༢. ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་གྒོ

༡. ཨ་ནུ་པ་ད་སུ་ཏྟཾ

༩༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘པ་ཎྜི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ; མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ; པུ་ཐུ་པ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ; ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ [ཧཱ་སུ་པ་ཉྙོ (སཱི. པཱི.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ; ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ; ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ; ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ; སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝི་པ་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ད་དྷ་མྨ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཧོ་ཏི.

༩༤. ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ ཙ པ་ཋ་མེ ཛྷཱ་ནེ [པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནེ (ཀ. སཱི. པཱི. ཀ.)] དྷ་མྨཱ ཝི་ཏ་ཀྐོ ཙ ཝི་ཙཱ་རོ ཙ པཱི་ཏི ཙ སུ་ཁ་ཉྩ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙ, ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ཚ་ནྡོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ – ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཨ་ན་པཱ་ཡོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ [ཨ་པྤ་ཊི་བ་ནྡྷོ (ཀ.)] ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་བྦ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཏྠི་ཏྭེ་ཝ་སྶ [ཨ་ཏྠི་ཏེ་ཝ་སྶ (སཱི. པཱི.)] ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ ཙ དུ་ཏི་ཡེ ཛྷཱ་ནེ དྷ་མྨཱ – ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་དོ ཙ པཱི་ཏི ཙ སུ་ཁ་ཉྩ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙ, ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ཚ་ནྡོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ – ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཨ་ན་པཱ་ཡོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་བྦ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཏྠི་ཏྭེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ ཙ ཏ་ཏི་ཡེ ཛྷཱ་ནེ དྷ་མྨཱ – སུ་ཁ་ཉྩ ས་ཏི ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙ་ཉྩ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙ, ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ཚ་ནྡོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ – ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཨ་ན་པཱ་ཡོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་བྦ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཏྠི་ཏྭེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ ཙ ཙ་ཏུ་ཏྠེ ཛྷཱ་ནེ དྷ་མྨཱ – ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ནཱ་བྷོ་གོ ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙ, ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ཚ་ནྡོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ – ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཨ་ན་པཱ་ཡོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་བྦ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཏྠི་ཏྭེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ ཙ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནེ དྷ་མྨཱ – ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ ཙ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙ ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ཚ་ནྡོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ – ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཨ་ན་པཱ་ཡོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་བྦ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཏྠི་ཏྭེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནེ དྷ་མྨཱ – ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ ཙ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙ, ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ཚ་ནྡོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ – ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཨ་ན་པཱ་ཡོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་བྦ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཏྠི་ཏྭེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་བྦ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡེ ཙ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ དྷ་མྨཱ – ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ ཙ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཙ, ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟཾ ཚ་ནྡོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ ཝཱི་རི་ཡཾ ས་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ – ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨ་ནུ་པ་ད་ཝ་ཝ་ཏྠི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏྱཱ་སྶ དྷ་མྨཱ ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཨ་ན་པཱ་ཡོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་བྦ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཏྠི་ཏྭེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི.

༩༥. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. སོ ཏཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཡེ དྷ་མྨཱ [ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ (སཱི.)] ཨ་ཏཱི་ཏཱ ནི་རུ་དྡྷཱ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཱ ཏེ དྷ་མྨེ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཨ་ན་པཱ་ཡོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ཨ་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་བྦ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཏྠི་ཏྭེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི.

༩༦. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ས་བྦ་སོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. སོ ཏཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ཏི. སོ ཏཱ་ཡ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཏོ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ནི་རུ་དྡྷཱ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཱ ཏེ དྷ་མྨེ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ ཀི་ར་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཧུ་ཏྭཱ ས་མྦྷོ་ནྟི, ཧུ་ཏྭཱ པ་ཊི་ཝེ་ནྟཱི’ཏི. སོ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཨ་ན་པཱ་ཡོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ‘ན་ཏྠི ཨུ་ཏྟ་རི ནི་སྶ་ར་ཎ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་བྦ་ཧུ་ལཱི་ཀཱ་རཱ ན་ཏྠི་ཏྭེ་ཝ་སྶ ཧོ་ཏི.

༩༧. ‘‘ཡཾ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡ་སྨིཾ སཱི་ལ་སྨིཾ, ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ, ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ, ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ’ཏི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡ་སྨིཾ སཱི་ལ་སྨིཾ, ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ, ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ, ཝ་སི་པྤ་ཏྟོ པཱ་ར་མི་པྤ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ’ཏི. ཡཾ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ཏྟོ ཨོ་ར་སོ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏོ དྷ་མྨ་ཛོ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏོ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དོ’ཏི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཏཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ཏྟོ ཨོ་ར་སོ མུ་ཁ་ཏོ ཛཱ་ཏོ དྷ་མྨ་ཛོ དྷ་མྨ་ནི་མྨི་ཏོ དྷ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ ནོ ཨཱ་མི་ས་དཱ་ཡཱ་དོ’ཏི. སཱ་རི་པུ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏཱི’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.

ཨ་ནུ་པ་ད་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཋ་མཾ.

༢. ཚ་བྦི་སོ་དྷ་ན་སུ་ཏྟཾ

༩༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཉྙཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི. ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ བྷཱ་སི་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ པ་ཉྷོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ – ‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝོ་ཧཱ་རཱ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་ཝཱ་དི་ཏཱ, སུ་ཏེ སུ་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཱ, མུ་ཏེ མུ་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་ཝཱ་དི་ཏཱ – ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཝོ་ཧཱ་རཱ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ. ཀ་ཐཾ ཛཱ་ན་ཏོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ, ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’ནྟི? ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠ་སྶ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡ་མ་ནུ་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ – ‘དི་ཊྛེ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཨ་ན་པཱ་ཡོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི. སུ་ཏེ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ…པེ… མུ་ཏེ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ… ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ནུ་པཱ་ཡོ ཨ་ན་པཱ་ཡོ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་པྤ་ཊི་བ་དྡྷོ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་མ་རི་ཡཱ་དཱི་ཀ་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཝོ་ཧཱ་རེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’ནྟི. ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ.

༩༩. ‘‘‘པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ – ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ. ཀ་ཐཾ ཛཱ་ན་ཏོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ, ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’ནྟི? ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠ་སྶ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡ་མ་ནུ་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ – ‘རཱུ་པཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་བ་ལཾ ཝི་རཱ་གུ་ནཾ [ཝི་རཱ་གཾ (སཱི. པཱི.), ཝི་རཱ་གུ་ཏཾ (ཊཱི་ཀཱ)] ཨ་ན་སྶཱ་སི་ཀ་ནྟི ཝི་དི་ཏྭཱ ཡེ རཱུ་པེ ཨུ་པཱ་ཡཱུ་པཱ་དཱ་ནཱ [ཨུ་པ་ཡཱུ་པཱ་དཱ་ནཱ (ཀ.)] ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཏེ་སཾ ཁ་ཡཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཙཱ་གཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ མེ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཝེ་ད་ནཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ…པེ… ས་ཉྙཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ… ས་ངྑཱ་རེ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་བ་ལཾ ཝི་རཱ་གུ་ནཾ ཨ་ན་སྶཱ་སི་ཀ་ནྟི ཝི་དི་ཏྭཱ ཡེ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཨུ་པཱ་ཡཱུ་པཱ་དཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཏེ་སཾ ཁ་ཡཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཙཱ་གཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ མེ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’ནྟི. ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ.

༡༠༠. ‘‘‘ཚ་ཡི་མཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཚ? པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ – ཨི་མཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ. ཀ་ཐཾ ཛཱ་ན་ཏོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ, ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མཱ་སུ ཚ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’ནྟི? ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠ་སྶ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡ་མ་ནུ་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ – ‘པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪིཾ, ན ཙ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཡེ ཙ པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏཱ ཨུ་པཱ་ཡཱུ་པཱ་དཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཏེ་སཾ ཁ་ཡཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཙཱ་གཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ མེ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ…པེ… ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ… ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ… ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪིཾ, ན ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཡེ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ནི་སྶི་ཏཱ ཨུ་པཱ་ཡཱུ་པཱ་དཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཏེ་སཾ ཁ་ཡཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཙཱ་གཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ མེ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ན་ཏོ, ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མཱ་སུ ཚ་སུ དྷཱ་ཏཱུ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’ནྟི. ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ.

༡༠༡. ‘‘‘ཚ ཁོ པ་ནི་མཱ་ནི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནི [ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི བཱ་ཧི་རཱ་ནི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ? ཙ་ཀྑུ ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ ཙ, སོ་ཏ་ཉྩ ས་དྡཱ ཙ, གྷཱ་ན་ཉྩ ག་ནྡྷཱ ཙ, ཛི་ཝ྄ཧཱ ཙ ར་སཱ ཙ, ཀཱ་ཡོ ཙ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཙ, མ་ནོ ཙ དྷ་མྨཱ ཙ – ཨི་མཱ་ནི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏཱ་ནི. ཀ་ཐཾ ཛཱ་ན་ཏོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ, ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མེ་སུ ཚ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རེ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’ནྟི? ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠ་སྶ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡ་མ་ནུ་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ – ‘ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, རཱུ་པེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཡོ ཚ་ནྡོ ཡོ རཱ་གོ ཡཱ ན་ནྡཱི [ན་ནྡི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཡཱ ཏ་ཎྷཱ ཡེ ཙ ཨུ་པཱ་ཡཱུ་པཱ་དཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཏེ་སཾ ཁ་ཡཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཙཱ་གཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ མེ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་མི. སོ་ཏ་སྨིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་དྡེ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ…པེ… གྷཱ་ན་སྨིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ག་ནྡྷེ གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ར་སེ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ… ཀཱ་ཡ་སྨིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཕོ་ཊྛ་བྦེ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ… མ་ན་སྨིཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎེ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཡོ ཚ་ནྡོ ཡོ རཱ་གོ ཡཱ ན་ནྡཱི ཡཱ ཏ་ཎྷཱ ཡེ ཙ ཨུ་པཱ་ཡཱུ་པཱ་དཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱ ཏེ་སཾ ཁ་ཡཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཙཱ་གཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ ཝི་མུ་ཏྟཾ མེ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མེ་སུ ཚ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རེ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟ’ནྟི. ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཉྷོ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ.

༡༠༢. ‘‘‘ཀ་ཐཾ ཛཱ་ན་ཏོ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ཏོ, ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ ཀཱ་ཡེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་མ་མཾ་ཀཱ་ར་མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ’ཏི [སུ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]? ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་སྶ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་ར་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠ་སྶ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སྶ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཡ་མ་ནུ་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ – ‘པུ་བྦེ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་གཱ་རི་ཡ་བྷཱུ་ཏོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ཝི་དྡ་སུ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཏ་སྶ མེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཏཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷིཾ. སོ ཏེ་ན ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑིཾ – ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛཱ་པ་ཐོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ. ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’’’ནྟི.

‘‘སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨ་པྤཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛིཾ. སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜོ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠོ, ལ་ཛྫཱི ད་ཡཱ་པ་ནྣོ ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི ཝི་ཧཱ་སིཾ. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི དི་ནྣ་པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱི, ཨ་ཐེ་ནེ་ན སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཧཱ་སིཾ. ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སིཾ ཨཱ་རཱ་ཙཱ་རཱི ཝི་ར་ཏོ མེ་ཐུ་ནཱ གཱ་མ་དྷ་མྨཱ. མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི ས་ཙྩ་ས་ནྡྷོ ཐེ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀོ ལོ་ཀ་སྶ. པི་སུ་ཎཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཨི་ཏོ སུ་ཏྭཱ ན ཨ་མུ་ཏྲ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ, ཨ་མུ་ཏྲ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ན ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨ་མཱུ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ; ཨི་ཏི བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཏཱ ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱ ས་མ་གྒཱ་རཱ་མོ ས་མ་གྒ་ར་ཏོ ས་མ་གྒ་ན་ནྡཱི ས་མ་གྒ་ཀ་ར་ཎིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཕ་རུ་སཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ; ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སིཾ. ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ; ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཨ་ཧོ་སིཾ ཀཱ་ལེ་ན སཱ་པ་དེ་སཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ.

‘‘སོ བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ཨ་ཧོ་སིཾ ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ ཝི་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ. ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ. མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཎྜ་ན་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ; ཨི་ཏྠི་ཀུ་མཱ་རི་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, དཱ་སི་དཱ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཧ་ཏྠི་ག་ཝ་སྶ་ཝ་ལ༹་ཝ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ. དཱུ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཏུ་ལཱ་ཀཱུ་ཊ་ཀཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་མཱ་ན་ཀཱུ་ཊཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ན་ཝ་ཉྩ་ན་ནི་ཀ་ཏི་སཱ་ཙི་ཡོ་གཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ, ཚེ་ད་ན་ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་པ་རཱ་མོ་ས་ཨཱ་ལོ་པ་ས་ཧ་སཱ་ཀཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་ཧོ་སིཾ.

‘‘སོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན. སོ ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ [ཡེ་ན ཡེ་ན ཙ (ཀ.)] པ་ཀྐ་མིཾ ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མིཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ ཌེ་ཏི ས་པ་ཏྟ་བྷཱ་རོ་ཝ ཌེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ; ས་ནྟུ་ཊྛོ ཨ་ཧོ་སིཾ ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན. སོ ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་མིཾ ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མིཾ. སོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་སིཾ.

༡༠༣. ‘‘སོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཨ་ཧོ་སིཾ ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི; ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ; ར་ཀྑིཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ…པེ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཨ་ཧོ་སིཾ ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི; ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫིཾ; ར་ཀྑིཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ, མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫིཾ. སོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་བྱཱ་སེ་ཀ་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་སིཾ.

‘‘སོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སིཾ, ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སིཾ, ས་མི་ཉྫི་ཏེ པ་སཱ་རི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སིཾ, ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སིཾ, ཨ་སི་ཏེ པཱི་ཏེ ཁཱ་ཡི་ཏེ སཱ་ཡི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སིཾ, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སིཾ, ག་ཏེ ཋི་ཏེ ནི་སི་ནྣེ སུ་ཏྟེ ཛཱ་ག་རི་ཏེ བྷཱ་སི་ཏེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སིཾ.

‘‘སོ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, (ཨི་མཱ་ཡ ཙ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ,) [པ་སྶ མ. ནི. ༡.༢༩༦ ཙཱུ་ལ༹་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མེ] ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རི་ཡེ་ན ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛིཾ ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. སོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ནི་སཱི་དིཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ.

‘‘སོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧཱ་སིཾ, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སིཾ. བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧཱ་སིཾ ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སིཾ. ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཝི་ཧཱ་སིཾ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཐི་ན་མི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སིཾ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ ཝི་ཧཱ་སིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ, ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སིཾ. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ཧཱ་སིཾ ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་སིཾ.

༡༠༤. ‘‘སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སིཾ. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སིཾ.

‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་སིཾ. སོ ཨི་དཾ དུ་ཀྑ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ; ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ. ཏ་སྶ མེ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏྠ, བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏྠ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏྠः ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི. ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨི་མ་སྨི་ཉྩ ས་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀེ ཀཱ་ཡེ བ་ཧི་དྡྷཱ ཙ ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟེ་སུ ཨ་ཧཾ་ཀཱ་ར་མ་མཾ་ཀཱ་ར་མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡཱ ས་མཱུ་ཧ་ཏཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏ་བྦཾ. ‘སཱ་དྷཱུ’ཏི བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མ་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡོ – ‘ལཱ་བྷཱ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སུ་ལ་དྡྷཾ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡེ མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཏཱ་དི་སཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མཱ’’’ཏི [པ་སྶཱ་མཱ་ཏི (སཱི.)].

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.

ཚ་བྦི་སོ་དྷ་ན་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ས་པྤུ་རི་ས་སུ་ཏྟཾ

༡༠༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’ཏི. སོ ཏཱ་ཡ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡཾ [ཨ་ཡ་མྤི (སཱི. པཱི.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ན་ཏཱ་ཡ ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི; སོ ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི, སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོ, སོ ཏ་ཏྠ པཱ་སཾ་སོ’ཏི. སོ པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལཱི་ན་ཏཱ་ཡ ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ མ་ཧཱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… [ཡ་ཐཱ ཨུ་ཙྩཱ་ཀུ་ལ་ཝཱ་རེ ཏ་ཐཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ] མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་ག་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་ག་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་ག་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ’ཏི. སོ ཏཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་ག་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་ག་ཏཱ་ཡ ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་ག་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི; སོ ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི, སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོ, སོ ཏ་ཏྠ པཱ་སཾ་སོ’ཏི. སོ པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་ར་བྷོ་ག་ཏཱ་ཡ ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

༡༠༦. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཉཱ་ཏོ ཧོ་ཏི ཡ་ས་སྶཱི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ཉཱ་ཏོ ཡ་ས་སྶཱི, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤ་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ’ཏི. སོ ཏེ་ན ཉ་ཏྟེ་ན [ཉཱ་ཏེ་ན (སཱི. ཀ.), ཉཱ་ཏ་ཏྟེ་ན (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ ཉ་ཏྟེ་ན ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི ཉཱ་ཏོ ཧོ་ཏི ཡ་ས་སྶཱི; སོ ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི, སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོ, སོ ཏ་ཏྠ པཱ་སཾ་སོ’ཏི. སོ པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཉ་ཏྟེ་ན ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’ནྟི. སོ ཏེ་ན ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ ལཱ་བྷེ་ན ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ; སོ ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི, སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོ, སོ ཏ་ཏྠ པཱ་སཾ་སོ’ཏི. སོ པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན ལཱ་བྷེ་ན ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ’ཏི. སོ ཏེ་ན བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི; སོ ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི, སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོ, སོ ཏ་ཏྠ པཱ་སཾ་སོ’ཏི. སོ པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན བཱ་ཧུ་ས་ཙྩེ་ན ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཧོ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཱ’ཏི. སོ ཏེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཏྟེ་ན ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི ཝི་ན་ཡ་དྷ་རོ ཧོ་ཏི; སོ ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི, སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོ, སོ ཏ་ཏྠ པཱ་སཾ་སོ’ཏི. སོ པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཝི་ན་ཡ་དྷ་ར་ཏྟེ་ན ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀཱ’ཏི. སོ ཏེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ཏྟེ་ན ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ ཧོ་ཏི; སོ ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི, སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོ, སོ ཏ་ཏྠ པཱ་སཾ་སོ’ཏི. སོ པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀ་ཏྟེ་ན ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

༡༠༧. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀཱ’ཏི. སོ ཏེ་ན ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཏྟེ་ན ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ ཧོ་ཏི; སོ ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི, སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོ, སོ ཏ་ཏྠ པཱ་སཾ་སོ’ཏི. སོ པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀ་ཏྟེ་ན ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀཱ’ཏི. སོ ཏེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྟེ་ན ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི; སོ ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི, སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོ, སོ ཏ་ཏྠ པཱ་སཾ་སོ’ཏི. སོ པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྟེ་ན ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀཱ’ཏི. སོ ཏེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྟེ་ན ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི; སོ ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི, སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོ, སོ ཏ་ཏྠ པཱ་སཾ་སོ’ཏི. སོ པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྟེ་ན ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀོ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀཱ’ཏི. སོ ཏེ་ན རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་ཏྟེ་ན ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀོ ཧོ་ཏི; སོ ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི, སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོ, སོ ཏ་ཏྠ པཱ་སཾ་སོ’ཏི. སོ པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་ཏྟེ་ན ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ སོ་སཱ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སི་ཀོ ཧོ་ཏི… ནེ་ས་ཛྫི་ཀོ ཧོ་ཏི… ཡ་ཐཱ་ས་ནྠ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི… ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀོ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ན ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀཱ’ཏི. སོ ཏེ་ན ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀ་ཏྟེ་ན ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ན ཁོ ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀ་ཏྟེ་ན ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་ས་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧ་དྷ་མྨཱ ཝཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ནོ ཙེ་པི ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི; སོ ཙ ཧོ་ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི, སོ ཏ་ཏྠ པུ་ཛྫོ, སོ ཏ་ཏྠ པཱ་སཾ་སོ’ཏི. སོ པ་ཊི་པ་དཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏེ་ན ཨེ་ཀཱ་ས་ནི་ཀ་ཏྟེ་ན ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

༡༠༨. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལཱ་བྷཱི, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ’ཏི. སོ ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཁོ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཡེ་ན ཡེ་ན ཧི མ་ཉྙ་ནྟི ཏ་ཏོ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ’ཏི. སོ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལཱ་བྷཱི, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ’ཏི. སོ ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཁོ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཡེ་ན ཡེ་ན ཧི མ་ཉྙ་ནྟི ཏ་ཏོ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ’ཏི. སོ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ས་བྦ་སོ རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ པ་ཊི་གྷ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ‘ཨ་ན་ནྟོ ཨཱ་ཀཱ་སོ’ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལཱ་བྷཱི, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ’ཏི. སོ ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཁོ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཡེ་ན ཡེ་ན ཧི མ་ཉྙ་ནྟི ཏ་ཏོ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ’ཏི. སོ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ཨ་ན་ནྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལཱ་བྷཱི, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ’ཏི. སོ ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཁོ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཡེ་ན ཡེ་ན ཧི མ་ཉྙ་ནྟི ཏ་ཏོ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ’ཏི. སོ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ས་བྦ་སོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ‘ན་ཏྠི ཀི་ཉྩཱི’ཏི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལཱ་བྷཱི, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ’ཏི. སོ ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཁོ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཡེ་ན ཡེ་ན ཧི མ་ཉྙ་ནྟི ཏ་ཏོ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ’ཏི. སོ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ ས་བྦ་སོ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་མྷི ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ལཱ་བྷཱི, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ’ཏི. སོ ཏཱ་ཡ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཁོ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཡེ་ན ཡེ་ན ཧི མ་ཉྙ་ནྟི ཏ་ཏོ ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཐཱ’ཏི. སོ ཨ་ཏ་མྨ་ཡ་ཏ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ནྟ་རཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ནེ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་ཀྐཾ་སེ་ཏི, ན པ་རཾ ཝ་མྦྷེ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་སོ ས་བྦ་སོ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མྨ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པ་ཉྙཱ་ཡ ཙ་སྶ དི་སྭཱ ཨཱ་ས་ཝཱ [ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨཱ་ས་ཝཱ (ཀ.)] པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ ཧོ་ནྟི. ཨ་ཡཾ [ཨ་ཡཾ ཁོ (སྱཱ. ཀཾ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཀི་ཉྩི མ་ཉྙ་ཏི, ན ཀུ་ཧི་ཉྩི མ་ཉྙ་ཏི, ན ཀེ་ན་ཙི མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.

ས་པྤུ་རི་ས་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ [པ་ཧཾ (ས་བྦ་ཏྠ)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ. ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ. མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ. ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ. ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ. དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ. ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ’’ནྟི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི.

༡༡༠. ‘‘‘ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར’ནྟི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.

༡༡༡. ‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི ལུ་དྡོ ལོ་ཧི་ཏ་པཱ་ཎི ཧ་ཏ་པྤ་ཧ་ཏེ ནི་ཝི་ཊྛོ ཨ་ད་ཡཱ་པ་ནྣོ པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ; ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི, ཡཾ ཏཾ པ་ར་སྶ པ་ར་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ གཱ་མ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཾ ཝཱ ཏཾ ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི, ཡཱ ཏཱ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷ་གི་ནི་ར་ཀྑི་ཏཱ ཉཱ་ཏི་ར་ཀྑི་ཏཱ གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ས་སྶཱ་མི་ཀཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜོ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠོ, ལ་ཛྫཱི ད་ཡཱ་པ་ནྣོ ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཏཾ པ་ར་སྶ པ་ར་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ གཱ་མ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཾ ཝཱ ཏཾ ནཱ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡཱ ཏཱ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷ་གི་ནི་ར་ཀྑི་ཏཱ ཉཱ་ཏི་ར་ཀྑི་ཏཱ གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ས་སྶཱ་མི་ཀཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སུ ན ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ‘ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར’ནྟི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘‘ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར’ནྟི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.

༡༡༢. ‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ཧོ་ཏི, ས་བྷཱ་ག་ཏོ [ས་བྷ་གྒ་ཏོ (བ་ཧཱུ་སུ)] ཝཱ པ་རི་སཱ་ག་ཏོ [པ་རི་ས་གྒ་ཏོ (བ་ཧཱུ་སུ)] ཝཱ ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ པཱུ་ག་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཏོ ས་ཀྑི་པུ་ཊྛོ – ‘ཨེ་ཧ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡཾ ཛཱ་ནཱ་སི ཏཾ ཝ་དེ་ཧཱི’ཏི སོ ཨ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི, ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི; ཨ་པ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘པ་སྶཱ་མཱི’ཏི, པ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ཨི་ཏི [པ་སྶ མ. ནི. ༡.༤༤༠ སཱ་ལེ་ཡྻ་ཀ་སུ་ཏྟེ] ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ ཝཱ པ་ར་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྩི་ཀྑ་ཧེ་ཏུ [ཀི་ཉྩ་ཀྑ་ཧེ་ཏུ (སཱི.)] ཝཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི; པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི, ཨི་ཏོ སུ་ཏྭཱ ཨ་མུ་ཏྲ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ, ཨ་མུ་ཏྲ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨ་མཱུ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ – ཨི་ཏི ས་མ་གྒཱ་ནཾ ཝཱ བྷེ་ཏྟཱ, བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱ, ཝ་གྒཱ་རཱ་མོ, ཝ་གྒ་ར་ཏོ, ཝ་གྒ་ན་ནྡཱི, ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙོ ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི, ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ཀ་ཎྜ་ཀཱ ཀ་ཀྐ་སཱ ཕ་རུ་སཱ པ་ར་ཀ་ཊུ་ཀཱ པ་རཱ་བྷི་ས་ཛྫ་ནཱི ཀོ་དྷ་སཱ་མ་ནྟཱ ཨ་ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི; ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱི ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི ཨ་ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཨ་ན་ཏྠ་ཝཱ་དཱི ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི, ཨ་ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ན་པ་དེ་སཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིཾ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ས་བྷཱ་ག་ཏོ ཝཱ པ་རི་སཱ་ག་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ པཱུ་ག་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཏོ ས་ཀྑི་པུ་ཊྛོ – ‘ཨེ་ཧ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡཾ ཛཱ་ནཱ་སི ཏཾ ཝ་དེ་ཧཱི’ཏི སོ ཨ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི, ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི, ཨ་པ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི, པ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ – ‘པ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ ཝཱ པ་ར་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྩི་ཀྑ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི; པི་སུ་ཎཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏོ སུ་ཏྭཱ ན ཨ་མུ་ཏྲ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ, ཨ་མུ་ཏྲ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ན ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨ་མཱུ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ – ཨི་ཏི བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཏཱ ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱ ས་མ་གྒཱ་རཱ་མོ ས་མ་གྒ་ར་ཏོ ས་མ་གྒ་ན་ནྡཱི ས་མ་གྒ་ཀ་ར་ཎིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཕ་རུ་སཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི; ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི, ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན སཱ་པ་དེ་སཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ‘ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར’ནྟི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘‘མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་ར’ནྟི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.

༡༡༣. ‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཏཾ པ་ར་སྶ པ་ར་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཏཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཡཾ པ་ར་སྶ ཏཾ མ་མ་སྶཱ’ཏི; བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི པ་དུ་ཊྛ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤོ – ‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཧ་ཉྙ་ནྟུ ཝཱ ཝ་ཛ྄ཛྷ་ནྟུ ཝཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟུ ཝཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ ཨ་ཧེ་སུ’ནྟི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཏཾ པ་ར་སྶ པ་ར་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཏཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཡཾ པ་ར་སྶ ཏཾ མ་མ་སྶཱ’ཏི; ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤོ – ‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཝེ་རཱ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ [ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཨ་ནཱི་གྷཱ སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ’ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ‘མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་ར’ནྟི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.

༡༡༤. ‘‘‘ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད’ནྟི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི; བྱཱ་པཱ་ད་ཝཱ ཧོ་ཏི, བྱཱ་པཱ་ད་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཝི་ཧེ་ས་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཝི་ཧེ་སཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨ་ཝི་ཧེ་ས་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་ཧེ་སཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ‘ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད’ནྟི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.

༡༡༥. ‘‘‘ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ’ནྟི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི; བྱཱ་པཱ་ད་ཝཱ ཧོ་ཏི, བྱཱ་པཱ་ད་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཝི་ཧེ་ས་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཝི་ཧེ་སཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨ་ཝི་ཧེ་ས་ཝཱ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝི་ཧེ་སཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ‘ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ’ནྟི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.

༡༡༦. ‘‘‘དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ’ནྟི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏི – ‘ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ, ན་ཏྠི ཧུ་ཏཾ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ, ན་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི པི་ཏཱ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣཾ, ཨ་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ, ཨ་ཏྠི ཧུ་ཏཾ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ཨ་ཏྠི པི་ཏཱ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ‘དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷ’ནྟི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.

༡༡༧. ‘‘‘ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ’ནྟི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི? ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ [ས་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)], བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཡ་ཏོ ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི; ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཡ་ཏོ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ‘ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ’ནྟི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི.

༡༡༨. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མ་སྶ མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི.

‘‘‘ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར’ནྟི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི? ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི ལུ་དྡོ ལོ་ཧི་ཏ་པཱ་ཎི ཧ་ཏ་པྤ་ཧ་ཏེ ནི་ཝི་ཊྛོ ཨ་ད་ཡཱ་པ་ནྣོ པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ; ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི, ཡཾ ཏཾ པ་ར་སྶ པ་ར་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ གཱ་མ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཾ ཝཱ ཏཾ ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི, ཡཱ ཏཱ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷ་གི་ནི་ར་ཀྑི་ཏཱ ཉཱ་ཏི་ར་ཀྑི་ཏཱ གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ས་སྶཱ་མི་ཀཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི? ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜོ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠོ, ལ་ཛྫཱི ད་ཡཱ་པ་ནྣོ ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི; ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡཾ ཏཾ པ་ར་སྶ པ་ར་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ གཱ་མ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཾ ཝཱ ཏཾ ནཱ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི; ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཡཱ ཏཱ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷ་གི་ནི་ར་ཀྑི་ཏཱ ཉཱ་ཏི་ར་ཀྑི་ཏཱ གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ས་སྶཱ་མི་ཀཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་པི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སུ ན ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ‘ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར’ནྟི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི …པེ… མ་ནོ་ས་མཱ་ཙཱ་རཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི…པེ… ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི…པེ… ས་ཉྙཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི…པེ… དི་ཊྛི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི…པེ….

‘‘‘ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ’ནྟི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.

‘‘ཀ་ཐཾ་རཱུ་པཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི? ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཡ་ཏོ ཨ་པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི; ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཡ་ཏོ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ‘ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ་པཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཏ་ཉྩ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ’ནྟི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྶ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

༡༡༩. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ས་དྡཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ག་ནྡྷཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ར་སཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི; མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ དྷ་མྨཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ས་དྡཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ…པེ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ས་དྡོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ས་དྡོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ག་ནྡྷོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ག་ནྡྷོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ར་སོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ར་སོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ཕོ་ཊྛ་བྦཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ … ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཕོ་ཊྛ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཕོ་ཊྛ་བྦོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.

‘‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ དྷ་མྨཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ དྷ་མྨཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ དྷ་མྨོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ དྷ་མྨཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ དྷ་མྨོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ དྷ་མྨཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི.

༡༢༠. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མ་སྶ མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི. ‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ ས་དྡཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ…པེ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ས་དྡོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ས་དྡོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ག་ནྡྷོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ག་ནྡྷོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ར་སོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ར་སོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཕོ་ཊྛ་བྦོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཕོ་ཊྛ་བྦོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.

‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ དྷ་མྨཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ…པེ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ དྷ་མྨོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ དྷ་མྨོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ དྷ་མྨཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྶ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

༡༢༡. ‘‘ཙཱི་ཝ་རཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི…པེ… པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ… སེ་ནཱ་ས་ནཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ… གཱ་མཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ… ནི་ག་མཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ… ན་ག་རཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ… ཛ་ན་པ་དཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ… པུ་གྒ་ལཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ‘ཙཱི་ཝ་རཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཙཱི་ཝ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘ཙཱི་ཝ་རཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.

‘‘པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ…པེ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… སེ་ནཱ་ས་ནཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ…པེ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ… གཱ་མཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ …པེ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གཱ་མོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གཱ་མོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནི་ག་མོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནི་ག་མོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན་ག་རཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན་ག་རཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཛ་ན་པ་དོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཛ་ན་པ་དོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ.

‘‘‘པུ་གྒ་ལཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་གྒ་ལཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པུ་གྒ་ལཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ‘པུ་གྒ་ལཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི.

༡༢༢. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མ་སྶ མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི. ‘ཙཱི་ཝ་རཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཙཱི་ཝ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཙཱི་ཝ་རཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙཱི་ཝ་རཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ‘ཙཱི་ཝ་རཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ. (ཡ་ཐཱ པ་ཋ་མཾ ཏ་ཐཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཾ) ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ གཱ་མོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ནི་ག་མོ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ན་ག་རཾ… ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཛ་ན་པ་དོ.

‘‘‘པུ་གྒ་ལཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་གྒ་ལཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦོ; ཡ་ཐཱ་རཱུ་པ་ཉྩ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་གྒ་ལཾ སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པུ་གྒ་ལོ སེ་ཝི་ཏ་བྦོ. ‘པུ་གྒ་ལཾ་པཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དུ་ཝི་དྷེ་ན ཝ་དཱ་མི – སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤི, ཨ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་མྤཱི’ཏི – ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ མ་ཡཱ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མ་སྶ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ.

༡༢༣. ‘‘ས་བྦེ་པི ཙེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་མ་སྶ མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ས་བྦེ་སཱ་ན་མྤི་སྶ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ. ས་བྦེ་པི ཙེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ…པེ… ས་བྦེ་པི ཙེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝེ་སྶཱ… ས་བྦེ་པི ཙེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་དྡཱ ཨི་མ་སྶ མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ས་བྦེ་སཱ་ན་མྤི་སྶ སུ་དྡཱ་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ. ས་དེ་ཝ་ཀོ་པི ཙེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ལོ་ཀོ ས་མཱ་ར་ཀོ ས་བྲ་ཧྨ་ཀོ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི པ་ཛཱ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཨི་མ་སྶ མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ས་དེ་ཝ་ཀ་སྶ་པི་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ས་མཱ་ར་ཀ་སྶ ས་བྲ་ཧྨ་ཀ་སྶ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ; ཡེ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ; ཡེ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་ས་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ལཱ༹་གཱ་རཱ ཝཱ ཏི་ཎཱ་གཱ་རཱ ཝཱ ཨ་གྒི མུ་ཏྟོ [ཨ་གྒི་མུ་ཀྐོ (སཱི. པཱི.)] ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཱ་ནི་པི ད་ཧ་ཏི ཨུ་ལླི་ཏྟཱ་ཝ་ལི་ཏྟཱ་ནི ནི་ཝཱ་ཏཱ་ནི ཕུ་སི་ཏ་གྒ་ལཱ༹་ནི པི་ཧི་ཏ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ་ནི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི བྷ་ཡཱ་ནི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ; ཡེ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་དྡ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ; ཡེ ཀེ་ཙི ཨུ་པ་ས་གྒཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ བཱ་ལ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ བཱ་ལོ, ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡོ པ་ཎྜི་ཏོ; ས་ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བཱ་ལོ, ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝོ པ་ཎྜི་ཏོ; ས་ཨུ་པ་ས་གྒོ བཱ་ལོ, ཨ་ནུ་པ་ས་གྒོ པ་ཎྜི་ཏོ. ན་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ བྷ་ཡཾ, ན་ཏྠི པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ ཨུ་པ་དྡ་ཝོ, ན་ཏྠི པ་ཎྜི་ཏ་ཏོ ཨུ་པ་ས་གྒོ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘པ་ཎྜི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ ཝཱི་མཾ་ས་ཀཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཎྜི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ‘ཝཱི་མཾ་ས་ཀོ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏི, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏི, ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཎྜི་ཏོ བྷི་ཀྑུ ‘ཝཱི་མཾ་ས་ཀོ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

༡༢༥. ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཁོ ཨི་མཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ, རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ; སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ, ས་དྡ་དྷཱ་ཏུ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ; གྷཱ་ན་དྷཱ་ཏུ, ག་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ, གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ; ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྷཱ་ཏུ, ར་ས་དྷཱ་ཏུ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ; ཀཱ་ཡ་དྷཱ་ཏུ, ཕོ་ཊྛ་བྦ་དྷཱ་ཏུ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ; མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ, དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ. ཨི་མཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཡ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི – ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘སི་ཡཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡ་ཐཱ ‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ. ཚ་ཡི་མཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ – པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ, ཨཱ་ཀཱ་ས་དྷཱ་ཏུ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ. ཨི་མཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཡ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི – ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘སི་ཡཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡ་ཐཱ ‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ. ཚ་ཡི་མཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ – སུ་ཁ་དྷཱ་ཏུ, དུ་ཀྑ་དྷཱ་ཏུ, སོ་མ་ན་སྶ་དྷཱ་ཏུ, དོ་མ་ན་སྶ་དྷཱ་ཏུ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ་དྷཱ་ཏུ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དྷཱ་ཏུ. ཨི་མཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཡ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི – ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘སི་ཡཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡ་ཐཱ ‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ. ཚ་ཡི་མཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ, ནེ་ཀྑ་མྨ་དྷཱ་ཏུ, བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ, ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་དྷཱ་ཏུ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ, ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་དྷཱ་ཏུ. ཨི་མཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཚ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཡ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི – ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘སི་ཡཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡ་ཐཱ ‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ. ཏི་སྶོ ཨི་མཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ, རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ, ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ. ཨི་མཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏི་སྶོ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཡ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི – ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘སི་ཡཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙོ་པི པ་རི་ཡཱ་ཡོ, ཡ་ཐཱ ‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ. དྭེ ཨི་མཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷཱ་ཏུ་ཡོ – ས་ངྑ་ཏཱ་དྷཱ་ཏུ, ཨ་ས་ངྑ་ཏཱ་དྷཱ་ཏུ. ཨི་མཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྭེ དྷཱ་ཏུ་ཡོ ཡ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི – ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ་པི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘དྷཱ་ཏུ་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

༡༢༦. ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ‘ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཚ ཁོ པ་ནི་མཱ་ནི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི – ཙ་ཀྑུ་ཙེ་ཝ རཱུ་པཱ ཙ སོ་ཏ་ཉྩ ས་དྡཱ ཙ གྷཱ་ན་ཉྩ ག་ནྡྷཱ ཙ ཛི་ཝ྄ཧཱ ཙ ར་སཱ ཙ ཀཱ་ཡོ ཙ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཙ མ་ནོ ཙ དྷ་མྨཱ ཙ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཡ་ཏོ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི – ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་དི་དཾ – ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ, བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷོ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ, ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ, བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ, ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི’. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

༡༢༧. ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ‘ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཉྩི [ཀི་ཉྩི (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀ་ཉྩི ས་ངྑཱ་རཾ སུ་ཁ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀ་ཉྩི དྷ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

༡༢༨. ‘‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ མཱ་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ པི་ཏ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ…པེ… ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ལོ་ཧི་ཏཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ས་ངྒྷཾ བྷི་ནྡེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ཉྙཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨུ་དྡི་སེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

༡༢༩. ‘‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཀོ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭེ རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་ནོ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨེ་ཀོ རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

༡༣༠. ‘‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨི་ཏྠཱི ཨ་ར་ཧཾ ཨ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ པུ་རི་སོ ཨ་ར་ཧཾ ཨ་སྶ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨི་ཏྠཱི རཱ་ཛཱ ཨ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ པུ་རི་སོ རཱ་ཛཱ ཨ་སྶ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཨི་ཏྠཱི ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻ … མཱ་ར་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻ… བྲ་ཧྨ་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ པུ་རི་སོ ས་ཀྐ་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻ… མཱ་ར་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻ… བྲ་ཧྨ་ཏྟཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

༡༣༡. ‘‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ…པེ… ཡཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ…པེ… ཡཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ…པེ… ཡཾ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ…པེ… ཡཾ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ མ་ནཱ་པོ ཝི་པཱ་ཀོ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི ཏཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི ཏཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི…པེ… ཡཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི ཏཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི…པེ… ཡཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི ཏཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི ཏཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི ཏཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི…པེ… ཡཾ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི ཏཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི…པེ… ཡཾ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་ས་མ་ངྒཱི ཏཾ་ནི་དཱ་ནཱ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘ཋཱ་ནཱ་ཋཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ བྷི་ཀྑཱུ’ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

༡༣༢. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཀོ་ནཱ་མོ ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ’’ཏི? ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ‘བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུ་ཀོ’ཏི་པི ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི, ‘ཙ་ཏུ་པ་རི་ཝ་ཊྚོ’ཏི་པི ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི, ‘དྷ་མྨཱ་དཱ་སོ’ཏི་པི ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི, ‘ཨ་མ་ཏ་དུ་ནྡུ་བྷཱི’ཏི་པི [དུ་དྲ་བྷཱི་ཏི་པི (ཀ.)] ནཾ དྷཱ་རེ་ཧི, ‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ས་ངྒཱ་མ་ཝི་ཛ་ཡོ’ཏི་པི ནཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

བ་ཧུ་དྷཱ་ཏུ་ཀ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ཨི་སི་གི་ལི་སུ་ཏྟཾ

༡༣༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ ཝེ་བྷཱ་རཾ པ་བྦ་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་བྷཱ་ར་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི’’.

‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ པ་ཎྜ་ཝཾ པ་བྦ་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜ་ཝ་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི’’.

‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ ཝེ་པུ་ལླཾ པ་བྦ་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པུ་ལླ་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི’’.

‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ པ་བྦ་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ་པི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊ་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨ་ཉྙཱ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ཉྙཱ པ་ཉྙ་ཏྟི’’.

‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ ཨི་སི་གི་ལིཾ པ་བྦ་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་སི་གི་ལི་སྶ པ་བྦ་ཏ་སྶ ཨེ་སཱ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨ་ཧོ་སི ཨེ་སཱ པ་ཉྙ་ཏྟི’’.

‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷ་ས་ཏཱ་ནི ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཏེ ཨི་མཾ པ་བྦ་ཏཾ པ་ཝི་ས་ནྟཱ དི་སྶ་ནྟི, པ་ཝི་ཊྛཱ ན དི་སྶ་ནྟི. ཏ་མེ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ དི་སྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཡཾ པ་བྦ་ཏོ ཨི་མེ ཨི་སཱི [ཨི་ས་ཡོ (ཀ.)] གི་ལ་ཏཱི’ཏི; ‘ཨི་སི་གི་ལི ཨི་སི་གི་ལི’ ཏྭེ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མི [ཨ་ཙི་ཀྑི་སྶཱ་མི ཝོ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི; ཀི་ཏྟ་ཡི་སྶཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི; དེ་སེ་སྶཱ་མི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ་ནཾ ནཱ་མཱ་ནི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

༡༣༤. ‘‘ཨ་རི་ཊྛོ ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ [པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ (ཀ. སཱི. པཱི.)] ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི; ཨུ་པ་རི་ཊྛོ ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི; ཏ་ག་ར་སི་ཁཱི [ཏ་གྒ་ར་སི་ཁཱི (ཀ.)] ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི; ཡ་ས་སྶཱི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི; སུ་ད་སྶ་ནོ ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི; པི་ཡ་ད་སྶཱི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི; ག་ནྡྷཱ་རོ ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི; པི་ཎྜོ་ལོ ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི; ཨུ་པཱ་ས་བྷོ ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི; ནཱི་ཏོ ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི; ཏ་ཐོ ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི, སུ་ཏ་ཝཱ ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི; བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོ ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩེ་ཀ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨི་མ་སྨིཾ ཨི་སི་གི་ལི་སྨིཾ པ་བྦ་ཏེ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སཱི ཨ་ཧོ་སི.

༡༣༥. ‘‘ཡེ ས་ཏྟ་སཱ་རཱ ཨ་ནཱི་གྷཱ ནི་རཱ་སཱ,

པ་ཙྩེ་ཀ་མེ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཾ་སུ བོ་དྷིཾ [པ་ཙྩེ་ཀ་མེ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ག་མུཾ སུ་བོ་དྷིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)];

ཏེ་སཾ ཝི་ས་ལླཱ་ན ན་རུ་ཏྟ་མཱ་ནཾ,

ནཱ་མཱ་ནི མེ ཀི་ཏྟ་ཡ་ཏོ སུ་ཎཱ་ཐ.

‘‘ཨ་རི་ཊྛོ ཨུ་པ་རི་ཊྛོ ཏ་ག་ར་སི་ཁཱི ཡ་ས་སྶཱི,

སུ་ད་སྶ་ནོ པི་ཡ་ད་སྶཱི ཙ སུ་ས་མྦུ་དྡྷོ [བུ་དྡྷོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)];

ག་ནྡྷཱ་རོ པི་ཎྜོ་ལོ ཨུ་པཱ་ས་བྷོ ཙ,

ནཱི་ཏོ ཏ་ཐོ སུ་ཏ་ཝཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟོ.

‘‘སུ་མྦྷོ སུ་བྷོ མ་ཏུ་ལོ [མེ་ཐུ་ལོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཊྛ་མོ ཙ,

ཨ་ཐ་སྶུ་མེ་གྷོ [ཨ་ཊྛ་སུ་མེ་དྷོ (ཀ.)] ཨ་ནཱི་གྷོ སུ་དཱ་ཋོ;

པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི་ཁཱི་ཎཱ,

ཧི་ངྒཱུ ཙ ཧི་ངྒོ ཙ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ.

‘‘དྭེ ཛཱ་ལི་ནོ མུ་ནི་ནོ ཨ་ཊྛ་ཀོ ཙ,

ཨ་ཐ ཀོ་ས་ལློ བུ་དྡྷོ ཨ་ཐོ སུ་བཱ་ཧུ;

ཨུ་པ་ནེ་མི་སོ ནེ་མི་སོ ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ,