ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ

ཁུ་དྡ་ཀ་ནི་ཀཱ་ཡེ

ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི༹

༡. བོ་དྷི་ཝ་གྒོ

༡. པ་ཋ་མ་བོ་དྷི་སུ་ཏྟཾ

༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི [ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི (སྱཱ. པཱི. ཀ.)]. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཋ་མཾ ཡཱ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི –

‘‘ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཡ་དི་དཾ – ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ, བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཡ་དཱ ཧ་ཝེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི དྷ་མྨཱ,

ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ཛྷཱ་ཡ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ;

ཨ་ཐ་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝ་པ་ཡ་ནྟི ས་བྦཱ,

ཡ་ཏོ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་དྷ་མྨ’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ;

༢. དུ་ཏི་ཡ་བོ་དྷི་སུ་ཏྟཾ

༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ ཡཱ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ པ་ཊི་ལོ་མཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི –

‘‘ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡ་དི་དཾ – ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷོ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ, ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ, བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ, ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཡ་དཱ ཧ་ཝེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི དྷ་མྨཱ,

ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ཛྷཱ་ཡ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ;

ཨ་ཐ་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝ་པ་ཡ་ནྟི ས་བྦཱ,

ཡ་ཏོ ཁ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝེ་དཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ;

༣. ཏ་ཏི་ཡ་བོ་དྷི་སུ་ཏྟཾ

༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ བོ་དྷི་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྪི་མཾ ཡཱ་མཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་པ་ཊི་ལོ་མཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི –

‘‘ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི; ཡ་དི་དཾ – ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ, བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷོ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ, ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ, བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ, ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཡ་དཱ ཧ་ཝེ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི དྷ་མྨཱ,

ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ ཛྷཱ་ཡ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ;

ཝི་དྷཱུ་པ་ཡཾ ཏི་ཊྛ་ཏི མཱ་ར་སེ་ནཾ,

སཱུ་རི་ཡོ་ཝ [སུ་རི་ཡོ་ཝ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨོ་བྷཱ་ས་ཡ་མ་ནྟ་ལི་ཀྑ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ;

༤. ཧུཾ་ཧུ་ངྐ་སུ་ཏྟཾ

༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ ཨ་ཛ་པཱ་ལ་ནི་གྲོ་དྷེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཧུཾ་ཧུ་ངྐ་ཛཱ་ཏི་ཀོ [ཧུ་ཧུ་ངྐ་ཛཱ་ཏི་ཀོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏ་མེ ཙ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ [བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀཱ་ར་ཀཱ (ཀ.)] དྷ་མྨཱ’’ཏི?

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བཱ་ཧི་ཏ་པཱ་པ་དྷ་མྨོ,

ནི་ཧུཾ་ཧུ་ངྐོ [ནི་ཧུ་ཧུ་ངྐོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ པཱི.)] ནི་ཀྐ་སཱ་ཝོ ཡ་ཏ་ཏྟོ;

ཝེ་ད་ནྟ་གཱུ ཝཱུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ,

དྷ་མྨེ་ན སོ བྲ་ཧྨ་ཝཱ་དཾ ཝ་དེ་ཡྻ;

ཡ་སྶུ་སྶ་དཱ ན་ཏྠི ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;

༥. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ [མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་ཙུ་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ རེ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ན་ནྡོ [ཨཱ་ན་ནྡོ (སཱི. པཱི.)] ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ.

ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟེ; དི་སྭཱ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི; ཨེ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཛཱ་ཏི་ཀོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཏ་མེ ཙ པ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི?

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘བཱ་ཧི་ཏྭཱ པཱ་པ་ཀེ དྷ་མྨེ, ཡེ ཙ་ར་ནྟི ས་དཱ ས་ཏཱ;

ཁཱི་ཎ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ བུ་དྡྷཱ, ཏེ ཝེ [ཏེ་ཝ (སཱི.)] ལོ་ཀ་སྨི བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;

༦. མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སུ་ཏྟཾ

༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ པི་པྤ་ལི་གུ་ཧཱ་ཡཾ [པི་པྥ་ལི་གུ་ཧཱ་ཡཾ (སྱཱ.), སི་མྦ་ལི་གུ་ཧཱ་ཡཾ (ཀ.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ [ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི (སྱཱ. པཱི.)] དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཝུ་ཊྛི་ཏ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་སེ་ཡྻ’’ནྟི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཏཱ་ནི ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པ་སྶ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པོ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཊི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ རཱ་ཛ་ག་ཧཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི – ཡེ་ན ད་ལི་དྡ་ཝི་སི་ཁཱ ཀ་པ་ཎ་ཝི་སི་ཁཱ པེ་ས་ཀཱ་ར་ཝི་སི་ཁཱ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་སྶ་པཾ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ ཡེ་ན ད་ལི་དྡ་ཝི་སི་ཁཱ ཀ་པ་ཎ་ཝི་སི་ཁཱ པེ་ས་ཀཱ་ར་ཝི་སི་ཁཱ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཨ་ན་ཉྙ་པོ་སི་མ་ཉྙཱ་ཏཾ, ད་ནྟཾ སཱ་རེ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ;

ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཝ་ནྟ་དོ་སཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ;

༧. ཨ་ཛ་ཀ་ལཱ་པ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཝཱ་ཡཾ [པཱ་ཊ་ལི་ཡཾ (པཱི.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཛ་ཀ་ལཱ་པ་ཀེ ཙེ་ཏི་ཡེ, ཨ་ཛ་ཀ་ལཱ་པ་ཀ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ བྷ་ཝ་ནེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ར་ཏྟ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཏི་མི་སཱ་ཡཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི; དེ་ཝོ ཙ ཨེ་ཀ་མེ་ཀཾ ཕུ་སཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཛ་ཀ་ལཱ་པ་ཀོ ཡ་ཀྑོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷ་ཡཾ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ལོ་མ་ཧཾ་སཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ‘‘ཨ་ཀྐུ་ལོ པ་ཀྐུ་ལོ’’ཏི ཨ་ཀྐུ་ལ་པ་ཀྐུ་ལི་ཀཾ ཨ་ཀཱ་སི – ‘‘ཨེ་སོ ཏེ, ས་མ་ཎ, པི་སཱ་ཙོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཡ་དཱ ས་ཀེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, པཱ་ར་གཱུ ཧོ་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;

ཨ་ཐ ཨེ་ཏཾ པི་སཱ་ཙ་ཉྩ, པ་ཀྐུ་ལ་ཉྩཱ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ;

༨. ས་ངྒཱ་མ་ཛི་སུ་ཏྟཾ

༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ངྒཱ་མ་ཛི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨ་སྶོ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ངྒཱ་མ་ཛི་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ – ‘‘ཨ་ཡྻོ ཀི་ར ས་ངྒཱ་མ་ཛི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི. སཱ དཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ག་མཱ་སི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ངྒཱ་མ་ཛི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ངྒཱ་མ་ཛི་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ས་ངྒཱ་མ་ཛི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་ངྒཱ་མ་ཛིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཁུ་དྡ་པུ་ཏྟ་ཉྷི [ཁུ་དྡ་པུ་ཏྟཱ་མྷི (སཱི.)], ས་མ་ཎ, པོ་ས མ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ངྒཱ་མ་ཛི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.

དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ངྒཱ་མ་ཛི་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་ངྒཱ་མ་ཛིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཁུ་དྡ་པུ་ཏྟ་ཉྷི, ས་མ་ཎ, པོ་ས མ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ངྒཱ་མ་ཛི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.

ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ངྒཱ་མ་ཛི་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་ངྒཱ་མ་ཛིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཁུ་དྡ་པུ་ཏྟ་ཉྷི, ས་མ་ཎ, པོ་ས མ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ངྒཱ་མ་ཛི ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ངྒཱ་མ་ཛི་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ངྒཱ་མ་ཛི་སྶ པུ་ར་ཏོ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི [པ་ཀྐ་མི (ཀ.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] – ‘‘ཨེ་སོ [ཨེ་ས (སཱི. ཀ.)] ཏེ, ས་མ་ཎ, པུ་ཏྟོ; པོ་ས ན’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་ངྒཱ་མ་ཛི ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ནེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་སི ནཱ་པི ཨཱ་ལ་པི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ངྒཱ་མ་ཛི་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རཾ [ཨ་ཝི་དཱུ་རེ (སྱཱ. པཱི.)] ག་ནྟྭཱ ཨ་པ་ལོ་ཀེ་ནྟཱི ཨ་དྡ་ས ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་ངྒཱ་མ་ཛིཾ ཏཾ དཱ་ར་ཀཾ ནེ་ཝ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟཾ ནཱ་པི ཨཱ་ལ་པ་ནྟཾ, དི་སྭཱ་ན་སྶཱ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ན ཙཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ པུ་ཏྟེ་ན་པི ཨ་ཏྠི་ཀོ’’ཏི. ཏ་ཏོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ དཱ་ར་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་ངྒཱ་མ་ཛི་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ་ཡ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཨཱ་ཡ་ནྟིཾ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, པ་ཀྐ་མ་ནྟིཾ ན སོ་ཙ་ཏི;

ས་ངྒཱ ས་ངྒཱ་མ་ཛིཾ མུ་ཏྟཾ, ཏ་མ་ཧཾ བྲཱུ་མི བྲཱ་ཧྨ་ཎ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ;

༩. ཛ་ཊི་ལ་སུ་ཏྟཾ

༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ག་ཡཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ག་ཡཱ་སཱི་སེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཛ་ཊི་ལཱ སཱི་ཏཱ་སུ ཧེ་མ་ནྟི་ཀཱ་སུ ར་ཏྟཱི་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཊྛ་ཀེ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ ག་ཡཱ་ཡཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟི་པི ནི་མུ་ཛྫ་ནྟི་པི, ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི ཨོ་སི་ཉྩ་ནྟི་པི, ཨ་གྒི་མྤི ཛུ་ཧ་ནྟི – ‘‘ཨི་མི་ནཱ སུ་དྡྷཱི’’ཏི.

ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཛ་ཊི་ལེ སཱི་ཏཱ་སུ ཧེ་མ་ནྟི་ཀཱ་སུ ར་ཏྟཱི་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཊྛ་ཀེ ཧི་མ་པཱ་ཏ་ས་མ་ཡེ ག་ཡཱ་ཡཾ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནྟེ་པི ནི་མུ་ཛྫ་ནྟེ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ [ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟེ་པི (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཨོ་སི་ཉྩ་ནྟེ་པི ཨ་གྒི་མྤི ཛུ་ཧ་ནྟེ – ‘‘ཨི་མི་ནཱ སུ་དྡྷཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ན ཨུ་ད་ཀེ་ན སུ་ཙཱི ཧོ་ཏཱི, བ་ཧྭེ་ཏྠ ནྷཱ་ཡ་ཏཱི [ན་ཧཱ་ཡ་ཏཱི (སཱི.)] ཛ་ནོ;

ཡ་མྷི ས་ཙྩ་ཉྩ དྷ་མྨོ ཙ, སོ སུ་ཙཱི སོ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ;

༡༠. བཱ་ཧི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ སུ་པྤཱ་ར་ཀེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཡེ ཁོ ཀེ་ཙི ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣཱ, ཨ་ཧཾ ཏེ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཡེ་ན བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བཱ་ཧི་ཡཾ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ནེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨ་ར་ཧཱ, ནཱ་པི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ. སཱ་པི ཏེ པ་ཊི་པ་དཱ ན་ཏྠི ཡཱ་ཡ ཏྭཾ ཨ་ར་ཧཱ ཝཱ ཨ་སྶ [ཨ་སྶ་སི (སྱཱ. ཀ.)] ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཀེ ཙ་ར་ཧི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་མ་གྒཾ ཝཱ ས་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, བཱ་ཧི་ཡ, ཨུ་ཏྟ་རེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ [ཛ་ན་པ་དེ (སཱི.)] སཱ་ཝ་ཏྠི ནཱ་མ ན་ག་རཾ. ཏ་ཏྠ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. སོ ཧི, བཱ་ཧི་ཡ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཱ ཙེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཱ་ཡ ཙ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ སུ་པྤཱ་ར་ཀ་མྷཱ པ་ཀྐཱ་མི. ས་བྦ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟི་པ་རི་ཝཱ་སེ་ན ཡེ་ན སཱ་ཝ་ཏྠི ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཙ་ངྐ་མ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཧཾ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ? ད་སྶ་ན་ཀཱ་མ་མྷཱ མ་ཡཾ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ ཁོ, བཱ་ཧི་ཡ, བྷ་ག་ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ ཏ་ར་མཱ་ན་རཱུ་པོ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཨ་དྡ་ས བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟཾ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ པ་སཱ་ད་ནཱི་ཡཾ ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ནྟ་མཱ་ན་སཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ད་མ་ཐ་ས་མ་ཐ་མ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ ད་ནྟཾ གུ་ཏྟཾ ཡ་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ནཱ་གཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དེ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, དྷ་མྨཾ; དེ་སེ་ཏུ, སུ་ག་ཏོ, དྷ་མྨཾ, ཡཾ མ་མ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བཱ་ཧི་ཡཾ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྷཱ པི་ཎྜཱ་ཡཱ’’ཏི.

དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ནཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ནཾ. དེ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, དྷ་མྨཾ; དེ་སེ་ཏུ, སུ་ག་ཏོ, དྷ་མྨཾ, ཡཾ མ་མ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་ཧི་ཡཾ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཀཱ་ལོ ཁོ ཏཱ་ཝ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨ་ནྟ་ར་གྷ་རཾ པ་ཝི་ཊྛ་མྷཱ པི་ཎྜཱ་ཡཱ’’ཏི.

ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དུ་ཛྫཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ནཾ, མ་ཡ྄ཧཾ ཝཱ ཛཱི་ཝི་ཏ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ནཾ. དེ་སེ་ཏུ མེ བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝཱ, དྷ་མྨཾ; དེ་སེ་ཏུ, སུ་ག་ཏོ, དྷ་མྨཾ, ཡཾ མ་མ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏེ, བཱ་ཧི་ཡ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སུ་ཏེ སུ་ཏ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མུ་ཏེ མུ་ཏ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, བཱ་ཧི་ཡ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ, བཱ་ཧི་ཡ, དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སུ་ཏེ སུ་ཏ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མུ་ཏེ མུ་ཏ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ན ཏེ་ན; ཡ་ཏོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ན ཏེ་ན ཏ་ཏོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ན ཏ་ཏྠ; ཡ་ཏོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ན ཏ་ཏྠ, ཏ་ཏོ ཏྭཾ, བཱ་ཧི་ཡ, ནེ་ཝི་དྷ ན ཧུ་རཾ ན ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ན. ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨི་མཱ་ཡ སཾ་ཁི་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་ཡ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་ཧི་ཡཾ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡཾ ཨི་མི་ནཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བཱ་ཧི་ཡཾ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡཾ གཱ་ཝཱི ཏ་རུ་ཎ་ཝ་ཙྪཱ ཨ་དྷི་པ་ཏི་ཏྭཱ [ཨ་དྷི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.), ཨ་དྷི་པཱ་ཏི་ཏྭཱ (ཀ.)] ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན་ག་ར་མྷཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཨ་དྡ་ས བཱ་ཧི་ཡཾ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཾ [ཀཱ་ལ་ཀ་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)]; དི་སྭཱ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ག་ཎྷ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ཧི་ཡ་སྶ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀཾ; མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཐ; ཐཱུ་པ་ཉྩ་སྶ ཀ་རོ་ཐ. ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ བཱ་ཧི་ཡ་སྶ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་སྶ ས་རཱི་ར་ཀཾ མ་ཉྩ་ཀཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ཛྷཱ་པེ་ཏྭཱ ཐཱུ་པ་ཉྩ་སྶ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ད་ཌྜྷཾ, བྷ་ནྟེ, བཱ་ཧི་ཡ་སྶ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡ་སྶ ས་རཱི་རཾ, ཐཱུ་པོ ཙ་སྶ ཀ་ཏོ. ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི? ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ པ་ཙྩ་པཱ་དི དྷ་མྨ་སྶཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ; ན ཙ མཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཝི་ཧེ་སེ་སི. པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ཧི་ཡོ དཱ་རུ་ཙཱི་རི་ཡོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཡ་ཏྠ ཨཱ་པོ ཙ པ་ཐ་ཝཱི, ཏེ་ཛོ ཝཱ་ཡོ ན གཱ་དྷ་ཏི;

ན ཏ་ཏྠ སུ་ཀྐཱ ཛོ་ཏ་ནྟི, ཨཱ་དི་ཙྩོ ན་པྤ་ཀཱ་ས་ཏི;

ན ཏ་ཏྠ ཙ་ནྡི་མཱ བྷཱ་ཏི, ཏ་མོ ཏ་ཏྠ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཡ་དཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝེ་དི [ཝེ་དྷཱི (ཀ.)], མུ་ནི མོ་ནེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎོ;

ཨ་ཐ རཱུ་པཱ ཨ་རཱུ་པཱ ཙ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ;

(ཨ་ཡ་མྤི ཨུ་དཱ་ནོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨི་ཏི མེ སུ་ཏ་ནྟི.) [( ) སྱཱ་མ་པོ་ཏྠ་ཀེ ན་ཏྠི]

བོ་དྷི་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ ནི་ཊྛི་ཏོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

ཏ་ཡོ བོ་དྷི ཙ ཧུཾ་ཧུ་ངྐོ [ཏ་ཡོ ཙ བོ་དྷི ནི་གྲོ་དྷོ (ས་བྦ་ཏྠ)], བྲཱ་ཧྨ་ཎོ [ཏེ ཐེ་རཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.), ཐེ་རོ (ཀ.)] ཀ་སྶ་པེ་ན ཙ;

ཨ་ཛ [པཱ་ཝཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ.), པཱ་ཊ་ལི་ཡཾ (པཱི.), པཱ་ཝཱ (ཀ.)] ས་ངྒཱ་མ ཛ་ཊི་ལཱ, བཱ་ཧི་ཡེ་ནཱ་ཏི ཏེ ད་སཱ་ཏི.

༢. མུ་ཙ་ལི་ནྡ་ཝ་གྒོ

༡. མུ་ཙ་ལི་ནྡ་སུ་ཏྟཾ

༡༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་རུ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ན་ཛྫཱ ནེ་ར་ཉྫ་རཱ་ཡ ཏཱི་རེ མུ་ཙ་ལི་ནྡ་མཱུ་ལེ པ་ཋ་མཱ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨེ་ཀ་པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མ་ཧཱ ཨ་ཀཱ་ལ་མེ་གྷོ ཨུ་ད་པཱ་དི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཝ་དྡ་ལི་ཀཱ སཱི་ཏ་ཝཱ་ཏ་དུ་དྡི་ནཱི. ཨ་ཐ ཁོ མུ་ཙ་ལི་ནྡོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ས་ཀ་བྷ་ཝ་ནཱ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡཾ ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་པ་རི་མུ་དྡྷ་ནི མ་ཧ་ནྟཾ ཕ་ཎཾ ཝི་ཧ་ཙྩ ཨ་ཊྛཱ་སི – ‘‘མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སཱི་ཏཾ, མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་ཎྷཾ, མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ས་རཱི་ས་པ [སི་རིཾ་ས་པ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་མྥ་སྶོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶ ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་མྷཱ ས་མཱ་དྷི་མྷཱ ཝུ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ མུ་ཙ་ལི་ནྡོ ནཱ་ག་རཱ་ཛཱ ཝི་དྡྷཾ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀཾ དེ་ཝཾ ཝི་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡཱ བྷོ་གེ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ས་ཀ་ཝ་ཎྞཾ པ་ཊི་སཾ་ཧ་རི་ཏྭཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀ་ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཨ་ཊྛཱ་སི པ་ཉྫ་ལི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘སུ་ཁོ ཝི་ཝེ་ཀོ ཏུ་ཊྛ་སྶ, སུ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ པ་སྶ་ཏོ;

ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཾ སུ་ཁཾ ལོ་ཀེ, པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ སཾ་ཡ་མོ.

‘‘སུ་ཁཱ ཝི་རཱ་ག་ཏཱ ལོ་ཀེ, ཀཱ་མཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་མོ;

ཨ་སྨི་མཱ་ན་སྶ ཡོ ཝི་ན་ཡོ, ཨེ་ཏཾ ཝེ པ་ར་མཾ སུ་ཁ’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ;

༢. རཱ་ཛ་སུ་ཏྟཾ

༡༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ མ་ཧ་དྡྷ་ན་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ས་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཛི་ཏ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཧ་ན་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧ་བྦ་ལ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏ་རོ ཝཱ རཱ་ཛཱ ཝཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ, རཱ་ཛཱ ཝཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ’’ཏི? ཨ་ཡ་ཉྩ་ར་ཧི ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཧོ་ཏི ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀཱ་ཡ ནུ་ཏྠ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ, ཀཱ ཙ པ་ན ཝོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ’’ཏི?

‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ་ནཾ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཡ་མ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཀོ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ མ་ཧ་དྡྷ་ན་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་བྷོ་ག་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ས་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཝི་ཛི་ཏ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ཝཱ་ཧ་ན་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧ་བྦ་ལ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏ་རོ ཝཱ རཱ་ཛཱ ཝཱ མཱ་ག་དྷོ སེ་ནི་ཡོ བི་མྦི་སཱ་རོ, རཱ་ཛཱ ཝཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ’ཏི? ཨ་ཡཾ ཁོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཀ་ཐཱ ཝི་པྤ་ཀ་ཏཱ, ཨ་ཐ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ’’ཏི.

‘‘ན ཁྭེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ཡཾ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ཡྻཱ་ཐ. ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ་ནཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭ་ཡཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ – དྷ་མྨཱི ཝཱ ཀ་ཐཱ ཨ་རི་ཡོ ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ཡ་ཉྩ ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ ལོ་ཀེ, ཡ་ཉྩི་དཾ དི་ཝི་ཡཾ སུ་ཁཾ;

ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡ་སུ་ཁ་སྶེ་ཏེ, ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ནྟི སོ་ལ༹་སི’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ;

༣. ད་ཎྜ་སུ་ཏྟཾ

༡༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀུ་མཱ་ར་ཀཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ཧིཾ ད་ཎྜེ་ན ཧ་ན་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ས་མྦ་ཧུ་ལེ ཀུ་མཱ་ར་ཀེ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨ་ཧིཾ ད་ཎྜེ་ན ཧ་ན་ནྟེ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཡོ ད་ཎྜེ་ན ཝི་ཧིཾ་ས་ཏི;

ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་མེ་སཱ་ནོ, པེ་ཙྩ སོ ན ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁཾ.

‘‘སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ་ནི བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཡོ ད་ཎྜེ་ན ན ཧིཾ་ས་ཏི;

ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་མེ་སཱ་ནོ, པེ་ཙྩ སོ ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ;

༤. ས་ཀྐཱ་ར་སུ་ཏྟཾ

༡༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ, ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ, ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཨ་མཱ་ནི་ཏཱ [ན ཨ་པ་ཙི་ཏཱ (སྱཱ. པཱི.)] ཨ་པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་ན་པ་ཙི་ཏཱ, ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ གཱ་མེ ཙ ཨ་ར་ཉྙེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་སེ་ནྟི ཝི་ཧེ་སེ་ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ, ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ས་ཀྐ་ཏོ ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ, ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཨ་ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཨ་མཱ་ནི་ཏཱ ཨ་པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་ན་པ་ཙི་ཏཱ, ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ཀྐཱ་རཾ ཨ་ས་ཧ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ ཙ གཱ་མེ ཙ ཨ་ར་ཉྙེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ དི་སྭཱ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་སེ་ནྟི ཝི་ཧེ་ས་ནྟཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘གཱ་མེ ཨ་ར་ཉྙེ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཕུ་ཊྛོ,

ནེ་ཝ་ཏྟ་ཏོ ནོ པ་ར་ཏོ ད་ཧེ་ཐ;

ཕུ་ས་ནྟི ཕ་སྶཱ ཨུ་པ་དྷིཾ པ་ཊི་ཙྩ,

ནི་རཱུ་པ་དྷིཾ ཀེ་ན ཕུ་སེ་ཡྻུ ཕ་སྶཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;

༥. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༥. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨི་ཙྪཱ་ན་ངྒ་ལ་ཀོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཱི་རེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཏཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཙི་ར་སྶཾ ཁོ ཏྭཾ, ཨུ་པཱ་ས་ཀ, ཨི་མཾ པ་རི་ཡཱ་ཡ་མ་ཀཱ་སི ཡ་དི་དཾ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཙི་ར་པ་ཊི་ཀཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨ་པི ཙཱ་ཧཾ ཀེ་ཧི་ཙི ཀེ་ཧི་ཙི ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ཧི བྱཱ་ཝ་ཊོ. ཨེ་ཝཱ་ཧཾ ནཱ་ས་ཀྑིཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏུ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘སུ་ཁཾ ཝ་ཏ ཏ་སྶ ན ཧོ་ཏི ཀི་ཉྩི,

ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨ་སྶ བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་སྶ;

ས་ཀི་ཉྩ་ནཾ པ་སྶ ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཾ,

ཛ་ནོ ཛ་ན་སྨིཾ པ་ཊི་བ་ནྡྷ་རཱུ་པོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;

༦. ག་བྦྷི་ནཱི་སུ་ཏྟཾ

༡༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ད་ཧ་ར་མཱ་ཎ་ཝི་ཀཱ པ་ཛཱ་པ་ཏི ཧོ་ཏི ག་བྦྷི་ནཱི ཨུ་པ་ཝི་ཛ་ཉྙཱ. ཨ་ཐ ཁོ སཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར, ཡཾ མེ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, སོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀུ་ཏོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷོ་ཏི [བྷོ་ཏི་ཡཱ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)], ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི? དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར, ཡཾ མེ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སོ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀོ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀུ་ཏོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷོ་ཏི, ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི? ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ སཱ པ་རི་བྦཱ་ཛི་ཀཱ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ག་ཙྪ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏེ་ལཾ ཨཱ་ཧ་ར, ཡཾ མེ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རེ ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ས་པྤི་སྶ ཝཱ ཏེ་ལ་སྶ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་ཏུཾ དཱི་ཡ་ཏི [དི་ཡྻ་ཏི (སཱི. ཀ.)], ནོ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ.

ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ར་ཉྙོ ཁོ པ་ན པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རེ ས་མ་ཎ་སྶ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཝཱ ས་པྤི་སྶ ཝཱ ཏེ་ལ་སྶ ཝཱ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པཱ་ཏུཾ དཱི་ཡ་ཏི, ནོ ནཱི་ཧ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ལ་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པི་ཝི་ཏྭཱ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨུ་ཙྪ་དྡི་ཏྭཱ་ན [ཨུ་གྒི་རི་ཏྭཱ་ན (སཱི. སྱཱ. པཱི.), ཨུ་ཙྪ་དི་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ. ཨ་ཊྛ.), ཨུ་ཙྪ་ཌྜི་ཏྭཱ་ན (ཀ.)] ད་དེ་ཡྻཾ, ཡཾ ཨི་མི་སྶཱ ཝི་ཛཱ་ཏཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ སོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ཀོ་ཊྛཱ་གཱ་རཾ ག་ནྟྭཱ ཏེ་ལ་སྶ ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠཾ པི་ཝི་ཏྭཱ གྷ་རཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ནེ་ཝ ས་ཀྐོ་ཏི ཨུ་དྡྷཾ ཀཱ་ཏུཾ, ན པ་ན ཨ་དྷོ. སོ དུ་ཀྑཱ་ཧི ཏི་བྦཱ་ཧི [ཏི་པྤཱ་ཧི (སྱཱ.)] ཁ་རཱ་ཧི ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་ཏི པ་རི་ཝ་ཊྚ་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ དུ་ཀྑཱ་ཧི ཏི་བྦཱ་ཧི ཁ་རཱ་ཧི ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཧི ཕུ་ཊྛཾ ཨཱ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ པ་རི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནཾ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘སུ་ཁི་ནོ ཝ་ཏ ཡེ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཱ,

ཝེ་ད་གུ་ནོ ཧི ཛ་ནཱ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཱ;

ས་ཀི་ཉྩ་ནཾ པ་སྶ ཝི་ཧ་ཉྙ་མཱ་ནཾ,

ཛ་ནོ ཛ་ན་སྨིཾ པ་ཊི་བ་ནྡྷ་ཙི་ཏྟོ’’ [པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ (སྱཱ.), པ་ཊི་བ་ནྡྷ་རུ་པོ (?)] ཏི. ཚ་ཊྛཾ;

༧. ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཧོ་ཏི.