༡༠. ས་ངྑཱ་རུ་པ་པ་ཏྟི་སུ་ཏྟཾ
༡༦༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ངྑཱ་རུ་པ་པ་ཏྟིཾ [ས་ངྑཱ་རཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ས་ངྑཱ་རུ་པྤ་ཏྟིཾ (སཱི. པཱི.)] ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
༡༦༡. ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙཱ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ [ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ [ཝི་ཧཱ་རོ (སཱི. པཱི.)] ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ [ཏ་ཏྲཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ (སྱཱ. ཀཾ.), ཏ་ཏྲུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ (སཱི. པཱི.)] སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༦༢. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙཱ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ…པེ… ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ [བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༦༣. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙཱ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ‘ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ [ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ’ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༦༤. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙཱ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ དེ་ཝཱ…པེ… ཡཱ་མཱ དེ་ཝཱ… ཏུ་སི་ཏཱ དེ་ཝཱ… ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི དེ་ཝཱ… པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༦༥. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙཱ་གེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ‘ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཝ་ཎྞ་ཝཱ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལོ’ཏི. ས་ཧ་སྶོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ [ས་ཧ་སྶིཾ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ (སཱི.)] ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ [ཨ་དྷི་མུ་ཉྩི་ཏྭཱ (ཀ.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་མ་ཎྜཾ ཧ་ཏྠེ ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ས་ཧ་སྶ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༦༦. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་ཏེ་ན… ཙཱ་གེ་ན… པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – དྭི་ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ…པེ… ཏི་ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ… ཙ་ཏུ་ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ… པ་ཉྩ་ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཝ་ཎྞ་ཝཱ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལོ་ཏི. པ་ཉྩ་ས་ཧ་སྶོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨཱ པ་ཉྩ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ པ་ཉྩ ཨཱ་མ་ཎྜཱ་ནི ཧ་ཏྠེ ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ པ་ཉྩ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་ཉྩ་ས་ཧ་སྶ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༦༧. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སུ་ཏེ་ན… ཙཱ་གེ་ན… པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ‘ད་ས་ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཝ་ཎྞ་ཝཱ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལོ’ཏི. ད་ས་ས་ཧ་སྶོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ སུ་བྷོ ཛཱ་ཏི་མཱ ཨ་ཊྛཾ་སོ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟོ བྷཱ་ས་ཏེ ཙ ཏ་པ་ཏེ ཙ [བྷཱ་ས་ཏི ཙ ཏ་པ་ཏི ཙ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝི་རོ་ཙ་ཏི ཙ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས་ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ད་ས་ས་ཧ་སྶ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༦༨. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན… སུ་ཏེ་ན… ཙཱ་གེ་ན… པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ‘ས་ཏ་ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ཝ་ཎྞ་ཝཱ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལོ’ཏི. ས་ཏ་ས་ཧ་སྶོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ཀྑཾ ཛ་མྦོ་ན་དཾ [ནེ་ཀྑཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ད་ཀྑ་ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟ་ཨུ་ཀྐཱ་མུ་ཁ་སུ་ཀུ་ས་ལ་ས་མྤ་ཧ་ཊྛཾ པ་ཎྜུ་ཀ་མྦ་ལེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ བྷཱ་ས་ཏེ ཙ ཏ་པ་ཏེ ཙ ཝི་རོ་ཙ་ཏི ཙ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶི་ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་སྶ བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༦༩. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན… སུ་ཏེ་ན… ཙཱ་གེ་ན… པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ཨཱ་བྷཱ དེ་ཝཱ…པེ… པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ དེ་ཝཱ… ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ དེ་ཝཱ… ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༧༠. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན … སུ་ཏེ་ན… ཙཱ་གེ་ན… པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – པ་རི་ཏྟ་སུ་བྷཱ དེ་ཝཱ…པེ… ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སུ་བྷཱ དེ་ཝཱ… སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༧༡. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན… སུ་ཏེ་ན… ཙཱ་གེ་ན… པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ དེ་ཝཱ…པེ… ཨ་ཝི་ཧཱ དེ་ཝཱ… ཨ་ཏ་པྤཱ དེ་ཝཱ… སུ་ད་སྶཱ དེ་ཝཱ… སུ་ད་སྶཱི དེ་ཝཱ… ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཱ དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟོ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༧༢. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན… སུ་ཏེ་ན… ཙཱ་གེ་ན… པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ’ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༧༣. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན… སུ་ཏེ་ན… ཙཱ་གེ་ན… པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ’ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༧༤. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན… སུ་ཏེ་ན… ཙཱ་གེ་ན… པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ དེ་ཝཱ…པེ… ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ དེ་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀཱ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ སུ་ཁ་བ་ཧུ་ལཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ད་ཧ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི, ཏཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཝི་ཧཱ་རཱ ཙ ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཏྲུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༡༧༥. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་དྡྷཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལེ་ན… སུ་ཏེ་ན… ཙཱ་གེ་ན… པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི [ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཀུ་ཧི་ཉྩི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི (སཱི. པཱི.), ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཀུ་ཧི་ཉྩི ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. (ཀ.)].
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.
ས་ངྑཱ་རུ་པ་པ་ཏྟི་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ད་ས་མཾ.
ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་གྒོ ནི་ཊྛི་ཏོ དུ་ཏི་ཡོ.