱ ཨི་ས་ཡོ ཨཱ་ག་ཏཱ, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱིཏི ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶེ་ཝ བ་ལཱ་ནི, ཡ་ཐཱ ཝཱ པུ་བྦ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ བ་ལཱ་ནི པུ་ཉྙུ་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཨཱ་ག་ཏཱ་ནི བ་ལཱ་ནཱི་ཏི་པི ཨ་ཏྠོ. ཏ་ཏྠ དུ་ཝི་དྷཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བ་ལཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ, ཉཱ་ཎ་བ་ལ་ཉྩ. ཏེ་སུ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ པོ་རཱ་ཎེ་ཧི –
‘‘ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་ཉྩ ག་ངྒེ་ཡྻཾ, པ་ཎྜ་རཾ ཏ་མྦ་པི་ངྒ་ལཾ;
ག་ནྡྷ་མ་ངྒ་ལ་ཧེ་མ་ཉྩ, ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཚ་དྡ་ནྟི་མེ ད་སཱ’’ཏི. (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༧༦༠; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡༤༨; སཾ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༢༢; ཨ. ནི. ༡༠.༢༡; ཨུ་དཱ. ཨ་ཊྛ. ༧༥; བུ. ཝཾ. ཨ་ཊྛ. ༡.༣༩; པ་ཊི. མ. ཨ་ཊྛ. ༢.༢.༤༤; ཙཱུ་ལ༹་ནི. ཨ་ཊྛ. ༨༡);
ཨི་མཱ་ནི ཧི ད་ས ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཱ་ནི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀནྟི པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ཀུ་ལཾ, ཡཾ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་སཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ཀཱ་ལཱ༹་ཝ་ཀ་ཧ་ཏྠི་ནོ བ་ལཾ, ཡཾ ཏེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ བ་ལཾ, ཏཾ ཨེ་ཀ་སྶ ག་ངྒེ་ཡྻ་སྶ, ཏེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ པ་ཎྜ་ར་སྶ, ཏེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ ཏ་མྦ་སྶ, ཏེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ པི་ངྒ་ལ་སྶ, ཏེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ ག་ནྡྷ་ཧ་ཏྠི་ནོ, ཏེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ མ་ངྒ་ལ་སྶ, ཏེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ ཧེ་མ་སྶ, ཏེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་སྶ, ཏེ་སཾ ད་ས་ནྣཾ བ་ལཾ ཚ་དྡ་ནྟ་སྶ, ཡཾ ད་ས་ནྣཾ ཚ་དྡ་ནྟཱ་ནཾ བ་ལཾ, ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ནཱ་རཱ་ཡ་ཎ་བ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་དེ་ཏཾ པ་ཀ་ཏི་ཧ་ཏྠི་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཾ, པུ་རི་ས་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ད་ས་ནྣཾ པུ་རི་ས་ཀོ་ཊི་ས་ཧ་སྶཱ་ནཾ བ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་བ་ལཾ. ཡཱ་ནི པ་ན ད་ས་བ་ལ་ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫཱ་དཱི་ནི ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི ཉཱ་ཎ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཨེ་ཏཾ ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ ནཱ་མ. ཨི་དྷཱ་པི ཉཱ་ཎ་བ་ལ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ. ཉཱ་ཎ་ཉྷི ཨ་ཀ་མྤི་ཡ་ཊྛེ་ན, ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཊྛེ་ན ཙ བ་ལ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
ཡེ་ཧི བ་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོཏི ཡེ་ཧི ད་ས་ཧི ཉཱ་ཎ་བ་ལེ་ཧི ཨུ་པེ་ཏོ. ཨཱ་ས་བྷ་ཎྛཱ་ནནྟི སེ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་པི་ཙ ག་ཝ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཨུ་ས་བྷོ, ག་ཝ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ. ཝ་ཛ་ས་ཏ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝཱ ཨུ་ས་བྷོ, ཝ་ཛ་ས་ཧ་སྶ་ཛེ་ཊྛ་ཀོ ཝ་ས་བྷོ, ས་བྦ་ག་ཝ་སེ་ཊྛོ ནི་ས་བྷོ, སེ་ཏོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ མ་ཧཱ་བྷཱ་ར་ཝ་ཧོ ས་བྦ་པ་རི་སྶ་ཡ་ས་ཧོ ཨ་ས་ནི་ས་ཏ་ས་དྡེ་ཧི་པི ཨ་ཀ་མྤ་ནཱི་ཡོ ནི་ས་བྷོ, སོ ཨི་དྷ ཨུ་ས་བྷོཏི ཨ་དྷི་པྤེ་ཏོ. ཨི་ད་མྤི ཧི ཏ་སྶ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨུ་ས་བྷ་སྶ ཨི་ད་ནྟི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཋཱ་ནནྟི ཏ་སྶ ནི་ས་བྷ་བ་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ, ཨི་དཾ པ་ན ཨཱ་ས་བྷཾ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ས་བྷཾ. ཡ་ཐེ་ཝ ཧི ནི་ས་བྷ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨུ་ས་བྷོ ཨུ་ས་བྷ་བ་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏཱུ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཨ་ཙ་ལ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་པི ཧི ད་ས་བ་ལ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙ་ཏུ་ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པཱ་དེ་ཧི ཨ་ཊྛ་པ་རི་ས་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་པྤཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཀེ་ན་ཙི ཨ་པྤ་དྷཾ་སི་ཡོ ཨ་ཙ་ལེ་ན ཋཱ་ནེ་ན ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་ཉྩེ་ས པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི ན པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི ཨཱ་རོ་པེ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ས་བྷཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༦༠).
པ་རི་སཱ་སཱུཏི ཨ་ཊྛ་སུ པ་རི་སཱ་སུ. སཱི་ཧ་ནཱ་དཾ ན་ད་ཏཱིཏི སེ་ཊྛ་ནཱ་དཾ ཨ་བྷཱི་ཏ་ནཱ་དཾ, སཱི་ཧ་ནཱ་ད་ས་དི་སཾ ཝཱ ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི. ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་ན དཱི་པེ་ཏ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཝཱ སཱི་ཧོ ས་ཧ་ན་ཏོ ཙ ཧ་ན་ན་ཏོ ཙ ‘‘སཱི་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་པི ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་ཧ་ན་ཏོ, པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཱ་ན་ཉྩ ཧ་ན་ན་ཏོ ‘‘སཱི་ཧོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་སྶ ནཱ་དཾ ན་ད་ཏི.
བྲ་ཧྨ་ཙ་ཀྐནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ བྲ་ཧྨནྟི ཨུ་ཏྟ་མཾ ཝི་སུ་དྡྷཾ. ཙ་ཀྐ-ས་དྡོ པ་ནཱ་ཡཾ ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྐཱ་ནི, ཡེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ (ཨ. ནི. ༤.༣༡) ས་མྤ་ཏྟི་ཡཾ དི་སྶ་ཏི. ‘‘པཱ་ད་ཏ་ལེ་སུ ཙ་ཀྐཱ་ནི ཛཱ་ཏཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ (དཱི. ནི. ༢.༣༥; ༣.༢༠༤; མ. ནི. ༢.༣༨༦) ལ་ཀྑ་ཎེ. ‘‘ཙ་ཀྐཾ་ཝ ཝ་ཧ་ཏོ པ་ད’’ནྟི (དྷ. པ. ༡) ཨེ་ཏྠ ར་ཐ་ངྒེ. ‘‘ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐཾ ན་ཝ་དྭཱ་ར’’ནྟི (སཾ. ནི. ༡.༢༩) ཨེ་ཏྠ ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ. ‘‘ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཡ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ན’’ནྟི (ཛཱ. ༡.༧.༡༤༩) ཨེ་ཏྠ དཱ་ནེ. ‘‘དི་བྦཾ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ནཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སཱི’’ཏི (དཱི. ནི. ༣.༨༥) ཨེ་ཏྠ ར་ཏ་ན་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨི་ཙྪཱ་ཧ་ཏ་སྶ པོ་ས་སྶ, ཙ་ཀྐཾ བྷ་མ་ཏི མ་ཏྠ་ཀེ’’ཏི (ཛཱ. ༡.༡.༡༠༤; ༡.༥.༡༠༣) ཨེ་ཏྠ ཨུ་ར་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་པི ཙ་ཀྐེ་ནཱ’’ཏི (དཱི. ནི. ༡.༡༦༦) ཨེ་ཏྠ པ་ཧ་ར་ཎ་ཙ་ཀྐེ. ‘‘ཨ་ས་ནི་ཙ་ཀྐ’’ནྟི (དཱི. ནི. ༣.༦༡; སཾ. ནི. ༢.༡༦༢) ཨེ་ཏྠ ཨ་ས་ནི་མ་ཎྜ་ལེ. ‘‘མ་ཡཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐ’’ནྟི (སུ. ནི. ༥༦༢) ཨེ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ. ཨི་དྷ པ་ན དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་ཉྩ དུ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ. ཏ་ཏྠ པ་ཉྙཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཉཱ་ཎཾ, ཀ་རུ་ཎཱ་པ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་ཕ་ལཱ་ཝ་ཧཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ དེ་ས་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ, ཨུ་བྷ་ཡ་མྤི པ་ནེ་ཏཾ ཨ་ཉྙེ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྙེ་ཝ ཨོ་ར་ས་ཉཱ་ཎཾ, ཏཾ པ་ཝ་ཏྟེ་ཏི ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏི ཝི་བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ.
ཨི་དཱ་ནི ཡཱ་ནི ད་ས ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨཱ་དི་ཏོ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ནི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི, ཏཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏུཾ ‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ད་ས? ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི་ཨཱ་དི་མཱ་ཧ. ཏ་ཏྠ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོཏི ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཀཱ་ར་ཎཾ ཧི ཡ་སྨཱ ཏ་ཏྠ ཕ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ཏི ཏ་དཱ་ཡ་ཏྟ་ཝུ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཙ, ཏ་སྨཱ ཋཱ་ན་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོཏི ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩ ཨ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ. ཡ་མྤཱིཏི ཡེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨི་ད་མྤི ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ན་ཉཱ་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་རི་པི ས་བྦ་ཏྠ ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝཱ ཋཱ་ན་ཉྩ ཋཱ་ན་ཏོ, ཨ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི? ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ…པེ… ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, པི་ཏ་རཾ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ པ་ནེ་ཏཾ ས་བྦཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཐཱ དྭེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཀོ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནཾ ཨི་ཊྛོ ཝི་པཱ་ཀོ, སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནི་ཊྛོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཏ་བྦི་པ་རཱི་ཏོ པ་ན ནེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻཱ་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི, ཡེ ཡེ དྷ་མྨཱ ཡེ་སཾ ཡེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ, ཏཾ ཏཾ ཋཱ་ནཾ, ཨི་ཏ་རེ ཨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཏྠ པ་ནཱ་ཡཾ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. ‘‘སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་དཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ (མ. ནི. ༣.༢༧) དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན སུ་ཁ་ཏོ གཱ་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ, ས་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ་པི ཀི་ལེ་ས་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ མ་ཏྟ་ཧ་ཏྠི་པ་རི་ཏཱ་སི་ཏོ ཝི་ཡ, སུ་ཙི་ཀཱ་མོ གཱུ་ཐ་ཀཱུ་པཾ ཝི་ཡ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་མ་ན་ཝཱ་རེ ཀ་སི་ཎཱ་དི་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡཱ, ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཙ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘ས་ངྑཱ་ར’’ནྟི ཨ་ཝ་ཏྭཱ ‘‘ཀ་ཉྩི དྷ་མྨ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ.
མཱ་ཏ་རནྟི་ཨཱ་དཱི་སུ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སཱི་ས་ཙྪེ་དཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟོ་པི ཀུ་ནྠ་ཀི་པི་ལླི་ཀཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝཱ ཡཾ་ཀི་ཉྩི དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཨ་པཱ་ཡ་ཧེ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ ཀཱ་ཏུཾ བྷ་ཝ་ནྟ་རེ་པི ན ས་ཀྐོ་ཏི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝ་སྶ པ་ན མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫ་ཏཱ་ད་སྶ་ན་ཏྠ་མེ་ཏྠ པ་ཉྩཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ་ནི. སཱ་ཝ་ཛྫོ ཧི པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་བྷཱ་ཝོ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ནི་པི ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་སྶེ་ཝ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ ཛ་ནི་ཀཾ མཱ་ཏ་རཾ, པི་ཏ་རཾ ཝཱ ཨ་པི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ལི་ངྒཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟ་སྶ ཀ་མྨཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི. ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ པ་ན མཱ་ཏ་རཾ, པི་ཏ་རཾ ཝཱ ས་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཾ, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཕུ་ས་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན བྷཱ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི. ཨ་ར་ཧ་ནྟ་མྤི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཝ གྷཱ་ཏེ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཕུ་ས་ཏི. ཏ་སྶ ཙ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ཧཱ་རཾ ད་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ ཏེ་ནེ་ཝ རོ་གེ་ན མ་ཏེ་པི ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏ་ཀོ ཧོ་ཏི, ན ཡ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ, སེ་ས་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ ཝཱ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏེ་པི གྷཱ་ཏེ་ནྟོ, ཀ་མྨཾ པ་ན ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. ཡཾ པ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ཀཱ་ལེ དི་ནྣཾ དཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶེ་ཝ ཏཾ དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི, སེ་ས་ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལེ མཱ་རེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན་ཏྠི, ཀ་མྨཾ པ་ན ག་རུ་ཀཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ ཙ ཨེ་ལ༹་ཀཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ – ‘‘ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་མཱི’’ཏི ཧི ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ ཨེ་ལ༹་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ནི་པ་ནྣཾ མཱ་ཏ་རཾ, པི་ཏ་རཾ, ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ཝཱ མཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཕུ་ས་ཏི, ཨེ་ལ༹་ཀཱ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ ཝཱ མཱ་ཏཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ ཝཱ ཨེ་ལ༹་ཀཾ མཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཕུ་ས་ཏི, མཱ་ཏཱ་དི་ཨ་བྷི་ས་ནྡྷི་ནཱ ཏེ ཨེ་ཝ མཱ་རེ་ནྟོ ཕུ་ས་ཏེ་ཝ. ཨེ་ས ན་ཡོ ཙོ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐཱ་དཱི་སུ་པི.
ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་བྷེ་ཛྫ་ཀཱ་ཡ་ཏཱ་ཡ ཀུ་དྡྷ་ཙི་ཏྟ་སྶ པ་ར་སྶ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཙ་མྨ་ཙྪེ་དོ, ལོ་ཧི་ཏ་པ་གྒྷ་ར་ཎཾ ཝཱ ན་ཏྠི, དེ་ཝ་ད་ཏྟེ་ན པ་ན པ་ཝི་དྡྷ་སི་ལཱ་ཏོ བྷི་ཛྫི་ཏྭཱ ག་ཏ་ས་ཀྑ་ལི་ཀ་པྤ་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཡ ས་རཱི་ར་སྶ ཨ་ནྟོ་ཡེ་ཝ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཡ་ཐཱ ཁུ་དྡི་ཀ་མ་ཀྑི་ཀཱ་པི་ཝ་ན་མ་ཏྟ་མྤི ལོ་ཧི་ཏཾ ཝི་ས་མཾ ས་མོ་ས་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ཧོ་ཏི, ན པ་ན ཛཱི་ཝ་ཀ་སྶེ་ཝ མུ་དུ་ཙི་ཏྟེ་ན དུ་ཊྛ་ལོ་ཧི་ཏཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཕཱ་སུ་ཀཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ, པུ་ཉྙ་མེ་ཝ པ་ན་སྶ ཧོ་ཏི, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཙེ་ཏི་ཡཾ བྷི་ནྡ་ནྟ་སྶ, བོ་དྷིཾ ཚི་ནྡ་ནྟ་སྶ, དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨུ་པ་ཀྐ་མ་ནྟ་སྶ ཙ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ན ཧོ་ཏི, ཀ་མྨཾ པ་ན ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ས་དི་སཾ ཧོ་ཏི. བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་སྶ པ་ན ཐཱུ་པཾ ཝཱ ས་དྷཱ་ཏུ་ཀཾ པ་ཊི་མཾ ཝཱ བཱ་དྷ་ཡ་མཱ་ནཾ སཱ་ཁཾ, ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ བྷི་ནྡི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟཾ བོ་དྷི་མཱུ་ལ་ཉྩ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་ཙེ་པི སཱ་ཁཱ་ཡ ནི་ལཱི་ནཱ ས་ཀུ་ཎཱ ཙེ་ཏི་ཡེ ཝ་ཙྩཾ པཱ་ཏེ་ནྟི, ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. པ་རི་བྷོ་ག་ཙེ་ཏི་ཡ་ཏོ ཧི ས་རཱི་ར་ཙེ་ཏི་ཡ་མེ་ཝ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རཾ. དྷཱ་ཏུ་ནི་དྷཱ་ན་ར་ཧི་ཏཾ པ་ཊི་མཱ་གྷ་རཾ ཝཱ བོ་དྷི་གྷ་རཾ ཝཱ བཱ་དྷེ་ནྟཾ སཱ་ཁཾ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ཏི, ཨོ་ཛོ་ཧ་ར་ཎ་སཱ་ཁཾ, པ་ན་སྶ པཱུ་ཏི་ཊྛཱ་ནཾ ཝཱ ཚི་ནྡི་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི, ས་རཱི་ར་པ་ཊི་ཛ་གྒ་ནེ ཝི་ཡ པུ་ཉྙ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ས་ངྒྷ་བྷེ་དེ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་སཱི་མཱ་ཡ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ ས་ངྒྷེ ཨེ་ཀ་ཏོ ཋི་ཏེ ཝི་སུཾ ཝ་གྒ་ས་ངྒྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡ་ནྟ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྩ. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, ཨུ་པཱ་ལི, ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཀ་མྨེ་ན ཨུ་དྡེ་སེ་ན ཝོ་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱ’’ཏི (པ་རི. ༤༥༨). ཏ་ཏྠ ཀ་མྨེ་ནཱཏི ཨ་པ་ལོ་ཀ་ནཱ་དཱི་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཀ་མྨེ་ན. ཨུ་དྡེ་སེ་ནཱཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སེ་ན. ཝོ་ཧ་ར་ནྟོ ཀ་ཐ་ཡ་ནྟོ ཏཱ་ཧི ཏཱ་ཧི ཨུ་པ་པ་ཏྟཱི་ཧི ‘‘ཨ་དྷ་མྨཾ དྷ་མྨོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི དཱི་པེ་ནྟོ. ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ནཱཏི ‘‘ན་ནུ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནཱ་ཐ མ་ཡ྄ཧཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ, ཀ་ཐཾ ཧི ནཱ་མ མཱ་དི་སོ ཨུ་དྡྷ་མྨཾ ཨུ་བྦི་ན་ཡཾ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ གཱ་ཧེ་ཡྻ, ཀི་མ་ཧཾ ཨ་པཱ་ཡ་ཏོ ན བྷཱ་ཡཱ་མཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་ཎྞ་མཱུ་ལེ ཝ་ཙཱི་བྷེ་དཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ན. ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ནཱཏི ཨེ་ཝཾ ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ཧི ཏེ་སཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏྭཱ ཨ་ནི་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘ག་ཎྷ་ཐ ཨི་མཾ ས་ལཱ་ཀ’’ནྟི ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ན.
ཨེ་ཏྠ ཙ ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཨུ་དྡེ་སོ ཝཱ པ་མཱ་ཎཾ, ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ པ་ན པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ. ཏེ་སུ ནི་པྥ་ནྣེ་སུ་པི ཨ་བྷི་ནྣོ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷོ. ཡ་དཱ པ་ན ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནེ་ཧི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ས་ལཱ་ཀཾ གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཝ་གྒཾ ས་ངྒྷཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཀ་མྨཾ ཝཱ ཨུ་དྡེ་སཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏི, ཏ་དཱ ས་ངྒྷོ བྷི་ནྣོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨ་བྷེ་ད་པུ་རེ་ཀྑཱ་ར་སྶ པ་ན ས་མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝ་ཊྚ་ཏི. ས་མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཧི ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ནེ་ཝ བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, ན ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏོ ཨཱུ་ན་པ་རི་སཱ་ཡ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ. ཝུ་ཏྟཾ ཧེ་ཏཾ ‘‘ཨེ་ཀ་ཏོ, ཨུ་པཱ་ལི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཧོ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ, ན་ཝ་མོ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི (ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༥༡).
ཨི་མེ་སུ པ་ན པ་ཉྩ་སུ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡེ་སུ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, སེ་སཱ་ནི ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནེ་ཝ ཁོ ཏཱ་ནི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ཏོ་པི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ཏོ་པི ས་མུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ་པི ཧི ཧ་ཏྠ་མུ་དྡཱ་ཡ བྷེ་དཾ ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ཏོ་པི ས་མུ་ཊྛཱ་ཏི, ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཙེ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཊྛི་ཏི་ཡོ. ཀ་པྤ་ཝི་ནཱ་སེ ཨེ་ཝ ཧི ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཏོ མུ་ཙྩ་ཏི, སེ་སཱ་ནཾ པ་ན ཏ་ཐཱ ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི. ཡེ་ན ཙ པ་ཉྩ་པེ་ཏཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི ཀ་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཏ་སྶ ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ་ཝ ནི་ར་ཡེ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, སེ་སཱ་ནི ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ནཱ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི ཨེ་ཝ་མཱ་དཱི་སུ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ས་ངྒྷ་བྷེ་དཱ་བྷཱ་ཝེ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཨ་ར་ཧ་ནྟ་གྷཱ་ཏོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ, པི་ཏུ་གྷཱ་ཏོ ཝཱ, ཏ་སྨི་མྤི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་ཏ་རེ. པུ་རི་མཱ་ནི ཙེ་ཏྠ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་བྦེ་སཾ ག་ཧ་ཊྛ་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི, ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ པ་ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ་ཝ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎོ ཨ་ཉྙེ་སཾ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་པི ཧི ས་ངྒྷཾ ན བྷི་ནྡ་ཏི, པ་གེ་ཝ ཨི་ཏ་རེ. པ་ཉྩ་པི ཙེ་ཏཱ་ནི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི, དོ་ས་མཱུ་ལཱ་ནི ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཨ་ཊྛ་མཾ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་ཊྛ་མ་བྷ་ཝཱ་ག་ཧ་ཎཾ ཀེ་ན ནི་ཡཱ་མི་ཏ་ནྟི? ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ. ཡ་སྶ ཧི སཱ ཏི་ཀྑཱ, སོ ཨེ་ཀཾ ཨེ་ཝ བྷ་ཝཾ ནི་བྦ་ཏྟི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་བཱི་ཛཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ མ་ནྡཱ, སོ དུ་ཏི་ཡེ…པེ… ཚ་ཊྛེ ཝཱ བྷ་ཝེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ ཀོ་ལཾ་ཀོ་ལོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན ཨ་ཏི་མ་ནྡཱ, སོ ས་ཏྟ་མཾ བྷ་ཝཾ ནཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཏྠ ནི་ཡ་མེ་ན ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ་པི ཧི་སྶ ས་ཏྟ་མེ བྷ་ཝེ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་སྶ མ་ཏྠ་ཀེ ཨ་ས་ནི ཝཱ པ་བྦ་ཏ་ཀཱུ་ཊོ ཝཱ པ་ཏེ་ཡྻ, ཏ་སྨི་མྤི ཀཱ་ལེ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པ་ཏྭཱ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་མ་ཀོ་ཊི་ཡཱ ཧི ས་ཏྟ་མ་བྷ་ཝཱ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཉྙེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡེ་ཝ ‘‘ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༦༦; ༢.༡༦༩; སཾ. ནི. ༥.༩༩༨) ཝུ་ཏྟོ་ཏི.
ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟཾ ཨེ་ཀཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ནཱ་མ ཨཱ་ཎཱ་ཝི་ས་ཡ་ཁེ་ཏྟེ་སུ བུ་དྡྷུ་པྤ་ཏྟི་ས་ངྐཱ་ཡ ཨེ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཏྠ དྭི་ནྣཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་པ་ཊི་སེ་དྷཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ཛཱ་ཏི་ཁེ་ཏྟེ ཨེ་ཝ ཀ་ཏོ. ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹ཾ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ བུ་དྡྷཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི བུ་དྡྷ་ཏྟ་ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ནཱ་དི་བུ་དྡྷ་པ་ར་མྤ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ. ཏ་ཏོ ཨེ་ཝ ཧི ས་ཏྟཱ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ནི་བྦུ་ཏིཾ ན པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཡ་དི ཧི ས་བྦ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ ནི་བྦུ་ཏིཾ པཱ་པུ་ཎེ་ཡྻུཾ, ན ཙ ཏཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ཨ་ནཱ་དི་བུ་དྡྷ་པ་ར་མྤ་རཱ་ཡ ཝི་ཝ་ཊྚཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ས་མྤ་ནྣཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་བྷཱུ་ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏེ ཙེ་ཏྠཱ་པི དུ་ལླ་བྷཱ, ཏེ་སཾ དུ་ལླ་བྷ་ཏྟཱ ཨེ་ཝེ་ཏྠ ཀ་པྤཱ་ནཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་མྤི བུ་དྡྷུ་པྤཱ་ད་ར་ཧི་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཡ་དི ཙ ཏེ སུ་ལ་བྷཱ བྷ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཝི་ཝ་ཊྚ་ཊྛཱ་ཡི་ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻེ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་བུ་དྡྷཱ་ན་མྤི ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏུཾ ས་ཀྐཱ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་སྶ བུ་དྡྷ་ནྟ་ར་ཏྟཱ. བྷ་དྡ་ཀ་པྤེ་སུ ཙེ་ཏྠ པ་ཉྩ བུ་དྡྷཱ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏྠཱ་པི དུ་ལླ་བྷ་ཏ་རཱ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལ༹་ནྟ་རེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, བུ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ ཀཱ་ར་ཎ་དུ་ལླ་བྷ་ཏཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ཨི་མ་སྨི་ཉྙེ་ཝ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི? ཨེ་ཏྠཱ་པི ན དེ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ་སུ, མ་ནུ་སྶ་ལོ་ཀེ ཨེ་ཝ པ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་བྦ་སོ ཏི་ཝི་དྷ་ས་དྡྷ་མྨཱ་དྷཱ་ར་སྶ ས་ངྒྷ་ར་ཏ་ན་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཨི་ཏ་ར་ལོ་ཀེ་སུ ནི་ར་ཝ་སེ་ས་ཏོ པ་ཀཱ་རཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཙ.
ཡ་དི ཧི བུ་དྡྷཱ དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, མ་ནུ་སྶཱ བྷ་ཡེ་ན ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་མེ་ཝ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, པ་གེ་ཝ དྷ་མྨ་ས་ཝ་ན་པ་བྦ་ཛྫཱ་དིཾ ཀཱ་ཏུཾ, ཏེ་ནེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཨ་ཏྟ་ནོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཨ་མ་ནུ་སྶ་ས་ངྐཱ་ཀུ་ཏཱུ་ཧ་ལཾ ཛ་ནཾ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏུཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་སེ་ཡྻ་ཀཱ་དི་ནི་ཡཱ་མེ་ན ཝ་ཌྜྷི་ཏྭཱ དཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཧཱ་དིཾ ཨ་ཀཱ་སི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྭཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་མྤི ནཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ པ་ཎྜ་ཝ་པ་བྦ་ཏ་པ་སྶེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཾ བི་མྦི་སཱ་རོ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ མ་ནུ་སྶ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཙི་ནི་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུཾ ཝི་ས་ཧི, ནོ ཨ་ཉྙ་ཐཱ. ལོ་ཀ་ནི་ཏྠཱ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཧི བུ་དྡྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ན ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཨི་མ་སྨིཾ ཛ་མྦུ་དཱི་པེ ཨེ་ཝ, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨི་མ་སྨིཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་པ་དེ་སེ ཨེ་ཝ. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ བུ་དྡྷཱ་ཝ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ, ཨ་གྒ་སཱ་ཝ་ཀ་མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཀཱ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ད་ཡོ ཙ ཨ་ཉྙེ་པི པུ་ཉྙ་ཝ་ནྟ་ས་ཏྟཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མནྟི ཨེ་ཏྠ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་སྨིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ པུ་རེ པུ་བྦཾ ནཱ་མ, དྷཱ་ཏུ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ ཙ་རི་མཾ ནཱ་མ, ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ནྟ་རཱ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ནཱ་མ. ཨེ་ཏྠ་ནྟ་རེ ཨ་ཉྙ་སྶ བུ་དྡྷ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ, དྷཱ་ཏུ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནེ པ་ན ཛཱ་ཏེ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི ན ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི ན ནི་ཝཱ་རི་ཏཱ, ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤཾ པ་ན ཁེ་པེ་ཏྭཱ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
པ་ཉྩ ཧི ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ནི ནཱ་མ ཨ་དྷི་ག་མ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ལི་ངྒ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ དྷཱ་ཏུ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཨ་དྷི་ག་མོ་ཏི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡོ, སོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཏོ ཧི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶ་མེ་ཝ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ, ཏཱ་པི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ, ཏ་ཏོ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཙ ཧོ་ནྟི, ཏེ་སུ དྷ་ར་ནྟེ་སུ་པི ཨ་དྷི་ག་མོ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ཀ་སྶ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་སྶ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་ག་མོ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ག་མ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ.
ཏ་ཏོ མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནི ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟཱ ‘‘ན་ཏྠི དཱ་ནི ནོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པ་ཊི་ཝེ་དྷོ’’ཏི ཛྷཱ་ན་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་སུ ཝོ་སཱ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཀོ་ས་ཛྫ་བ་ཧུ་ལཱ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལ་མ་ཏྟཾ ར་ཀྑ་ནྟོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ན ཙོ་དེ་ནྟི, ན སཱ་རེ་ནྟི, ཨ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཁུ་དྡཱ་ནུ་ཁུ་དྡ་ཀཱ་ནི མ་དྡ་ནྟི, ཏ་ཏོ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ར་ཀྑ་ནྟི, ཏེ་སུ དྷ་ར་ནྟེ་སུ་པི པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, པ་ཙྪི་མ་ཀ་སྶ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནོ སཱི་ལ་བྷེ་དེ་ན ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཀྑ་ཡེ་ན ཝཱ པ་ཊི་པ་ཏྟི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ.
པ་རི་ཡ་ཏྟཱི་ཏི སཱ་ཊྛ་ཀ་ཐཾ ཏེ་པི་ཊ་ཀཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་ཧི ཀ་ལི་ཡུ་ག་རཱ་ཛཱ་དཱི་ཧི ཝི་པ་ནྣ་ས་སྶཱ་དི་ས་མྤ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཡ་དཱ་ཡ་ཀཱ དུ་གྒ་ཏཱ ཧོ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ ཙ པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི ཀི་ལ་མ་ནྟཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀེ ག་ཧེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, པཱ་ལི༹་ཝ་སེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟིཾ དྷཱ་རེ་ནྟི, ཏ་ཏོ པཱ་ལི༹ཾ ས་ཀ་ལཾ དྷཱ་རེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི, པ་ཋ་མཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་པི་ཊ་ཀཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཉྩ་སྶ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནཾ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཋཱ་ཡ. པ་ཋ་མ་མེ་ཝ ཧི མ་ཧཱ་པ་ཀ་ར་ཎཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཡ་མ་ཀཾ ཀ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ པུ་གྒ་ལ་པ་ཉྙ་ཏྟི དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ ཝི་བྷ་ངྒོ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧོ ཙ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་ཏོ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སུ་ཏྟ་ནྟ་པི་ཊ་ཀཾ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, པ་ཋ་མཾ ཧི ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ་ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡོ, པ་ཋ་མཾ ཧི མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ཝ་གྒོ ཁ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་གྒོ ནི་དཱ་ན་ཝ་གྒོ ས་གཱ་ཐཱ་ཝ་གྒོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ་དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡཱ་ད་ཡོ ཙ མ་ཏྠ་ཀ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ་མེ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཏ་མྤི པ་རི་ཝཱ་ར་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཡཱ་ཝ མ་ཧཱ་ཝི་བྷ་ངྒཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཏ་ཏོ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཏོ མཱ་ཏི་ཀཱ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི, ཏ་དཱ་པི ཡཱ་ཝ ཙ་ཏུ་པྤ་དི་ཀཱ་པི གཱ་ཐཱ མ་ནུ་སྶེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏཱ་ཝ པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ཏཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་རི་ཡ་ཏྟི ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ.
ག་ཙྪ་ནྟེ ག་ཙྪ་ནྟེ ཀཱ་ལེ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་གྒ་ཧ་ཎཱ་དི་ཨཱ་ཀ་པྤཾ ན པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཧོ་ཏི, ནི་ག་ཎྛཱ་ད་ཡོ ཝི་ཡ ཨ་ལཱ་བུ་པ་ཏྟཱ་དིཾ ཨ་གྒ་བཱ་ཧཱ་ཡ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་པི ཨོ་ལ་མྦི་ཏྭཱ་པི སི་ཀྐཱ་ཡ ཨོ་ལ་གྒེ་ཏྭཱ་པི ཝི་ཙ་ར་ནྟི, ཙཱི་ཝ་ར་ར་ཛ་ན་མྤི ན སཱ་རུ་པྤཾ, ཨོ་ཊྛ་ཊྛི་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཀ་ཏྭཱ དྷཱ་རེ་ནྟི, ཏ་ཏོ ར་ཛ་ན་མྤི ཨོ་ཝ་ཊྚི་ཀ་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ན་མྤི ན ཧོ་ཏི, ད་སཱ ཚེ་ཏྭཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཝི་ཡ ཀཱ་སཱ་ཝ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ དྷཱ་རེ་ནྟི, ཏ་ཏོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ ཀཱ་ལེ ཁུ་དྡ་ཀ་ཀཱ་སཱ་ཝ་ཁ་ཎྜཾ ཧ་ཏྠེ ཝཱ གཱི་ཝཱ་ཡ ཝཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཀ་སི་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཀ་ཏྭཱ དཱ་ར་བྷ་ར་ཎཱ་དིཾ ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་དཱ ད་ཀྑི་ཎཾ དེ་ནྟོ ཛ་ནོ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ ཨེ་ཏེ་སཾ དེ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ནོ ཀཱ་སཱ་ཝ་ཀ་ཎྛཱ དུ་སྶཱི་ལཱ པཱ་པ་དྷ་མྨཱ, ཏེ་སུ དུ་སྶཱི་ལེ་སུ ས་ངྒྷཾ ཨུ་དྡི་སྶ དཱ་ནཾ ད་སྶ་ནྟི, ཏ་དཱ་པ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ངྒྷ་ག་ཏཾ ད་ཀྑི་ཎཾ ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཾ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻཾ ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༨༠). ཏ་ཏོ ‘‘པ་པ་ཉྩོ ཨེ་ས, ཀིཾ ཨི་མི་ནཱ ཨ་མྷཱ་ཀ’’ནྟི ཏཾ ཀཱ་སཱ་ཝ་ཁ་ཎྜཾ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཁི་པ་ནྟི, ཨེ་ཏ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ལི་ངྒཾ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. ཨི་དཾ ལི་ངྒ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ.
ཏ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ནཾ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ དྷཱ་ཏུ་ཡོ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བ་ལེ་ན ས་ཀྐཱ་ར་ས་མྨཱ་ན་ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏོ ས་བྦ་ཏྠ ཨ་ལ་བྷ་མཱ་ནཱ ས་བྦ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ མ་ཧཱ་བོ་དྷི་མ་ཎྜ་མེ་ཝ ག་མི་སྶ་ནྟི. སཱ་ས་པ་མ་ཏྟཱ་པི ཧི དྷཱ་ཏུ ན ཨ་ནྟ་རཱ ན་སྶི་སྶ་ཏི, ཏཱ པ་ན བོ་དྷི་མ་ཎྜེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣ་བུ་དྡྷ་ས་རཱི་ར་སི་རིཾ, ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཉྩ ད་སྶེ་སྶ་ནྟི, ཏ་ཏོ དྷཱ་ཏུ་ས་རཱི་ར་ཏོ ཏེ་ཛོ ས་མུ་ཊྛཱ་ཡ ཏཾ ས་རཱི་རཾ ཨ་པ་ཎྞ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི, ཏ་དཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དེ་ཝ་ཏཱ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་དི་ཝ་སེ ཝི་ཡ པ་རི་དེ་ཝི་ཏྭཱ པཱུ་ཛཱ་ས་ཀྐཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟི. ཨི་དཾ དྷཱ་ཏུ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཾ ནཱ་མ.
ཨི་མ་སྶ པ་ཉྩ་ཝི་དྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་སྶ པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་མེ་ཝ མཱུ་ལཾ. པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཾ ཧི ས་ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷཱ་ད་ཡོ་པི ན་ཊྛཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ནྟི, ཨ་ས་ཏི ན་ཊྛཱ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ ཛཱ་ན་ན་ཏྠཱ་ཡ པཱ་སཱ་ཎ་པི་ཊྛེ ཨུ་པ་ནི་བ་དྡྷ་ཨ་ཀྑ་རེ་སུ དྷ་ར་ནྟེ་སུ ནི་དྷི་ཀུ་མྦྷི ན་ཊྛཱ ནཱ་མ ན ཧོ་ཏི, ཨ་ཀྑ་རེ་སུ པ་ན ན་ཊྛེ་སུ ན་ཊྛཱ, ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ནྟི སུ་ཏྟ་ནྟཱ,
ཝི་ན་ཡོ ཡཱ་ཝ དི་པྤ་ཏི;
ཏཱ་ཝ ད་ཀྑ་ནྟི ཨཱ་ལོ་ཀཾ,
སཱུ་རི་ཡེ ཨ་བྦྷུ་ཊྛི་ཏེ ཡ་ཐཱ.
‘‘སུ་ཏྟ་ནྟེ་སུ ཨ་ས་ནྟེ་སུ,
པ་མུ་ཊྛེ ཝི་ན་ཡ་མྷི ཙ;
ཏ་མོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ལོ་ཀེ,
སཱུ་རི་ཡེ ཨ་ཏྠ་ངྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ.
‘‘སུ་ཏྟ་ནྟེ ར་ཀྑི་ཏེ ས་ནྟེ,
པ་ཊི་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ར་ཀྑི་ཏཱ;
པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཋི་ཏོ དྷཱི་རོ,
ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱ ན དྷཾ་ས་ཏཱི’’ཏི; (ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༡༣༠; སཱ་ར་ཏྠ. ཊཱི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ ༣.༤༣༨);
ཨེ་ཝ་མི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནེ་སུ དྷཱ་ཏུ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ཏོ པ་ཙྪཱ ཙ་རི་མཾ ནཱ་མཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་སྨཱ པ་ན དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི? ནི་ར་ཏྠ་ཀ་ཏོ་ཝ. ཨེ་ཀོ་ཝ ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་ན་ནྟེ་སུ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ན་མྤི ཡ་དི ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡོ བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ས་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ ས་བྦཱ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཏེ ཝི་ནེ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ཀི་མ་ངྒཾ པ་ན ནཱ་ན་ཀྑ་ཎེ་སུ, ཏ་སྨཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ལེ ཨ་ནེ་ཀེ་སཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ནི་ར་ཏྠི་ཀཱ་ཝ. ཨ་ན་ཏྠ་ཀ་ཏཱ པ་ན ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་གཱ་ར་ཝ་ཝི་ཝཱ་དཱ་དི་དོ་ས་ཏོ ཙེ་ཝ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ དྭི་ནྣཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ དྷཱ་ར་ཎེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཀི་ར་ཎཱ་དི་དོ་ས་ཏོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ པ་ན ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹ དྭེ ཨེ་ཀ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨེ་ཀོ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ནཱ་ནཱ་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ པ་ན བ་ཧཱུ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཏྠ ཧི ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་ཏི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མ་ཉྩེ་ཏྠ ཙ་ཀྐ་ར་ཏ་ན་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ཝེ་མ་ཛ྄ཛྷཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ན་ཉྩ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཏོ, པ་བྦ་ཛྫཱ་ཏོ ཝཱ ས་ཏྟ་མེ དི་ཝ་སེ ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ ཙ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭི་ནྣཾ ཨེ་ཀ་ཏྠ ས་ཧ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟི ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ སུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་མེ་ཝ. ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ན་ཉཱ་ཎ་བ་ལཾ པ་ཋ་མཾ.
དུ་ཏི་ཡེ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ་ནནྟི ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཾ. ཋཱ་ན་སོ ཧེ་ཏུ་སོཏི པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཙེ་ཝ ཧེ་ཏུ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཀཱ་ར་ཎ་ཏོ ཙ. ཏ་ཏྠ ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་གཱ ཝི་པཱ་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡཱ, ཀ་མྨཾ ཧེ་ཏུ. ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཏོ ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀ་ཐཾ? བྷ་ག་ཝཱ ཧི ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ བ་ཧཱུ་ནི པཱ་པ་ཀ་མྨཱ་ནི ག་ཏི་ཨུ་པ་དྷི་ཀཱ་ལ་པ་ཡོ་གཱ་ནཾ ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟི, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ བ་ཧཱུ་ནི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཱ་ནི ཏེ་སཾ ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཱ་ནི ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟི, ཏེ་སཾ ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཱི’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཏ་ཏྠ ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟཱིཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་པཱ་ཡཱ. ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི མ་ནུ་སྶ་དེ་ཝ་ག་ཏི་ཡོ. ཨུ་པ་དྷཱིཏི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ. ཏ་སྶ ས་མི་དྡྷི ས་མྤ་ཏྟི ནཱ་མ, ཨ་ས་མི་དྡྷི ཝི་པ་ཏྟི ནཱ་མ. ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟཱིཏི སུ་རཱ་ཛ་སུ་མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་ལ་ས་ངྑཱ་ཏོ ས་མྤ་ནྣ་ཀཱ་ལོ, ཏ་པྤ་ཊི་པ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟི ནཱ་མ. ཏ་སྶ ཏ་སྶ པ་ན ཀ་མྨ་སྶ ས་མྨཱ་པ་ཡོ་གོ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟི, མི་ཙྪཱ་པ་ཡོ་གོ པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟི ནཱ་མ. ཏ་ཏྠ ཧི ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན དེ་ཝ་ག་ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ག་ཏི་ཡཾ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཏཾ ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟི. ཏཱ་ཡ པ་ན ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏཱ་ནི པུ་ན ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཏཾ ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟི. ཏཱ་ཡ པ་ན ག་ཏི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཱ་ནི ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཏ་ཏྠ ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ད་སྶ་ནཱི་ཡེ་ནཱ་བྷི་རཱུ་པེ་ན ཀཱ་ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཡ་དི་པི སོ དཱ་སོ ཝཱ ཧོ་ཏི ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩོ ཝཱ, ཏཾ ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཨེ་ཝ་སྶ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟི. ཏཱ་དི་སཾ ཧི སུ་རཱུ་པཾ ‘‘ཨ་ཡཾ ཀི་ལི་ཊྛ་ཀ་མྨ་སྶ ནཱ་ནུ་ཙྪ་ཝི་ཀོ’’ཏི ཨུ་ཙྩེ་སུ ཨ་མ་ཙྩཱ་དི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཋ་པེ་ནྟི, ཙ་ཎྜཱ་ལི་མྤི སུ་རཱུ་པཾ ཨ་གྒ་མ་ཧེ་སི་ཨཱ་དི་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཋ་པེ་ནྟི. ཏཱ་ཡ པ་ན ཨུ་པ་དྷི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་སྶ ཝི་པ་ཙྩི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏཱ་ནི པ་ན ཨུ་པ་དྷི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཾ ཙ ཋི་ཏ་སྶ ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟི. རཱ་ཛ་ཀུ་ལཱ་དཱི་སུ ཧི ཨུ་པྤ་ནྣ་མྤི དུ་རཱུ་པཾ ཧཱི་ནེ་སུ ཋ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པ་ན པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ ཝཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ར་ཉྙོ ཝཱ བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཝཱ སུ་རཱ་ཛ་སུ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་མྤ་ནྣེ ཀཱ་ལེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ ཏཾ ཀཱ་ལ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟི, ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི. ཏཱ་ནི པུ་ན དུ་རཱ་ཛ་དུ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཝི་པ་ནྣེ ཀཱ་ལེ ཏཾ ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟི, ན པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཏཱ་ཡ ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ པ་ན སཱི་ལ་སཾ་ཡ་མཱ་དི་ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་པ་ཡོ་གེ་ན ཙེ་ཝ སཱ་ཝ་ཛྫེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ་ན ཝཱ དེ་ས་ཀཱ་ལཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨཱ་ཡུ་དྷ་སི་པྤཱ་དི་པ་ཡོ་ག་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཏཾ པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཨེ་ཝ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟི, ན ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི. ཏཱ་ནི པུ་ན ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་ག་མྨ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟི, ན པ་ན ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཏཱ་ཡ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ. ཡུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཧི པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་པི ཏཾ་ཏཾ་ཨཱ་ཡུ་དྷ་སི་པྤཱ་དི་པ་ཡོ་ག་ས་མྤ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡེ་ཝ སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟིཾ ལ་བྷ་ནྟི, ན པ་ན ཏཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཡ་ཐཱ དཱ་ན་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཱ་དཱི་སུ ཀུ་ས་ལཾ ཀ་རོ་ནྟཱ་པི ཨ་དྷི་མ་ཏྟ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ་དི་པ་ཡོ་ག་ཝི་པ་ཏྟིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ན་མྤི པཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ན པ་ན ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཱ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ས་མྤ་ཏྟཱི་ཧི, ཝི་པ་ཏྟཱི་ཧི ཙ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝི་པ་ཙྩ་ནཱ་ཝི་པ་ཙྩ་ན་ཝི་བྷཱ་གཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝེ་ཏྠ ཝི་བྷ་ངྒ་ན་ཡེ་ན དུ་ཏི་ཡ་བ་ལ་སྶ ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ.
ཨ་པ་རེ་ན ཙ་སྶ –
‘‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ནཱ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ ན་ཏྠི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨཾ ན བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༤) –
ཨི་མི་ནཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟེ་ནཱ་པི ན་ཡེ་ན ཝི་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཏ་ཏྠ ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཨཱ་ག་མྨ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་དཱ་སི. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི པ་ཋ་མཾ པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་སུ པ་ན དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དཱི་སུ བ་ཧཱུ་སུ ཨེ་ཀཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ལ་དྡྷ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, སེ་སཱ་ནི ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི. ཨེ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཾ ནི་ར་ཡ་པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ དེ་ཏི, སེ་སཱ་ནི ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི. ཨ་ཊྛ་སུ ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་སུ ཨེ་ཀཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི, སེ་སཱ ཨ་ཝི་པཱ་ཀཱ. ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཀ་མྨཾ ནཱ་ཧོ་སི ཀ་མྨ་ཝི་པཱ་ཀོ’’ཏི དུ་ཏི་ཡཾ པ་དཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཏ་ཏི་ཡཾ. ཡཾ པུ་རི་མ་ན་ཡེ་ན ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ པ་ཉྩ་མཾ. ཡཾ ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཚ་ཊྛཾ. ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ས་ཏྟ་མཾ. ཡཾ ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨ་ཊྛ་མཾ. ཨི་མི་ནཱ ན་ཡེ་ན སེ་ས་པ་དཱ་ན་མྤི ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཨི་དཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶཱཏི ཨི་དཾ ས་བྦེ་ཧི ཨེ་ཏེ་ཧི པ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་རཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཏོ ཛཱ་ན་ན་ཉཱ་ཎ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. དུ་ཏི་ཡ་བ་ལཾ.
ཏ་ཏི་ཡེ ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནིནྟི ས་བྦ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནི་ཉྩ ཨ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནི་ཉྩ. པ་ཊི་པ་དནྟི མ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི བ་ཧཱུ་སུ་པི མ་ནུ་སྶེ་སུ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཀ་རོ་ནྟེ་སུ ཨི་མ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ནི་ར་ཡ་གཱ་མི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་གཱ་མི་ནཱི, ཨི་མ་སྶ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་གཱ་མི་ནཱི, ནི་ར་ཡཱ་དཱི་སུ་པི པ་ནེ་སཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཋཱ་ནེ ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཝ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨེ་ན དི་ནྣ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ དུ་བྦ་ལཾ ཨུ་པ་དྷི་ཝེ་པ་ཀྐཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. བ་ཧཱུ་སུ ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ དཱ་ནཱ་དི་ཀུ་ས་ལཾ, ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝཱ པ་ཊྛ་པེ་ནྟེ་སུ ཨི་མ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ མ་ནུ་སྶ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ དེ་ཝ་ག་ཏི་གཱ་མི་ནཱི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཝ་ཉྩ ཝི་པཱ་ཀཾ ད་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ཝཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨེ་ཀཾ མ་གྒཾ དྭེ ཝཱ ཏ་ཡོ ཝཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་དི་ས་ཧི་ཏེ ཝཱ ར་ཧི་ཏེ ཝཱ ནི་པྥཱ་དེ་སྶ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ན ཀ་ཉྩི པ་ཊི་ཝེ་དྷཾ སཱ་དྷེ་སྶ་ཏཱི་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ན་ནྟེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨེ་ཀ་ཝ་ཏྠུ་སྨི་མྤི ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ས་བྦ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་བ་ལཾ.
ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུནྟི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི, ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་དཱི་ཧི ཝཱ བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུཾ. ནཱ་ནཱ་དྷཱ་ཏུནྟི ཏཱ་ས་ཉྙེ་ཝ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཝི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་རཾ དྷཱ་ཏུཾ. ལོ་ཀནྟི ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ལོ་ཀཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏཱ་སཾ ཏཱ་སཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཝི་བྷ་ངྒཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཨ་ན་ནྟ་པྤ་བྷེ་དཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ན ཀེ་ཝ་ལ་ཉྩ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶེ་ཝ ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ལོ་ཀ་སྶཱ་པི པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི་ཡེ་ཝ. ཏེ་ཧི ཨུ་པཱ་དི་ནྣ་ཀ་ལོ་ཀ་སྶཱ་པི ནཱ་ན་ཏྟཾ ཨེ་ཀ་དེ་ས་ཏོ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ནྣ་སྶ པ་ན ནེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, ས་བྦ་ཉྙུ་བུ་དྡྷ་སྶེ་ཝེ་ཏཾ ཝི་ས་ཡོ. ཨེ་ཝཾ ཧི ཨི་མཱ་ཡ ནཱ་མ དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་སྶ་ནྣཱ་ཡ ཨི་མེ་སཾ རུ་ཀྑ་ག་ཙྪ་ལ་ཏཱ་དཱི་ནཾ, ཁ་ནྡྷ་ད་ཎྜ་ཝ་ལླི་ཏ་ཙ་པ་ཏྟ་པུ་པྥ་ཕ་ལཱ་དི་ནོ ས་ཎྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཨོ་ཛཱ་ཧི, དེ་ས་ཀཱ་ལེ་ཧི ཙ ཨ་ན་ནྟ་པྤ་བྷེ་དཾ ནཱ་ན་ཏྟཾ, པ་ཐ་ཝཱི་པ་བྦ་ཏཱ་དཱི་ན་ཉྩ ནཱ་ན་ཏྟཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ནྟེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ཏི, ནཱ་ཉྙེ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་བ་ལཾ.
པ་ཉྩ་མེ ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀནྟི ཧཱི་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱི་ཧི ནཱ་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀ་བྷཱ་ཝཾ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏཱི་སུ་པི ཀཱ་ལེ་སུ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ཧཱི་ནཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ ཨེ་ཝ སེ་ཝ་ནྟི, པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀཱ ཙ པ་ཎཱི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཀེ. ཏ་ཏྠཱ་པི ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཨ་སྶ་དྡྷེ, དུ་སྶཱི་ལཱ དུ་སྶཱི་ལེ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀེ, ས་དྡྷཱ ས་དྡྷེ, སཱི་ལ་སུ་ཏ་ཙཱ་ག་པ་ཉྙཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཱ ཙ ཏེ ཏེ ཨེ་ཝ སེ་ཝ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་དྡྷཱ་སཱི་ལཱ་དི་ས་མྤ་ནྣཱ ཧི ཏ་བྦི་ར་ཧི་ཏེ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་པི ན སེ་ཝ་ནྟི, ཏེ་པི ཨི་ཏ་རེ, ཨ་ཏྟ་ནཱ ཨ་ཏྟ་ནཱ པ་ན ས་དི་སེ ཨེ་ཝ སེ་ཝ་ནྟཱི་ཏི. པ་ཉྩ་མ་བ་ལཾ.
ཚ་ཊྛེ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནནྟི པ་དྷཱ་ན་ས་ཏྟཱ་ནཾ. པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནནྟི ཏ་ཏོ པ་རེ་སཾ ཧཱི་ན་ས་ཏྟཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་ཏྠ་མེ་ཝ ཝཱ ཨེ་ཏཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ ཝེ་ནེ་ཡྻ་ཝ་སེ་ན དྭི་དྷཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟནྟི ས་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ པ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་པ་ར་བྷཱ་ཝ་ཉྩ, ཝུ་དྡྷི་ཉྩ ཧཱ་ནི་ཉྩཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏནྟི ས་བྦེ་སཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཏཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷཱ་དི ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་མུ་དི་ནྡྲི་ཡ་ཏཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཡོཏི ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ནཾ, ཡ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནཾ ནི་ཙྩཾ ནི་ཝ་ས་ཏི. སོ དུ་ཝི་དྷོ ཝ་ཊྚཱ་ས་ཡོ ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ས་ཡོ ཙ. ཏ་ཏྠ ས་སྶ་ཏུ་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ས་བྦཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཝ་ཊྚཱ་ས་ཡོ ནཱ་མ. ས་པྤ་ཙྩ་ཡ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ས་བྦཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ, མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ས་ཡོ ནཱ་མ. མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་མྤི ཧི ‘‘ད་ས་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཱ་ཝཱ་སཱ, ཡ་ད་རི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་སིཾ་སཱུ’’ཏི་ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ན་ཏོ (ཨ. ནི. ༡༠.༡༩) ཨཱ་ས་ཡོ་ཝ. ཨི་མཾ པ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་ས་ཡཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨུ་བྷི་ནྣཾ དི་ཊྛི་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ་པི ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝ. ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་དི་ཀི་ལེ་སཱ་དྷི་མུ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ ཧི པུ་གྒ་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དི་ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཝི་ཝ་ཊྚཱ་ས་ཡོ’’ཏི ནེ་ཀྑ་མྨཱ་དིཾ སེ་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་མཱ་དི་ཨ་བྷི་ར་ཏོ ཝ་ཊྚཱ་ས་ཡོ’’ཏི ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཙ་རི་ཏཱ་དི་ཛཱ་ན་ནེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ས་ཡོ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་ནུ་ས་ཡཱ་དི་ཏོ ས་ཏྟ་ཝི་དྷོ. ཙ་རི་ཏནྟི ཏཱི་ཧི དྭཱ་རེ་ཧི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏ་ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ. ཨ་དྷི་མུ་ཏྟཱིཏི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ ཨཱ་ས་ཡཱ་ནུ་ས་ཡ་ཉཱ་ཎཾ, ཨི་ནྡྲི་ཡ་པ་རོ་པ་རི་ཡ་ཏྟ་ཉཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཏི དྭེ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ ནཱ་མ ཛཱ་ཏ་ནྟི. ཚ་ཊྛ་བ་ལཾ.
ས་ཏྟ་མེ ཛྷཱ་ན་ཝི་མོ་ཀྑ་ས་མཱ་དྷི་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནནྟི པ་ཋ་མཱ་དཱི་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ, ‘‘རཱུ་པཱི རཱུ་པཱ་ནི པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་མོ་ཀྑཱ་ནཾ, ས་ཝི་ཏ་ཀྐ་ས་ཝི་ཙཱ་རཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ས་མཱ་དྷཱི་ནཾ, པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ན་ཝ་ནྣཾ ཨ་ནུ་པུ་བྦ་ས་མཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ. སཾ་ཀི་ལེ་སནྟི ཧཱ་ན་བྷཱ་གི་ཡ་དྷ་མྨཾ. ཝོ་དཱ་ནནྟི ཝི་སེ་ས་བྷཱ་གི་ཡཾ དྷ་མྨཾ. ཝུ་ཊྛཱ་ནནྟི ཡེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཏཾ ཀཱ་ར་ཎཾ. ཏཾ པ་ན དུ་ཝི་དྷཾ ཝོ་དཱ་ན་མྤི བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི. ཧེ་ཊྛི་མཾ ཧི པ་གུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝོ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་རི་མ་སྶ ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ད་ཊྛཱ་ན་ཏོ ‘‘ཝུ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཏ་མྷཱ ཏ་མྷཱ པ་ན ས་མཱ་དྷི་མྷཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒ་མྤི. ནི་རོ་དྷ་ཏོ པ་ན ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟི. ཨི་དཾ པཱ་ལི༹་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ, ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝཱ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་བྦཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ཏྟ་མ་བ་ལཾ.
ཨ་ཊྛ་མེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏཱིཏི པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནུ་སྶ་ར་ཎཾ, ཏཾ ནཱ་མ་གོ་ཏྟ་ཝ་ཎྞཱ་ཧཱ་ར་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་དཱི་ཧི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝེ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་ཧི ཨ་ན་ནྟེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི. ཨ་ཊྛ་མ་བ་ལཾ.
ན་ཝ་མེ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏནྟི ཙུ་ཏི་ཉྩ ཨུ་པ་པཱ་ཏ་ཉྩ, ཏཾ ཙ་ཝ་མཱ་ན་ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ན་ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་སུ་ཝ་ཎྞ་དུ་བྦ་ཎྞཱ་དི་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་པ་བྷེ་དེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཉཱ་ཎེ་ན ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་མུ་ཁེ་ན དི་སྭཱ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི. ན་ཝ་མ་བ་ལཾ.
ད་ས་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡནྟི ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཏཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཙྩ་པ་ཊི་ཝེ་དྷ་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི. ད་ས་མ་བ་ལཾ.
ཨི་མཱ་ནཱིཏི ཡཱ་ནི ཧེ་ཊྛཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ད་ས ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཨ་ཝོ་ཙ, ཨི་མཱ་ནི ཏཱ་ནཱི་ཏི ཨ་པྤ་ནཾ ཀ་རོ་ཏི. ཡ་སྨཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་དཱི་ནི སཱ་ཝ་ཀཱ་དཱི་ན་མྤི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནི་པི ས་ཝི་ས་ཡཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི, ན ཙ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ. བུ་དྡྷཱ་ནཾ པ་ན ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཡ ས་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཝི་ས་ཡེ ས་བྦ་ཏྠ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཨ་པྤ་ཊི་ཧ་ཏཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་སྶེ་ཝཱ་ཡཾ པ་བྷེ་དོ ཧོ་ཏི, ཀ་སྨཱ པ་ན ‘‘ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི ཝི་སུཾ ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི? ཝི་ས་ཡ་ཀི་ཙྩ་བྷཱུ་མི་བྷེ་ད་ཏོ ནེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏྟཱ. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎེ་སུ ཧི པ་ཋ་མཾ ཀཱ་ར་ཎཱ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, དུ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ནྟ་ར་མེ་ཝ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཏི་ཡཾ ཀ་མྨ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎ་མེ་ཝ, པ་ཉྩ་མཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཱ་དྷི་མུ་ཏྟི་མེ་ཝ, ཚ་ཊྛཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཏི་ཀྑ་མུ་དུ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ, ས་ཏྟ་མཾ ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི ས་དྡྷིཾ ཏེ་སཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་དི་མེ་ཝ, ཨ་ཊྛ་མཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝུ་ཏྠ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟ་ཏི་མེ་ཝ, ན་ཝ་མཾ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མེ་ཝ, ད་ས་མཾ ས་ཙྩ་པ་རི་ཙྪེ་ད་མེ་ཝ, ནཱ་ཉྙཾ.
ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ཨེ་ཏེ་ཧི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཉྩ ཏ་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རི་ཉྩ ས་བྦཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ས་བྦཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཏེ་སཾ པ་ན ཀི་ཙྩཾ ན ས་བྦཾ ཀ་རོ་ཏི. ཏཾ ཧི ཛྷཱ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཏུཾ, ཨི་དྡྷི ཧུ་ཏྭཱ ཝི་ཀུ་བྦི་ཏུཾ, མ་གྒོ ཧུ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སེ ཁེ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི. ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཱ་ནི པ་ན ཏཾ ས་བྦཾ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཀཱ་ཏུཾ ས་ཀྐོ་ནྟི. ཏེ་སུ ཙ པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཡཱ ས་ཏྟ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཏ་ཏོ དྭེ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནི, ཨ་ཝ་སཱ་ནེ ཨེ་ཀཾ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ. ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ན ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་མེ་ཝཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་ས་ཡ་ཀི་ཙྩ་བྷཱུ་མི་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ཉྙ་མེ་ཝ ད་ས་བ་ལ་ཉཱ་ཎཾ. ཨ་ཉྙཾ ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ པ་ད་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་ར་ཏོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ. དྷ་མྨ་བྷེ་དཱདི་ཏོ པ་ན ས་བྦོ་པི ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཨེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཀོ་ཊྛཱ་ས་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་ར་ཏོ་ཝ ཉཱ་ཏ་བྦོ, སུ་ཏྟ་ནྟ་བྷཱ་ཛ་ནཱི་ཡཱ་ད་ཡོ ཧི ཝི་བྷ་ངྒ་ན་ཡ་བྷེ་དཱ ཨེ་ཏྠ, ཨི་ཏོ པ་རེ་སུ ཙ ཝི་བྷ་ངྒེ་སུ ན་ཏྠཱི་ཏི.
ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒ་མཱ་ཏི་ཀ་ཏྠ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.