༣. སུ་ཉྙ་ཏ་ཝ་གྒོ

༡. ཙཱུ་ལ༹་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟཾ

༡༧༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ག་ར་ཀཾ ནཱ་མ ས་ཀྱཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཏ་ཏྠ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི བ་ཧུ་ལཾ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’ཏི. ཀ་ཙྩི མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, སུ་སྶུ་ཏཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཏ་གྒྷ ཏེ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་སྶུ་ཏཾ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ. པུ་བྦེ་པཱ་ཧཾ [པུ་བྦེ་ཙཱ་ཧཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི་པི [ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ (ས་བྦ་ཏྠ)] སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝི་ཧཱ་རེ་ན བ་ཧུ་ལཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཡཾ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དོ སུ་ཉྙོ ཧ་ཏྠི་ག་ཝ་སྶ་ཝ་ལ༹་ཝེ་ན, སུ་ཉྙོ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏེ་ན, སུ་ཉྙོ ཨི་ཏྠི་པུ་རི་ས་ས་ནྣི་པཱ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝི་དཾ ཨ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ – བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ གཱ་མ་ས་ཉྙཾ, ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཾ, ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ གཱ་མ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝཱ་ཡཾ ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱ ཡ་དི་དཾ – ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. སོ ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ གཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝི་དཾ ཨ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ – ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. ཨི་ཏི ཡ་ཉྷི ཁོ ཏ་ཏྠ ན ཧོ་ཏི ཏེ་ན ཏཾ སུ་ཉྙཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི ཏཾ ‘ས་ནྟ་མི་དཾ ཨ་ཏྠཱི’’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཨེ་སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩཱ ཨ་ཝི་པ་ལླ་ཏྠཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི བྷ་ཝ་ཏི.

༡༧༧. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཾ, ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ, པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ས་བྷ་ཙ་མྨཾ ས་ངྐུ་ས་ཏེ་ན སུ་ཝི་ཧ་ཏཾ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལི་ཀཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཡཾ ཨི་མི་སྶཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨུ་ཀྐཱུ་ལ་ཝི་ཀྐཱུ་ལཾ ན་དཱི་ཝི་དུ་གྒཾ ཁཱ་ཎུ་ཀ་ཎྚ་ཀ་ཊྛཱ་ནཾ པ་བྦ་ཏ་ཝི་ས་མཾ ཏཾ ས་བྦཾ [ས་བྦཾ (ཀ.)] ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝཱ་ཡཾ ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱ ཡ་དི་དཾ – པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. སོ ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ མ་ནུ་སྶ་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝི་དཾ ཨ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ – པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. ཨི་ཏི ཡ་ཉྷི ཁོ ཏ་ཏྠ ན ཧོ་ཏི ཏེ་ན ཏཾ སུ་ཉྙཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི ཏཾ ‘ས་ནྟ་མི་དཾ ཨ་ཏྠཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཨེ་སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩཱ ཨ་ཝི་པ་ལླ་ཏྠཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི བྷ་ཝ་ཏི.

༡༧༨. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ, ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཾ, ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝཱ་ཡཾ ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱ ཡ་དི་དཾ – ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. སོ ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ཨ་ར་ཉྙ་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝི་དཾ ཨ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ – ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. ཨི་ཏི ཡ་ཉྷི ཁོ ཏ་ཏྠ ན ཧོ་ཏི ཏེ་ན ཏཾ སུ་ཉྙཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི ཏཾ ‘ས་ནྟ་མི་དཾ ཨ་ཏྠཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཨེ་སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩཱ ཨ་ཝི་པ་ལླ་ཏྠཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི བྷ་ཝ་ཏི.

༡༧༩. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཾ, ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝཱ་ཡཾ ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱ ཡ་དི་དཾ – ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. སོ ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ པ་ཐ་ཝཱི་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝི་དཾ ཨ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ – ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. ཨི་ཏི ཡ་ཉྷི ཁོ ཏ་ཏྠ ན ཧོ་ཏི ཏེ་ན ཏཾ སུ་ཉྙཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི ཏཾ ‘ས་ནྟ་མི་དཾ ཨ་ཏྠཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཨེ་སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩཱ ཨ་ཝི་པ་ལླ་ཏྠཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི བྷ་ཝ་ཏི.

༡༨༠. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ, ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝཱ་ཡཾ ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱ ཡ་དི་དཾ – ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. སོ ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝི་དཾ ཨ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ – ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. ཨི་ཏི ཡ་ཉྷི ཁོ ཏ་ཏྠ ན ཧོ་ཏི ཏེ་ན ཏཾ སུ་ཉྙཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི ཏཾ ‘ས་ནྟ་མི་དཾ ཨ་ཏྠཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཨེ་སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩཱ ཨ་ཝི་པ་ལླ་ཏྠཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི བྷ་ཝ་ཏི.

༡༨༡. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ བྷི་ཀྑུ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ, ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝཱ་ཡཾ ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱ ཡ་དི་དཾ – ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. སོ ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝི་དཾ ཨ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ – ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀ་ཏྟ’ནྟི. ཨི་ཏི ཡ་ཉྷི ཁོ ཏ་ཏྠ ན ཧོ་ཏི ཏེ་ན ཏཾ སུ་ཉྙཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི ཏཾ ‘ས་ནྟ་མི་དཾ ཨ་ཏྠཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཨེ་སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩཱ ཨ་ཝི་པ་ལླ་ཏྠཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི བྷ་ཝ་ཏི.

༡༨༢. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ, ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟེ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝཱ་ཡཾ ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱ ཡ་དི་དཾ – ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནི་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ’ཏི. སོ ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝི་དཾ ཨ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ – ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནི་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཡ་ཉྷི ཁོ ཏ་ཏྠ ན ཧོ་ཏི ཏེ་ན ཏཾ སུ་ཉྙཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི ཏཾ ‘ས་ནྟ་མི་དཾ ཨ་ཏྠཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཨེ་སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩཱ ཨ་ཝི་པ་ལླ་ཏྠཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི བྷ་ཝ་ཏི.

༡༨༣. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ, ཨ་མ་ན་སི་ཀ་རི་ཏྭཱ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ས་ཉྙཾ, ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཀ་ཏྟཾ. ཏ་སྶ ཨ་ནི་མི་ཏྟེ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཡ་མྤི ཁོ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏོ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏོ’. ‘ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་ཉྩེ་ཏ་ཡི་ཏཾ ཏ་ད་ནི་ཙྩཾ ནི་རོ་དྷ་དྷ་མྨ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ བྷ་ཝཱ་ས་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཡེ ཨ་སྶུ ད་ར་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ ཏེ་དྷ ན ས་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝཱ་ཡཾ ད་ར་ཐ་མ་ཏྟཱ ཡ་དི་དཾ – ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནི་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ’ཏི. སོ ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ཀཱ་མཱ་ས་ཝེ་ནཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ བྷ་ཝཱ་ས་ཝེ་ནཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘སུ་ཉྙ་མི་དཾ ས་ཉྙཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝེ་ནཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝི་དཾ ཨ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ – ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནི་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཡ་ཉྷི ཁོ ཏ་ཏྠ ན ཧོ་ཏི ཏེ་ན ཏཾ སུ་ཉྙཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏ་ཏྠ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི ཏཾ ‘ས་ནྟ་མི་དཾ ཨ་ཏྠཱི’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཨེ་སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩཱ ཨ་ཝི་པ་ལླ་ཏྠཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ པ་ར་མཱ་ནུ་ཏྟ་རཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟི བྷ་ཝ་ཏི.

༡༨༤. ‘‘ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་ར་མཱ་ནུ་ཏྟ་རཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་ར་མཱ་ནུ་ཏྟ་རཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ. ཡེ་པི [ཡེ (སཱི. པཱི.)] ཧི ཀེ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་ར་མཱ་ནུ་ཏྟ་རཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་ར་མཱ་ནུ་ཏྟ་རཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི. ཡེ་པི [ཡེ (སཱི. པཱི.)] ཧི ཀེ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་ར་མཱ་ནུ་ཏྟ་རཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མཾ་ཡེ་ཝ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་ར་མཱ་ནུ་ཏྟ་རཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, ཨཱ་ན་ནྡ, ‘པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་ར་མཱ་ནུ་ཏྟ་རཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱ’ཏི [ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི (པཱི. ཀ.)] – ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ [ཏེ (ཀ.)], ཨཱ་ན་ནྡ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

ཙཱུ་ལ༹་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཋ་མཾ.

༢. མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟཾ

༡༨༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན ཀཱ་ལ༹་ཁེ་མ་ཀ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཝི་ཧཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀཱ་ལ༹་ཁེ་མ་ཀ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ལ༹་ཁེ་མ་ཀ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི. དི་སྭཱ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནི ཁོ ཀཱ་ལ༹་ཁེ་མ་ཀ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནུ ཁོ ཨི་དྷ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི.

༡༨༦. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ གྷ་ཊཱ་ཡ ས་ཀྐ་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན གྷ་ཊཱ་ཡ ས་ཀྐ་སྶ ཝི་ཧཱ་རོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀཱ་ལ༹་ཁེ་མ་ཀ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནུ ཁོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ལ༹་ཁེ་མ་ཀ་སྶ ས་ཀྐ་སྶ ཝི་ཧཱ་རེ སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནི. ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏྠ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཙཱི་ཝ་ར་ཀཱ་ར་ས་མ་ཡོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ སོ་བྷ་ཏི ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ ས་ངྒ་ཎི་ཀ་ར་ཏོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ག་ཎཱ་རཱ་མོ ག་ཎ་ར་ཏོ ག་ཎ་ས་མྨུ་དི་ཏོ. སོ ཝ་ཏཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ ས་ངྒ་ཎི་ཀ་ར་ཏོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ག་ཎཱ་རཱ་མོ ག་ཎ་ར་ཏོ ག་ཎ་ས་མྨུ་དི་ཏོ ཡཾ ཏཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཾ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཾ ས་མྦོ་དྷི་སུ་ཁཾ [ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁཾ (སཱི. པཱི.), ས་མྦོ་དྷ་སུ་ཁཾ ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་སུ་ཁཾ (ཀ.) ཨུ་པ་རི ཨ་ར་ཎ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟེ པ་ན ས་མྦོ་དྷི་སུ་ཁ་ནྟྭེ་ཝ དི་སྶ་ཏི] ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ ཙ ཁོ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀོ ག་ཎ་སྨཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏ་སྶེ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཡཾ ཏཾ ནེ་ཀྑ་མྨ་སུ་ཁཾ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཁཾ ཨུ་པ་ས་མ་སུ་ཁཾ ས་མྦོ་དྷི་སུ་ཁཾ ཏ་སྶ སུ་ཁ་སྶ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི་ཏི – ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.

‘‘སོ ཝ་ཏཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མོ ས་ངྒ་ཎི་ཀ་ར་ཏོ ས་ངྒ་ཎི་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ག་ཎཱ་རཱ་མོ ག་ཎ་ར་ཏོ ག་ཎ་ས་མྨུ་དི་ཏོ སཱ་མཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཀ་ནྟཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི ཨ་སཱ་མཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་པྤ་ནྟི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ ཙ ཁོ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀོ ག་ཎ་སྨཱ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཏ་སྶེ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ སཱ་མཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཀ་ནྟཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི ཨ་སཱ་མཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཀུ་པྤ་ནྟི – ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.

‘‘ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀཾ རཱུ་པ་མྤི [ཨེ་ཀ་རཱུ་པ་མྤི (སཱི.)] ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཡ་ཏྠ ར་ཏྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་བྷི་ར་ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱུ་པཱ་ཡཱ་སཱ.

༡༨༧. ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཝི་ཧཱ་རོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ ཡ་དི་དཾ – ས་བྦ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ [ཝི་ཧ་ར་ཏཾ (ཀ. སཱི.), ཝི་ཧ་ར་ཏི (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)]. ཏ་ཏྲ ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ བྷ་ཝ་ནྟི [བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏཱ་རོ བྷི་ཀྑཱུ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ རཱ་ཛཱ་ནོ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཏི་ཏྠི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀཱ. ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་ནྣེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཝི་ཝེ་ཀ་པོ་ཎེ་ན ཝི་ཝེ་ཀ་པ་བྦྷཱ་རེ་ན ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛེ་ན ནེ་ཀྑ་མྨཱ་བྷི་ར་ཏེ་ན བྱ་ནྟཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་བྦ་སོ ཨཱ་ས་ཝ་ཊྛཱ་ནཱི་ཡེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ནི་ཀ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ་ཡེ་ཝ ཀ་ཐཾ ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཙེ་པི ཨཱ་ཀ་ངྑེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’ནྟི, ཏེ་ནཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏ་བྦཾ ས་ནྣི་སཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཀོ་དི ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་མཱ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦཾ.

༡༨༨. ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏི ས་ནྣི་སཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཀོ་དིཾ ཀ་རོ་ཏི [ཨེ་ཀོ་དི་ཀ་རོ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་མཱ་ད་ཧ་ཏི? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏི ས་ནྣི་སཱ་དེ་ཏི ཨེ་ཀོ་དིཾ ཀ་རོ་ཏི ས་མཱ་ད་ཧ་ཏི. སོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཁོ མེ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. སོ བ་ཧི་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི…པེ… སོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི …པེ… སོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ཁོ མེ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཏེ་ནཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ པུ་རི་མ་སྨིཾ ས་མཱ་དྷི་ནི་མི་ཏྟེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ས་ཎྛ་པེ་ཏ་བྦཾ ས་ནྣི་སཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ཨེ་ཀོ་དི ཀཱ་ཏ་བྦཾ ས་མཱ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦཾ. སོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཁོ མེ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. སོ བ་ཧི་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི…པེ… སོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷཱ སུ་ཉྙ་ཏཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི…པེ… སོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི. ཏ་སྶ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ཁོ མེ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཏོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི པ་སཱི་ད་ཏི ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི.

༡༨༩. ‘‘ཏ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙ་ངྐ་མཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, སོ ཙ་ངྐ་མ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ མཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཋཱ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, སོ ཏི་ཊྛ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ མཾ ཋི་ཏཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏོ ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, སོ ནི་སཱི་ད་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ མཾ ནི་སི་ནྣཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏོ ས་ཡ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, སོ ས་ཡ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ མཾ ས་ཡ་ནྟཾ ནཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀ་ཐཱ་ཡ [བྷ་སྶཱ་ཡ (སཱི.), བྷཱ་སཱ་ཡ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, སོ – ‘ཡཱ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཧཱི་ནཱ ག་མྨཱ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཱ ཨ་ན་རི་ཡཱ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – རཱ་ཛ་ཀ་ཐཱ ཙོ་ར་ཀ་ཐཱ མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་ཀ་ཐཱ སེ་ནཱ་ཀ་ཐཱ བྷ་ཡ་ཀ་ཐཱ ཡུ་དྡྷ་ཀ་ཐཱ ཨ་ནྣ་ཀ་ཐཱ པཱ་ན་ཀ་ཐཱ ཝ་ཏྠ་ཀ་ཐཱ ས་ཡ་ན་ཀ་ཐཱ མཱ་ལཱ་ཀ་ཐཱ ག་ནྡྷ་ཀ་ཐཱ ཉཱ་ཏི་ཀ་ཐཱ ཡཱ་ན་ཀ་ཐཱ གཱ་མ་ཀ་ཐཱ ནི་ག་མ་ཀ་ཐཱ ན་ག་ར་ཀ་ཐཱ ཛ་ན་པ་ད་ཀ་ཐཱ ཨི་ཏྠི་ཀ་ཐཱ སུ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་སི་ཁཱ་ཀ་ཐཱ ཀུ་མྦྷ་ཊྛཱ་ན་ཀ་ཐཱ པུ་བྦ་པེ་ཏ་ཀ་ཐཱ ནཱ་ན་ཏྟ་ཀ་ཐཱ ལོ་ཀ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱ ས་མུ་དྡ་ཀྑཱ་ཡི་ཀཱ ཨི་ཏི་བྷ་ཝཱ་བྷ་ཝ་ཀ་ཐཱ ཨི་ཏི ཝཱ ཨི་ཏི – ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཀ་ཐཾ ན ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ཡཱ ཙ ཁོ ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ [ཙེ་ཏོ་ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.), ཙེ་ཏོ་ཝི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ (པཱི.)] ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ ཨི་ཏི – ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མི་ནཱ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ན་མ་ཏི, སོ – ‘ཡེ ཏེ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཧཱི་ནཱ ག་མྨཱ པོ་ཐུ་ཛྫ་ནི་ཀཱ ཨ་ན་རི་ཡཱ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཱ ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཝི་ཏ་ཀྐེ [ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ ཁོ ཨི་མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནི་ཡྻ་ནྟི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ་དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ནེ་ཀྑ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨི་ཏི – ‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཝི་ཏ་ཀྐེ [ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཝི་ཏ་ཀྐེ་ན (ཀ.)] ཝི་ཏ་ཀྐེ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི.

༡༩༠. ‘‘པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ… གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ… ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ – ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ས་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ མེ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ’ཏི? ས་ཙེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཏྠི ཁོ མེ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ’ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་མེ་ཏཾ [ཨེ་ཝཾ ས་ནྟཾ (ཨ་ཊྛ.)], ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡོ ཁོ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ སོ མེ ན་པྤ་ཧཱི་ནོ’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ས་ཙེ པ་ནཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ན་ཏྠི ཁོ མེ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙེ་ཏ་སོ ས་མུ་དཱ་ཙཱ་རོ’ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡོ ཁོ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ སོ མེ པ་ཧཱི་ནོ’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི.

༡༩༡. ‘‘པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནཱ ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ – ‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ, ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ… ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ… ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ… ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ’ཏི. ཏ་སྶ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཡོ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ སོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡོ ཁོ ཨི་མེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ སོ མེ པ་ཧཱི་ནོ’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏ་ཏྠ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀུ་ས་ལཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཡཱ་ཏི་ཀཱ [དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཀུ་ས་ལཱ་ཡ་ཏི་ཀཱ (ས་བྦ་ཏྠ) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] ཨ་རི་ཡཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ པཱ་པི་མ་ཏཱ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀཾ ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཧ་ཏི སཱ་ཝ་ཀོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨ་པི པ་ཎུ་ཛྫ་མཱ་ནོ’’ཏི [ཨ་པི པ་ནུ་ཛྫ་མཱ་ནོ་པཱི་ཏི (ཀ. སཱི.), ཨ་པི པ་ཡུ་ཛྫ་མཱ་ནོ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]? ‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.

༡༩༢. ‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ར་ཧ་ཏི སཱ་ཝ་ཀོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏུཾ, ཡ་དི་དཾ སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་སྶ ཧེ་ཏུ [ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཧེ་ཏུ (ཀ.)]. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དཱི་གྷ་ར་ཏྟ་སྶ [དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ + ཨ་སྶཱ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ] ཧི ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱ སུ་ཏཱ དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. ཡཱ ཙ ཁོ ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཐཱ ཨ་བྷི་ས་ལླེ་ཁི་ཀཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་ས་པྤཱ་ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་པྤི་ཙྪ་ཀ་ཐཱ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཀ་ཐཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀ་ཀ་ཐཱ ཨ་སཾ་ས་གྒ་ཀ་ཐཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ སཱི་ལ་ཀ་ཐཱ ས་མཱ་དྷི་ཀ་ཐཱ པ་ཉྙཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཀ་ཐཱ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀ་ཐཱ – ཨེ་ཝ་རཱུ་པི་ཡཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ཐཱ་ཡ ཧེ་ཏུ ཨ་ར་ཧ་ཏི སཱ་ཝ་ཀོ ས་ཏྠཱ་རཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏུཾ ཨ་པི པ་ཎུ་ཛྫ་མཱ་ནོ.

‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱུ་པ་དྡ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱུ་པ་དྡ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱུ་པ་དྡ་ཝོ ཧོ་ཏི.

༡༩༣. ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱུ་པ་དྡ་ཝོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་ཏྠཱ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟི [ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཊྚ་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ. སོ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཙ མུ་ཙྪཾ ནི་ཀཱ་མ་ཡ་ཏི [མུ་ཙྪ་ཏི ཀཱ་མ་ཡ་ཏི (སཱི. པཱི.) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ན ཏ་ཐཱ དི་སྶ་ཏི], གེ་དྷཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ན་ནྡ, ཨུ་པ་དྡ་ཝོ [ཨུ་པ་དྡུ་ཏོ (སཱི. པཱི.)] ཨཱ་ཙ་རི་ཡོ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་དྷིཾ་སུ ནཾ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ [པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ (སཱི. པཱི.)] ས་ད་རཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱུ་པ་དྡ་ཝོ ཧོ་ཏི.

༡༩༤. ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱུ་པ་དྡ་ཝོ ཧོ་ཏི? ཏ་སྶེ་ཝ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠུ སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་སྶ ས་ཏྠུ ཝི་ཝེ་ཀ་མ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ. སོ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཙ མུ་ཙྪཾ ནི་ཀཱ་མ་ཡ་ཏི, གེ་དྷཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ན་ནྡ, ཨུ་པ་དྡ་ཝོ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱི. ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་དྷིཾ་སུ ནཾ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ས་ད་རཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱུ་པ་དྡ་ཝོ ཧོ་ཏི.

༡༩༥. ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱུ་པ་དྡ་ཝོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ. སོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ. སོ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཙ ན མུ་ཙྪཾ ནི་ཀཱ་མ་ཡ་ཏི, ན གེ་དྷཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ. ཏ་སྶེ་ཝ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠུ སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་སྶ ས་ཏྠུ ཝི་ཝེ་ཀ་མ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. ཏ་སྶ ཏ་ཐཱ་ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟི བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ནེ་ག་མཱ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དཱ ཙ. སོ ཨ་ནྭཱ་ཝ་ཏྟ་ནྟེ་སུ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་སུ ནེ་ག་མེ་སུ ཙེ་ཝ ཛཱ་ན་པ་དེ་སུ ཙ མུ་ཙྪཾ ནི་ཀཱ་མ་ཡ་ཏི, གེ་དྷཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི བཱ་ཧུ་ལླཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ན་ནྡ, ཨུ་པ་དྡ་ཝོ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱུ་པ་དྡ་ཝེ་ན ཨ་ཝ་དྷིཾ་སུ ནཾ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ སཾ་ཀི་ལེ་སི་ཀཱ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀཱ ས་ད་རཱ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱུ་པ་དྡ་ཝོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡོ ཙེ་ཝཱ་ཡཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱུ་པ་དྡ་ཝོ, ཡོ ཙ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སཱུ་པ་དྡ་ཝོ ཨ་ཡཾ ཏེ་ཧི བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱུ་པ་དྡ་ཝོ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་རོ ཙེ་ཝ ཀ་ཊུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་རོ ཙ, ཨ་པི ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

༡༩༦. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ མཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མི་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཐ, མཱ ས་པ་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ. ཏཾ ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ས་པ་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ནོ མི་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ ཧི་ཏེ་སཱི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ – ‘ཨི་དཾ ཝོ ཧི་ཏཱ་ཡ, ཨི་དཾ ཝོ སུ་ཁཱ་ཡཱ’ཏི. ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི, ན སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, ཝོ་ཀྐ་མྨ ཙ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ ས་པ་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ནོ མི་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ མི་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ནོ ས་པ་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀོ ཧི་ཏེ་སཱི ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ – ‘ཨི་དཾ ཝོ ཧི་ཏཱ་ཡ, ཨི་དཾ ཝོ སུ་ཁཱ་ཡཱ’ཏི. ཏ་སྶ སཱ་ཝ་ཀཱ སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི, སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི, ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, ན ཙ ཝོ་ཀྐ་མ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ཏྠཱ་རཾ སཱ་ཝ་ཀཱ མི་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ནོ ས་པ་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ.

‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ མཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མི་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཐ, མཱ ས་པ་ཏྟ་ཝ་ཏཱ་ཡ. ཏཾ ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ. ན ཝོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ པ་ར་ཀྐ་མི་སྶཱ་མི ཡ་ཐཱ ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ ཨཱ་མ་ཀེ ཨཱ་མ་ཀ་མ་ཏྟེ. ནི་གྒ་ཡ྄ཧ ནི་གྒ་ཡ྄ཧཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཀྑཱ་མི; པ་ཝ་ཡ྄ཧ པ་ཝ་ཡ྄ཧ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝ་ཀྑཱ་མི [པ་ཝ་ཡ྄ཧ པ་ཝ་ཡ྄ཧ (སཱི. པཱི.), པ་གྒ་ཡ྄ཧ པ་གྒ་ཡ྄ཧ ཨཱ་ན་ནྡ ཝ་ཀྑཱ་མི (ཀ.)]. ཡོ སཱ་རོ སོ ཋ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

མ་ཧཱ་སུ་ཉྙ་ཏ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་སུ་ཏྟཾ

༡༩༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏེ བུ་དྡྷེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཚི་ནྣ་པ་པ་ཉྩེ ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མེ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཝ་ཊྚེ ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི [ཨ་ནུ་སྶ་རི་སྶ་ཏི ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི (ཀ.)] – ‘ཨེ་ཝཾ་ཛ་ཙྩཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི་པི, ‘ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི་པི, ‘ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི་པི, ‘ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི་པི, ‘ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི་པི, ‘ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི་པི, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི་པི, ‘ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ’ ཨི་ཏི་པཱི’’ཏི! ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཙེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཙ; ཨ་བྦྷུ་ཏཱ ཙེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཙཱ’’ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཧི་དཾ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

༡༩༨. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ, ཀཱ ཙ པ་ན ཝོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏཱི་ཏེ བུ་དྡྷེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ ཚི་ནྣ་པ་པ་ཉྩེ ཚི་ནྣ་ཝ་ཊུ་མེ པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣ་ཝ་ཊྚེ ས་བྦ་དུ་ཀྑ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟེ ཛཱ་ནི་སྶ་ཏི – ཨེ་ཝཾ་ཛ་ཙྩཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨི་ཏི་པི, ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མཱ… ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟཱ… ཨེ་ཝཾ་སཱི་ལཱ… ཨེ་ཝཾ་དྷ་མྨཱ.. ཨེ་ཝཾ་པ་ཉྙཱ… ཨེ་ཝཾ་ཝི་ཧཱ་རཱི… ཨེ་ཝཾ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཏེ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨི་ཏི་པཱི’ཏི! ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་མྷེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཙེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཙ, ཨ་བྦྷུ་ཏཱ ཙེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཙཱ’ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ; ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི.

༡༩༩. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་བྷ་ནྟུ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཱ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཱ’’ཏི [ཨ་བྦྷུ་ཏཱ དྷ་མྨཱ་ཏི (?)].

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫཱི’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏེ ཀཱ་ཡེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏེ ཀཱ་ཡེ ཨ་ཊྛཱ་སི ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ [ཨི་དཾ་པ་ཧཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

༢༠༠. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏེ ཀཱ་ཡེ ཨ་ཊྛཱ་སཱི’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏེ ཀཱ་ཡེ ཨ་ཊྛཱ་སི ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏཱ, ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མཱི’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མི ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

༢༠༡. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་དཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ཏུ་སི་ཏཱ ཀཱ་ཡཱ ཙ་ཝི་ཏྭཱ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཨ་ཐ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ ལོ་ཀེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡཱ་པི ཏཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་གྷཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ, ཡ་ཏྠ་པི་མེ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི ཏ་ཏྠ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ ལོ་ཀེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཏེ་ནོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི – ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར, བྷོ, ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ས་ངྐ་མྤ་ཏི ས་མྤ་ཀ་མྤ་ཏི ས་མྤ་ཝེ་དྷ་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཙ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ ལོ་ཀེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ’ནྟི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

༢༠༢. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་དཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཾ ཨཱ་ར་ཀྑཱ་ཡ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི – མཱ ནཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ ཝཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏ་རཾ ཝཱ མ་ནུ་སྶོ ཝཱ ཨ་མ་ནུ་སྶོ ཝཱ ཀོ་ཙི ཝཱ ཝི་ཧེ་ཋེ་སཱི’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

༢༠༣. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་དཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, པ་ཀ་ཏི་ཡཱ སཱི་ལ་ཝ་ཏཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི ཝི་ར་ཏཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝི་ར་ཏཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝི་ར་ཏཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཝི་ར་ཏཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝི་ར་ཏཱ སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་མ་ཛྫ་པ་མཱ་ད་ཊྛཱ་ནཱ’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་དཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ པུ་རི་སེ་སུ མཱ་ན་སཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་གུ་ཎཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ, ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ནཱི་ཡཱ ཙ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི ཀེ་ན་ཙི པུ་རི་སེ་ན ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་དཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ལཱ་བྷི་ནཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ་ནཾ. སཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཏཱི’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

༢༠༤. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་དཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; སུ་ཁི་ནཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡཱ; བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཉྩ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཏི་རོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏི ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཾ ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ སུ་བྷོ ཛཱ་ཏི་མཱ ཨ་ཊྛཾ་སོ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ. ཏ་ཏྲཱ་སྶ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཝུ་ཏཾ ནཱི་ལཾ ཝཱ པཱི་ཏཾ ཝཱ ལོ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨོ་དཱ་ཏཾ ཝཱ པ་ཎྜུ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ. ཏ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་མཱ པུ་རི་སོ ཧ་ཏྠེ ཀ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑེ་ཡྻ – ཨ་ཡཾ ཁོ མ་ཎི ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ སུ་བྷོ ཛཱ་ཏི་མཱ ཨ་ཊྛཾ་སོ སུ་པ་རི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ, ཏ་ཏྲི་དཾ སུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཝུ་ཏཾ ནཱི་ལཾ ཝཱ པཱི་ཏཾ ཝཱ ལོ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཨོ་དཱ་ཏཾ ཝཱ པ་ཎྜུ་སུ་ཏྟཾ ཝཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪིཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི, ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏུ ཀོ་ཙི་དེ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; སུ་ཁི་ནཱི བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ལ་ནྟ་ཀཱ་ཡཱ; བོ་དྷི་ས་ཏྟ་ཉྩ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཏི་རོ་ཀུ་ཙྪི་ག་ཏཾ པ་སྶ་ཏི ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཾ ཨ་ཧཱི་ནི་ནྡྲི་ཡ’ནྟི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

༢༠༥. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ས་ཏྟཱ་ཧ་ཛཱ་ཏེ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟེ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཏུ་སི་ཏཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཉྙཱ ཨི་ཏྠི་ཀཱ ན་ཝ ཝཱ ད་ས ཝཱ མཱ་སེ ག་བྦྷཾ ཀུ་ཙྪི་ནཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཧེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏི. ད་སེ་ཝ མཱ་སཱ་ནི བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཀུ་ཙྪི་ནཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏཱི’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཉྙཱ ཨི་ཏྠི་ཀཱ ནི་སི་ནྣཱ ཝཱ ནི་པ་ནྣཱ ཝཱ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཧེ་ཝཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏི. ཋི་ཏཱ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟཾ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་མཱ་ཏཱ ཝི་ཛཱ་ཡ་ཏཱི’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་དཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, དེ་ཝཱ ནཾ པ་ཋ་མཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟི པ་ཙྪཱ མ་ནུ་སྶཱ’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

༢༠༦. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་དཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་པྤ་ཏྟོ་ཝ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ པ་ཐ་ཝིཾ ཧོ་ཏི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ནཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཱ པ་ཊི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ མཱ་ཏུ པུ་ར་ཏོ ཋ་པེ་ནྟི – ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, དེ་ཝི, ཧོ་ཧི; མ་ཧེ་ས་ཀྑོ ཏེ པུ་ཏྟོ ཨུ་པྤ་ནྣོ’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་དཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཝི་ས་དོ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ ཨུ་དེ་ན [ཨུ་དྡེ་ན (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ སེ་མྷེ་ན ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ རུ་ཧི་རེ་ན ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ ཀེ་ན་ཙི ཨ་སུ་ཙི་ནཱ སུ་དྡྷོ ཝི་ས་དོ [ཝི་སུ་དྡྷོ (སྱཱ.)]. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཀཱ་སི་ཀེ ཝ་ཏྠེ ནི་ཀྑི་ཏྟཾ ནེ་ཝ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཀཱ་སི་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ མ་ཀྑེ་ཏི ནཱ་པི ཀཱ་སི་ཀཾ ཝ་ཏྠཾ མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ མ་ཀྑེ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨུ་བྷི་ནྣཾ སུ་དྡྷ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་དཱ བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཝི་ས་དོ་ཝ ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ ཨུ་དེ་ན ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ སེ་མྷེ་ན ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ རུ་ཧི་རེ་ན ཨ་མ་ཀྑི་ཏོ ཀེ་ན་ཙི ཨ་སུ་ཙི་ནཱ སུ་དྡྷོ ཝི་ས་དོ’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་དཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, དྭེ ཨུ་ད་ཀ་སྶ དྷཱ་རཱ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི – ཨེ་ཀཱ སཱི་ཏ་སྶ, ཨེ་ཀཱ ཨུ་ཎྷ་སྶ; ཡེ་ན བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་ད་ཀ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རོ་ནྟི མཱ་ཏུ ཙཱ’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

༢༠༧. ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ས་མྤ་ཏི་ཛཱ་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ ས་མེ་ཧི པཱ་དེ་ཧི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ས་ཏྟ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, སེ་ཏ་མྷི ཚ་ཏྟེ ཨ་ནུ་དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ, ས་བྦཱ ཙ དི་སཱ ཝི་ལོ་ཀེ་ཏི, ཨཱ་ས་བྷི་ཉྩ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི – ཨ་གྒོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶ, ཛེ་ཊྛོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶ, སེ་ཊྛོ་ཧ་མ་སྨི ལོ་ཀ་སྶ. ཨ་ཡ་མ་ནྟི་མཱ ཛཱ་ཏི, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’ཏི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མི.

‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘ཡ་དཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བོ་དྷི་ས་ཏྟོ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་མྷཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨ་ཐ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ ལོ་ཀེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡཱ་པི ཏཱ ལོ་ཀ་ནྟ་རི་ཀཱ ཨ་གྷཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ ཡ་ཏྠ་པི་མེ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ ཨཱ་བྷཱ་ཡ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི ཏ་ཏྠ་པི ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ ལོ་ཀེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཡེ་པི ཏ་ཏྠ ས་ཏྟཱ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ ཏེ་པི ཏེ་ནོ་བྷཱ་སེ་ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི – ཨ་ཉྙེ་པི ཀི་ར, བྷོ, ས་ནྟི ས་ཏྟཱ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣཱ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ད་ས་ས་ཧ་སྶཱི ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ ས་ངྐ་མྤ་ཏི ས་མྤ་ཀ་མྤ་ཏི ས་མྤ་ཝེ་དྷ་ཏི, ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ ཙ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨོ་བྷཱ་སོ ལོ་ཀེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ’ནྟི. ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མཱི’’ཏི.

༢༠༨. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་ད་མྤི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ཧི. ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་དི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ཝི་དི་ཏཱ ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ཝི་དི་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་ད་མྤི ཁོ, ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་མྤི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝི་དི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ཝི་དི་ཏཱ ས་ཉྙཱ… ཝི་དི་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨི་དཾ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མཱི’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ. ས་མ་ནུ་ཉྙོ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི; ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཙ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.

ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཨ་བྦྷུ་ཏ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. བཱ་ཀུ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༢༠༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ [བ་ཀྐུ་ལོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སྶ་པོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་གི་ཧི་ས་ཧཱ་ཡོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ བཱ་ཀུ་ལེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སྶ་པོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བཱ་ཀུ་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀཱི་ཝ་ཙི་རཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ བཱ་ཀུ་ལཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་སཱི་ཏི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་སྶཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ བཱ་ཀུ་ལ, ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་ཧི ཀ་ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ མེ་ཐུ་ནོ དྷ་མྨོ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏོ’’ཏི? ‘‘ན ཁོ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་སྶ་པ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ བཱ་ཀུ་ལ, ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་ཧི ཀ་ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ མེ་ཐུ་ནོ དྷ་མྨོ པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏོ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཁོ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་སྶ་པ, པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ བཱ་ཀུ་ལ, ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་ཧི ཀ་ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཱ’’’ཏི? ( ) [(ཨི་མེ་ཧི པ་ན ཏེ ཨཱ་ཝུ་སོ བ་ཀྐུ་ལ ཨ་སཱི་ཏི་ཡོ ཝ་སྶེ་ཧི ཀ་ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཱ་ཏི.) (སཱི. པཱི.)]

༢༡༠. ‘‘ཨ་སཱི་ཏི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་སྶཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ. ཡཾ་པཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་ཧི ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཀཱ་མ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ ཨི་ད་མྤི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མ.

‘‘ཨ་སཱི་ཏི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་སྶཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི བྱཱ་པཱ་ད་ས་ཉྙཾ…པེ… ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ. ཡཾ་པཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་ཧི ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཝི་ཧིཾ་སཱ་ས་ཉྙཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ, ཨི་ད་མྤི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མ.

‘‘ཨ་སཱི་ཏི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་སྶཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ. ཡཾ་པཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་ཧི ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ, ཨི་ད་མྤི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མ.

‘‘ཨ་སཱི་ཏི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་སྶཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ…པེ… ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ. ཡཾ་པཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་ཧི ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ, ཨི་ད་མྤི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མ.

༢༡༡. ‘‘ཨ་སཱི་ཏི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་སྶཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཏཱ. ཡཾ་པཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་ཧི ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཏཱ, ཨི་ད་མྤི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མ.

‘‘ཨ་སཱི་ཏི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་སྶཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ས་ཏྠེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཚི་ནྡི་ཏཱ. ཡཾ་པཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་ཧི ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་ཏྠེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ཚི་ནྡི་ཏཱ…པེ… དྷཱ་རེ་མ.

‘‘ཨ་སཱི་ཏི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་སྶཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི སཱུ་ཙི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ སི་བྦི་ཏཱ…པེ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ར་ཛ་ནེ་ན ཙཱི་ཝ་རཾ ར་ཛི་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཀ་ཐི་ནེ [ཀ་ཋི་ནེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙཱི་ཝ་རཾ སི་བྦི་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨེ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཱ [ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨེ བྱཱ་པཱ་རི་ཏཱ (སཱི. པཱི.)] … ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ནི་མ་ནྟ་ནཾ སཱ་དི་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མཾ ཀོ་ཙི ནི་མ་ནྟེ་ཡྻཱ’ཏི… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ ནི་སཱི་དི་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རེ བྷུ་ཉྫི་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ ཙ་ཏུ་པྤ་ད་མྤི གཱ་ཐཾ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི སཱ་མ་ཎེ་རི་ཡཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི པ་བྦཱ་ཛེ་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ནི་སྶ་ཡཾ དཱ་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི སཱ་མ་ཎེ་རཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེ ནྷཱ་ཡི་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཙུ་ཎྞེ་ན ནྷཱ་ཡི་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ག་ཏྟ་པ་རི་ཀ་མྨེ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཱ [བྱཱ་པཱ་རི་ཏཱ (སཱི. པཱི.)] … ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཨཱ་བཱ་དྷཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཾ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ག་དྡཱུ་ཧ་ན་མ་ཏྟ་མྤི… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི བྷེ་ས་ཛྫཾ ཨུ་པ་ཧ་རི་ཏཱ, ཨ་ནྟ་མ་སོ ཧ་རི་ཏ་ཀི་ཁ་ཎྜ་མྤི… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་པ་སྶེ་ན་ཀཾ ཨ་པ་སྶ་ཡི་ཏཱ… ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ཏཱ. ཡཾ་པཱ་ཡ་སྨཱ…པེ… དྷཱ་རེ་མ.

‘‘ཨ་སཱི་ཏི མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝ་སྶཱ་ནི པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟཱ. ཡཾ་པཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ ཨ་སཱི་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶེ་ཧི ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི གཱ་མ་ནྟ་སེ་ནཱ་ས་ནེ ཝ་སྶཾ ཨུ་པ་ག་ནྟཱ, ཨི་ད་མྤི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མ.

‘‘ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ར་ཎོ ར་ཊྛ་པི་ཎྜཾ བྷུ་ཉྫིཾ; ཨ་ཐ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཡཾ་པཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ ས་ཏྟཱ་ཧ་མེ་ཝ ས་ར་ཎོ ར་ཊྛ་པི་ཎྜཾ བྷུ་ཉྫི; ཨ་ཐ ཨ་ཊྛ་མི་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ཨི་ད་མྤི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མ.

༢༡༢. ‘‘ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ བཱ་ཀུ་ལ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི. ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ ཨ་ཙེ་ལ་ཀ་སྶ་པོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་སྶ་པོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ [ཨ་པཱ་པུ་ར་ཎཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ, ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ. ཨ་ཛྫ མེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཡཾ་པཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ, ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ཐཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ; ཨ་ཛྫ མེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཨི་ད་མྤི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མ’’.

ཨཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི. ‘‘ཡཾ་པཱ་ཡ་སྨཱ བཱ་ཀུ་ལོ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ནི་སི་ནྣ་ཀོ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི, ཨི་ད་མྤི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བཱ་ཀུ་ལ་སྶ ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་མཱ’’ཏི.

བཱ་ཀུ་ལ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. ད་ནྟ་བྷཱུ་མི་སུ་ཏྟཾ

༢༡༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨ་ར་ཉྙ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཛ་ངྒྷཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ན ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏེ་ན ས་མ་ཎུ་དྡེ་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན – ‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕུ་སེ་ཡྻ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏ’ནྟི. ‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར. ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕུ་སེ་ཡྻ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏ’ནྟི. ‘སཱ་དྷུ མེ བྷ་ཝཾ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ནོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱུ’ཏི. ‘ན ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ས་ཀྐོ་མི ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ. ཨ་ཧ་ཉྩ ཧི ཏེ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻཾ, ཏྭ་ཉྩ མེ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ན ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི; སོ མ་མ་སྶ ཀི་ལ་མ་ཐོ, སཱ མ་མ་སྶ ཝི་ཧེ་སཱ’ཏི. ‘དེ་སེ་ཏུ མེ བྷ་ཝཾ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ནོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ. ཨ་པྤེ་ཝ་ནཱ་མཱ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’ནྟི. ‘དེ་སེ་ཡྻཾ ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ. ས་ཙེ མེ ཏྭཾ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ; ནོ ཙེ མེ ཏྭཾ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་སི, ན མཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི. ‘དེ་སེ་ཏུ མེ བྷ་ཝཾ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ནོ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ. ས་ཙེ ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི [ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་མི (ཀ.)], ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ; ནོ ཙེ ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶཱ་མི, ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ ཏི་ཊྛི་སྶཱ་མི [ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ་མི (ཀ.)], ནཱ་ཧཾ ཏ་ཏྠ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི.

༢༡༤. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཛ་ཡ་སེ་ན་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཕུ་སེ་ཡྻ ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏ་སྶ ས་མ་ཎུ་དྡེ་ས་སྶ ཨ་ཊྛཱ་ན་ཏ་ཉྩ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་ས་ཏ་ཉྩ པ་ཝེ་དེ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ ཛ་ཡ་སེ་ནེ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཛ་ཡ་སེ་ནེ་ན རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཾ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ལ་བྦྷཱ. ཡཾ ཏཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཏཾ ཝ་ཏ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཀཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཁ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀོ [ཨུ་སྶུ་ཀྐོ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ ས་ཙྪི ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.

༢༡༥. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི་སྶུ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, དྭེ ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་སྶ་ད་མྨཱ ཝཱ གོ་ད་མྨཱ ཝཱ སུ་ད་ནྟཱ སུ་ཝི་ནཱི་ཏཱ, དྭེ ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་སྶ་ད་མྨཱ ཝཱ གོ་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་ད་ནྟཱ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏཱ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཡེ ཏེ དྭེ ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་སྶ་ད་མྨཱ ཝཱ གོ་ད་མྨཱ ཝཱ སུ་ད་ནྟཱ སུ་ཝི་ནཱི་ཏཱ, ཨ་པི ནུ ཏེ ད་ནྟཱ་ཝ ད་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ད་ནྟཱ་ཝ ད་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎེ་ཡྻུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡེ པ་ན ཏེ དྭེ ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་སྶ་ད་མྨཱ ཝཱ གོ་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་ད་ནྟཱ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏཱ, ཨ་པི ནུ ཏེ ཨ་ད་ནྟཱ་ཝ ད་ནྟ་ཀཱ་ར་ཎཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ, ཨ་ད་ནྟཱ་ཝ ད་ནྟ་བྷཱུ་མིཾ ས་མྤཱ་པུ་ཎེ་ཡྻུཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཏེ དྭེ ཧ་ཏྠི་ད་མྨཱ ཝཱ ཨ་སྶ་ད་མྨཱ ཝཱ གོ་ད་མྨཱ ཝཱ སུ་ད་ནྟཱ སུ་ཝི་ནཱི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཡཾ ཏཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཏཾ ཝ་ཏ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཀཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཁ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀོ ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ ས་ཙྪི ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.

༢༡༦. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, གཱ་མ་སྶ ཝཱ ནི་ག་མ་སྶ ཝཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ མ་ཧཱ་པ་བྦ་ཏོ. ཏ་མེ་ནཾ དྭེ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཱ ཏ་མྷཱ གཱ་མཱ ཝཱ ནི་ག་མཱ ཝཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཧ་ཏྠ་ཝི་ལ་ངྒྷ་ཀེ་ན ཡེ་ན སོ པ་བྦ་ཏོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻུཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཧེ་ཊྛཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཨེ་ཀོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་རོ་ཧེ་ཡྻ. ཏ་མེ་ནཾ ཧེ་ཊྛཱ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ཋི་ཏོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ཡྻ – ‘ཡཾ, ས་མྨ, ཀིཾ ཏྭཾ པ་སྶ་སི ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘པ་སྶཱ་མི ཁོ ཨ་ཧཾ, ས་མྨ, ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’’’ནྟི.

‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ས་མྨ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཏྭཾ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’ནྟི. ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཧེ་ཊྛི་མ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཾ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཏཾ ས་ཧཱ་ཡ་ཀཾ བཱ་ཧཱ་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ མུ་ཧུ་ཏྟཾ ཨ་སྶཱ་སེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཡཾ, ས་མྨ, ཀིཾ ཏྭཾ པ་སྶ་སི ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ’ཏི? སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘པ་སྶཱ་མི ཁོ ཨ་ཧཾ, ས་མྨ, ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’’’ནྟི.

‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཁོ ཏེ, ས་མྨ, བྷཱ་སི་ཏཾ – མ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མ – ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ ས་མྨ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ ཏྭཾ ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’ནྟི. ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཙ པ་ན ཏེ བྷཱ་སི་ཏཾ མ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མ – ‘པ་སྶཱ་མི ཁོ ཨ་ཧཾ, ས་མྨ, ཨུ་པ་རི་པ་བྦ་ཏེ ཋི་ཏོ ཨཱ་རཱ་མ་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ཝ་ན་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ བྷཱུ་མི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’ནྟི. སོ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཏ་ཐཱ ཧི པ་ནཱ་ཧཾ, ས་མྨ, ཨི་མི་ནཱ མ་ཧ་ཏཱ པ་བྦ་ཏེ་ན ཨཱ་ཝུ་ཏོ [ཨཱ་ཝ་ཊོ (སཱི. ཨ་ཊྛ. པཱི.), ཨཱ་ཝུ་ཊོ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ད་ཊྛེ་ཡྻཾ ནཱ་དྡ་ས’’’ནྟི.

‘‘ཨ་ཏོ མ་ཧ་ནྟ་ཏ་རེ་ན, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཁ་ནྡྷེ་ན ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨཱ་ཝུ་ཏོ ནི་ཝུ་ཏོ [ནི་ཝུ་ཊོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཨོ་ཕུ་ཊོ [ཨོ་ཝུ་ཏོ (སཱི.), ཨོ་ཝུ་ཊོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷོ. སོ ཝ་ཏ ཡཾ ཏཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ཉཱ་ཏ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ནེ་ཀྑ་མྨེ་ན ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦཾ ཏཾ ཝ་ཏ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཀཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟོ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཁ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནོ ཀཱ་མ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀོ ཉ་སྶ་ཏི ཝཱ ད་ཀྑ་ཏི ཝཱ ས་ཙྪི ཝཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ ཁོ ཏཾ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཛ་ཡ་སེ་ན་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨི་མཱ དྭེ ཨུ་པ་མཱ པ་ཊི་བྷཱ་ཡེ་ཡྻུཾ [པ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཏེ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ པ་སཱི་དེ་ཡྻ, པ་ས་ནྣོ ཙ ཏེ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཏོ པ་ན མཾ, བྷ་ནྟེ, ཛ་ཡ་སེ་ན་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨི་མཱ དྭེ ཨུ་པ་མཱ པ་ཊི་བྷཱ་ཡི་སྶ་ནྟི [པ་ཊི་བྷཱ་སི་སྶ་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱ པུ་བྦེ ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ནྟ’’ནྟི?

༢༡༧. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, རཱ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ས་མྨ ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀ, ར་ཉྙོ ནཱ་གཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ནཱ་ག་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་གཾ ཨ་ཏི་པ་སྶི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནཱ་ག་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷཱ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནཱ་གཾ ཨ་བྷི་རུ་ཧི་ཏྭཱ ནཱ་ག་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་གཾ ཨ་ཏི་པ་སྶི་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ནཱ་ག་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ་གེ་དྷཱ [ཨེ་ཏ་གེ་དྷཱ (སཱི. པཱི.)] ཧི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ ནཱ་གཱ ཡ་དི་དཾ – ནཱ་ག་ཝ་ནཾ. ཏ་མེ་ནཾ ནཱ་ག་ཝ་ནི་ཀོ ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི – ‘ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་ག་ཏོ ཁོ [ཁོ ཏེ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)], དེ་ཝ, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ས་མྨ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཾ ནཱ་གཾ ད་མ་ཡཱ་ཧི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ད་ར་ཐ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ གཱ་མ་ནྟེ ཨ་བྷི་ར་མཱ་པ་ནཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་ཀ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་ད་པ་ནཱ་ཡཱ’’’ཏི [ས་མཱ་དཱ་པ་ནཱ་ཡཱ་ཏི (?)].

‘‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’ཏི ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ར་ཉྙོ ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཐ་མྦྷཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ ནཱ་ག་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ད་ར་ཐ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ གཱ་མ་ནྟེ ཨ་བྷི་ར་མཱ་པ་ནཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་ཀ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་ད་པ་ནཱ་ཡ. ཏ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ་སྶ ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ནོ སུ་སྶཱུ་ས་ཏི, སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏི; ཏ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཏི་ཎ་གྷཱ་སོ་ད་ཀཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཝེ་ཙྪ་ཏི.

‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ་སྶ ཏི་ཎ་གྷཱ་སོ་ད་ཀཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཛཱི་ཝི་སྶ་ཏི ཁོ [ནུ ཁོ (སཱི. ཀ.)] དཱ་ནི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ [ར་ཉྙོ (སཱི. པཱི.)] ནཱ་གོ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི – ‘ཨཱ་དི་ཡ, བྷོ, ནི་ཀྑི་པ, བྷོ’ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ་སྶ ཨཱ་དཱ་ན་ནི་ཀྑེ་པེ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རོ ཧོ་ཏི ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རོ, ཏ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི – ‘ཨ་བྷི་ཀྐ་མ, བྷོ, པ་ཊི་ཀྐ་མ, བྷོ’ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཝ་ཙ་ན་ཀ་རོ ཧོ་ཏི ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རོ, ཏ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི – ‘ཨུ་ཊྛ་ཧ, བྷོ, ནི་སཱི་ད, བྷོ’ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀ་སྶ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ནི་ས་ཛྫཱ་ཡ ཝ་ཙ་ན་ཀ་རོ ཧོ་ཏི ཨོ་ཝཱ་ད་པྤ་ཊི་ཀ་རོ, ཏ་མེ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཨུ་ཏྟ་རི ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ནཱ་མ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རེ་ཏི, མ་ཧ་ནྟ་སྶ ཕ་ལ་ཀཾ སོ་ཎྜཱ་ཡ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི, ཏོ་མ་ར་ཧ་ཏྠོ ཙ པུ་རི་སོ ཨུ་པ་རི་གཱི་ཝཱ་ཡ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི, ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙ ཏོ་མ་ར་ཧ་ཏྠཱ པུ་རི་སཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཋི་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ ཙ དཱི་གྷ་ཏོ་མ་ར་ཡ་ཊྛིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཨཱ་ནེ་ཉྫཾ ཀཱ་ར་ཎཾ ཀཱ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ནེ་ཝ པུ་རི་མེ པཱ་དེ ཙོ་པེ་ཏི ན པ་ཙྪི་མེ པཱ་དེ ཙོ་པེ་ཏི, ན པུ་རི་མ་ཀཱ་ཡཾ ཙོ་པེ་ཏི ན པ་ཙྪི་མ་ཀཱ་ཡཾ ཙོ་པེ་ཏི, ན སཱི་སཾ ཙོ་པེ་ཏི, ན ཀ་ཎྞེ ཙོ་པེ་ཏི, ན ད་ནྟེ ཙོ་པེ་ཏི, ན ན་ངྒུ་ཊྛཾ ཙོ་པེ་ཏི, ན སོ་ཎྜཾ ཙོ་པེ་ཏི. སོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀོ ནཱ་གོ ཁ་མོ ས་ཏྟི་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨ་སི་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ཨུ་སུ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ས་ར་པ་ཏྟ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ [པ་ར་ས་ཏྠ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ (སཱི.), པ་ར་ས་ཏྟུ་པྤ་ཧཱ་རཱ་ནཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྷེ་རི་པ་ཎ་ཝ་ཝཾ་ས་ས་ངྑ་ཌི་ཎྜི་མ་ནི་ནྣཱ་ད་ས་དྡཱ་ནཾ [བྷེ་རི་པ་ཎ་ཝ་ས་ངྑ་ཏི་ཎ་ཝ་ནི་ནྣཱ་ད་ས་དྡཱ་ནཾ (པཱི.)] ས་བྦ་ཝ་ངྐ་དོ་ས་ནི་ཧི་ཏ་ནི་ནྣཱི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝོ རཱ་ཛཱ་ར་ཧོ རཱ་ཛ་བྷོ་གྒོ ར་ཉྙོ ཨ་ངྒ་ནྟེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.

༢༡༨. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ. སོ ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སོ ཏེ་ན ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛཱ་པ་ཐོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ. ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི.

‘‘སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པྤཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་ས་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྠ་གེ་དྷཱ ཧི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ ཡ་དི་དཾ – པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎཱ. ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཧི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་སྶུ སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སཱུ’’’ཏི.

‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ, ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རོ ཧོ་ཧི, ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ མཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི…པེ… (ཡ་ཐཱ ག་ཎ་ཀ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི.)

༢༡༩. ‘‘སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ཝེ་ད་ནཱ་སུ…པེ… ཙི་ཏྟེ…པེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཧ་ཏྠི་ད་མ་ཀོ མ་ཧ་ནྟཾ ཐ་མྦྷཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་སྶ ནཱ་ག་སྶ གཱི་ཝཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ད་ར་ཐ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ གཱ་མ་ནྟེ ཨ་བྷི་ར་མཱ་པ་ནཱ་ཡ མ་ནུ་སྶ་ཀ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་ད་པ་ནཱ་ཡ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ནཱ ཧོ་ནྟི གེ་ཧ་སི་ཏཱ་ན་ཉྩེ་ཝ སཱི་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ གེ་ཧ་སི་ཏཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ གེ་ཧ་སི་ཏཱ་ན་ཉྩེ་ཝ ད་ར་ཐ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་རི་ལཱ༹་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨ་ད་ནཱ་ཡ ཉཱ་ཡ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.

༢༢༠. ‘‘ཏ་མེ་ནཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་ནེ་ཏི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི, མཱ ཙ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སི. ཝེ་ད་ནཱ་སུ… ཙི་ཏྟེ… དྷ་མྨེ་སུ དྷ་མྨཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི, མཱ ཙ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཝི་ཏ་ཀྐེ་སཱི’’’ཏི.

‘‘སོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ…པེ… ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི.

༢༢༡. ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ…པེ… ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘སོ ཧོ་ཏི བྷི་ཀྑུ ཁ་མོ སཱི་ཏ་སྶ ཨུ་ཎྷ་སྶ ཛི་གྷ་ཙྪཱ་ཡ པི་པཱ་སཱ་ཡ ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ་ས་མྥ་སྶཱ་ནཾ དུ་རུ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་རཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ་ནཾ, ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ སཱ་རཱི་རི་ཀཱ་ནཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ དུ་ཀྑཱ་ནཾ ཏི་བྦཱ་ནཾ ཁ་རཱ་ནཾ ཀ་ཊུ་ཀཱ་ནཾ ཨ་སཱ་ཏཱ་ནཾ ཨ་མ་ནཱ་པཱ་ནཾ པཱ་ཎ་ཧ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ས་བྦ་རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་ནི་ཧི་ཏ་ནི་ནྣཱི་ཏ་ཀ་སཱ་ཝོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ.

༢༢༢. ‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨ་ད་ནྟོ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ཨ་ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ [ཨ་ད་ནྟཾ མ་ར་ཎཾ (ཀ.)] མ་ཧ་ལླ་ཀོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ. ད་ཧ་རོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཨ་ད་ནྟོ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ཨ་ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ད་ཧ་རོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཐེ་རོ ཙེ་པི བྷི་ཀྑུ ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ཨ་ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, བྷི་ཀྑུ. ན་ཝོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ཨ་ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ན་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི.

‘‘མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ སུ་ད་ནྟོ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ… ད་ཧ་རོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ར་ཉྙོ ནཱ་གོ སུ་ད་ནྟོ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ད་ཧ་རོ ར་ཉྙོ ནཱ་གོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, ཐེ་རོ ཙེ་པི བྷི་ཀྑུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི; མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, བྷི་ཀྑུ. ན་ཝོ ཙེ་པི, ཨ་གྒི་ཝེ་སྶ་ན, བྷི་ཀྑུ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི, ‘ད་ནྟ་མ་ར་ཎཾ ན་ཝོ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

ད་ནྟ་བྷཱུ་མི་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཉྩ་མཾ.

༦. བྷཱུ་མི་ཛ་སུ་ཏྟཾ

༢༢༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷཱུ་མི་ཛོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཛ་ཡ་སེ་ན་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ བྷཱུ་མི་ཛོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ བྷཱུ་མི་ཛེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷཱུ་མི་ཛཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ནྟི, བྷོ བྷཱུ་མི་ཛ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ [ཙ་ར་ཏི, ཨ་བྷ་བྦོ (སཱི. པཱི.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི ཨེ་ཀ་ཝ་ཙ་ནེ་ནེ་ཝ དི་སྶ་ཏི] ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི [ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩ ཙེ་པི (ཨ་ཊྛ.)] ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ’ཏི. ཨི་དྷ བྷོ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཛ་སྶ ས་ཏྠཱ ཀིཾ་ཝཱ་དཱི [ཀིཾ་ཝཱ་དཱི ཀིཾ་དི་ཊྛཱི (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཀི་མ་ཀྑཱ་ཡཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ མེ་ཏཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ. ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ’ཏི. ན ཁོ མེ ཏཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ. ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ས་ཙེ ཁོ བྷོ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཛ་སྶ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི [ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛཱི (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཨེ་ཝ་མ་ཀྑཱ་ཡཱི, ཨ་དྡྷཱ བྷོ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཛ་སྶ ས་ཏྠཱ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མུ་དྡྷཱ་ནཾ [བུ་དྡྷཱ་ནཾ (ཀ.) མུ་དྡྷཱ་ན་ནྟི་མུ་དྡྷཾ, མ་ཏྠ་ཀ་ནྟི ཨ་ཏྠོ] མ་ཉྙེ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷཱུ་མི་ཛཾ ས་ཀེ་ནེ་ཝ ཐཱ་ལི་པཱ་ཀེ་ན པ་རི་ཝི་སི.

༢༢༤. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷཱུ་མི་ཛོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷཱུ་མི་ཛོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཛ་ཡ་སེ་ན་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དིཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ས་ནྟི, བྷོ བྷཱུ་མི་ཛ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ’ཏི. ‘ཨི་དྷ བྷོ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཛ་སྶ ས་ཏྠཱ ཀིཾ་ཝཱ་དཱི ཀི་མ་ཀྑཱ་ཡཱི’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛ་ཡ་སེ་ནཾ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ན ཁོ མེ ཏཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ. ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཡོ་ནི་སོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡཱ་ཏི. ན ཁོ མེ ཏཾ, རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ. ཋཱ་ན་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ’ཏི. ‘ས་ཙེ བྷོ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཛ་སྶ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཨེ་ཝ་མ་ཀྑཱ་ཡཱི, ཨ་དྡྷཱ བྷོ་ཏོ བྷཱུ་མི་ཛ་སྶ ས་ཏྠཱ ས་བྦེ་སཾ་ཡེ་ཝ པུ་ཐུ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ མུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཉྙེ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛ་ཏཱི’ཏི. ‘ཀ་ཙྩཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི ཙེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཧོ་མི, ན ཙ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑཱ་མི, དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རོ་མི, ན ཙ ཀོ་ཙི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དོ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’’ཏི?

‘‘ཏ་གྒྷ ཏྭཾ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་དཱི ཙེ་ཝ མེ ཧོ་སི, ན ཙ མཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་སི, དྷ་མྨ་སྶ ཙཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ བྱཱ་ཀ་རོ་སི, ན ཙ ཀོ་ཙི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀོ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དོ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷཱུ་མི་ཛ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ནོ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ མི་ཙྪཱ་ས་ཏཱི མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་ནོ ཏེ ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ.

༢༢༥. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷཱུ་མི་ཛ, པུ་རི་སོ ཏེ་ལ་ཏྠི་ཀོ ཏེ་ལ་ག་ཝེ་སཱི ཏེ་ལ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཝཱ་ལི་ཀཾ དོ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པཱི་ལེ༹་ཡྻ. ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ དོ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པཱི་ལེ༹་ཡྻ, ཨ་བྷ་བྦོ ཏེ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ དོ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པཱི་ལེ༹་ཡྻ, ཨ་བྷ་བྦོ ཏེ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ དོ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པཱི་ལེ༹་ཡྻ, ཨ་བྷ་བྦོ ཏེ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་ལི་ཀཾ དོ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པཱི་ལེ༹་ཡྻ, ཨ་བྷ་བྦོ ཏེ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཏེ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ནོ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ མི་ཙྪཱ་ས་ཏཱི མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་ནོ ཏེ ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷཱུ་མི་ཛ, པུ་རི་སོ ཁཱི་ར་ཏྠི་ཀོ ཁཱི་ར་ག་ཝེ་སཱི ཁཱི་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ གཱ་ཝིཾ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཾ ཝི་སཱ་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ [ཨཱ་ཝི་ཉྫེ་ཡྻ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ གཱ་ཝིཾ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཾ ཝི་སཱ་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ར་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ གཱ་ཝིཾ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཾ ཝི་སཱ་ཎ་ཏོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ, ཨ་བྷ་བྦོ ཁཱི་ར་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཁཱི་ར་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ནོ…པེ… མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་ནོ ཏེ ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ.

༢༢༦. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷཱུ་མི་ཛ, པུ་རི་སོ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ཏྠི་ཀོ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ག་ཝེ་སཱི ན་ཝ་ནཱི་ཏ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་ལ་སེ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ མ་ཏྠེ་ན [མ་ནྠེ་ན (སཱི.), མ་ཏྟེ་ན (ཀ.)] ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ. ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་ལ་སེ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ མ་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ, ཨ་བྷ་བྦོ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀཾ ཀ་ལ་སེ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ མ་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ, ཨ་བྷ་བྦོ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ན་ཝ་ནཱི་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ནོ…པེ… མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་ནོ ཏེ ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷཱུ་མི་ཛ, པུ་རི་སོ ཨ་གྒི་ཏྠི་ཀོ [ཨ་གྒ་ཏྠི་ཀོ (སཱི.)] ཨ་གྒི་ག་ཝེ་སཱི ཨ་གྒི་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཨ་ལླཾ ཀ་ཊྛཾ ས་སྣེ་ཧཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་བྷི་མ་ནྠེ་ཡྻ [ཨ་བྷི་མ་ཏྠེ་ཡྻ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)]. ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ལླཾ ཀ་ཊྛཾ ས་སྣེ་ཧཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་བྷི་མ་ནྠེ་ཡྻ, ཨ་བྷ་བྦོ ཨ་གྒི་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ལླཾ ཀ་ཊྛཾ ས་སྣེ་ཧཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་བྷི་མ་ནྠེ་ཡྻ, ཨ་བྷ་བྦོ ཨ་གྒི་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཨ་གྒི་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ནོ…པེ… མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་ནོ ཏེ ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ…ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷཱུ་མི་ཛ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ནོ ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ ས་མྨཱ་ས་ཏཱི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནོ ཏེ ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ.

༢༢༧. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷཱུ་མི་ཛ, པུ་རི་སོ ཏེ་ལ་ཏྠི་ཀོ ཏེ་ལ་ག་ཝེ་སཱི ཏེ་ལ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཏི་ལ་པི་ཊྛཾ དོ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པཱི་ལེ༹་ཡྻ. ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཏི་ལ་པི་ཊྛཾ དོ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པཱི་ལེ༹་ཡྻ, བྷ་བྦོ ཏེ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ཏི་ལ་པི་ཊྛཾ དོ་ཎི་ཡཱ ཨཱ་ཀི་རི་ཏྭཱ ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པ་རི་པྥོ་ས་ཀཾ པཱི་ལེ༹་ཡྻ, བྷ་བྦོ ཏེ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཏེ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ནོ…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནོ ཏེ ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷཱུ་མི་ཛ, པུ་རི་སོ ཁཱི་ར་ཏྠི་ཀོ ཁཱི་ར་ག་ཝེ་སཱི ཁཱི་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ གཱ་ཝིཾ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཾ ཐ་ན་ཏོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ. ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ གཱ་ཝིཾ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཾ ཐ་ན་ཏོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ཁཱི་ར་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ གཱ་ཝིཾ ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཾ ཐ་ན་ཏོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ཁཱི་ར་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཁཱི་ར་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ནོ…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནོ ཏེ ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ…པེ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ.

༢༢༨. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷཱུ་མི་ཛ, པུ་རི་སོ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ཏྠི་ཀོ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་ག་ཝེ་སཱི ན་ཝ་ནཱི་ཏ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ད་དྷིཾ ཀ་ལ་སེ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ མ་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ. ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ད་དྷིཾ ཀ་ལ་སེ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ མ་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ ད་དྷིཾ ཀ་ལ་སེ ཨཱ་སི་ཉྩི་ཏྭཱ མ་ཏྠེ་ན ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ན་ཝ་ནཱི་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ན་ཝ་ནཱི་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ནོ…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནོ ཏེ ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ… ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ … ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷཱུ་མི་ཛ, པུ་རི་སོ ཨ་གྒི་ཏྠི་ཀོ ཨ་གྒི་ག་ཝེ་སཱི ཨ་གྒི་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ སུ་ཀྑཾ ཀ་ཊྛཾ ཀོ་ལཱ༹་པཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་བྷི་མ་ནྠེ་ཡྻ; ( ) [(བྷ་བྦོ ཨ་གྒི་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ) (ས་བྦ་ཏྠ)] ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ… ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ.. ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ… ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ སུ་ཀྑ ཀ་ཊྛཾ ཀོ་ལཱ༹་པཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ར་ཎིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་བྷི་མ་ནྠེ་ཡྻ, བྷ་བྦོ ཨ་གྒི་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཨ་གྒི་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ནོ…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ནོ ཏེ ཨཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ཨཱ་ས་ཉྩ ཨ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ; ནེ་ཝཱ་སཾ ནཱ་ནཱ་ས་ཉྩེ་པི ཀ་རི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, བྷ་བྦཱ ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡོ་ནི ཧེ་སཱ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཕ་ལ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ.

‘‘ས་ཙེ ཁོ ཏཾ, བྷཱུ་མི་ཛ, ཛ་ཡ་སེ་ན་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨི་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཨུ་པ་མཱ པ་ཊི་བྷཱ་ཡེ་ཡྻུཾ ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཏེ ཛ་ཡ་སེ་ནོ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་རོ པ་སཱི་དེ་ཡྻ, པ་ས་ནྣོ ཙ ཏེ པ་ས་ནྣཱ་ཀཱ་རཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཏོ པ་ན མཾ, བྷ་ནྟེ, ཛ་ཡ་སེ་ན་སྶ རཱ་ཛ་ཀུ་མཱ་ར་སྶ ཨི་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ ཨུ་པ་མཱ པ་ཊི་བྷཱ་ཡི་སྶ་ནྟི ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཱ པུ་བྦེ ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦཱ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷ་ག་ཝ་ནྟ’’ནྟི?

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷཱུ་མི་ཛོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

བྷཱུ་མི་ཛ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚ་ཊྛཾ.

༧. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ

༢༢༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ པ་ཉྩ་ཀ་ངྒོ ཐ་པ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡཱ་ཧི [ཝ་ནྡཱ་ཧི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི (སཱི. པཱི.)] – ‘པ་ཉྩ་ཀ་ངྒོ, བྷ་ནྟེ, ཐ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’ཏི; ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི [ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི (སཱི. པཱི.)] – ‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ པ་ཉྩ་ཀ་ངྒ་སྶ ཐ་པ་ཏི་སྶ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠོ བྷ་ཏྟཾ; ཡེ་ན ཙ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ པ་གེ་ཝ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ; པ་ཉྩ་ཀ་ངྒོ, བྷ་ནྟེ, ཐ་པ་ཏི [པ་ཉྩ་ཀ་ངྒོ ཐ་པ་ཏི (སཱི. པཱི.)] བ་ཧུ་ཀི་ཙྩོ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ རཱ་ཛ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ པུ་རི་སོ པ་ཉྩ་ཀ་ངྒ་སྶ ཐ་པ་ཏི་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཉྩ་ཀ་ངྒོ, བྷ་ནྟེ, ཐ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ‘ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ པ་ཉྩ་ཀ་ངྒ་སྶ ཐ་པ་ཏི་སྶ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ཙ་ཏུ་ཏྠོ བྷ་ཏྟཾ; ཡེ་ན ཙ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ པ་གེ་ཝ་ཏ་རཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ; པ་ཉྩ་ཀ་ངྒོ, བྷ་ནྟེ, ཐ་པ་ཏི བ་ཧུ་ཀི་ཙྩོ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ རཱ་ཛ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ནཱ’’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.

༢༣༠. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན པ་ཉྩ་ཀ་ངྒ་སྶ ཐ་པ་ཏི་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ པ་ཉྩ་ཀ་ངྒོ ཐ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན ས་ཧ་ཏྠཱ ས་ནྟ་པྤེ་སི ས་མྤ་ཝཱ་རེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ པ་ཉྩ་ཀ་ངྒོ ཐ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ བྷུ་ཏྟཱ་ཝིཾ ཨོ་ནཱི་ཏ་པ་ཏྟ་པཱ་ཎིཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ནཱི་ཙཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ པ་ཉྩ་ཀ་ངྒོ ཐ་པ་ཏི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ བྷཱ་ཝེ་ཧཱི’ཏི [ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ག་ཧ་པ་ཏི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ་ཏི (ཀ.)]. ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཐེ་རཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘མ་ཧ་གྒ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ བྷཱ་ཝེ་ཧཱི’ཏི. ཡཱ ཙཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཡཱ ཙ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི – ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ན་ཏྠཱ ཙེ་ཝ ནཱ་ནཱ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཙ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ན’’ནྟི? ‘‘ཏེ་ན ཧི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏཾ ཡེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ. ཨ་པ་ཎྞ་ཀ་ནྟེ ཨི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡཱ ཙཱ་ཡཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཡཱ ཙ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ཏྠཱ བྱ་ཉྫ་ན་མེ་ཝ ནཱ་ན’’’ནྟི. ‘‘ཡཱ ཙཱ་ཡཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཡཱ ཙ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ན་ཏྠཱ ཙེ་ཝ ནཱ་ནཱ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཙ. ཏ་ད་མི་ནཱ་པེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ན་ཏྠཱ ཙེ་ཝ ནཱ་ནཱ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཙ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ; ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ… མུ་དི་ཏཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ; ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི.

༢༣༡. ‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི [ཨ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཱ་ནི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་མུ་དྡ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ཐ་ཝིཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་ཧ་གྒ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཨི་མི་ནཱ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཡ་ཐཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ན་ཏྠཱ ཙེ་ཝ ནཱ་ནཱ་བྱ་ཉྫ་ནཱ ཙ.

༢༣༢. ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཁོ ཨི་མཱ ག་ཧ་པ་ཏི, བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ’ཏི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ’ཏི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་བྷཱ’ཏི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་བྷཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་དྷ པ་ན, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ‘པ་རི་སུ་དྡྷཱ་བྷཱ’ཏི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་བྷཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་མཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཙ་ཏ་སྶོ བྷ་ཝཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡོ.

‘‘ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་མ་ཡོ, ཡཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི, ཏཱ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྷི ཁོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ནོ ཙ ཨཱ་བྷཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, པུ་རི་སོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནི ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པཱ་ནི ཨེ་ཀཾ གྷ་རཾ པ་ཝེ་སེ་ཡྻ. ཏེ་སཾ ཨེ་ཀཾ གྷ་རཾ པ་ཝེ་སི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཙྩི་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྷི ཁོ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ, ནོ ཙ ཨཱ་བྷཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཧོ་ཏི ཁོ སོ ས་མ་ཡོ, ཡཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏ་ནྟི ཏཱ་སཾ ཨེ་ཀ་ཛ྄ཛྷཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྷི ཁོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ ཙ ཨཱ་བྷཱ་ནཱ་ན་ཏྟཾ.

‘‘ཧོ་ཏི ཁོ སོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ས་མ་ཡོ, ཡཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་ཏོ ཝི་པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏཱ་སཾ ཏ་ཏོ ཝི་པ་ཀྐ་མ་ནྟཱི་ནཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨཱ་བྷཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, པུ་རི་སོ ཏཱ་ནི ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནི ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པཱ་ནི ཏ་མྷཱ གྷ་རཱ ནཱི་ཧ་རེ་ཡྻ. ཏེ་སཾ ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་ཏཱ་ནཾ [ནཱི་ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཙྩི་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ ཨཱ་བྷཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཧོ་ཏི ཁོ སོ ས་མ་ཡོ, ཡཱ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་ཏོ ཝི་པ་ཀྐ་མ་ནྟི, ཏཱ་སཾ ཏ་ཏོ ཝི་པ་ཀྐ་མ་ནྟཱི་ནཾ ཝ་ཎྞ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྩེ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ཨཱ་བྷཱ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཉྩ.

‘‘ན ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཙྩ་ནྟི ཝཱ དྷུ་ཝ་ནྟི ཝཱ ས་སྶ་ཏ’ནྟི ཝཱ, ཨ་པི ཙ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠེ་ཝ ཏཱ [ཡཱ (ཀ.)] དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་ཀྑི་ཀཱ་ནཾ ཀཱ་ཛེ་ན ཝཱ པི་ཊ་ཀེ་ན ཝཱ ཧ་རཱི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཙྩ་ནྟི ཝཱ དྷུ་ཝ་ནྟི ཝཱ ས་སྶ་ཏ’ནྟི ཝཱ, ཨ་པི ཙ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠེ་ཝ ཏཱ [ཡཱ (ཀ.)] མ་ཀྑི་ཀཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏཱ མ་ཀྑི་ཀཱ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་དཾ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ནི་ཙྩ་ནྟི ཝཱ དྷུ་ཝ་ནྟི ཝཱ ས་སྶ་ཏ’ནྟི ཝཱ, ཨ་པི ཙ ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠེ་ཝ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ནྟི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ར་མ་ནྟཱི’’ཏི.

༢༣༣. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་བྷི་ཡོ ཀ་ཙྩཱ་ནོ [ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ (སཱི.)] ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ! ཨ་ཏྠི ཙ མེ ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ ཏཱ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་བྷཱ ས་བྦཱ ཏཱ པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ ཨུ་དཱ་ཧུ ས་ནྟེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ’’ཏི? ‘‘ཏ་ད་ངྒེ་ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ས་ནྟེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ, ས་ནྟི པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ’’ཏི. ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྟེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ, ས་ནྟི པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ’’ཏི?

‘‘ཏེ་ན ཧཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཏཾ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཏེ ཁ་མེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡྭཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡོ་ཙཱ་ཡཾ [ཡོ་པཱ་ཡཾ (ཀ.)] བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨི་མཱ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མཱ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨ་ཡཾ ཨི་མཱ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏ་རཱ’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡྭཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡོ་ཙཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨི་མཱ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མཱ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨ་ཡཾ ཨི་མཱ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏ་རཱ’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡྭཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཾ ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡོ་ཙཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨི་མཱ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མཱ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨ་ཡཾ ཨི་མཱ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏ་རཱ’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡྭཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ གཱ་མ་ཀྑེ་ཏྟཱ་ནི ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡོ་ཙཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨི་མཱ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མཱ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨ་ཡཾ ཨི་མཱ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏ་རཱ’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡྭཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཾ ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡོ་ཙཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཱ་ནི ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨི་མཱ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མཱ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཱ་ནི ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨ་ཡཾ ཨི་མཱ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏ་རཱ’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡྭཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ མ་ཧཱ་ར་ཛྫཱ་ནི ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཡོ་ཙཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་མུ་དྡ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ཐ་ཝིཾ ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨི་མཱ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཀ་ཏ་མཱ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཡྭཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཡཱ་ཝ་ཏཱ ས་མུ་དྡ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པ་ཐ་ཝིཾ ‘མ་ཧ་གྒ་ཏ’ནྟི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཨ་ཡཾ ཨི་མཱ་སཾ ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཙི་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནཾ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཏ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྟེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ, ས་ནྟི པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ’’ཏི.

༢༣༤. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ! ཨ་ཏྠི ཙ མེ ཨེ་ཏྠ ཨུ་ཏྟ་རིཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ [ཡཱ ཏཱ (ཀ.)], བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་བྷཱ ས་བྦཱ ཏཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་བྷཱ ཨུ་དཱ་ཧུ ས་ནྟེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་བྷཱ’’ཏི? ‘‘ཏ་ད་ངྒེ་ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ས་ནྟེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་བྷཱ, ས་ནྟི པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་བྷཱ’’ཏི. ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ, ཡེ་ན ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྟེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་བྷཱ, ས་ནྟི པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་བྷཱ’’ཏི?

‘‘ཏེ་ན, ཧཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་མཱ་ཡ་པི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ [ཨུ་པ་མཱ་ཡ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ (ཀ.)] ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པ་སྶ ཛྷཱ་ཡ་ཏོ ཏེ་ལ་མྤི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཝ་ཊྚི་པི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ. སོ ཏེ་ལ་སྶ་པི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚི་ཡཱ་པི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཨ་ནྡྷ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ‘སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་བྷཱ’ཏི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླ་མྤི ན སུ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཐི་ན་མི་དྡྷ་མྤི ན སུ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མྤི ན སུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླ་སྶ་པི ན སུ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ་པི ན སུ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ་པི ན སུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ནྡྷ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་བྷཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཏེ་ལ་པྤ་དཱི་པ་སྶ ཛྷཱ་ཡ་ཏོ ཏེ་ལ་མྤི པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཝ་ཊྚི་པི པ་རི་སུ་དྡྷཱ. སོ ཏེ་ལ་སྶ་པི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཝ་ཊྚི་ཡཱ་པི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ན ཨ་ནྡྷ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ‘པ་རི་སུ་དྡྷཱ་བྷཱ’ཏི ཕ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཏ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླ་མྤི སུ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཾ ཧོ་ཏི, ཐི་ན་མི་དྡྷ་མྤི སུ་ས་མཱུ་ཧ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་མྤི སུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏཾ ཧོ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཊྛུ་ལླ་སྶ་པི སུ་པྤ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་སྶ་པི སུ་ས་མཱུ་ཧ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་སྶ་པི སུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནཱི་ཏ་ཏྟཱ ན ཨ་ནྡྷ་ནྡྷཾ ཝི་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་བྷཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཨེ་ཀཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྟེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཱ་བྷཱ, ས་ནྟི པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ཙྩཱ དེ་ཝ་ཏཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ་བྷཱ’’ཏི.

༢༣༥. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་བྷི་ཡོ ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ! ན, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏ’ནྟི ཝཱ ‘ཨེ་ཝཾ ཨ་ར་ཧ་ཏི བྷ་ཝི་ཏུ’ནྟི ཝཱ; ཨ་ཐ ཙ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ‘ཨེ་ཝ་མྤི ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ, ཨི་ཏི་པི ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ’ཏྭེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་དྡྷཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷེ་ན ཏཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ནྣི་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦ་ཉྩེ་ཝ ས་ལླ་པི་ཏ་པུ་བྦ་ཉྩ སཱ་ཀ་ཙྪཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་པུ་བྦཱ’’’ཏི. ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཁོ ཨ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨཱ་ས་ཛྫ ཨུ་པ་ནཱི་ཡ ཝཱ་ཙཱ བྷཱ་སི་ཏཱ, ཨ་པི ཙ ཏེ ཨ་ཧཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མི – ‘དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཁོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཏཱ་ཧི དེ་ཝ་ཏཱ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་ནྣི་ཝུ་ཏྠ་པུ་བྦ་ཉྩེ་ཝ ས་ལླ་པི་ཏ་པུ་བྦ་ཉྩ སཱ་ཀ་ཙྪཱ ཙ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏ་པུ་བྦཱ’’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་བྷི་ཡོ ཀ་ཙྩཱ་ནོ པ་ཉྩ་ཀ་ངྒཾ ཐ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ལཱ་བྷཱ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, སུ་ལ་དྡྷཾ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡཾ ཏྭ་ཉྩེ་ཝ ཏཾ ཀ་ངྑཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཧཱ་སི [པ་ཛ་ཧ་སི (ཀ.)], མ་ཡ་ཉྩི་མཾ [ཡ་མྤི་མཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨ་ལ་ཏྠ་མྷཱ ས་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ས་ཏྟ་མཾ.

༨. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སུ་ཏྟཾ

༢༣༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ བྷ་ཎྜ་ནཾ, མཱ ཀ་ལ་ཧཾ, མཱ ཝི་གྒ་ཧཾ, མཱ ཝི་ཝཱ་ད’’ནྟི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཏུ, བྷ་ནྟེ! བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི; ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏུ; མ་ཡ་མེ་ཏེ་ན བྷ་ཎྜ་ནེ་ན ཀ་ལ་ཧེ་ན ཝི་གྒ་ཧེ་ན ཝི་ཝཱ་དེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ བྷ་ཎྜ་ནཾ, མཱ ཀ་ལ་ཧཾ, མཱ ཝི་གྒ་ཧཾ, མཱ ཝི་ཝཱ་ད’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཏུ, བྷ་ནྟེ! བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི; ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏུ; མ་ཡ་མེ་ཏེ་ན བྷ་ཎྜ་ནེ་ན ཀ་ལ་ཧེ་ན ཝི་གྒ་ཧེ་ན ཝི་ཝཱ་དེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ བྷ་ཎྜ་ནཾ, མཱ ཀ་ལ་ཧཾ, མཱ ཝི་གྒ་ཧཾ, མཱ ཝི་ཝཱ་ད’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི; ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏུ; མ་ཡ་མེ་ཏེ་ན བྷ་ཎྜ་ནེ་ན ཀ་ལ་ཧེ་ན ཝི་གྒ་ཧེ་ན ཝི་ཝཱ་དེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶཱ་མཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཀོ་ས་མྦིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཋི་ཏ་ཀོ་ཝ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ ཨ་བྷཱ་སི –

༢༣༧. ‘‘པུ་ཐུ་ས་དྡོ ས་མ་ཛ་ནོ, ན བཱ་ལོ ཀོ་ཙི མ་ཉྙ་ཐ;