༦. ཏ་ཏི་ཡ་ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༥༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྟི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་རུ་ཙི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱ.

ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏོ ཙ ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ནེ་ཝ ས་སྶ་ཏོ ནཱ་ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏོ ཙ པ་རཾ་ཀ་ཏོ ཙ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རོ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རོ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་སྶ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་སྶ་ཏ་ཉྩ ཨ་ས་སྶ་ཏ་ཉྩ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ནེ་ཝ ས་སྶ་ཏཾ ནཱ་ས་སྶ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘པ་རཾ་ཀ་ཏཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི. ས་ནྟི པ་ནེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘‘ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’ནྟི.

ཏེ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ‘‘ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ; ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སིཾ་སུ. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –

‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ནཱ་ནཱ་ཏི་ཏྠི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཁ་ནྟི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་རུ་ཙི་ཀཱ ནཱ་ནཱ་དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡ་ནི་སྶི་ཏཱ.

‘‘ས་ནྟེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ཙ ལོ་ཀོ ཙ, ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི …པེ… ཏེ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ‘ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ; ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ནྡྷཱ ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ. ཏེ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨ་ན་ཏྠཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི, དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི ཨ་དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་ན་ཏྠཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ, དྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨ་དྷ་མྨཾ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི – ‘ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ; ནེ་དི་སོ དྷ་མྨོ, ཨེ་དི་སོ དྷ་མྨོ’’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཨ་ཧ་ངྐཱ་ར་པ་སུ་ཏཱ་ཡཾ པ་ཛཱ, པ་རཾ་ཀཱ་རཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ;

ཨེ་ཏ་དེ་ཀེ ནཱ་བྦྷ་ཉྙཾ་སུ, ན ནཾ ས་ལླ་ནྟི ཨ་དྡ་སུཾ.

‘‘ཨེ་ཏ་ཉྩ ས་ལླཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩ [པ་ཊི་ག་ཙྩ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་སྶ་ཏོ;

ཨ་ཧཾ ཀ་རོ་མཱི་ཏི ན ཏ་སྶ ཧོ་ཏི;

པ་རོ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ན ཏ་སྶ ཧོ་ཏི.

‘‘མཱ་ནུ་པེ་ཏཱ ཨ་ཡཾ པ་ཛཱ, མཱ་ན་ག་ནྠཱ མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་དྡྷཱ [མཱ་ན་ཝི་ནི་བ་ནྡྷཱ (སཱི.)];

དི་ཊྛཱི་སུ སཱ་ར་མྦྷ་ཀ་ཐཱ, སཾ་སཱ་རཾ ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;